ശ്രീബാദരായണിരുവാച
ഏവം തേ ഭഗവദ്ദൂതാ യമദൂതാഭിഭാഷിതമ് ।
ഉപധാര്യാഥ താന് രാജന് പ്ര്രത്യാഹുര്നയകോവിദാഃ ॥ ൧ ॥
ഏവം തേ ഭഗവദ്ദൂതാ യമദൂതാഭിഭാഷിതമ് ।
ഉപധാര്യാഥ താന് രാജന് പ്ര്രത്യാഹുര്നയകോവിദാഃ ॥ ൧ ॥
ശ്രീവിഷ്ണുദൂതാ ഊചുഃ
അഹോ കഷ്ടം ധര്മദൃശാമധര്മഃ സ്പൃശതേ സഭാമ് ।
യത്രാദണ്ഡ്യേഷ്വപാപേഷു ദണ്ഡോ യൈര്ധ്രിയതേ വൃഥാ ॥ ൨ ॥
അഹോ കഷ്ടം ധര്മദൃശാമധര്മഃ സ്പൃശതേ സഭാമ് ।
യത്രാദണ്ഡ്യേഷ്വപാപേഷു ദണ്ഡോ യൈര്ധ്രിയതേ വൃഥാ ॥ ൨ ॥
പ്രജാനാം പിതരോ യേ ച ശാസ്താരഃ സാധവഃ സമാഃ ।
യദി സ്യാത്തേഷു വൈഷമ്യം കം യാന്തി ശരണം പ്രജാഃ ॥ ൩ ॥
യദി സ്യാത്തേഷു വൈഷമ്യം കം യാന്തി ശരണം പ്രജാഃ ॥ ൩ ॥
യദ്യദാചരതി ശ്രേയാനിതരസ്തത്തദീഹതേ ।
സ യത്പ്രമാണം കുരുതേ ലോകസ്തദനുവര്തതേ ॥ ൪ ॥
സ യത്പ്രമാണം കുരുതേ ലോകസ്തദനുവര്തതേ ॥ ൪ ॥
യസ്യാങ്കേ ശിര ആധായ ലോകഃ സ്വപിതി നിര്വൃതഃ ।
സ്വയം ധര്മമധര്മം വാ ന ഹി വേദ യഥാ പശുഃ ॥ ൫ ॥
സ്വയം ധര്മമധര്മം വാ ന ഹി വേദ യഥാ പശുഃ ॥ ൫ ॥
സ കഥം ന്യര്പിതാത്മാനം കൃതമൈത്രമചേതനമ് ।
വിസ്രമ്ഭണീയോ ഭൂതാനാം സഘൃണോ ദോഗ്ധുമര്ഹതി ॥ ൬ ॥
വിസ്രമ്ഭണീയോ ഭൂതാനാം സഘൃണോ ദോഗ്ധുമര്ഹതി ॥ ൬ ॥
അയം ഹി കൃതനിര്വേശോ ജന്മകോട്യംഹസാമപി ।
യദ്വ്യാജഹാര വിവശോ നാമ സ്വസ്ത്യയനം ഹരേഃ ॥ ൭ ॥
യദ്വ്യാജഹാര വിവശോ നാമ സ്വസ്ത്യയനം ഹരേഃ ॥ ൭ ॥
ഏതേനൈവ ഹ്യഘോനോഽസ്യ കൃതം സ്യാദഘനിഷ്കൃതമ് ।
യദാ നാരായണായേതി ജഗാദ ചതുരക്ഷരമ് ॥ ൮ ॥
യദാ നാരായണായേതി ജഗാദ ചതുരക്ഷരമ് ॥ ൮ ॥
സ്തേനഃ സുരാപോ മിത്രധ്രുഗ് ബ്രഹ്മഹാ ഗുരുതല്പഗഃ ।
സ്ത്രീരാജപിതൃഗോഹന്താ യേ ച പാതകിനോഽപരേ ॥ ൯ ॥
സ്ത്രീരാജപിതൃഗോഹന്താ യേ ച പാതകിനോഽപരേ ॥ ൯ ॥
സര്വേഷാമപ്യഘവതാമിദമേവ സുനിഷ്കൃതമ് ।
നാമവ്യാഹരണം വിഷ്ണോര്യതസ്തദ്വിഷയാ മതിഃ ॥ ൧൦ ॥
നാമവ്യാഹരണം വിഷ്ണോര്യതസ്തദ്വിഷയാ മതിഃ ॥ ൧൦ ॥
ന നിഷ്കൃതൈരുദിതൈര്ബ്രഹ്മവാദിഭി-
സ്തഥാ വിശുദ്ധ്യത്യഘവാന് വ്രതാദിഭിഃ ।
യഥാ ഹരേര്നാമപദൈരുദാഹൃതൈ-
സ്തദുത്തമശ്ലോകഗുണോപലമ്ഭകമ് ॥ ൧൧ ॥
സ്തഥാ വിശുദ്ധ്യത്യഘവാന് വ്രതാദിഭിഃ ।
യഥാ ഹരേര്നാമപദൈരുദാഹൃതൈ-
സ്തദുത്തമശ്ലോകഗുണോപലമ്ഭകമ് ॥ ൧൧ ॥
നൈകാന്തികം തദ്ധി കൃതേഽപി നിഷ്കൃതേ
മനഃ പുനര്ധാവതി ചേദസത്പഥേ ।
തത്കര്മനിര്ഹാരമഭീപ്സതാം ഹരേ-
ര്ഗുണാനുവാദഃ ഖലു സത്ത്വഭാവനഃ ॥ ൧൨ ॥
മനഃ പുനര്ധാവതി ചേദസത്പഥേ ।
തത്കര്മനിര്ഹാരമഭീപ്സതാം ഹരേ-
ര്ഗുണാനുവാദഃ ഖലു സത്ത്വഭാവനഃ ॥ ൧൨ ॥
അഥൈനം മാപനയത കൃതാശേഷാഘനിഷ്കൃതമ് ।
യദസൌ ഭഗവന്നാമ മ്രിയമാണഃ സമഗ്രഹീത് ॥ ൧൩ ॥
യദസൌ ഭഗവന്നാമ മ്രിയമാണഃ സമഗ്രഹീത് ॥ ൧൩ ॥
സാങ്കേത്യം പാരിഹാസ്യം വാ സ്തോഭം ഹേലനമേവ വാ ।
വൈകുണ്ഠനാമഗ്രഹണമശേഷാഘഹരം വിദുഃ ॥ ൧൪ ॥
വൈകുണ്ഠനാമഗ്രഹണമശേഷാഘഹരം വിദുഃ ॥ ൧൪ ॥
പതിതഃ സ്ഖലിതോ ഭഗ്നഃ സന്ദഷ്ടസ്തപ്ത ആഹതഃ ।
ഹരിരിത്യവശേനാഹ പുമാന്നാര്ഹതി യാതനാഃ ॥ ൧൫ ॥
ഹരിരിത്യവശേനാഹ പുമാന്നാര്ഹതി യാതനാഃ ॥ ൧൫ ॥
ഗുരൂണാം ച ലഘൂനാം ച ഗുരൂണി ച ലഘൂനി ച ।
പ്രായശ്ചിത്താനി പാപാനാം ജ്ഞാത്വോക്താനി മഹര്ഷിഭിഃ ॥ ൧൬ ॥
പ്രായശ്ചിത്താനി പാപാനാം ജ്ഞാത്വോക്താനി മഹര്ഷിഭിഃ ॥ ൧൬ ॥
തൈസ്താന്യഘാനി പൂയന്തേ തപോദാനവ്രതാദിഭിഃ ।
നാധര്മജം തദ്ധൃദയം തദപീശാങ്ഘ്രിസേവയാ ॥ ൧൭ ॥
നാധര്മജം തദ്ധൃദയം തദപീശാങ്ഘ്രിസേവയാ ॥ ൧൭ ॥
അജ്ഞാനാദഥവാ ജ്ഞാനാദുത്തമശ്ലോകനാമ യത് ।
സങ്കീര്തിതമഘം പുംസോ ദഹേദേധോ യഥാനലഃ ॥ ൧൮ ॥
സങ്കീര്തിതമഘം പുംസോ ദഹേദേധോ യഥാനലഃ ॥ ൧൮ ॥
യഥാഗദം വീര്യതമമുപയുക്തം യദൃച്ഛയാ ।
അജാനതോഽപ്യാത്മഗുണം കുര്യാന്മന്ത്രോഽപ്യുദാഹൃതഃ ॥ ൧൯ ॥
അജാനതോഽപ്യാത്മഗുണം കുര്യാന്മന്ത്രോഽപ്യുദാഹൃതഃ ॥ ൧൯ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ത ഏവം സുവിനിര്ണീയ ധര്മം ഭാഗവതം നൃപ ।
തം യാമ്യപാശാന്നിര്മുച്യ വിപ്രം മൃത്യോരമൂമുചന് ॥ ൨൦ ॥
ത ഏവം സുവിനിര്ണീയ ധര്മം ഭാഗവതം നൃപ ।
തം യാമ്യപാശാന്നിര്മുച്യ വിപ്രം മൃത്യോരമൂമുചന് ॥ ൨൦ ॥
ഇതി പ്രത്യുദിതാ യാമ്യാ ദൂതാ യാത്വാ യമാന്തികമ് ।
യമരാജ്ഞേ യഥാ സര്വമാചചക്ഷുരരിന്ദമ ॥ ൨൧ ॥
യമരാജ്ഞേ യഥാ സര്വമാചചക്ഷുരരിന്ദമ ॥ ൨൧ ॥
ദ്വിജഃ പാശാദ്വിനിര്മുക്തോ ഗതഭീഃ പ്രകൃതിം ഗതഃ ।
വവന്ദേ ശിരസാ വിഷ്ണോഃ കിങ്കരാന് ദര്ശനോത്സവഃ ॥ ൨൨ ॥
വവന്ദേ ശിരസാ വിഷ്ണോഃ കിങ്കരാന് ദര്ശനോത്സവഃ ॥ ൨൨ ॥
തം വിവക്ഷുമഭിപ്രേത്യ മഹാപുരുഷകിങ്കരാഃ ।
സഹസാ പശ്യതസ്തസ്യ തത്രാന്തര്ദധിരേഽനഘ ॥ ൨൩ ॥
സഹസാ പശ്യതസ്തസ്യ തത്രാന്തര്ദധിരേഽനഘ ॥ ൨൩ ॥
അജാമിലോഽപ്യഥാകര്ണ്യ ദൂതാനാം യമകൃഷ്ണയോഃ ।
ധര്മം ഭാഗവതം ശുദ്ധം ത്രൈവേദ്യം ച ഗുണാശ്രയമ് ॥ ൨൪ ॥
ധര്മം ഭാഗവതം ശുദ്ധം ത്രൈവേദ്യം ച ഗുണാശ്രയമ് ॥ ൨൪ ॥
ഭക്തിമാന് ഭഗവത്യാശു മാഹാത്മ്യശ്രവണാദ്ധരേഃ ।
അനുതാപോ മഹാനാസീത്സ്മരതോഽശുഭമാത്മനഃ ॥ ൨൫ ॥
അനുതാപോ മഹാനാസീത്സ്മരതോഽശുഭമാത്മനഃ ॥ ൨൫ ॥
അഹോ മേ പരമം കഷ്ടമഭൂദവിജിതാത്മനഃ ।
യേന വിപ്ലാവിതം ബ്രഹ്മ വൃഷല്യാം ജായതാത്മനാ ॥ ൨൬ ॥
യേന വിപ്ലാവിതം ബ്രഹ്മ വൃഷല്യാം ജായതാത്മനാ ॥ ൨൬ ॥
ധിങ്മാം വിഗര്ഹിതം സദ്ഭിര്ദുഷ്കൃതം കുലകജ്ജലമ് ।
ഹിത്വാ ബാലാം സതീം യോഽഹം സുരാപീമസതീമഗാമ് ॥ ൨൭ ॥
ഹിത്വാ ബാലാം സതീം യോഽഹം സുരാപീമസതീമഗാമ് ॥ ൨൭ ॥
വൃദ്ധാവനാഥൌ പിതരൌ നാന്യബന്ധൂ തപസ്വിനൌ ।
അഹോ മയാധുനാ ത്യക്താവകൃതജ്ഞേന നീചവത് ॥ ൨൮ ॥
അഹോ മയാധുനാ ത്യക്താവകൃതജ്ഞേന നീചവത് ॥ ൨൮ ॥
സോഽഹം വ്യക്തം പതിഷ്യാമി നരകേ ഭൃശദാരുണേ ।
ധര്മഘ്നാഃ കാമിനോ യത്ര വിന്ദന്തി യമയാതനാഃ ॥ ൨൯ ॥
ധര്മഘ്നാഃ കാമിനോ യത്ര വിന്ദന്തി യമയാതനാഃ ॥ ൨൯ ॥
കിമിദം സ്വപ്ന ആഹോ സ്വിത് സാക്ഷാദ് ദൃഷ്ടമിഹാദ്ഭുതമ് ।
ക്വ യാതാ അദ്യ തേ യേ മാം വ്യകര്ഷന് പാശപാണയഃ ॥ ൩൦ ॥
ക്വ യാതാ അദ്യ തേ യേ മാം വ്യകര്ഷന് പാശപാണയഃ ॥ ൩൦ ॥
അഥ തേ ക്വ ഗതാഃ സിദ്ധാശ്ചത്വാരശ്ചാരുദര്ശനാഃ ।
വ്യാമോചയന്നീയമാനം ബദ്ധ്വാ പാശൈരധോ ഭുവഃ ॥ ൩൧ ॥
വ്യാമോചയന്നീയമാനം ബദ്ധ്വാ പാശൈരധോ ഭുവഃ ॥ ൩൧ ॥
അഥാപി മേ ദുര്ഭഗസ്യ വിബുധോത്തമദര്ശനേ ।
ഭവിതവ്യം മങ്ഗലേന യേനാത്മാ മേ പ്രസീദതി ॥ ൩൨ ॥
ഭവിതവ്യം മങ്ഗലേന യേനാത്മാ മേ പ്രസീദതി ॥ ൩൨ ॥
അന്യഥാ മ്രിയമാണസ്യ നാശുചേര്വൃഷലീപതേഃ ।
വൈകുണ്ഠനാമഗ്രഹണം ജിഹ്വാ വക്തുമിഹാര്ഹതി ॥ ൩൩ ॥
വൈകുണ്ഠനാമഗ്രഹണം ജിഹ്വാ വക്തുമിഹാര്ഹതി ॥ ൩൩ ॥
ക്വ ചാഹം കിതവഃ പാപോ ബ്രഹ്മഘ്നോ നിരപത്രപഃ ।
ക്വ ച നാരായണേത്യേതദ്ഭഗവന്നാമ മങ്ഗലമ് ॥ ൩൪ ॥
ക്വ ച നാരായണേത്യേതദ്ഭഗവന്നാമ മങ്ഗലമ് ॥ ൩൪ ॥
സോഽഹം തഥാ യതിഷ്യാമി യതചിത്തേന്ദ്രിയാനിലഃ ।
യഥാ ന ഭൂയ ആത്മാനമന്ധേ തമസി മജ്ജയേ ॥ ൩൫ ॥
യഥാ ന ഭൂയ ആത്മാനമന്ധേ തമസി മജ്ജയേ ॥ ൩൫ ॥
വിമുച്യ തമിമം ബന്ധമവിദ്യാകാമകര്മജമ് ।
സര്വഭൂതസുഹൃച്ഛാന്തോ മൈത്രഃ കരുണ ആത്മവാന് ॥ ൩൬ ॥
സര്വഭൂതസുഹൃച്ഛാന്തോ മൈത്രഃ കരുണ ആത്മവാന് ॥ ൩൬ ॥
മോചയേ ഗ്രസ്തമാത്മാനം യോഷിന്മയ്യാത്മമായയാ ।
വിക്രീഡിതോ യയൈവാഹം ക്രീഡാമൃഗ ഇവാധമഃ ॥ ൩൭ ॥
വിക്രീഡിതോ യയൈവാഹം ക്രീഡാമൃഗ ഇവാധമഃ ॥ ൩൭ ॥
മമാഹമിതി ദേഹാദൌ ഹിത്വാമിഥ്യാര്ഥധീര്മതിമ് ।
ധാസ്യേ മനോ ഭഗവതി ശുദ്ധം തത്കീര്തനാദിഭിഃ ॥ ൩൮ ॥
ധാസ്യേ മനോ ഭഗവതി ശുദ്ധം തത്കീര്തനാദിഭിഃ ॥ ൩൮ ॥
ഇതി ജാതസുനിര്വേദഃ ക്ഷണസങ്ഗേന സാധുഷു ।
ഗങ്ഗാദ്വാരമുപേയായ മുക്തസര്വാനുബന്ധനഃ ॥ ൩൯ ॥
ഗങ്ഗാദ്വാരമുപേയായ മുക്തസര്വാനുബന്ധനഃ ॥ ൩൯ ॥
സ തസ്മിന് ദേവസദന ആസീനോ യോഗമാസ്ഥിതഃ ।
പ്രത്യാഹൃതേന്ദ്രിയഗ്രാമോ യുയോജ മന ആത്മനി ॥ ൪൦ ॥
പ്രത്യാഹൃതേന്ദ്രിയഗ്രാമോ യുയോജ മന ആത്മനി ॥ ൪൦ ॥
തതോ ഗുണേഭ്യ ആത്മാനം വിയുജ്യാത്മസമാധിനാ ।
യുയുജേ ഭഗവദ്ധാമ്നി ബ്രഹ്മണ്യനുഭവാത്മനി ॥ ൪൧ ॥
യുയുജേ ഭഗവദ്ധാമ്നി ബ്രഹ്മണ്യനുഭവാത്മനി ॥ ൪൧ ॥
യര്ഹ്യുപാരതധീസ്തസ്മിന്നദ്രാക്ഷീത്പുരുഷാന് പുരഃ ।
ഉപലഭ്യോപലബ്ധാന് പ്രാഗ്വവന്ദേ ശിരസാ ദ്വിജഃ ॥ ൪൨ ॥
ഉപലഭ്യോപലബ്ധാന് പ്രാഗ്വവന്ദേ ശിരസാ ദ്വിജഃ ॥ ൪൨ ॥
ഹിത്വാ കലേവരം തീര്ഥേ ഗങ്ഗായാം ദര്ശനാദനു ।
സദ്യഃ സ്വരൂപം ജഗൃഹേ ഭഗവത്പാര്ശ്വവര്തിനാമ് ॥ ൪൩ ॥
സദ്യഃ സ്വരൂപം ജഗൃഹേ ഭഗവത്പാര്ശ്വവര്തിനാമ് ॥ ൪൩ ॥
സാകം വിഹായസാ വിപ്രോ മഹാപുരുഷകിങ്കരൈഃ ।
ഹൈമം വിമാനമാരുഹ്യ യയൌ യത്ര ശ്രിയഃ പതിഃ ॥ ൪൪ ॥
ഹൈമം വിമാനമാരുഹ്യ യയൌ യത്ര ശ്രിയഃ പതിഃ ॥ ൪൪ ॥
ഏവം സ വിപ്ലാവിതസര്വധര്മാ
ദാസ്യാഃ പതിഃ പതിതോ ഗര്ഹ്യകര്മണാ ।
നിപാത്യമാനോ നിരയേ ഹതവ്രതഃ
സദ്യോ വിമുക്തോ ഭഗവന്നാമ ഗൃഹ്ണന് ॥ ൪൫ ॥
ദാസ്യാഃ പതിഃ പതിതോ ഗര്ഹ്യകര്മണാ ।
നിപാത്യമാനോ നിരയേ ഹതവ്രതഃ
സദ്യോ വിമുക്തോ ഭഗവന്നാമ ഗൃഹ്ണന് ॥ ൪൫ ॥
നാതഃ പരം കര്മനിബന്ധകൃന്തനം
മുമുക്ഷതാം തീര്ഥപദാനുകീര്തനാത് ।
ന യത്പുനഃ കര്മസു സജ്ജതേ മനോ
രജസ്തമോഭ്യാം കലിലം തതോഽന്യഥാ ॥ ൪൬ ॥
മുമുക്ഷതാം തീര്ഥപദാനുകീര്തനാത് ।
ന യത്പുനഃ കര്മസു സജ്ജതേ മനോ
രജസ്തമോഭ്യാം കലിലം തതോഽന്യഥാ ॥ ൪൬ ॥
യ ഏതം പരമം ഗുഹ്യമിതിഹാസമഘാപഹമ് ।
ശൃണുയാച്ഛ്രദ്ധയാ യുക്തോ യശ്ച ഭക്ത്യാനുകീര്തയേത് ॥ ൪൭ ॥
ശൃണുയാച്ഛ്രദ്ധയാ യുക്തോ യശ്ച ഭക്ത്യാനുകീര്തയേത് ॥ ൪൭ ॥
ന വൈ സ നരകം യാതി നേക്ഷിതോ യമകിങ്കരൈഃ ।
യദ്യപ്യമങ്ഗലോ മര്ത്യോ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ ॥ ൪൮ ॥
യദ്യപ്യമങ്ഗലോ മര്ത്യോ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ ॥ ൪൮ ॥
മ്രിയമാണോ ഹരേര്നാമ ഗൃണന് പുത്രോപചാരിതമ് ।
അജാമിലോഽപ്യഗാദ്ധാമ കിമുത ശ്രദ്ധയാ ഗൃണന് ॥ ൪൯ ॥
അജാമിലോഽപ്യഗാദ്ധാമ കിമുത ശ്രദ്ധയാ ഗൃണന് ॥ ൪൯ ॥