મૈત્રેય ઉવાચ
ત એવમુત્સન્નભયા ઉરુક્રમે
કૃતાવનામાઃ પ્રયયુસ્ત્રિવિષ્ટપમ્ ।
સહસ્રશીર્ષાપિ તતો ગરુત્મતા
મધોર્વનં ભૃત્યદિદૃક્ષયા ગતઃ ॥ ૧ ॥
ત એવમુત્સન્નભયા ઉરુક્રમે
કૃતાવનામાઃ પ્રયયુસ્ત્રિવિષ્ટપમ્ ।
સહસ્રશીર્ષાપિ તતો ગરુત્મતા
મધોર્વનં ભૃત્યદિદૃક્ષયા ગતઃ ॥ ૧ ॥
સ વૈ ધિયા યોગવિપાકતીવ્રયા
હૃત્પદ્મકોશે સ્ફુરિતં તડિત્પ્રભમ્ ।
તિરોહિતં સહસૈવોપલક્ષ્ય
બહિઃસ્થિતં તદવસ્થં દદર્શ ॥ ૨ ॥
હૃત્પદ્મકોશે સ્ફુરિતં તડિત્પ્રભમ્ ।
તિરોહિતં સહસૈવોપલક્ષ્ય
બહિઃસ્થિતં તદવસ્થં દદર્શ ॥ ૨ ॥
તદ્દર્શનેનાગતસાધ્વસઃ ક્ષિતા-
વવન્દતાઙ્ગં વિનમય્ય દણ્ડવત્ ।
દૃગ્ભ્યાં પ્રપશ્યન્ પ્રપિબન્નિવાર્ભક-
શ્ચુમ્બન્નિવાસ્યેન ભુજૈરિવાશ્લિષન્ ॥ ૩ ॥
વવન્દતાઙ્ગં વિનમય્ય દણ્ડવત્ ।
દૃગ્ભ્યાં પ્રપશ્યન્ પ્રપિબન્નિવાર્ભક-
શ્ચુમ્બન્નિવાસ્યેન ભુજૈરિવાશ્લિષન્ ॥ ૩ ॥
સ તં વિવક્ષન્તમતદ્વિદં હરિ-
ર્જ્ઞાત્વાસ્ય સર્વસ્ય ચ હૃદ્યવસ્થિતઃ ।
કૃતાઞ્જલિં બ્રહ્મમયેન કમ્બુના
પસ્પર્શ બાલં કૃપયા કપોલે ॥ ૪ ॥
ર્જ્ઞાત્વાસ્ય સર્વસ્ય ચ હૃદ્યવસ્થિતઃ ।
કૃતાઞ્જલિં બ્રહ્મમયેન કમ્બુના
પસ્પર્શ બાલં કૃપયા કપોલે ॥ ૪ ॥
સ વૈ તદૈવ પ્રતિપાદિતાં ગિરં
દૈવીં પરિજ્ઞાતપરાત્મનિર્ણયઃ ।
તં ભક્તિભાવોઽભ્યગૃણાદસત્વરં
પરિશ્રુતોરુશ્રવસં ધ્રુવક્ષિતિઃ ॥ ૫ ॥
દૈવીં પરિજ્ઞાતપરાત્મનિર્ણયઃ ।
તં ભક્તિભાવોઽભ્યગૃણાદસત્વરં
પરિશ્રુતોરુશ્રવસં ધ્રુવક્ષિતિઃ ॥ ૫ ॥
ધ્રુવ ઉવાચ
યોઽન્તઃ પ્રવિશ્ય મમ વાચમિમાં પ્રસુપ્તાં
સઞ્જીવયત્યખિલશક્તિધરઃ સ્વધામ્ના ।
અન્યાંશ્ચ હસ્તચરણશ્રવણત્વગાદીન્
પ્રાણાન્નમો ભગવતે પુરુષાય તુભ્યમ્ ॥ ૬ ॥
યોઽન્તઃ પ્રવિશ્ય મમ વાચમિમાં પ્રસુપ્તાં
સઞ્જીવયત્યખિલશક્તિધરઃ સ્વધામ્ના ।
અન્યાંશ્ચ હસ્તચરણશ્રવણત્વગાદીન્
પ્રાણાન્નમો ભગવતે પુરુષાય તુભ્યમ્ ॥ ૬ ॥
એકસ્ત્વમેવ ભગવન્નિદમાત્મશક્ત્યા
માયાખ્યયોરુગુણયા મહદાદ્યશેષમ્ ।
સૃષ્ટ્વાનુવિશ્ય પુરુષસ્તદસદ્ગુણેષુ
નાનેવ દારુષુ વિભાવસુવદ્વિભાસિ ॥ ૭ ॥
માયાખ્યયોરુગુણયા મહદાદ્યશેષમ્ ।
સૃષ્ટ્વાનુવિશ્ય પુરુષસ્તદસદ્ગુણેષુ
નાનેવ દારુષુ વિભાવસુવદ્વિભાસિ ॥ ૭ ॥
ત્વદ્દત્તયા વયુનયેદમચષ્ટ વિશ્વં
સુપ્તપ્રબુદ્ધ ઇવ નાથ ભવત્પ્રપન્નઃ ।
તસ્યાપવર્ગ્યશરણં તવ પાદમૂલં
વિસ્મર્યતે કૃતવિદા કથમાર્તબન્ધો ॥ ૮ ॥
સુપ્તપ્રબુદ્ધ ઇવ નાથ ભવત્પ્રપન્નઃ ।
તસ્યાપવર્ગ્યશરણં તવ પાદમૂલં
વિસ્મર્યતે કૃતવિદા કથમાર્તબન્ધો ॥ ૮ ॥
નૂનં વિમુષ્ટમતયસ્તવ માયયા તે
યે ત્વાં ભવાપ્યયવિમોક્ષણમન્યહેતોઃ ।
અર્ચન્તિ કલ્પકતરું કુણપોપભોગ્ય-
મિચ્છન્તિ યત્સ્પર્શજં નિરયેઽપિ નૃણામ્ ॥ ૯ ॥
યે ત્વાં ભવાપ્યયવિમોક્ષણમન્યહેતોઃ ।
અર્ચન્તિ કલ્પકતરું કુણપોપભોગ્ય-
મિચ્છન્તિ યત્સ્પર્શજં નિરયેઽપિ નૃણામ્ ॥ ૯ ॥
યા નિર્વૃતિસ્તનુભૃતાં તવ પાદપદ્મ
ધ્યાનાદ્ભવજ્જનકથાશ્રવણેન વા સ્યાત્ ।
સા બ્રહ્મણિ સ્વમહિમન્યપિ નાથ મા ભૂત્
કિં ત્વન્તકાસિલુલિતાત્પતતાં વિમાનાત્ ॥ ૧૦ ॥
ધ્યાનાદ્ભવજ્જનકથાશ્રવણેન વા સ્યાત્ ।
સા બ્રહ્મણિ સ્વમહિમન્યપિ નાથ મા ભૂત્
કિં ત્વન્તકાસિલુલિતાત્પતતાં વિમાનાત્ ॥ ૧૦ ॥
ભક્તિં મુહુઃ પ્રવહતાં ત્વયિ મે પ્રસઙ્ગો
ભૂયાદનન્ત મહતામમલાશયાનામ્ ।
યેનાઞ્જસોલ્બણમુરુવ્યસનં ભવાબ્ધિં
નેષ્યે ભવદ્ગુણકથામૃતપાનમત્તઃ ॥ ૧૧ ॥
ભૂયાદનન્ત મહતામમલાશયાનામ્ ।
યેનાઞ્જસોલ્બણમુરુવ્યસનં ભવાબ્ધિં
નેષ્યે ભવદ્ગુણકથામૃતપાનમત્તઃ ॥ ૧૧ ॥
તે ન સ્મરન્ત્યતિતરાં પ્રિયમીશ મર્ત્યં
યે ચાન્વદઃ સુતસુહૃદ્ગૃહવિત્તદારાઃ ।
યે ત્વબ્જનાભ ભવદીયપદારવિન્દ
સૌગન્ધ્યલુબ્ધહૃદયેષુ કૃતપ્રસઙ્ગાઃ ॥ ૧૨ ॥
યે ચાન્વદઃ સુતસુહૃદ્ગૃહવિત્તદારાઃ ।
યે ત્વબ્જનાભ ભવદીયપદારવિન્દ
સૌગન્ધ્યલુબ્ધહૃદયેષુ કૃતપ્રસઙ્ગાઃ ॥ ૧૨ ॥
તિર્યઙ્નગદ્વિજસરીસૃપદેવદૈત્ય
મર્ત્યાદિભિઃ પરિચિતં સદસદ્વિશેષમ્ ।
રૂપં સ્થવિષ્ઠમજ તે મહદાદ્યનેકં
નાતઃ પરં પરમ વેદ્મિ ન યત્ર વાદઃ ॥ ૧૩ ॥
મર્ત્યાદિભિઃ પરિચિતં સદસદ્વિશેષમ્ ।
રૂપં સ્થવિષ્ઠમજ તે મહદાદ્યનેકં
નાતઃ પરં પરમ વેદ્મિ ન યત્ર વાદઃ ॥ ૧૩ ॥
કલ્પાન્ત એતદખિલં જઠરેણ ગૃહ્ણન્
શેતે પુમાન્સ્વદૃગનન્તસખસ્તદઙ્કે ।
યન્નાભિસિન્ધુરુહકાઞ્ચનલોકપદ્મ-
ગર્ભે દ્યુમાન્ભગવતે પ્રણતોઽસ્મિ તસ્મૈ ॥ ૧૪ ॥
શેતે પુમાન્સ્વદૃગનન્તસખસ્તદઙ્કે ।
યન્નાભિસિન્ધુરુહકાઞ્ચનલોકપદ્મ-
ગર્ભે દ્યુમાન્ભગવતે પ્રણતોઽસ્મિ તસ્મૈ ॥ ૧૪ ॥
ત્વં નિત્યમુક્તપરિશુદ્ધવિબુદ્ધ આત્મા
કૂટસ્થ આદિપુરુષો ભગવાંસ્ત્ર્યધીશઃ ।
યદ્બુદ્ધ્યવસ્થિતિમખણ્ડિતયા સ્વદૃષ્ટયા
દ્રષ્ટા સ્થિતાવધિમખો વ્યતિરિક્ત આસ્સે ॥ ૧૫ ॥
કૂટસ્થ આદિપુરુષો ભગવાંસ્ત્ર્યધીશઃ ।
યદ્બુદ્ધ્યવસ્થિતિમખણ્ડિતયા સ્વદૃષ્ટયા
દ્રષ્ટા સ્થિતાવધિમખો વ્યતિરિક્ત આસ્સે ॥ ૧૫ ॥
યસ્મિન્વિરુદ્ધગતયો હ્યનિશં પતન્તિ
વિદ્યાદયો વિવિધશક્તય આનુપૂર્વ્યાત્ ।
તદ્બ્રહ્મ વિશ્વભવમેકમનન્તમાદ્ય-
માનન્દમાત્રમવિકારમહં પ્રપદ્યે ॥ ૧૬ ॥
વિદ્યાદયો વિવિધશક્તય આનુપૂર્વ્યાત્ ।
તદ્બ્રહ્મ વિશ્વભવમેકમનન્તમાદ્ય-
માનન્દમાત્રમવિકારમહં પ્રપદ્યે ॥ ૧૬ ॥
સત્યાશિષો હિ ભગવંસ્તવ પાદપદ્મ-
માશીસ્તથાનુભજતઃ પુરુષાર્થમૂર્તેઃ ।
અપ્યેવમર્ય ભગવાન્પરિપાતિ દીનાન્
વાશ્રેવ વત્સકમનુગ્રહકાતરોઽસ્માન્ ॥ ૧૭ ॥
માશીસ્તથાનુભજતઃ પુરુષાર્થમૂર્તેઃ ।
અપ્યેવમર્ય ભગવાન્પરિપાતિ દીનાન્
વાશ્રેવ વત્સકમનુગ્રહકાતરોઽસ્માન્ ॥ ૧૭ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
અથાભિષ્ટુત એવં વૈ સત્સઙ્કલ્પેન ધીમતા ।
ભૃત્યાનુરક્તો ભગવાન્ પ્રતિનન્દ્યેદમબ્રવીત્ ॥ ૧૮ ॥
અથાભિષ્ટુત એવં વૈ સત્સઙ્કલ્પેન ધીમતા ।
ભૃત્યાનુરક્તો ભગવાન્ પ્રતિનન્દ્યેદમબ્રવીત્ ॥ ૧૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
વેદાહં તે વ્યવસિતં હૃદિ રાજન્યબાલક ।
તત્પ્રયચ્છામિ ભદ્રં તે દુરાપમપિ સુવ્રત ॥ ૧૯ ॥
વેદાહં તે વ્યવસિતં હૃદિ રાજન્યબાલક ।
તત્પ્રયચ્છામિ ભદ્રં તે દુરાપમપિ સુવ્રત ॥ ૧૯ ॥
નાન્યૈરધિષ્ઠિતં ભદ્ર યદ્ભ્રાજિષ્ણુ ધ્રુવક્ષિતિ ।
યત્ર ગ્રહર્ક્ષતારાણાં જ્યોતિષાં ચક્રમાહિતમ્ ॥ ૨૦ ॥
યત્ર ગ્રહર્ક્ષતારાણાં જ્યોતિષાં ચક્રમાહિતમ્ ॥ ૨૦ ॥
મેઢ્યાં ગોચક્રવત્સ્થાસ્નુ પરસ્તાત્કલ્પવાસિનામ્ ।
ધર્મોઽગ્નિઃ કશ્યપઃ શુક્રો મુનયો યે વનૌકસઃ ।
ચરન્તિ દક્ષિણીકૃત્ય ભ્રમન્તો યત્સતારકાઃ ॥ ૨૧ ॥
ધર્મોઽગ્નિઃ કશ્યપઃ શુક્રો મુનયો યે વનૌકસઃ ।
ચરન્તિ દક્ષિણીકૃત્ય ભ્રમન્તો યત્સતારકાઃ ॥ ૨૧ ॥
પ્રસ્થિતે તુ વનં પિત્રા દત્ત્વા ગાં ધર્મસંશ્રયઃ ।
ષટ્-ત્રિંશદ્વર્ષસાહસ્રં રક્ષિતાવ્યાહતેન્દ્રિયઃ ॥ ૨૨ ॥
ષટ્-ત્રિંશદ્વર્ષસાહસ્રં રક્ષિતાવ્યાહતેન્દ્રિયઃ ॥ ૨૨ ॥
ત્વદ્ભ્રાતર્યુત્તમે નષ્ટે મૃગયાયાં તુ તન્મનાઃ ।
અન્વેષન્તી વનં માતા દાવાગ્નિં સા પ્રવેક્ષ્યતિ ॥ ૨૩ ॥
અન્વેષન્તી વનં માતા દાવાગ્નિં સા પ્રવેક્ષ્યતિ ॥ ૨૩ ॥
ઇષ્ટ્વા માં યજ્ઞહૃદયં યજ્ઞૈઃ પુષ્કલદક્ષિણૈઃ ।
ભુક્ત્વા ચેહાશિષઃ સત્યા અન્તે માં સંસ્મરિષ્યસિ ॥ ૨૪ ॥
ભુક્ત્વા ચેહાશિષઃ સત્યા અન્તે માં સંસ્મરિષ્યસિ ॥ ૨૪ ॥
તતો ગન્તાસિ મત્સ્થાનં સર્વલોકનમસ્કૃતમ્ ।
ઉપરિષ્ટાદૃષિભ્યસ્ત્વં યતો નાવર્તતે ગતઃ ॥ ૨૫ ॥
ઉપરિષ્ટાદૃષિભ્યસ્ત્વં યતો નાવર્તતે ગતઃ ॥ ૨૫ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
ઇત્યર્ચિતઃ સ ભગવાનતિદિશ્યાત્મનઃ પદમ્ ।
બાલસ્ય પશ્યતો ધામ સ્વમગાદ્ગરુડધ્વજઃ ॥ ૨૬ ॥
ઇત્યર્ચિતઃ સ ભગવાનતિદિશ્યાત્મનઃ પદમ્ ।
બાલસ્ય પશ્યતો ધામ સ્વમગાદ્ગરુડધ્વજઃ ॥ ૨૬ ॥
સોઽપિ સઙ્કલ્પજં વિષ્ણોઃ પાદસેવોપસાદિતમ્ ।
પ્રાપ્ય સઙ્કલ્પનિર્વાણં નાતિપ્રીતોઽભ્યગાત્પુરમ્ ॥ ૨૭ ॥
પ્રાપ્ય સઙ્કલ્પનિર્વાણં નાતિપ્રીતોઽભ્યગાત્પુરમ્ ॥ ૨૭ ॥
વિદુર ઉવાચ
સુદુર્લભં યત્પરમં પદં હરે-
ર્માયાવિનસ્તચ્ચરણાર્ચનાર્જિતમ્ ।
લબ્ધ્વાપ્યસિદ્ધાર્થમિવૈકજન્મના
કથં સ્વમાત્માનમમન્યતાર્થવિત્ ॥ ૨૮ ॥
સુદુર્લભં યત્પરમં પદં હરે-
ર્માયાવિનસ્તચ્ચરણાર્ચનાર્જિતમ્ ।
લબ્ધ્વાપ્યસિદ્ધાર્થમિવૈકજન્મના
કથં સ્વમાત્માનમમન્યતાર્થવિત્ ॥ ૨૮ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
માતુઃ સપત્ન્યા વાગ્બાણૈર્હૃદિ વિદ્ધસ્તુ તાન્ સ્મરન્ ।
નૈચ્છન્મુક્તિપતેર્મુક્તિં તસ્માત્તાપમુપેયિવાન્ ॥ ૨૯ ॥
માતુઃ સપત્ન્યા વાગ્બાણૈર્હૃદિ વિદ્ધસ્તુ તાન્ સ્મરન્ ।
નૈચ્છન્મુક્તિપતેર્મુક્તિં તસ્માત્તાપમુપેયિવાન્ ॥ ૨૯ ॥
ધ્રુવ ઉવાચ
સમાધિના નૈકભવેન યત્પદં
વિદુઃ સનન્દાદય ઊર્ધ્વરેતસઃ ।
માસૈરહં ષડ્ભિરમુષ્ય પાદયો-
શ્છાયામુપેત્યાપગતઃ પૃથઙ્મતિઃ ॥ ૩૦ ॥
સમાધિના નૈકભવેન યત્પદં
વિદુઃ સનન્દાદય ઊર્ધ્વરેતસઃ ।
માસૈરહં ષડ્ભિરમુષ્ય પાદયો-
શ્છાયામુપેત્યાપગતઃ પૃથઙ્મતિઃ ॥ ૩૦ ॥
અહો બત મમાનાત્મ્યં મન્દભાગ્યસ્ય પશ્યત । ભવચ્છિદઃ પાદમૂલં ગત્વાયાચે યદન્તવત્ ॥ ૩૧ ॥
મતિર્વિદૂષિતા દેવૈઃ પતદ્ભિરસહિષ્ણુભિઃ । યો નારદવચસ્તથ્યં નાગ્રાહિષમસત્તમઃ ॥ ૩૨ ॥
દૈવીં માયામુપાશ્રિત્ય પ્રસુપ્ત ઇવ ભિન્નદૃક્ । તપ્યે દ્વિતીયેઽપ્યસતિ ભ્રાતૃભ્રાતૃવ્યહૃદ્રુજા ॥ ૩૩ ॥
મયૈતત્પ્રાર્થિતં વ્યર્થં ચિકિત્સેવ ગતાયુષિ । પ્રસાદ્ય જગદાત્માનં તપસા દુષ્પ્રસાદનમ્ । ભવચ્છિદમયાચેઽહં ભવં ભાગ્યવિવર્જિતઃ ॥ ૩૪ ॥
વારાજ્યં યચ્છતો મૌઢ્યાન્માનો મે ભિક્ષિતો બત । ઈશ્વરાત્ક્ષીણપુણ્યેન ફલીકારાનિવાધનઃ ॥ ૩૫ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
ન વૈ મુકુન્દસ્ય પદારવિન્દયોરજોજુષસ્તાત ભવાદૃશા જનાઃ । વાઞ્છન્તિ તદ્દાસ્યમૃતેઽર્થમાત્મનોયદૃચ્છયા લબ્ધમનઃસમૃદ્ધયઃ ॥ ૩૬ ॥
ન વૈ મુકુન્દસ્ય પદારવિન્દયોરજોજુષસ્તાત ભવાદૃશા જનાઃ । વાઞ્છન્તિ તદ્દાસ્યમૃતેઽર્થમાત્મનોયદૃચ્છયા લબ્ધમનઃસમૃદ્ધયઃ ॥ ૩૬ ॥
આકર્ણ્યાત્મજમાયાન્તં સમ્પરેત્ય યથાગતમ્ । રાજા ન શ્રદ્દધે ભદ્રમભદ્રસ્ય કુતો મમ ॥ ૩૭ ॥
શ્રદ્ધાય વાક્યં દેવર્ષેર્હર્ષવેગેન ધર્ષિતઃ । વાર્તાહર્તુરતિપ્રીતો હારં પ્રાદાન્મહાધનમ્ ॥ ૩૮ ॥
સદશ્વં રથમારુહ્ય કાર્તસ્વરપરિષ્કૃતમ્ । બ્રાહ્મણૈઃ કુલવૃદ્ધૈશ્ચ પર્યસ્તોઽમાત્યબન્ધુભિઃ ॥ ૩૯ ॥
શઙ્ખદુન્દુભિનાદેન બ્રહ્મઘોષેણ વેણુભિઃ । નિશ્ચક્રામ પુરાત્તૂર્ણમાત્મજાભીક્ષણોત્સુકઃ ॥ ૪૦ ॥
સુનીતિઃ સુરુચિશ્ચાસ્ય મહિષ્યૌ રુક્મભૂષિતે । આરુહ્ય શિબિકાં સાર્ધમુત્તમેનાભિજગ્મતુઃ ॥ ૪૧ ॥
તં દૃષ્ટ્વોપવનાભ્યાશ આયાન્તં તરસા રથાત્ । અવરુહ્ય નૃપસ્તૂર્ણમાસાદ્ય પ્રેમવિહ્વલઃ ॥ ૪૨ ॥
પરિરેભેઽઙ્ગજં દોર્ભ્યાં દીર્ઘોત્કણ્ઠમનાઃ શ્વસન્ । વિષ્વક્સેનાઙ્ઘ્રિસંસ્પર્શહતાશેષાઘબન્ધનમ્ ॥ ૪૩ ॥
અથાજિઘ્રન્મુહુર્મૂર્ધ્નિ શીતૈર્નયનવારિભિઃ । સ્નાપયામાસ તનયં જાતોદ્દામમનોરથઃ ॥ ૪૪ ॥
અભિવન્દ્ય પિતુઃ પાદાવાશીર્ભિશ્ચાભિમન્ત્રિતઃ । નનામ માતરૌ શીર્ષ્ણા સત્કૃતઃ સજ્જનાગ્રણીઃ ॥ ૪૫ ॥
સુરુચિસ્તં સમુત્થાપ્ય પાદાવનતમર્ભકમ્ । પરિષ્વજ્યાહ જીવેતિ બાષ્પગદ્ગદયા ગિરા ॥ ૪૬ ॥
યસ્ય પ્રસન્નો ભગવાન્ ગુણૈર્મૈત્ર્યાદિભિર્હરિઃ । તસ્મૈ નમન્તિ ભૂતાનિ નિમ્નમાપ ઇવ સ્વયમ્ ॥ ૪૭ ॥
ઉત્તમશ્ચ ધ્રુવશ્ચોભાવન્યોન્યં પ્રેમવિહ્વલૌ । અઙ્ગસઙ્ગાદુત્પુલકાવસ્રૌઘં મુહુરૂહતુઃ ॥ ૪૮ ॥
સુનીતિરસ્ય જનની પ્રાણેભ્યોઽપિ પ્રિયં સુતમ્ । ઉપગુહ્ય જહાવાધિં તદઙ્ગસ્પર્શનિર્વૃતા ॥ ૪૯ ॥
પયઃ સ્તનાભ્યાં સુસ્રાવ નેત્રજૈઃ સલિલૈઃ શિવૈઃ । તદાભિષિચ્યમાનાભ્યાં વીર વીરસુવો મુહુઃ ॥ ૫૦ ॥
તાં શશંસુર્જના રાજ્ઞીં દિષ્ટયા તે પુત્ર આર્તિહા । પ્રતિલબ્ધશ્ચિરં નષ્ટો રક્ષિતા મણ્ડલં ભુવઃ ॥ ૫૧ ॥
અભ્યર્ચિતસ્ત્વયા નૂનં ભગવાન્પ્રણતાર્તિહા । યદનુધ્યાયિનો ધીરા મૃત્યું જિગ્યુઃ સુદુર્જયમ્ ॥ ૫૨ ॥
લાલ્યમાનં જનૈરેવં ધ્રુવં સભ્રાતરં નૃપઃ । આરોપ્ય કરિણીં હૃષ્ટઃ સ્તૂયમાનોઽવિશત્પુરમ્ ॥ ૫૩ ॥
તત્ર તત્રોપસંક્લૃપ્તૈર્લસન્મકરતોરણૈઃ । સવૃન્દૈઃ કદલીસ્તમ્ભૈઃ પૂગપોતૈશ્ચ તદ્વિધૈઃ ॥ ૫૪ ॥
ચૂતપલ્લવવાસઃસ્રઙ્મુક્તાદામવિલમ્બિભિઃ । ઉપસ્કૃતં પ્રતિદ્વારમપાં કુમ્ભૈઃ સદીપકૈઃ ॥ ૫૫ ॥
પ્રાકારૈર્ગોપુરાગારૈઃ શાતકુમ્ભપરિચ્છદૈઃ । સર્વતોઽલડ્કૃતં શ્રીમદ્વિમાનશિખરદ્યુભિઃ ॥ ૫૬ ॥
મૃષ્ટચત્વરરથ્યાટ્ટમાર્ગં ચન્દનચર્ચિતમ્ । લાજાક્ષતૈઃ પુષ્પફલૈસ્તણ્ડુલૈર્બલિભિર્યુતમ્ ॥ ૫૭ ॥
ધ્રુવાય પથિ દૃષ્ટાય તત્ર તત્ર પુરસ્ત્રિયઃ । સિદ્ધાર્થાક્ષતદધ્યમ્બુદૂર્વાપુષ્પફલાનિ ચ ॥ ૫૮ ॥
ઉપજહ્રુઃ પ્રયુઞ્જાના વાત્સલ્યાદાશિષઃ સતીઃ । શૃણ્વંસ્તદ્વલ્ગુગીતાનિ પ્રાવિશદ્ભવનં પિતુઃ ॥ ૫૯ ॥
મહામણિવ્રાતમયે સ તસ્મિન્ભવનોત્તમે । લાલિતો નિતરાં પિત્રા ન્યવસદ્દિવિ દેવવત્ ॥ ૬૦ ॥
પયઃફેનનિભાઃ શય્યા દાન્તા રુક્મપરિચ્છદાઃ । આસનાનિ મહાર્હાણિ યત્ર રૌક્મા ઉપસ્કરાઃ ॥ ૬૧ ॥
યત્ર સ્ફટિકકુડ્યેષુ મહામારકતેષુ ચ । મણિપ્રદીપા આભાન્તિ લલનારત્નસંયુતાઃ ॥ ૬૨ ॥
ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ વિચિત્રૈરમરદ્રુમૈઃ । કૂજદ્વિહઙ્ગમિથુનૈર્ગાયન્મત્તમધુવ્રતૈઃ ॥ ૬૩ ॥
વાપ્યો વૈદૂર્યસોપાનાઃ પદ્મોત્પલકુમુદ્વતીઃ । હંસકારણ્ડવકુલૈર્જુષ્ટાશ્ચક્રાહ્વસારસૈઃ ॥ ૬૪ ॥
ઉત્તાનપાદો રાજર્ષિઃ પ્રભાવં તનયસ્ય તમ્ । શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વાદ્ભુતતમં પ્રપેદે વિસ્મયં પરમ્ ॥ ૬૫ ॥
વીક્ષ્યોઢવયસં તં ચ પ્રકૃતીનાં ચ સમ્મતમ્ । અનુરક્તપ્રજં રાજા ધ્રુવં ચક્રે ભુવઃ પતિમ્ ॥ ૬૬ ॥
આત્માનં ચ પ્રવયસમાકલય્ય વિશામ્પતિઃ । વનં વિરક્તઃ પ્રાતિષ્ઠદ્વિમૃશન્નાત્મનો ગતિમ્ ॥ ૬૭ ॥