ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൫.൨

ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം പിതരി സമ്പ്രവൃത്തേ തദനുശാസനേ വര്തമാന ആഗ്നീധ്രോ ജമ്ബൂദ്വീപൌകസഃ പ്രജാ ഔരസവദ്ധര്മാവേക്ഷമാണഃ പര്യഗോപായത് ॥ ൧ ॥

സ ച കദാചിത്പിതൃലോകകാമഃ സുരവരവനിതാക്രീഡാചലദ്രോണ്യാം ഭഗവന്തം വിശ്വസൃജാം പതിമാഭൃതപരിചര്യോപകരണ ആത്മൈകാഗ്ര്യേണ തപസ്വ്യാരാധയാം ബഭൂവ ॥ ൨ ॥

തദുപലഭ്യ ഭഗവാനാദിപുരുഷഃ സദസി ഗായന്തീം പൂര്വചിത്തിം നാമാപ്സരസമഭിയാപയാമാസ ॥ ൩ ॥

സാ ച തദാശ്രമോപവനമതിരമണീയം വിവിധനിബിഡവിടപിവിടപനികരസംശ്ലിഷ്ടപുരടലതാരൂഢസ്ഥലവിഹങ്ഗമമിഥുനൈഃ പ്രോച്യമാനശ്രുതിഭിഃ പ്രതിബോധ്യമാനസലിലകുക്കുടകാരണ്ഡവകലഹംസാദിഭിര്വിചിത്രമുപകൂജിതാമലജലാശയകമലാകരമുപബഭ്രാമ ॥ ൪ ॥

തസ്യാഃ സുലലിതഗമനപദവിന്യാസഗതിവിലാസായാശ്ചാനുപദം ഖണഖണായമാനരുചിരചരണാഭരണസ്വനമുപാകര്ണ്യ നരദേവകുമാരഃ സമാധിയോഗേനാമീലിതനയനനലിനമുകുലയുഗലമീഷദ്വികചയ്യ വ്യചഷ്ട ॥ ൫ ॥

താമേവാവിദൂരേ മധുകരീമിവ സുമനസ ഉപജിഘ്രന്തീം ദിവിജമനുജമനോനയനാഹ്ലാദദുഘൈര്ഗതിവിഹാരവ്രീഡാവിനയാവലോകസുസ്വരാക്ഷരാവയവൈര്മനസി നൃണാം കുസുമായുധസ്യ വിദധതീം വിവരം നിജമുഖ വിഗലിതാമൃതാസവസഹാസഭാഷണാമോദമദാന്ധമധുകരനികരോപരോധേന ദ്രുതപദവിന്യാസേന വല്ഗുസ്പന്ദനസ്തനകലശകബരഭാരരശനാം ദേവീം തദവലോകനേന വിവൃതാവസരസ്യ ഭഗവതോ മകരധ്വജസ്യ വശമുപനീതോ ജഡവദിതി ഹോവാച ॥ ൬ ॥

കാ ത്വം ചികീര്ഷസി ച കിം മുനിവര്യ ശൈലേ
മായാസി കാപി ഭഗവത്പരദേവതായാഃ । വിജ്യേ ബിഭര്ഷി ധനുഷീ സുഹൃദാത്മനോഽര്ഥേകിം വാ മൃഗാന്മൃഗയസേ വിപിനേ പ്രമത്താന് ॥ ൭ ॥

ബാണാവിമൌ ഭഗവതഃ ശതപത്രപത്രൌശാന്താവപുങ്ഖരുചിരാവതിതിഗ്മദന്തൌ । കസ്മൈ യുയുങ്ക്ഷസി വനേ വിചരന്ന വിദ്മഃക്ഷേമായ നോ ജഡധിയാം തവ വിക്രമോഽസ്തു ॥ ൮ ॥

ശിഷ്യാ ഇമേ ഭഗവതഃ പരിതഃ പഠന്തിഗായന്തി സാമ സരഹസ്യമജസ്രമീശമ് । യുഷ്മച്ഛിഖാവിലുലിതാഃ സുമനോഽഭിവൃഷ്ടീഃസര്വേ ഭജന്ത്യൃഷിഗണാ ഇവ വേദശാഖാഃ ॥ ൯ ॥

വാചം പരം ചരണപഞ്ജരതിത്തിരീണാംബ്രഹ്മന്നരൂപമുഖരാം ശൃണവാമ തുഭ്യമ് । ലബ്ധാ കദമ്ബരുചിരങ്കവിടങ്കബിമ്ബേയസ്യാമലാതപരിധിഃ ക്വ ച വല്കലം തേ ॥ ൧൦ ॥

കിം സമ്ഭൃതം രുചിരയോര്ദ്വിജ ശൃങ്ഗയോസ്തേമധ്യേ കൃശോ വഹസി യത്ര ദൃശിഃ ശ്രിതാ മേ । പങ്കോഽരുണഃ സുരഭീരാത്മവിഷാണ ഈദൃഗ്യേനാശ്രമം സുഭഗ മേ സുരഭീകരോഷി ॥ ൧൧ ॥

ലോകം പ്രദര്ശയ സുഹൃത്തമ താവകം മേയത്രത്യ ഇത്ഥമുരസാവയവാവപൂര്വൌ । അസ്മദ്വിധസ്യ മനഉന്നയനൌ ബിഭര്തിബഹ്വദ്ഭുതം സരസരാസസുധാദി വക്ത്രേ ॥ ൧൨ ॥

കാ വാഽഽത്മവൃത്തിരദനാദ്ധവിരങ്ഗ വാതിവിഷ്ണോഃ കലാസ്യനിമിഷോന്മകരൌ ച കര്ണൌ । ഉദ്വിഗ്നമീനയുഗലം ദ്വിജപങ്ക്തിശോചി-രാസന്നഭൃങ്ഗനികരം സര ഇന്മുഖം തേ ॥ ൧൩ ॥

യോഽസൌ ത്വയാ കരസരോജഹതഃ പതങ്ഗോദിക്ഷു ഭ്രമന് ഭ്രമത ഏജയതേഽക്ഷിണീ മേ । മുക്തം ന തേ സ്മരസി വക്രജടാവരൂഥംകഷ്ടോഽനിലോ ഹരതി ലമ്പട ഏഷ നീവീമ് ॥ ൧൪ ॥

രൂപം തപോധന തപശ്ചരതാം തപോഘ്നംഹ്യേതത്തു കേന തപസാ ഭവതോപലബ്ധമ് । ചര്തും തപോഽര്ഹസി മയാ സഹ മിത്ര മഹ്യംകിം വാ പ്രസീദതി സ വൈ ഭവഭാവനോ മേ ॥ ൧൫ ॥

ന ത്വാം ത്യജാമി ദയിതം ദ്വിജദേവദത്തംയസ്മിന്മനോ ദൃഗപി നോ ന വിയാതി ലഗ്നമ് । മാം ചാരുശൃങ്ഗ്യര്ഹസി നേതുമനുവ്രതം തേചിത്തം യതഃ പ്രതിസരന്തു ശിവാഃ സചിവ്യഃ ॥ ൧൬ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി ലലനാനുനയാതിവിശാരദോ ഗ്രാമ്യവൈദഗ്ധ്യയാ പരിഭാഷയാ താം വിബുധവധൂം വിബുധമതിരധിസഭാജയാമാസ ॥ ൧൭ ॥

സാ ച തതസ്തസ്യ വീരയൂഥപതേര്ബുദ്ധിശീലരൂപവയഃശ്രിയൌദാര്യേണ പരാക്ഷിപ്തമനാസ്തേന സഹായുതായുതപരിവത്സരോപലക്ഷണം കാലം ജമ്ബൂദ്വീപപതിനാ ഭൌമസ്വര്ഗഭോഗാന് ബുഭുജേ ॥ ൧൮ ॥

തസ്യാമു ഹ വാ ആത്മജാന് സ രാജവര ആഗ്നീധ്രോ നാഭികിമ്പുരുഷഹരിവര്ഷേലാവൃതരമ്യകഹിരണ്മയകുരുഭദ്രാശ്വകേതുമാലസംജ്ഞാന്നവ പുത്രാനജനയത് ॥ ൧൯ ॥

സാ സൂത്വാഥ സുതാന്നവാനുവത്സരം ഗൃഹ ഏവാപഹായ പൂര്വചിത്തിര്ഭൂയ ഏവാജം ദേവമുപതസ്ഥേ ॥ ൨൦ ॥

ആഗ്നീധ്രസുതാസ്തേ മാതുരനുഗ്രഹാദൌത്പത്തികേനൈവ സംഹനനബലോപേതാഃ പിത്രാ വിഭക്താ ആത്മതുല്യനാമാനി യഥാഭാഗം ജമ്ബൂദ്വീപവര്ഷാണി ബുഭുജുഃ ॥ ൨൧ ॥

ആഗ്നീധ്രോ രാജാതൃപ്തഃ കാമാനാമപ്സരസമേവാനുദിനമധിമന്യമാനസ്തസ്യാഃ സലോകതാം ശ്രുതിഭിരവാരുന്ധ യത്ര പിതരോ മാദയന്തേ ॥ ൨൨ ॥

സമ്പരേതേ പിതരി നവ ഭ്രാതരോ മേരുദുഹിതൃര്മേരുദേവീം പ്രതിരൂപാമുഗ്രദംഷ്ട്രീം ലതാം രമ്യാം ശ്യാമാം നാരീം ഭദ്രാം ദേവവീതിമിതിസംജ്ഞാ നവോദവഹന് ॥ ൨൩ ॥