ব্ৰাহ্মণ উৱাচ
অকোৱিদঃ কোৱিদৱাদৱাদান্ৱদস্যথো নাতিৱিদাং ৱৰিষ্ঠঃ । ন সূৰযো হি ৱ্যৱহাৰমেনংতত্ত্ৱাৱমৰ্শেন সহামনন্তি ॥ ১ ॥
অকোৱিদঃ কোৱিদৱাদৱাদান্ৱদস্যথো নাতিৱিদাং ৱৰিষ্ঠঃ । ন সূৰযো হি ৱ্যৱহাৰমেনংতত্ত্ৱাৱমৰ্শেন সহামনন্তি ॥ ১ ॥
তথৈৱ ৰাজন্নুৰুগাৰ্হমেধ-ৱিতানৱিদ্যোৰুৱিজৃম্ভিতেষু । ন ৱেদৱাদেষু হি তত্ত্ৱৱাদঃপ্ৰাযেণ শুদ্ধো নু চকাস্তি সাধুঃ ॥ ২ ॥
ন তস্য তত্ত্ৱগ্ৰহণায সাক্ষাদ্ৱৰীযসীৰপি ৱাচঃ সমাসন্ । স্ৱপ্নে নিৰুক্ত্যা গৃহমেধিসৌখ্যংন যস্য হেযানুমিতং স্ৱযং স্যাত্ ॥ ৩ ॥
যাৱন্মনো ৰজসা পূৰুষস্যসত্ত্ৱেন ৱা তমসা ৱানুৰুদ্ধম্ । চেতোভিৰাকূতিভিৰাতনোতিনিৰঙ্কুশং কুশলং চেতৰং ৱা ॥ ৪ ॥
স ৱাসনাত্মা ৱিষযোপৰক্তোগুণপ্ৰৱাহো ৱিকৃতঃ ষোডশাত্মা । বিভ্ৰত্পৃথঙ্নামভি ৰূপভেদ-মন্তৰ্বহিষ্ট্ৱং চ পুৰৈস্তনোতি ॥ ৫ ॥
দুঃখং সুখং ৱ্যতিৰিক্তং চ তীৱ্ৰংকালোপপন্নং ফলমাৱ্যনক্তি । আলিঙ্গ্য মাযাৰচিতান্তৰাত্মাস্ৱদেহিনং সংসৃতিচক্ৰকূটঃ ॥ ৬ ॥
তাৱানযং ৱ্যৱহাৰঃ সদাৱিঃক্ষেত্ৰজ্ঞসাক্ষ্যো ভৱতি স্থূলসূক্ষ্মঃ । তস্মান্মনো লিঙ্গমদো ৱদন্তিগুণাগুণত্ৱস্য পৰাৱৰস্য ॥ ৭ ॥
গুণানুৰক্তং ৱ্যসনায জন্তোঃ
ক্ষেমায নৈৰ্গুণ্যমথো মনঃ স্যাত্ ।
যথা প্ৰদীপো ঘৃতৱৰ্তিমশ্নন্
শিখাঃ সধূমা ভজতি হ্যন্যদা স্ৱম্ ।
পদং তথা গুণকৰ্মানুবদ্ধং
ৱৃত্তীৰ্মনঃ শ্ৰযতেঽন্যত্ৰ তত্ত্ৱম্ ॥ ৮ ॥
ক্ষেমায নৈৰ্গুণ্যমথো মনঃ স্যাত্ ।
যথা প্ৰদীপো ঘৃতৱৰ্তিমশ্নন্
শিখাঃ সধূমা ভজতি হ্যন্যদা স্ৱম্ ।
পদং তথা গুণকৰ্মানুবদ্ধং
ৱৃত্তীৰ্মনঃ শ্ৰযতেঽন্যত্ৰ তত্ত্ৱম্ ॥ ৮ ॥
একাদশাসন্মনসো হি ৱৃত্তয
আকূতযঃ পঞ্চ ধিযোঽভিমানঃ ।
মাত্ৰাণি কৰ্মাণি পুৰং চ তাসাং
ৱদন্তি হৈকাদশ ৱীৰ ভূমীঃ ॥ ৯ ॥
আকূতযঃ পঞ্চ ধিযোঽভিমানঃ ।
মাত্ৰাণি কৰ্মাণি পুৰং চ তাসাং
ৱদন্তি হৈকাদশ ৱীৰ ভূমীঃ ॥ ৯ ॥
গন্ধাকৃতিস্পৰ্শৰসশ্ৰৱাংসি
ৱিসৰ্গৰত্যৰ্ত্যভিজল্পশিল্পাঃ ।
একাদশং স্ৱীকৰণং মমেতি
শয্যামহং দ্ৱাদশমেক আহুঃ ॥ ১০ ॥
ৱিসৰ্গৰত্যৰ্ত্যভিজল্পশিল্পাঃ ।
একাদশং স্ৱীকৰণং মমেতি
শয্যামহং দ্ৱাদশমেক আহুঃ ॥ ১০ ॥
দ্ৰৱ্যস্ৱভাৱাশযকৰ্মকালৈ-
ৰেকাদশামী মনসো ৱিকাৰাঃ ।
সহস্ৰশঃ শতশঃ কোটিশশ্চ
ক্ষেত্ৰজ্ঞতো ন মিথো ন স্ৱতঃ স্যুঃ ॥ ১১ ॥
ৰেকাদশামী মনসো ৱিকাৰাঃ ।
সহস্ৰশঃ শতশঃ কোটিশশ্চ
ক্ষেত্ৰজ্ঞতো ন মিথো ন স্ৱতঃ স্যুঃ ॥ ১১ ॥
ক্ষেত্ৰজ্ঞ এতা মনসো ৱিভূতী-
ৰ্জীৱস্য মাযাৰচিতস্য নিত্যাঃ ।
আৱিৰ্হিতাঃ ক্ৱাপি তিৰোহিতাশ্চ
শুদ্ধো ৱিচষ্টে হ্যৱিশুদ্ধকৰ্তুঃ ॥ ১২ ॥
ৰ্জীৱস্য মাযাৰচিতস্য নিত্যাঃ ।
আৱিৰ্হিতাঃ ক্ৱাপি তিৰোহিতাশ্চ
শুদ্ধো ৱিচষ্টে হ্যৱিশুদ্ধকৰ্তুঃ ॥ ১২ ॥
ক্ষেত্ৰজ্ঞ আত্মা পুৰুষঃ পুৰাণঃ
সাক্ষাত্স্ৱযংজ্যোতিৰজঃ পৰেশঃ ।
নাৰাযণো ভগৱান্ ৱাসুদেৱঃ
স্ৱমাযযাঽঽত্মন্যৱধীযমানঃ ॥ ১৩ ॥
সাক্ষাত্স্ৱযংজ্যোতিৰজঃ পৰেশঃ ।
নাৰাযণো ভগৱান্ ৱাসুদেৱঃ
স্ৱমাযযাঽঽত্মন্যৱধীযমানঃ ॥ ১৩ ॥
যথানিলঃ স্থাৱৰজঙ্গমানা-
মাত্মস্ৱৰূপেণ নিৱিষ্ট ঈশেত্ ।
এৱং পৰো ভগৱান্ ৱাসুদেৱঃ
ক্ষেত্ৰজ্ঞ আত্মেদমনুপ্ৰৱিষ্টঃ ॥ ১৪ ॥
মাত্মস্ৱৰূপেণ নিৱিষ্ট ঈশেত্ ।
এৱং পৰো ভগৱান্ ৱাসুদেৱঃ
ক্ষেত্ৰজ্ঞ আত্মেদমনুপ্ৰৱিষ্টঃ ॥ ১৪ ॥
ন যাৱদেতাং তনুভৃন্নৰেন্দ্ৰ
ৱিধূয মাযাং ৱযুনোদযেন ।
ৱিমুক্তসঙ্গো জিতষট্সপত্নো
ৱেদাত্মতত্ত্ৱং ভ্ৰমতীহ তাৱত্ ॥ ১৫ ॥
ৱিধূয মাযাং ৱযুনোদযেন ।
ৱিমুক্তসঙ্গো জিতষট্সপত্নো
ৱেদাত্মতত্ত্ৱং ভ্ৰমতীহ তাৱত্ ॥ ১৫ ॥
ন যাৱদেতন্মন আত্মলিঙ্গং
সংসাৰতাপাৱপনং জনস্য ।
যচ্ছোকমোহামযৰাগলোভ-
ৱৈৰানুবন্ধং মমতাং ৱিধত্তে ॥ ১৬ ॥
সংসাৰতাপাৱপনং জনস্য ।
যচ্ছোকমোহামযৰাগলোভ-
ৱৈৰানুবন্ধং মমতাং ৱিধত্তে ॥ ১৬ ॥
ভ্ৰাতৃৱ্যমেনং তদদভ্ৰৱীৰ্য-
মুপেক্ষযাধ্যেধিতমপ্ৰমত্তঃ ।
গুৰোৰ্হৰেশ্চৰণোপাসনাস্ত্ৰো
জহি ৱ্যলীকং স্ৱযমাত্মমোষম্ ॥ ১৭ ॥
মুপেক্ষযাধ্যেধিতমপ্ৰমত্তঃ ।
গুৰোৰ্হৰেশ্চৰণোপাসনাস্ত্ৰো
জহি ৱ্যলীকং স্ৱযমাত্মমোষম্ ॥ ১৭ ॥