શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૫.૨

શ્રીશુક ઉવાચ
એવં પિતરિ સમ્પ્રવૃત્તે તદનુશાસને વર્તમાન આગ્નીધ્રો જમ્બૂદ્વીપૌકસઃ પ્રજા ઔરસવદ્ધર્માવેક્ષમાણઃ પર્યગોપાયત્ ॥ ૧ ॥

સ ચ કદાચિત્પિતૃલોકકામઃ સુરવરવનિતાક્રીડાચલદ્રોણ્યાં ભગવન્તં વિશ્વસૃજાં પતિમાભૃતપરિચર્યોપકરણ આત્મૈકાગ્ર્યેણ તપસ્વ્યારાધયાં બભૂવ ॥ ૨ ॥

તદુપલભ્ય ભગવાનાદિપુરુષઃ સદસિ ગાયન્તીં પૂર્વચિત્તિં નામાપ્સરસમભિયાપયામાસ ॥ ૩ ॥

સા ચ તદાશ્રમોપવનમતિરમણીયં વિવિધનિબિડવિટપિવિટપનિકરસંશ્લિષ્ટપુરટલતારૂઢસ્થલવિહઙ્ગમમિથુનૈઃ પ્રોચ્યમાનશ્રુતિભિઃ પ્રતિબોધ્યમાનસલિલકુક્કુટકારણ્ડવકલહંસાદિભિર્વિચિત્રમુપકૂજિતામલજલાશયકમલાકરમુપબભ્રામ ॥ ૪ ॥

તસ્યાઃ સુલલિતગમનપદવિન્યાસગતિવિલાસાયાશ્ચાનુપદં ખણખણાયમાનરુચિરચરણાભરણસ્વનમુપાકર્ણ્ય નરદેવકુમારઃ સમાધિયોગેનામીલિતનયનનલિનમુકુલયુગલમીષદ્વિકચય્ય વ્યચષ્ટ ॥ ૫ ॥

તામેવાવિદૂરે મધુકરીમિવ સુમનસ ઉપજિઘ્રન્તીં દિવિજમનુજમનોનયનાહ્લાદદુઘૈર્ગતિવિહારવ્રીડાવિનયાવલોકસુસ્વરાક્ષરાવયવૈર્મનસિ નૃણાં કુસુમાયુધસ્ય વિદધતીં વિવરં નિજમુખ વિગલિતામૃતાસવસહાસભાષણામોદમદાન્ધમધુકરનિકરોપરોધેન દ્રુતપદવિન્યાસેન વલ્ગુસ્પન્દનસ્તનકલશકબરભારરશનાં દેવીં તદવલોકનેન વિવૃતાવસરસ્ય ભગવતો મકરધ્વજસ્ય વશમુપનીતો જડવદિતિ હોવાચ ॥ ૬ ॥

કા ત્વં ચિકીર્ષસિ ચ કિં મુનિવર્ય શૈલે
માયાસિ કાપિ ભગવત્પરદેવતાયાઃ । વિજ્યે બિભર્ષિ ધનુષી સુહૃદાત્મનોઽર્થેકિં વા મૃગાન્મૃગયસે વિપિને પ્રમત્તાન્ ॥ ૭ ॥

બાણાવિમૌ ભગવતઃ શતપત્રપત્રૌશાન્તાવપુઙ્ખરુચિરાવતિતિગ્મદન્તૌ । કસ્મૈ યુયુઙ્ક્ષસિ વને વિચરન્ન વિદ્મઃક્ષેમાય નો જડધિયાં તવ વિક્રમોઽસ્તુ ॥ ૮ ॥

શિષ્યા ઇમે ભગવતઃ પરિતઃ પઠન્તિગાયન્તિ સામ સરહસ્યમજસ્રમીશમ્ । યુષ્મચ્છિખાવિલુલિતાઃ સુમનોઽભિવૃષ્ટીઃસર્વે ભજન્ત્યૃષિગણા ઇવ વેદશાખાઃ ॥ ૯ ॥

વાચં પરં ચરણપઞ્જરતિત્તિરીણાંબ્રહ્મન્નરૂપમુખરાં શૃણવામ તુભ્યમ્ । લબ્ધા કદમ્બરુચિરઙ્કવિટઙ્કબિમ્બેયસ્યામલાતપરિધિઃ ક્વ ચ વલ્કલં તે ॥ ૧૦ ॥

કિં સમ્ભૃતં રુચિરયોર્દ્વિજ શૃઙ્ગયોસ્તેમધ્યે કૃશો વહસિ યત્ર દૃશિઃ શ્રિતા મે । પઙ્કોઽરુણઃ સુરભીરાત્મવિષાણ ઈદૃગ્યેનાશ્રમં સુભગ મે સુરભીકરોષિ ॥ ૧૧ ॥

લોકં પ્રદર્શય સુહૃત્તમ તાવકં મેયત્રત્ય ઇત્થમુરસાવયવાવપૂર્વૌ । અસ્મદ્વિધસ્ય મનઉન્નયનૌ બિભર્તિબહ્વદ્ભુતં સરસરાસસુધાદિ વક્ત્રે ॥ ૧૨ ॥

કા વાઽઽત્મવૃત્તિરદનાદ્ધવિરઙ્ગ વાતિવિષ્ણોઃ કલાસ્યનિમિષોન્મકરૌ ચ કર્ણૌ । ઉદ્વિગ્નમીનયુગલં દ્વિજપઙ્ક્તિશોચિ-રાસન્નભૃઙ્ગનિકરં સર ઇન્મુખં તે ॥ ૧૩ ॥

યોઽસૌ ત્વયા કરસરોજહતઃ પતઙ્ગોદિક્ષુ ભ્રમન્ ભ્રમત એજયતેઽક્ષિણી મે । મુક્તં ન તે સ્મરસિ વક્રજટાવરૂથંકષ્ટોઽનિલો હરતિ લમ્પટ એષ નીવીમ્ ॥ ૧૪ ॥

રૂપં તપોધન તપશ્ચરતાં તપોઘ્નંહ્યેતત્તુ કેન તપસા ભવતોપલબ્ધમ્ । ચર્તું તપોઽર્હસિ મયા સહ મિત્ર મહ્યંકિં વા પ્રસીદતિ સ વૈ ભવભાવનો મે ॥ ૧૫ ॥

ન ત્વાં ત્યજામિ દયિતં દ્વિજદેવદત્તંયસ્મિન્મનો દૃગપિ નો ન વિયાતિ લગ્નમ્ । માં ચારુશૃઙ્ગ્યર્હસિ નેતુમનુવ્રતં તેચિત્તં યતઃ પ્રતિસરન્તુ શિવાઃ સચિવ્યઃ ॥ ૧૬ ॥

શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ લલનાનુનયાતિવિશારદો ગ્રામ્યવૈદગ્ધ્યયા પરિભાષયા તાં વિબુધવધૂં વિબુધમતિરધિસભાજયામાસ ॥ ૧૭ ॥

સા ચ તતસ્તસ્ય વીરયૂથપતેર્બુદ્ધિશીલરૂપવયઃશ્રિયૌદાર્યેણ પરાક્ષિપ્તમનાસ્તેન સહાયુતાયુતપરિવત્સરોપલક્ષણં કાલં જમ્બૂદ્વીપપતિના ભૌમસ્વર્ગભોગાન્ બુભુજે ॥ ૧૮ ॥

તસ્યામુ હ વા આત્મજાન્ સ રાજવર આગ્નીધ્રો નાભિકિમ્પુરુષહરિવર્ષેલાવૃતરમ્યકહિરણ્મયકુરુભદ્રાશ્વકેતુમાલસંજ્ઞાન્નવ પુત્રાનજનયત્ ॥ ૧૯ ॥

સા સૂત્વાથ સુતાન્નવાનુવત્સરં ગૃહ એવાપહાય પૂર્વચિત્તિર્ભૂય એવાજં દેવમુપતસ્થે ॥ ૨૦ ॥

આગ્નીધ્રસુતાસ્તે માતુરનુગ્રહાદૌત્પત્તિકેનૈવ સંહનનબલોપેતાઃ પિત્રા વિભક્તા આત્મતુલ્યનામાનિ યથાભાગં જમ્બૂદ્વીપવર્ષાણિ બુભુજુઃ ॥ ૨૧ ॥

આગ્નીધ્રો રાજાતૃપ્તઃ કામાનામપ્સરસમેવાનુદિનમધિમન્યમાનસ્તસ્યાઃ સલોકતાં શ્રુતિભિરવારુન્ધ યત્ર પિતરો માદયન્તે ॥ ૨૨ ॥

સમ્પરેતે પિતરિ નવ ભ્રાતરો મેરુદુહિતૃર્મેરુદેવીં પ્રતિરૂપામુગ્રદંષ્ટ્રીં લતાં રમ્યાં શ્યામાં નારીં ભદ્રાં દેવવીતિમિતિસંજ્ઞા નવોદવહન્ ॥ ૨૩ ॥