ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൫.൪

ശ്രീശുക ഉവാച
അഥ ഹ തമുത്പത്ത്യൈവാഭിവ്യജ്യമാനഭഗവല്ലക്ഷണം സാമ്യോപശമവൈരാഗ്യൈശ്വര്യമഹാവിഭൂതിഭിരനുദിനമേധമാനാനുഭാവം പ്രകൃതയഃ പ്രജാ ബ്രാഹ്മണാ ദേവതാശ്ചാവനിതലസമവനായാതിതരാം ജഗൃധുഃ ॥ ൧ ॥

തസ്യ ഹ വാ ഇത്ഥം വര്ഷ്മണാ വരീയസാ ബൃഹച്ഛ്ലോകേന ചൌജസാ ബലേന ശ്രിയാ യശസാ വീര്യശൌര്യാഭ്യാം ച പിതാ ഋഷഭ ഇതീദം നാമ ചകാര ॥ ൨ ॥

യസ്യ ഹീന്ദ്രഃ സ്പര്ധമാനോ ഭഗവാന് വര്ഷേ ന വവര്ഷ തദവധാര്യ ഭഗവാനൃഷഭദേവോ യോഗേശ്വരഃ പ്രഹസ്യാത്മയോഗമായയാ സ്വവര്ഷമജനാഭം നാമാഭ്യവര്ഷത് ॥ ൩ ॥

നാഭിസ്തു യഥാഭിലഷിതം സുപ്രജസ്ത്വമവരുധ്യാതിപ്രമോദഭരവിഹ്വലോ ഗദ്ഗദാക്ഷരയാ ഗിരാ സ്വൈരം ഗൃഹീത നരലോകസധര്മം ഭഗവന്തം പുരാണപുരുഷം മായാവിലസിതമതിര്വത്സ താതേതി സാനുരാഗമുപലാലയന് പരാം നിര്വൃതിമുപഗതഃ ॥ ൪ ॥

വിദിതാനുരാഗമാപൌരപ്രകൃതി ജനപദോ രാജാ നാഭിരാത്മജം സമയസേതുരക്ഷായാമഭിഷിച്യ ബ്രാഹ്മണേഷൂപനിധായ സഹ മേരുദേവ്യാ വിശാലായാം പ്രസന്നനിപുണേന തപസാ സമാധിയോഗേന നരനാരായണാഖ്യം ഭഗവന്തം വാസുദേവമുപാസീനഃ കാലേന തന്മഹിമാനമവാപ ॥ ൫ ॥

യസ്യ ഹ പാണ്ഡവേയ ശ്ലോകാവുദാഹരന്തി—
കോ നു തത്കര്മ രാജര്ഷേര്നാഭേരന്വാചരേത്പുമാന് ।
അപത്യതാമഗാദ്യസ്യ ഹരിഃ ശുദ്ധേന കര്മണാ ॥ ൬ ॥

ബ്രഹ്മണ്യോഽന്യഃ കുതോ നാഭേര്വിപ്രാ മങ്ഗലപൂജിതാഃ ।
യസ്യ ബര്ഹിഷി യജ്ഞേശം ദര്ശയാമാസുരോജസാ ॥ ൭ ॥

അഥ ഹ ഭഗവാനൃഷഭദേവഃ സ്വവര്ഷം കര്മക്ഷേത്രമനുമന്യമാനഃ പ്രദര്ശിതഗുരുകുലവാസോ ലബ്ധവരൈര്ഗുരുഭിരനുജ്ഞാതോ ഗൃഹമേധിനാം ധര്മാനനുശിക്ഷമാണോ ജയന്ത്യാമിന്ദ്രദത്തായാമുഭയലക്ഷണം കര്മ സമാമ്നായാമ്നാതമഭിയുഞ്ജന്നാത്മജാനാമാത്മസമാനാനാം ശതം ജനയാമാസ ॥ ൮ ॥

യേഷാം ഖലു മഹായോഗീ ഭരതോ ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്രേഷ്ഠഗുണ ആസീദ്യേനേദം വര്ഷം ഭാരതമിതി വ്യപദിശന്തി ॥ ൯ ॥

തമനു കുശാവര്ത ഇലാവര്തോ ബ്രഹ്മാവര്തോ മലയഃ കേതുര്ഭദ്രസേന ഇന്ദ്രസ്പൃഗ്വിദര്ഭഃ കീകട ഇതി നവ നവതി പ്രധാനാഃ ॥ ൧൦ ॥

കവിര്ഹവിരന്തരിക്ഷഃ പ്രബുദ്ധഃ പിപ്പലായനഃ ।
ആവിര്ഹോത്രോഽഥ ദ്രുമിലശ്ചമസഃ കരഭാജനഃ ॥ ൧൧ ॥

ഇതി ഭാഗവതധര്മദര്ശനാ നവ മഹാഭാഗവതാസ്തേഷാം സുചരിതം ഭഗവന്മഹിമോപബൃംഹിതം വസുദേവനാരദസംവാദമുപശമായനമുപരിഷ്ടാദ്വര്ണയിഷ്യാമഃ ॥ ൧൨ ॥

യവീയാംസ ഏകാശീതിര്ജായന്തേയാഃ പിതുരാദേശകരാ മഹാശാലീനാ മഹാശ്രോത്രിയാ യജ്ഞശീലാഃ കര്മവിശുദ്ധാ ബ്രാഹ്മണാ ബഭൂവുഃ ॥ ൧൩ ॥

ഭഗവാനൃഷഭസംജ്ഞ ആത്മതന്ത്രഃ സ്വയം നിത്യനിവൃത്താനര്ഥപരമ്പരഃ കേവലാനന്ദാനുഭവ ഈശ്വര ഏവ വിപരീതവത്കര്മാണ്യാരഭമാണഃ കാലേനാനുഗതം ധര്മമാചരണേനോപശിക്ഷയന്നതദ്വിദാം സമ ഉപശാന്തോ മൈത്രഃ കാരുണികോ ധര്മാര്ഥയശഃ പ്രജാനന്ദാമൃതാവരോധേന ഗൃഹേഷു ലോകം നിയമയത് ॥ ൧൪ ॥

യദ്യച്ഛീര്ഷണ്യാചരിതം തത്തദനുവര്തതേ ലോകഃ ॥ ൧൫ ॥

യദ്യപി സ്വവിദിതം സകലധര്മം ബ്രാഹ്മം ഗുഹ്യം ബ്രാഹ്മണൈര്ദര്ശിതമാര്ഗേണ സാമാദിഭിരുപായൈര്ജനതാമനുശശാസ ॥ ൧൬ ॥

ദ്രവ്യദേശകാലവയഃശ്രദ്ധര്ത്വിഗ്വിവിധോദ്ദേശോപചിതൈഃ സര്വൈരപി ക്രതുഭിര്യഥോപദേശം ശതകൃത്വ ഇയാജ ॥ ൧൭ ॥

ഭഗവതര്ഷഭേണ പരിരക്ഷ്യമാണ ഏതസ്മിന് വര്ഷേ ന കശ്ചന പുരുഷോ വാഞ്ഛത്യവിദ്യമാനമിവാത്മനോഽന്യസ്മാത്കഥഞ്ചന കിമപി കര്ഹിചിദവേക്ഷതേ ഭര്തര്യനുസവനം വിജൃമ്ഭിതസ്നേഹാതിശയമന്തരേണ ॥ ൧൮ ॥

സ കദാചിദടമാനോ ഭഗവാനൃഷഭോ ബ്രഹ്മാവര്തഗതോ ബ്രഹ്മര്ഷിപ്രവരസഭായാം പ്രജാനാം നിശാമയന്തീനാമാത്മജാനവഹിതാത്മനഃ പ്രശ്രയപ്രണയഭരസുയന്ത്രിതാനപ്യുപശിക്ഷയന്നിതി ഹോവാച ॥ ൧൯ ॥