শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৫.১৯

শ্ৰীশুক উৱাচ
কিম্পুৰুষে ৱৰ্ষে ভগৱন্তমাদিপুৰুষং লক্ষ্মণাগ্ৰজং সীতাভিৰামং ৰামং তচ্চৰণসন্নিকৰ্ষাভিৰতঃ পৰমভাগৱতো হনুমান্ সহ কিম্পুৰুষৈৰৱিৰতভক্তিৰুপাস্তে ॥ ১ ॥

আৰ্ষ্টিষেণেন সহ গন্ধৰ্ৱৈৰনুগীযমানাং পৰমকল্যাণীং ভৰ্তৃভগৱত্কথাং সমুপশৃণোতি স্ৱযং চেদং গাযতি ॥ ২ ॥

ওঁ নমো ভগৱতে উত্তমশ্লোকায নম আৰ্যলক্ষণশীলৱ্ৰতায নম উপশিক্ষিতাত্মন উপাসিতলোকায নমঃ সাধুৱাদনিকষণায নমো ব্ৰহ্মণ্যদেৱায মহাপুৰুষায মহাৰাজায নম ইতি ॥ ৩ ॥

যত্তদ্ৱিশুদ্ধানুভৱমাত্ৰমেকং
স্ৱতেজসা ধ্ৱস্তগুণৱ্যৱস্থম্ ।
প্ৰত্যক্প্ৰশান্তং সুধিযোপলম্ভনং
হ্যনামৰূপং নিৰহং প্ৰপদ্যে ॥ ৪ ॥

মৰ্ত্যাৱতাৰস্ত্ৱিহ মৰ্ত্যশিক্ষণং
ৰক্ষোৱধাযৈৱ ন কেৱলং ৱিভোঃ ।
কুতোঽন্যথা স্যাদ্ৰমতঃ স্ৱ আত্মনঃ
সীতাকৃতানি ৱ্যসনানীশ্ৱৰস্য ॥ ৫ ॥

ন ৱৈ স আত্মাত্মৱতাং সুহৃত্তমঃ
সক্তস্ত্ৰিলোক্যাং ভগৱান্ ৱাসুদেৱঃ ।
ন স্ত্ৰীকৃতং কশ্মলমশ্নুৱীত
ন লক্ষ্মণং চাপি ৱিহাতুমৰ্হতি ॥ ৬ ॥

ন জন্ম নূনং মহতো ন সৌভগং
ন ৱাঙ্ন বুদ্ধিৰ্নাকৃতিস্তোষহেতুঃ ।
তৈৰ্যদ্ৱিসৃষ্টানপি নো ৱনৌকস-
শ্চকাৰ সখ্যে বত লক্ষ্মণাগ্ৰজঃ ॥ ৭ ॥

সুৰোঽসুৰো ৱাপ্যথ ৱানৰো নৰঃ
সৰ্ৱাত্মনা যঃ সুকৃতজ্ঞমুত্তমম্ ।
ভজেত ৰামং মনুজাকৃতিং হৰিং
য উত্তৰাননযত্কোসলান্দিৱমিতি ॥ ৮ ॥

ভাৰতেঽপি ৱৰ্ষে ভগৱান্নৰনাৰাযণাখ্য আকল্পান্তমুপচিতধৰ্মজ্ঞানৱৈৰাগ্যৈশ্ৱৰ্যোপশমোপৰমাত্মোপলম্ভনমনুগ্ৰহাযাত্মৱতামনুকম্পযা তপোঽৱ্যক্তগতিশ্চৰতি ॥ ৯ ॥

তং ভগৱান্নাৰদো ৱৰ্ণাশ্ৰমৱতীভিৰ্ভাৰতীভিঃ প্ৰজাভিৰ্ভগৱত্প্ৰোক্তাভ্যাং সাঙ্খ্যযোগাভ্যাং ভগৱদনুভাৱোপৱৰ্ণনং সাৱৰ্ণেৰুপদেক্ষ্যমাণঃ পৰমভক্তিভাৱেনোপসৰতি ইদং চাভিগৃণাতি ॥ ১০ ॥

ওঁ নমো ভগৱতে উপশমশীলাযোপৰতানাত্ম্যায নমোঽকিঞ্চনৱিত্তায ঋষিঋষভায নৰনাৰাযণায পৰমহংসপৰমগুৰৱে আত্মাৰামাধিপতযে নমো নম ইতি ॥ ১১ ॥

গাযতি চেদম্—
কৰ্তাস্য সৰ্গাদিষু যো ন বধ্যতে
ন হন্যতে দেহগতোঽপি দৈহিকৈঃ ।
দ্ৰষ্টুৰ্ন দৃগ্যস্য গুণৈৰ্ৱিদূষ্যতে
তস্মৈ নমোঽসক্তৱিৱিক্তসাক্ষিণে ॥ ১২ ॥

ইদং হি যোগেশ্ৱৰ যোগনৈপুণং
হিৰণ্যগৰ্ভো ভগৱাঞ্জগাদ যত্ ।
যদন্তকালে ত্ৱযি নিৰ্গুণে মনো
ভক্ত্যা দধীতোজ্ঝিতদুষ্কলেৱৰঃ ॥ ১৩ ॥

যথৈহিকামুষ্মিককামলম্পটঃ
সুতেষু দাৰেষু ধনেষু চিন্তযন্ ।
শঙ্কেত ৱিদ্ৱান্ কুকলেৱৰাত্যযাদ্
যস্তস্য যত্নঃ শ্ৰম এৱ কেৱলম্ ॥ ১৪ ॥

তন্নঃ প্ৰভো ত্ৱং কুকলেৱৰাৰ্পিতাং
ত্ৱন্মাযযাহংমমতামধোক্ষজ ।
ভিন্দ্যাম যেনাশু ৱযং সুদুৰ্ভিদাং
ৱিধেহি যোগং ত্ৱযি নঃ স্ৱভাৱমিতি ॥ ১৫ ॥

ভাৰতেঽপ্যস্মিন্ৱৰ্ষে সৰিচ্ছৈলাঃ সন্তি বহৱো মলযো মঙ্গলপ্ৰস্থো মৈনাকস্ত্ৰিকূট ঋষভঃ কূটকঃ কোল্লকঃ সহ্যো দেৱগিৰিঋৰ্ষ্যমূকঃ শ্ৰীশৈলো ৱেঙ্কটো মহেন্দ্ৰো ৱাৰিধাৰো ৱিন্ধ্যঃ শুক্তিমানৃক্ষগিৰিঃ পাৰিযাত্ৰো দ্ৰোণশ্চিত্ৰকূটো গোৱৰ্ধনো ৰৈৱতকঃ ককুভো নীলো গোকামুখ ইন্দ্ৰকীলঃ কামগিৰিৰিতি চান্যে চ শতসহস্ৰশঃ শৈলাস্তেষাং নিতম্বপ্ৰভৱা নদা নদ্যশ্চ সন্ত্যসঙ্খ্যাতাঃ ॥ ১৬ ॥

এতাসামপো ভাৰত্যঃ প্ৰজা নামভিৰেৱ পুনন্তীনামাত্মনা চোপস্পৃশন্তি ॥ ১৭ ॥

চন্দ্ৰৱসা তাম্ৰপৰ্ণী অৱটোদা কৃতমালা ৱৈহাযসী কাৱেৰী ৱেণী পযস্ৱিনী শৰ্কৰাৱৰ্তা তুঙ্গভদ্ৰা কৃষ্ণা ৱেণ্যা ভীমৰথী গোদাৱৰী নিৰ্ৱিন্ধ্যা পযোষ্ণী তাপী ৰেৱা সুৰসা নৰ্মদা চৰ্মণ্ৱতী সিন্ধুৰন্ধঃ শোণশ্চ নদৌ মহানদী ৱেদস্মৃতিঋৰ্ষিকুল্যা ত্ৰিসামা কৌশিকী মন্দাকিনী যমুনা সৰস্ৱতী দৃষদ্ৱতী গোমতী সৰযূ ৰোধস্ৱতী সপ্তৱতী সুষোমা শতদ্ৰূশ্চন্দ্ৰভাগা মৰুদ্ৱৃধা ৱিতস্তা অসিক্নী ৱিশ্ৱেতি মহানদ্যঃ ॥ ১৮ ॥

অস্মিন্নেৱ ৱৰ্ষে পুৰুষৈৰ্লব্ধজন্মভিঃ শুক্ললোহিতকৃষ্ণৱৰ্ণেন স্ৱাৰব্ধেন কৰ্মণা দিৱ্যমানুষনাৰকগতযো বহ্ৱ্যঃ আত্মন আনুপূৰ্ৱ্যেণ সৰ্ৱা হ্যেৱ সৰ্ৱেষাং ৱিধীযন্তে যথাৱৰ্ণৱিধানমপৱৰ্গশ্চাপি ভৱতি ॥ ১৯ ॥

যোঽসৌ ভগৱতি সৰ্ৱভূতাত্মন্যনাত্ম্যেঽনিৰুক্তেঽনিলযনে পৰমাত্মনি ৱাসুদেৱেঽনন্যনিমিত্তভক্তিযোগলক্ষণো নানাগতিনিমিত্তাৱিদ্যাগ্ৰন্থিৰন্ধনদ্ৱাৰেণ যদা হি মহাপুৰুষপুৰুষপ্ৰসঙ্গঃ ॥ ২০ ॥

এতদেৱ হি দেৱা গাযন্তি—
অহো অমীষাং কিমকাৰি শোভনং
প্ৰসন্ন এষাং স্ৱিদুত স্ৱযং হৰিঃ ।
যৈৰ্জন্ম লব্ধং নৃষু ভাৰতাজিৰে
মুকুন্দসেৱৌপযিকং স্পৃহা হি নঃ ॥ ২১ ॥

কিং দুষ্কৰৈৰ্নঃ ক্ৰতুভিস্তপোৱ্ৰতৈ-
ৰ্দানাদিভিৰ্ৱা দ্যুজযেন ফল্গুনা ।
ন যত্ৰ নাৰাযণপাদপঙ্কজ-
স্মৃতিঃ প্ৰমুষ্টাতিশযেন্দ্ৰিযোত্সৱাত্ ॥ ২২ ॥

কল্পাযুষাং স্থানজযাত্পুনৰ্ভৱাত্
ক্ষণাযুষাং ভাৰতভূজযো ৱৰম্ ।
ক্ষণেন মৰ্ত্যেন কৃতং মনস্ৱিনঃ
সন্ন্যস্য সংযান্ত্যভযং পদং হৰেঃ ॥ ২৩ ॥

ন যত্ৰ ৱৈকুণ্ঠকথাসুধাপগা
ন সাধৱো ভাগৱতাস্তদাশ্ৰযাঃ ।
ন যত্ৰ যজ্ঞেশমখা মহোত্সৱাঃ
সুৰেশলোকোঽপি ন ৱৈ স সেৱ্যতাম্ ॥ ২৪ ॥

প্ৰাপ্তা নৃজাতিং ত্ৱিহ যে চ জন্তৱো
জ্ঞানক্ৰিযাদ্ৰৱ্যকলাপসম্ভৃতাম্ ।
ন ৱৈ যতেৰন্নপুনৰ্ভৱায তে
ভূযো ৱনৌকা ইৱ যান্তি বন্ধনম্ ॥ ২৫ ॥

যৈঃ শ্ৰদ্ধযা বৰ্হিষি ভাগশো হৱি-
ৰ্নিৰুপ্তমিষ্টং ৱিধিমন্ত্ৰৱস্তুতঃ ।
একঃ পৃথঙ্নামভিৰাহুতো মুদা
গৃহ্ণাতি পূৰ্ণঃ স্ৱযমাশিষাং প্ৰভুঃ ॥ ২৬ ॥

সত্যং দিশত্যৰ্থিতমৰ্থিতো নৃণাং
নৈৱাৰ্থদো যত্পুনৰৰ্থিতা যতঃ ।
স্ৱযং ৱিধত্তে ভজতামনিচ্ছতা-
মিচ্ছাপিধানং নিজপাদপল্লৱম্ ॥ ২৭ ॥

যদ্যত্ৰ নঃ স্ৱৰ্গসুখাৱশেষিতং
স্ৱিষ্টস্য সূক্তস্য কৃতস্য শোভনম্ ।
তেনাজনাভে স্মৃতিমজ্জন্ম নঃ স্যাদ্
ৱৰ্ষে হৰিৰ্যদ্ভজতাং শং তনোতি ॥ ২৮ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
জম্বূদ্ৱীপস্য চ ৰাজন্নুপদ্ৱীপানষ্টৌ হৈক উপদিশন্তি সগৰাত্মজৈৰশ্ৱান্ৱেষণ ইমাং মহীং পৰিতো নিখনদ্ভিৰুপকল্পিতান্ ॥ ২৯ ॥

তদ্যথা স্ৱৰ্ণপ্ৰস্থশ্চন্দ্ৰশুক্ল আৱৰ্তনো ৰমণকো মন্দৰহৰিণঃ পাঞ্চজন্যঃ সিংহলো লঙ্কেতি ॥ ৩০ ॥

এৱং তৱ ভাৰতোত্তম জম্বূদ্ৱীপৱৰ্ষৱিভাগো যথোপদেশমুপৱৰ্ণিত ইতি ॥ ৩১ ॥