മൈത്രേയ ഉവാച
ത ഏവമുത്സന്നഭയാ ഉരുക്രമേ
കൃതാവനാമാഃ പ്രയയുസ്ത്രിവിഷ്ടപമ് ।
സഹസ്രശീര്ഷാപി തതോ ഗരുത്മതാ
മധോര്വനം ഭൃത്യദിദൃക്ഷയാ ഗതഃ ॥ ൧ ॥
ത ഏവമുത്സന്നഭയാ ഉരുക്രമേ
കൃതാവനാമാഃ പ്രയയുസ്ത്രിവിഷ്ടപമ് ।
സഹസ്രശീര്ഷാപി തതോ ഗരുത്മതാ
മധോര്വനം ഭൃത്യദിദൃക്ഷയാ ഗതഃ ॥ ൧ ॥
സ വൈ ധിയാ യോഗവിപാകതീവ്രയാ
ഹൃത്പദ്മകോശേ സ്ഫുരിതം തഡിത്പ്രഭമ് ।
തിരോഹിതം സഹസൈവോപലക്ഷ്യ
ബഹിഃസ്ഥിതം തദവസ്ഥം ദദര്ശ ॥ ൨ ॥
ഹൃത്പദ്മകോശേ സ്ഫുരിതം തഡിത്പ്രഭമ് ।
തിരോഹിതം സഹസൈവോപലക്ഷ്യ
ബഹിഃസ്ഥിതം തദവസ്ഥം ദദര്ശ ॥ ൨ ॥
തദ്ദര്ശനേനാഗതസാധ്വസഃ ക്ഷിതാ-
വവന്ദതാങ്ഗം വിനമയ്യ ദണ്ഡവത് ।
ദൃഗ്ഭ്യാം പ്രപശ്യന് പ്രപിബന്നിവാര്ഭക-
ശ്ചുമ്ബന്നിവാസ്യേന ഭുജൈരിവാശ്ലിഷന് ॥ ൩ ॥
വവന്ദതാങ്ഗം വിനമയ്യ ദണ്ഡവത് ।
ദൃഗ്ഭ്യാം പ്രപശ്യന് പ്രപിബന്നിവാര്ഭക-
ശ്ചുമ്ബന്നിവാസ്യേന ഭുജൈരിവാശ്ലിഷന് ॥ ൩ ॥
സ തം വിവക്ഷന്തമതദ്വിദം ഹരി-
ര്ജ്ഞാത്വാസ്യ സര്വസ്യ ച ഹൃദ്യവസ്ഥിതഃ ।
കൃതാഞ്ജലിം ബ്രഹ്മമയേന കമ്ബുനാ
പസ്പര്ശ ബാലം കൃപയാ കപോലേ ॥ ൪ ॥
ര്ജ്ഞാത്വാസ്യ സര്വസ്യ ച ഹൃദ്യവസ്ഥിതഃ ।
കൃതാഞ്ജലിം ബ്രഹ്മമയേന കമ്ബുനാ
പസ്പര്ശ ബാലം കൃപയാ കപോലേ ॥ ൪ ॥
സ വൈ തദൈവ പ്രതിപാദിതാം ഗിരം
ദൈവീം പരിജ്ഞാതപരാത്മനിര്ണയഃ ।
തം ഭക്തിഭാവോഽഭ്യഗൃണാദസത്വരം
പരിശ്രുതോരുശ്രവസം ധ്രുവക്ഷിതിഃ ॥ ൫ ॥
ദൈവീം പരിജ്ഞാതപരാത്മനിര്ണയഃ ।
തം ഭക്തിഭാവോഽഭ്യഗൃണാദസത്വരം
പരിശ്രുതോരുശ്രവസം ധ്രുവക്ഷിതിഃ ॥ ൫ ॥
ധ്രുവ ഉവാച
യോഽന്തഃ പ്രവിശ്യ മമ വാചമിമാം പ്രസുപ്താം
സഞ്ജീവയത്യഖിലശക്തിധരഃ സ്വധാമ്നാ ।
അന്യാംശ്ച ഹസ്തചരണശ്രവണത്വഗാദീന്
പ്രാണാന്നമോ ഭഗവതേ പുരുഷായ തുഭ്യമ് ॥ ൬ ॥
യോഽന്തഃ പ്രവിശ്യ മമ വാചമിമാം പ്രസുപ്താം
സഞ്ജീവയത്യഖിലശക്തിധരഃ സ്വധാമ്നാ ।
അന്യാംശ്ച ഹസ്തചരണശ്രവണത്വഗാദീന്
പ്രാണാന്നമോ ഭഗവതേ പുരുഷായ തുഭ്യമ് ॥ ൬ ॥
ഏകസ്ത്വമേവ ഭഗവന്നിദമാത്മശക്ത്യാ
മായാഖ്യയോരുഗുണയാ മഹദാദ്യശേഷമ് ।
സൃഷ്ട്വാനുവിശ്യ പുരുഷസ്തദസദ്ഗുണേഷു
നാനേവ ദാരുഷു വിഭാവസുവദ്വിഭാസി ॥ ൭ ॥
മായാഖ്യയോരുഗുണയാ മഹദാദ്യശേഷമ് ।
സൃഷ്ട്വാനുവിശ്യ പുരുഷസ്തദസദ്ഗുണേഷു
നാനേവ ദാരുഷു വിഭാവസുവദ്വിഭാസി ॥ ൭ ॥
ത്വദ്ദത്തയാ വയുനയേദമചഷ്ട വിശ്വം
സുപ്തപ്രബുദ്ധ ഇവ നാഥ ഭവത്പ്രപന്നഃ ।
തസ്യാപവര്ഗ്യശരണം തവ പാദമൂലം
വിസ്മര്യതേ കൃതവിദാ കഥമാര്തബന്ധോ ॥ ൮ ॥
സുപ്തപ്രബുദ്ധ ഇവ നാഥ ഭവത്പ്രപന്നഃ ।
തസ്യാപവര്ഗ്യശരണം തവ പാദമൂലം
വിസ്മര്യതേ കൃതവിദാ കഥമാര്തബന്ധോ ॥ ൮ ॥
നൂനം വിമുഷ്ടമതയസ്തവ മായയാ തേ
യേ ത്വാം ഭവാപ്യയവിമോക്ഷണമന്യഹേതോഃ ।
അര്ചന്തി കല്പകതരും കുണപോപഭോഗ്യ-
മിച്ഛന്തി യത്സ്പര്ശജം നിരയേഽപി നൃണാമ് ॥ ൯ ॥
യേ ത്വാം ഭവാപ്യയവിമോക്ഷണമന്യഹേതോഃ ।
അര്ചന്തി കല്പകതരും കുണപോപഭോഗ്യ-
മിച്ഛന്തി യത്സ്പര്ശജം നിരയേഽപി നൃണാമ് ॥ ൯ ॥
യാ നിര്വൃതിസ്തനുഭൃതാം തവ പാദപദ്മ
ധ്യാനാദ്ഭവജ്ജനകഥാശ്രവണേന വാ സ്യാത് ।
സാ ബ്രഹ്മണി സ്വമഹിമന്യപി നാഥ മാ ഭൂത്
കിം ത്വന്തകാസിലുലിതാത്പതതാം വിമാനാത് ॥ ൧൦ ॥
ധ്യാനാദ്ഭവജ്ജനകഥാശ്രവണേന വാ സ്യാത് ।
സാ ബ്രഹ്മണി സ്വമഹിമന്യപി നാഥ മാ ഭൂത്
കിം ത്വന്തകാസിലുലിതാത്പതതാം വിമാനാത് ॥ ൧൦ ॥
ഭക്തിം മുഹുഃ പ്രവഹതാം ത്വയി മേ പ്രസങ്ഗോ
ഭൂയാദനന്ത മഹതാമമലാശയാനാമ് ।
യേനാഞ്ജസോല്ബണമുരുവ്യസനം ഭവാബ്ധിം
നേഷ്യേ ഭവദ്ഗുണകഥാമൃതപാനമത്തഃ ॥ ൧൧ ॥
ഭൂയാദനന്ത മഹതാമമലാശയാനാമ് ।
യേനാഞ്ജസോല്ബണമുരുവ്യസനം ഭവാബ്ധിം
നേഷ്യേ ഭവദ്ഗുണകഥാമൃതപാനമത്തഃ ॥ ൧൧ ॥
തേ ന സ്മരന്ത്യതിതരാം പ്രിയമീശ മര്ത്യം
യേ ചാന്വദഃ സുതസുഹൃദ്ഗൃഹവിത്തദാരാഃ ।
യേ ത്വബ്ജനാഭ ഭവദീയപദാരവിന്ദ
സൌഗന്ധ്യലുബ്ധഹൃദയേഷു കൃതപ്രസങ്ഗാഃ ॥ ൧൨ ॥
യേ ചാന്വദഃ സുതസുഹൃദ്ഗൃഹവിത്തദാരാഃ ।
യേ ത്വബ്ജനാഭ ഭവദീയപദാരവിന്ദ
സൌഗന്ധ്യലുബ്ധഹൃദയേഷു കൃതപ്രസങ്ഗാഃ ॥ ൧൨ ॥
തിര്യങ്നഗദ്വിജസരീസൃപദേവദൈത്യ
മര്ത്യാദിഭിഃ പരിചിതം സദസദ്വിശേഷമ് ।
രൂപം സ്ഥവിഷ്ഠമജ തേ മഹദാദ്യനേകം
നാതഃ പരം പരമ വേദ്മി ന യത്ര വാദഃ ॥ ൧൩ ॥
മര്ത്യാദിഭിഃ പരിചിതം സദസദ്വിശേഷമ് ।
രൂപം സ്ഥവിഷ്ഠമജ തേ മഹദാദ്യനേകം
നാതഃ പരം പരമ വേദ്മി ന യത്ര വാദഃ ॥ ൧൩ ॥
കല്പാന്ത ഏതദഖിലം ജഠരേണ ഗൃഹ്ണന്
ശേതേ പുമാന്സ്വദൃഗനന്തസഖസ്തദങ്കേ ।
യന്നാഭിസിന്ധുരുഹകാഞ്ചനലോകപദ്മ-
ഗര്ഭേ ദ്യുമാന്ഭഗവതേ പ്രണതോഽസ്മി തസ്മൈ ॥ ൧൪ ॥
ശേതേ പുമാന്സ്വദൃഗനന്തസഖസ്തദങ്കേ ।
യന്നാഭിസിന്ധുരുഹകാഞ്ചനലോകപദ്മ-
ഗര്ഭേ ദ്യുമാന്ഭഗവതേ പ്രണതോഽസ്മി തസ്മൈ ॥ ൧൪ ॥
ത്വം നിത്യമുക്തപരിശുദ്ധവിബുദ്ധ ആത്മാ
കൂടസ്ഥ ആദിപുരുഷോ ഭഗവാംസ്ത്ര്യധീശഃ ।
യദ്ബുദ്ധ്യവസ്ഥിതിമഖണ്ഡിതയാ സ്വദൃഷ്ടയാ
ദ്രഷ്ടാ സ്ഥിതാവധിമഖോ വ്യതിരിക്ത ആസ്സേ ॥ ൧൫ ॥
കൂടസ്ഥ ആദിപുരുഷോ ഭഗവാംസ്ത്ര്യധീശഃ ।
യദ്ബുദ്ധ്യവസ്ഥിതിമഖണ്ഡിതയാ സ്വദൃഷ്ടയാ
ദ്രഷ്ടാ സ്ഥിതാവധിമഖോ വ്യതിരിക്ത ആസ്സേ ॥ ൧൫ ॥
യസ്മിന്വിരുദ്ധഗതയോ ഹ്യനിശം പതന്തി
വിദ്യാദയോ വിവിധശക്തയ ആനുപൂര്വ്യാത് ।
തദ്ബ്രഹ്മ വിശ്വഭവമേകമനന്തമാദ്യ-
മാനന്ദമാത്രമവികാരമഹം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൬ ॥
വിദ്യാദയോ വിവിധശക്തയ ആനുപൂര്വ്യാത് ।
തദ്ബ്രഹ്മ വിശ്വഭവമേകമനന്തമാദ്യ-
മാനന്ദമാത്രമവികാരമഹം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൬ ॥
സത്യാശിഷോ ഹി ഭഗവംസ്തവ പാദപദ്മ-
മാശീസ്തഥാനുഭജതഃ പുരുഷാര്ഥമൂര്തേഃ ।
അപ്യേവമര്യ ഭഗവാന്പരിപാതി ദീനാന്
വാശ്രേവ വത്സകമനുഗ്രഹകാതരോഽസ്മാന് ॥ ൧൭ ॥
മാശീസ്തഥാനുഭജതഃ പുരുഷാര്ഥമൂര്തേഃ ।
അപ്യേവമര്യ ഭഗവാന്പരിപാതി ദീനാന്
വാശ്രേവ വത്സകമനുഗ്രഹകാതരോഽസ്മാന് ॥ ൧൭ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
അഥാഭിഷ്ടുത ഏവം വൈ സത്സങ്കല്പേന ധീമതാ ।
ഭൃത്യാനുരക്തോ ഭഗവാന് പ്രതിനന്ദ്യേദമബ്രവീത് ॥ ൧൮ ॥
അഥാഭിഷ്ടുത ഏവം വൈ സത്സങ്കല്പേന ധീമതാ ।
ഭൃത്യാനുരക്തോ ഭഗവാന് പ്രതിനന്ദ്യേദമബ്രവീത് ॥ ൧൮ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
വേദാഹം തേ വ്യവസിതം ഹൃദി രാജന്യബാലക ।
തത്പ്രയച്ഛാമി ഭദ്രം തേ ദുരാപമപി സുവ്രത ॥ ൧൯ ॥
വേദാഹം തേ വ്യവസിതം ഹൃദി രാജന്യബാലക ।
തത്പ്രയച്ഛാമി ഭദ്രം തേ ദുരാപമപി സുവ്രത ॥ ൧൯ ॥
നാന്യൈരധിഷ്ഠിതം ഭദ്ര യദ്ഭ്രാജിഷ്ണു ധ്രുവക്ഷിതി ।
യത്ര ഗ്രഹര്ക്ഷതാരാണാം ജ്യോതിഷാം ചക്രമാഹിതമ് ॥ ൨൦ ॥
യത്ര ഗ്രഹര്ക്ഷതാരാണാം ജ്യോതിഷാം ചക്രമാഹിതമ് ॥ ൨൦ ॥
മേഢ്യാം ഗോചക്രവത്സ്ഥാസ്നു പരസ്താത്കല്പവാസിനാമ് ।
ധര്മോഽഗ്നിഃ കശ്യപഃ ശുക്രോ മുനയോ യേ വനൌകസഃ ।
ചരന്തി ദക്ഷിണീകൃത്യ ഭ്രമന്തോ യത്സതാരകാഃ ॥ ൨൧ ॥
ധര്മോഽഗ്നിഃ കശ്യപഃ ശുക്രോ മുനയോ യേ വനൌകസഃ ।
ചരന്തി ദക്ഷിണീകൃത്യ ഭ്രമന്തോ യത്സതാരകാഃ ॥ ൨൧ ॥
പ്രസ്ഥിതേ തു വനം പിത്രാ ദത്ത്വാ ഗാം ധര്മസംശ്രയഃ ।
ഷട്-ത്രിംശദ്വര്ഷസാഹസ്രം രക്ഷിതാവ്യാഹതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൨൨ ॥
ഷട്-ത്രിംശദ്വര്ഷസാഹസ്രം രക്ഷിതാവ്യാഹതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൨൨ ॥
ത്വദ്ഭ്രാതര്യുത്തമേ നഷ്ടേ മൃഗയായാം തു തന്മനാഃ ।
അന്വേഷന്തീ വനം മാതാ ദാവാഗ്നിം സാ പ്രവേക്ഷ്യതി ॥ ൨൩ ॥
അന്വേഷന്തീ വനം മാതാ ദാവാഗ്നിം സാ പ്രവേക്ഷ്യതി ॥ ൨൩ ॥
ഇഷ്ട്വാ മാം യജ്ഞഹൃദയം യജ്ഞൈഃ പുഷ്കലദക്ഷിണൈഃ ।
ഭുക്ത്വാ ചേഹാശിഷഃ സത്യാ അന്തേ മാം സംസ്മരിഷ്യസി ॥ ൨൪ ॥
ഭുക്ത്വാ ചേഹാശിഷഃ സത്യാ അന്തേ മാം സംസ്മരിഷ്യസി ॥ ൨൪ ॥
തതോ ഗന്താസി മത്സ്ഥാനം സര്വലോകനമസ്കൃതമ് ।
ഉപരിഷ്ടാദൃഷിഭ്യസ്ത്വം യതോ നാവര്തതേ ഗതഃ ॥ ൨൫ ॥
ഉപരിഷ്ടാദൃഷിഭ്യസ്ത്വം യതോ നാവര്തതേ ഗതഃ ॥ ൨൫ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
ഇത്യര്ചിതഃ സ ഭഗവാനതിദിശ്യാത്മനഃ പദമ് ।
ബാലസ്യ പശ്യതോ ധാമ സ്വമഗാദ്ഗരുഡധ്വജഃ ॥ ൨൬ ॥
ഇത്യര്ചിതഃ സ ഭഗവാനതിദിശ്യാത്മനഃ പദമ് ।
ബാലസ്യ പശ്യതോ ധാമ സ്വമഗാദ്ഗരുഡധ്വജഃ ॥ ൨൬ ॥
സോഽപി സങ്കല്പജം വിഷ്ണോഃ പാദസേവോപസാദിതമ് ।
പ്രാപ്യ സങ്കല്പനിര്വാണം നാതിപ്രീതോഽഭ്യഗാത്പുരമ് ॥ ൨൭ ॥
പ്രാപ്യ സങ്കല്പനിര്വാണം നാതിപ്രീതോഽഭ്യഗാത്പുരമ് ॥ ൨൭ ॥
വിദുര ഉവാച
സുദുര്ലഭം യത്പരമം പദം ഹരേ-
ര്മായാവിനസ്തച്ചരണാര്ചനാര്ജിതമ് ।
ലബ്ധ്വാപ്യസിദ്ധാര്ഥമിവൈകജന്മനാ
കഥം സ്വമാത്മാനമമന്യതാര്ഥവിത് ॥ ൨൮ ॥
സുദുര്ലഭം യത്പരമം പദം ഹരേ-
ര്മായാവിനസ്തച്ചരണാര്ചനാര്ജിതമ് ।
ലബ്ധ്വാപ്യസിദ്ധാര്ഥമിവൈകജന്മനാ
കഥം സ്വമാത്മാനമമന്യതാര്ഥവിത് ॥ ൨൮ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
മാതുഃ സപത്ന്യാ വാഗ്ബാണൈര്ഹൃദി വിദ്ധസ്തു താന് സ്മരന് ।
നൈച്ഛന്മുക്തിപതേര്മുക്തിം തസ്മാത്താപമുപേയിവാന് ॥ ൨൯ ॥
മാതുഃ സപത്ന്യാ വാഗ്ബാണൈര്ഹൃദി വിദ്ധസ്തു താന് സ്മരന് ।
നൈച്ഛന്മുക്തിപതേര്മുക്തിം തസ്മാത്താപമുപേയിവാന് ॥ ൨൯ ॥
ധ്രുവ ഉവാച
സമാധിനാ നൈകഭവേന യത്പദം
വിദുഃ സനന്ദാദയ ഊര്ധ്വരേതസഃ ।
മാസൈരഹം ഷഡ്ഭിരമുഷ്യ പാദയോ-
ശ്ഛായാമുപേത്യാപഗതഃ പൃഥങ്മതിഃ ॥ ൩൦ ॥
സമാധിനാ നൈകഭവേന യത്പദം
വിദുഃ സനന്ദാദയ ഊര്ധ്വരേതസഃ ।
മാസൈരഹം ഷഡ്ഭിരമുഷ്യ പാദയോ-
ശ്ഛായാമുപേത്യാപഗതഃ പൃഥങ്മതിഃ ॥ ൩൦ ॥
അഹോ ബത മമാനാത്മ്യം മന്ദഭാഗ്യസ്യ പശ്യത । ഭവച്ഛിദഃ പാദമൂലം ഗത്വായാചേ യദന്തവത് ॥ ൩൧ ॥
മതിര്വിദൂഷിതാ ദേവൈഃ പതദ്ഭിരസഹിഷ്ണുഭിഃ । യോ നാരദവചസ്തഥ്യം നാഗ്രാഹിഷമസത്തമഃ ॥ ൩൨ ॥
ദൈവീം മായാമുപാശ്രിത്യ പ്രസുപ്ത ഇവ ഭിന്നദൃക് । തപ്യേ ദ്വിതീയേഽപ്യസതി ഭ്രാതൃഭ്രാതൃവ്യഹൃദ്രുജാ ॥ ൩൩ ॥
മയൈതത്പ്രാര്ഥിതം വ്യര്ഥം ചികിത്സേവ ഗതായുഷി । പ്രസാദ്യ ജഗദാത്മാനം തപസാ ദുഷ്പ്രസാദനമ് । ഭവച്ഛിദമയാചേഽഹം ഭവം ഭാഗ്യവിവര്ജിതഃ ॥ ൩൪ ॥
വാരാജ്യം യച്ഛതോ മൌഢ്യാന്മാനോ മേ ഭിക്ഷിതോ ബത । ഈശ്വരാത്ക്ഷീണപുണ്യേന ഫലീകാരാനിവാധനഃ ॥ ൩൫ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
ന വൈ മുകുന്ദസ്യ പദാരവിന്ദയോരജോജുഷസ്താത ഭവാദൃശാ ജനാഃ । വാഞ്ഛന്തി തദ്ദാസ്യമൃതേഽര്ഥമാത്മനോയദൃച്ഛയാ ലബ്ധമനഃസമൃദ്ധയഃ ॥ ൩൬ ॥
ന വൈ മുകുന്ദസ്യ പദാരവിന്ദയോരജോജുഷസ്താത ഭവാദൃശാ ജനാഃ । വാഞ്ഛന്തി തദ്ദാസ്യമൃതേഽര്ഥമാത്മനോയദൃച്ഛയാ ലബ്ധമനഃസമൃദ്ധയഃ ॥ ൩൬ ॥
ആകര്ണ്യാത്മജമായാന്തം സമ്പരേത്യ യഥാഗതമ് । രാജാ ന ശ്രദ്ദധേ ഭദ്രമഭദ്രസ്യ കുതോ മമ ॥ ൩൭ ॥
ശ്രദ്ധായ വാക്യം ദേവര്ഷേര്ഹര്ഷവേഗേന ധര്ഷിതഃ । വാര്താഹര്തുരതിപ്രീതോ ഹാരം പ്രാദാന്മഹാധനമ് ॥ ൩൮ ॥
സദശ്വം രഥമാരുഹ്യ കാര്തസ്വരപരിഷ്കൃതമ് । ബ്രാഹ്മണൈഃ കുലവൃദ്ധൈശ്ച പര്യസ്തോഽമാത്യബന്ധുഭിഃ ॥ ൩൯ ॥
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനാദേന ബ്രഹ്മഘോഷേണ വേണുഭിഃ । നിശ്ചക്രാമ പുരാത്തൂര്ണമാത്മജാഭീക്ഷണോത്സുകഃ ॥ ൪൦ ॥
സുനീതിഃ സുരുചിശ്ചാസ്യ മഹിഷ്യൌ രുക്മഭൂഷിതേ । ആരുഹ്യ ശിബികാം സാര്ധമുത്തമേനാഭിജഗ്മതുഃ ॥ ൪൧ ॥
തം ദൃഷ്ട്വോപവനാഭ്യാശ ആയാന്തം തരസാ രഥാത് । അവരുഹ്യ നൃപസ്തൂര്ണമാസാദ്യ പ്രേമവിഹ്വലഃ ॥ ൪൨ ॥
പരിരേഭേഽങ്ഗജം ദോര്ഭ്യാം ദീര്ഘോത്കണ്ഠമനാഃ ശ്വസന് । വിഷ്വക്സേനാങ്ഘ്രിസംസ്പര്ശഹതാശേഷാഘബന്ധനമ് ॥ ൪൩ ॥
അഥാജിഘ്രന്മുഹുര്മൂര്ധ്നി ശീതൈര്നയനവാരിഭിഃ । സ്നാപയാമാസ തനയം ജാതോദ്ദാമമനോരഥഃ ॥ ൪൪ ॥
അഭിവന്ദ്യ പിതുഃ പാദാവാശീര്ഭിശ്ചാഭിമന്ത്രിതഃ । നനാമ മാതരൌ ശീര്ഷ്ണാ സത്കൃതഃ സജ്ജനാഗ്രണീഃ ॥ ൪൫ ॥
സുരുചിസ്തം സമുത്ഥാപ്യ പാദാവനതമര്ഭകമ് । പരിഷ്വജ്യാഹ ജീവേതി ബാഷ്പഗദ്ഗദയാ ഗിരാ ॥ ൪൬ ॥
യസ്യ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് ഗുണൈര്മൈത്ര്യാദിഭിര്ഹരിഃ । തസ്മൈ നമന്തി ഭൂതാനി നിമ്നമാപ ഇവ സ്വയമ് ॥ ൪൭ ॥
ഉത്തമശ്ച ധ്രുവശ്ചോഭാവന്യോന്യം പ്രേമവിഹ്വലൌ । അങ്ഗസങ്ഗാദുത്പുലകാവസ്രൌഘം മുഹുരൂഹതുഃ ॥ ൪൮ ॥
സുനീതിരസ്യ ജനനീ പ്രാണേഭ്യോഽപി പ്രിയം സുതമ് । ഉപഗുഹ്യ ജഹാവാധിം തദങ്ഗസ്പര്ശനിര്വൃതാ ॥ ൪൯ ॥
പയഃ സ്തനാഭ്യാം സുസ്രാവ നേത്രജൈഃ സലിലൈഃ ശിവൈഃ । തദാഭിഷിച്യമാനാഭ്യാം വീര വീരസുവോ മുഹുഃ ॥ ൫൦ ॥
താം ശശംസുര്ജനാ രാജ്ഞീം ദിഷ്ടയാ തേ പുത്ര ആര്തിഹാ । പ്രതിലബ്ധശ്ചിരം നഷ്ടോ രക്ഷിതാ മണ്ഡലം ഭുവഃ ॥ ൫൧ ॥
അഭ്യര്ചിതസ്ത്വയാ നൂനം ഭഗവാന്പ്രണതാര്തിഹാ । യദനുധ്യായിനോ ധീരാ മൃത്യും ജിഗ്യുഃ സുദുര്ജയമ് ॥ ൫൨ ॥
ലാല്യമാനം ജനൈരേവം ധ്രുവം സഭ്രാതരം നൃപഃ । ആരോപ്യ കരിണീം ഹൃഷ്ടഃ സ്തൂയമാനോഽവിശത്പുരമ് ॥ ൫൩ ॥
തത്ര തത്രോപസംക്ലൃപ്തൈര്ലസന്മകരതോരണൈഃ । സവൃന്ദൈഃ കദലീസ്തമ്ഭൈഃ പൂഗപോതൈശ്ച തദ്വിധൈഃ ॥ ൫൪ ॥
ചൂതപല്ലവവാസഃസ്രങ്മുക്താദാമവിലമ്ബിഭിഃ । ഉപസ്കൃതം പ്രതിദ്വാരമപാം കുമ്ഭൈഃ സദീപകൈഃ ॥ ൫൫ ॥
പ്രാകാരൈര്ഗോപുരാഗാരൈഃ ശാതകുമ്ഭപരിച്ഛദൈഃ । സര്വതോഽലഡ്കൃതം ശ്രീമദ്വിമാനശിഖരദ്യുഭിഃ ॥ ൫൬ ॥
മൃഷ്ടചത്വരരഥ്യാട്ടമാര്ഗം ചന്ദനചര്ചിതമ് । ലാജാക്ഷതൈഃ പുഷ്പഫലൈസ്തണ്ഡുലൈര്ബലിഭിര്യുതമ് ॥ ൫൭ ॥
ധ്രുവായ പഥി ദൃഷ്ടായ തത്ര തത്ര പുരസ്ത്രിയഃ । സിദ്ധാര്ഥാക്ഷതദധ്യമ്ബുദൂര്വാപുഷ്പഫലാനി ച ॥ ൫൮ ॥
ഉപജഹ്രുഃ പ്രയുഞ്ജാനാ വാത്സല്യാദാശിഷഃ സതീഃ । ശൃണ്വംസ്തദ്വല്ഗുഗീതാനി പ്രാവിശദ്ഭവനം പിതുഃ ॥ ൫൯ ॥
മഹാമണിവ്രാതമയേ സ തസ്മിന്ഭവനോത്തമേ । ലാലിതോ നിതരാം പിത്രാ ന്യവസദ്ദിവി ദേവവത് ॥ ൬൦ ॥
പയഃഫേനനിഭാഃ ശയ്യാ ദാന്താ രുക്മപരിച്ഛദാഃ । ആസനാനി മഹാര്ഹാണി യത്ര രൌക്മാ ഉപസ്കരാഃ ॥ ൬൧ ॥
യത്ര സ്ഫടികകുഡ്യേഷു മഹാമാരകതേഷു ച । മണിപ്രദീപാ ആഭാന്തി ലലനാരത്നസംയുതാഃ ॥ ൬൨ ॥
ഉദ്യാനാനി ച രമ്യാണി വിചിത്രൈരമരദ്രുമൈഃ । കൂജദ്വിഹങ്ഗമിഥുനൈര്ഗായന്മത്തമധുവ്രതൈഃ ॥ ൬൩ ॥
വാപ്യോ വൈദൂര്യസോപാനാഃ പദ്മോത്പലകുമുദ്വതീഃ । ഹംസകാരണ്ഡവകുലൈര്ജുഷ്ടാശ്ചക്രാഹ്വസാരസൈഃ ॥ ൬൪ ॥
ഉത്താനപാദോ രാജര്ഷിഃ പ്രഭാവം തനയസ്യ തമ് । ശ്രുത്വാ ദൃഷ്ട്വാദ്ഭുതതമം പ്രപേദേ വിസ്മയം പരമ് ॥ ൬൫ ॥
വീക്ഷ്യോഢവയസം തം ച പ്രകൃതീനാം ച സമ്മതമ് । അനുരക്തപ്രജം രാജാ ധ്രുവം ചക്രേ ഭുവഃ പതിമ് ॥ ൬൬ ॥
ആത്മാനം ച പ്രവയസമാകലയ്യ വിശാമ്പതിഃ । വനം വിരക്തഃ പ്രാതിഷ്ഠദ്വിമൃശന്നാത്മനോ ഗതിമ് ॥ ൬൭ ॥