શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૫.૧૫

શ્રીશુક ઉવાચ
ભરતસ્યાત્મજઃ સુમતિર્નામાભિહિતો યમુ હ વાવ કેચિત્પાખણ્ડિન ઋષભપદવીમનુવર્તમાનં ચાનાર્યા અવેદસમામ્નાતાં દેવતાં સ્વમનીષયા પાપીયસ્યા કલૌ કલ્પયિષ્યન્તિ ॥ ૧ ॥

તસ્માદ્વૃદ્ધસેનાયાં દેવતાજિન્નામ પુત્રોઽભવત્ ॥ ૨ ॥

અથાસુર્યાં તત્તનયો દેવદ્યુમ્નસ્તતો ધેનુમત્યાં સુતઃ પરમેષ્ઠી તસ્ય સુવર્ચલાયાં પ્રતીહ ઉપજાતઃ ॥ ૩ ॥

ય આત્મવિદ્યામાખ્યાય સ્વયં સંશુદ્ધો મહાપુરુષમનુસસ્માર ॥ ૪ ॥

પ્રતીહાત્સુવર્ચલાયાં પ્રતિહર્ત્રાદયસ્ત્રય આસન્નિજ્યાકોવિદાઃ સૂનવઃ પ્રતિહર્તુઃ સ્તુત્યામજભૂમાનાવજનિષાતામ્ ॥ ૫ ॥

ભૂમ્ન ઋષિકુલ્યાયામુદ્ગીથસ્તતઃ પ્રસ્તાવો દેવકુલ્યાયાં પ્રસ્તાવાન્નિયુત્સાયાં હૃદયજ આસીદ્વિભુર્વિભો રત્યાં ચ પૃથુષેણસ્તસ્માન્નક્ત આકૂત્યાં જજ્ઞે નક્તાદ્દ્રુતિપુત્રો ગયો રાજર્ષિપ્રવર ઉદારશ્રવા અજાયત સાક્ષાદ્ભગવતો વિષ્ણોર્જગદ્રિરક્ષિષયા ગૃહીતસત્ત્વસ્ય કલાઽઽત્મવત્ત્વાદિલક્ષણેન મહાપુરુષતાં પ્રાપ્તઃ ॥ ૬ ॥

સ વૈ સ્વધર્મેણ પ્રજાપાલન પોષણપ્રીણનોપલાલનાનુશાસનલક્ષણેનેજ્યાદિના ચ ભગવતિ મહાપુરુષે પરાવરે બ્રહ્મણિ સર્વાત્મનાર્પિતપરમાર્થલક્ષણેન બ્રહ્મવિચ્ચરણાનુસેવયાઽઽપાદિતભગવદ્ભક્તિયોગેન ચાભીક્ષ્ણશઃ પરિભાવિતાતિશુદ્ધ મતિરુપરતાનાત્મ્ય આત્મનિ સ્વયમુપલભ્યમાનબ્રહ્માત્માનુભવોઽપિ નિરભિમાન એવાવનિમજૂગુપત્ ॥ ૭ ॥

તસ્યેમાં ગાથાં પાણ્ડવેય પુરાવિદ ઉપગાયન્તિ ॥ ૮ ॥

ગયં નૃપઃ કઃ પ્રતિયાતિ કર્મભિ-ર્યજ્વાભિમાની બહુવિદ્ધર્મગોપ્તા । સમાગતશ્રીઃ સદસસ્પતિઃ સતાંસત્સેવકોઽન્યો ભગવત્કલામૃતે ॥ ૯ ॥

યમભ્યષિઞ્ચન્ પરયા મુદા સતીઃસત્યાશિષો દક્ષકન્યાઃ સરિદ્ભિઃ । યસ્ય પ્રજાનાં દુદુહે ધરાઽઽશિષોનિરાશિષો ગુણવત્સસ્નુતોધાઃ ॥ ૧૦ ॥

છન્દાંસ્યકામસ્ય ચ યસ્ય કામાન્દુદૂહુરાજહ્રુરથો બલિં નૃપાઃ । પ્રત્યઞ્ચિતા યુધિ ધર્મેણ વિપ્રાયદાશિષાં ષષ્ઠમંશં પરેત્ય ॥ ૧૧ ॥

યસ્યાધ્વરે ભગવાનધ્વરાત્મામઘોનિ માદ્યત્યુરુસોમપીથે । શ્રદ્ધાવિશુદ્ધાચલભક્તિયોગ-સમર્પિતેજ્યાફલમાજહાર ॥ ૧૨ ॥

યત્પ્રીણનાદ્બર્હિષિ દેવતિર્યઙ્-મનુષ્યવીરુત્તૃણમાવિરિઞ્ચાત્ । પ્રીયેત સદ્યઃ સ હ વિશ્વજીવઃપ્રીતઃ સ્વયં પ્રીતિમગાદ્ગયસ્ય ॥ ૧૩ ॥

ગયાદ્ગયન્ત્યાં ચિત્રરથઃ સુગતિરવરોધન ઇતિ ત્રયઃ પુત્રા બભૂવુશ્ચિત્રરથાદૂર્ણાયાં સમ્રાડજનિષ્ટ તત ઉત્કલાયાં મરીચિર્મરીચે ॥ ૧૪ ॥

ર્બિન્દુમત્યાં બિન્દુમાનુદપદ્યત તસ્માત્સરઘાયાં મધુર્નામાભવન્મધોઃ સુમનસિ વીરવ્રતસ્તતો ભોજાયાં મન્થુપ્રમન્થૂ જજ્ઞાતે મન્થોઃ સત્યાયાં ભૌવનસ્તતો દૂષણાયાં ત્વષ્ટાજનિષ્ટ ત્વષ્ટુર્વિરોચનાયાં વિરજો વિરજસ્ય શતજિત્પ્રવરં પુત્રશતં કન્યા ચ વિષૂચ્યાં કિલ જાતમ્ ॥ ૧૫ ॥

તત્રાયં શ્લોક:—
પ્રૈયવ્રતં વંશમિમં વિરજશ્ચરમોદ્ભવઃ । અકરોદત્યલં કીર્ત્યા વિષ્ણુઃ સુરગણં યથા ॥ ૧૬ ॥