శ్రీబాదరాయణిరువాచ
ఏవం తే భగవద్దూతా యమదూతాభిభాషితమ్ ।
ఉపధార్యాథ తాన్ రాజన్ ప్ర్రత్యాహుర్నయకోవిదాః ॥ ౧ ॥
ఏవం తే భగవద్దూతా యమదూతాభిభాషితమ్ ।
ఉపధార్యాథ తాన్ రాజన్ ప్ర్రత్యాహుర్నయకోవిదాః ॥ ౧ ॥
శ్రీవిష్ణుదూతా ఊచుః
అహో కష్టం ధర్మదృశామధర్మః స్పృశతే సభామ్ ।
యత్రాదణ్డ్యేష్వపాపేషు దణ్డో యైర్ధ్రియతే వృథా ॥ ౨ ॥
అహో కష్టం ధర్మదృశామధర్మః స్పృశతే సభామ్ ।
యత్రాదణ్డ్యేష్వపాపేషు దణ్డో యైర్ధ్రియతే వృథా ॥ ౨ ॥
ప్రజానాం పితరో యే చ శాస్తారః సాధవః సమాః ।
యది స్యాత్తేషు వైషమ్యం కం యాన్తి శరణం ప్రజాః ॥ ౩ ॥
యది స్యాత్తేషు వైషమ్యం కం యాన్తి శరణం ప్రజాః ॥ ౩ ॥
యద్యదాచరతి శ్రేయానితరస్తత్తదీహతే ।
స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే ॥ ౪ ॥
స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే ॥ ౪ ॥
యస్యాఙ్కే శిర ఆధాయ లోకః స్వపితి నిర్వృతః ।
స్వయం ధర్మమధర్మం వా న హి వేద యథా పశుః ॥ ౫ ॥
స్వయం ధర్మమధర్మం వా న హి వేద యథా పశుః ॥ ౫ ॥
స కథం న్యర్పితాత్మానం కృతమైత్రమచేతనమ్ ।
విస్రమ్భణీయో భూతానాం సఘృణో దోగ్ధుమర్హతి ॥ ౬ ॥
విస్రమ్భణీయో భూతానాం సఘృణో దోగ్ధుమర్హతి ॥ ౬ ॥
అయం హి కృతనిర్వేశో జన్మకోట్యంహసామపి ।
యద్వ్యాజహార వివశో నామ స్వస్త్యయనం హరేః ॥ ౭ ॥
యద్వ్యాజహార వివశో నామ స్వస్త్యయనం హరేః ॥ ౭ ॥
ఏతేనైవ హ్యఘోనోఽస్య కృతం స్యాదఘనిష్కృతమ్ ।
యదా నారాయణాయేతి జగాద చతురక్షరమ్ ॥ ౮ ॥
యదా నారాయణాయేతి జగాద చతురక్షరమ్ ॥ ౮ ॥
స్తేనః సురాపో మిత్రధ్రుగ్ బ్రహ్మహా గురుతల్పగః ।
స్త్రీరాజపితృగోహన్తా యే చ పాతకినోఽపరే ॥ ౯ ॥
స్త్రీరాజపితృగోహన్తా యే చ పాతకినోఽపరే ॥ ౯ ॥
సర్వేషామప్యఘవతామిదమేవ సునిష్కృతమ్ ।
నామవ్యాహరణం విష్ణోర్యతస్తద్విషయా మతిః ॥ ౧౦ ॥
నామవ్యాహరణం విష్ణోర్యతస్తద్విషయా మతిః ॥ ౧౦ ॥
న నిష్కృతైరుదితైర్బ్రహ్మవాదిభి-
స్తథా విశుద్ధ్యత్యఘవాన్ వ్రతాదిభిః ।
యథా హరేర్నామపదైరుదాహృతై-
స్తదుత్తమశ్లోకగుణోపలమ్భకమ్ ॥ ౧౧ ॥
స్తథా విశుద్ధ్యత్యఘవాన్ వ్రతాదిభిః ।
యథా హరేర్నామపదైరుదాహృతై-
స్తదుత్తమశ్లోకగుణోపలమ్భకమ్ ॥ ౧౧ ॥
నైకాన్తికం తద్ధి కృతేఽపి నిష్కృతే
మనః పునర్ధావతి చేదసత్పథే ।
తత్కర్మనిర్హారమభీప్సతాం హరే-
ర్గుణానువాదః ఖలు సత్త్వభావనః ॥ ౧౨ ॥
మనః పునర్ధావతి చేదసత్పథే ।
తత్కర్మనిర్హారమభీప్సతాం హరే-
ర్గుణానువాదః ఖలు సత్త్వభావనః ॥ ౧౨ ॥
అథైనం మాపనయత కృతాశేషాఘనిష్కృతమ్ ।
యదసౌ భగవన్నామ మ్రియమాణః సమగ్రహీత్ ॥ ౧౩ ॥
యదసౌ భగవన్నామ మ్రియమాణః సమగ్రహీత్ ॥ ౧౩ ॥
సాఙ్కేత్యం పారిహాస్యం వా స్తోభం హేలనమేవ వా ।
వైకుణ్ఠనామగ్రహణమశేషాఘహరం విదుః ॥ ౧౪ ॥
వైకుణ్ఠనామగ్రహణమశేషాఘహరం విదుః ॥ ౧౪ ॥
పతితః స్ఖలితో భగ్నః సన్దష్టస్తప్త ఆహతః ।
హరిరిత్యవశేనాహ పుమాన్నార్హతి యాతనాః ॥ ౧౫ ॥
హరిరిత్యవశేనాహ పుమాన్నార్హతి యాతనాః ॥ ౧౫ ॥
గురూణాం చ లఘూనాం చ గురూణి చ లఘూని చ ।
ప్రాయశ్చిత్తాని పాపానాం జ్ఞాత్వోక్తాని మహర్షిభిః ॥ ౧౬ ॥
ప్రాయశ్చిత్తాని పాపానాం జ్ఞాత్వోక్తాని మహర్షిభిః ॥ ౧౬ ॥
తైస్తాన్యఘాని పూయన్తే తపోదానవ్రతాదిభిః ।
నాధర్మజం తద్ధృదయం తదపీశాఙ్ఘ్రిసేవయా ॥ ౧౭ ॥
నాధర్మజం తద్ధృదయం తదపీశాఙ్ఘ్రిసేవయా ॥ ౧౭ ॥
అజ్ఞానాదథవా జ్ఞానాదుత్తమశ్లోకనామ యత్ ।
సఙ్కీర్తితమఘం పుంసో దహేదేధో యథానలః ॥ ౧౮ ॥
సఙ్కీర్తితమఘం పుంసో దహేదేధో యథానలః ॥ ౧౮ ॥
యథాగదం వీర్యతమముపయుక్తం యదృచ్ఛయా ।
అజానతోఽప్యాత్మగుణం కుర్యాన్మన్త్రోఽప్యుదాహృతః ॥ ౧౯ ॥
అజానతోఽప్యాత్మగుణం కుర్యాన్మన్త్రోఽప్యుదాహృతః ॥ ౧౯ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
త ఏవం సువినిర్ణీయ ధర్మం భాగవతం నృప ।
తం యామ్యపాశాన్నిర్ముచ్య విప్రం మృత్యోరమూముచన్ ॥ ౨౦ ॥
త ఏవం సువినిర్ణీయ ధర్మం భాగవతం నృప ।
తం యామ్యపాశాన్నిర్ముచ్య విప్రం మృత్యోరమూముచన్ ॥ ౨౦ ॥
ఇతి ప్రత్యుదితా యామ్యా దూతా యాత్వా యమాన్తికమ్ ।
యమరాజ్ఞే యథా సర్వమాచచక్షురరిన్దమ ॥ ౨౧ ॥
యమరాజ్ఞే యథా సర్వమాచచక్షురరిన్దమ ॥ ౨౧ ॥
ద్విజః పాశాద్వినిర్ముక్తో గతభీః ప్రకృతిం గతః ।
వవన్దే శిరసా విష్ణోః కిఙ్కరాన్ దర్శనోత్సవః ॥ ౨౨ ॥
వవన్దే శిరసా విష్ణోః కిఙ్కరాన్ దర్శనోత్సవః ॥ ౨౨ ॥
తం వివక్షుమభిప్రేత్య మహాపురుషకిఙ్కరాః ।
సహసా పశ్యతస్తస్య తత్రాన్తర్దధిరేఽనఘ ॥ ౨౩ ॥
సహసా పశ్యతస్తస్య తత్రాన్తర్దధిరేఽనఘ ॥ ౨౩ ॥
అజామిలోఽప్యథాకర్ణ్య దూతానాం యమకృష్ణయోః ।
ధర్మం భాగవతం శుద్ధం త్రైవేద్యం చ గుణాశ్రయమ్ ॥ ౨౪ ॥
ధర్మం భాగవతం శుద్ధం త్రైవేద్యం చ గుణాశ్రయమ్ ॥ ౨౪ ॥
భక్తిమాన్ భగవత్యాశు మాహాత్మ్యశ్రవణాద్ధరేః ।
అనుతాపో మహానాసీత్స్మరతోఽశుభమాత్మనః ॥ ౨౫ ॥
అనుతాపో మహానాసీత్స్మరతోఽశుభమాత్మనః ॥ ౨౫ ॥
అహో మే పరమం కష్టమభూదవిజితాత్మనః ।
యేన విప్లావితం బ్రహ్మ వృషల్యాం జాయతాత్మనా ॥ ౨౬ ॥
యేన విప్లావితం బ్రహ్మ వృషల్యాం జాయతాత్మనా ॥ ౨౬ ॥
ధిఙ్మాం విగర్హితం సద్భిర్దుష్కృతం కులకజ్జలమ్ ।
హిత్వా బాలాం సతీం యోఽహం సురాపీమసతీమగామ్ ॥ ౨౭ ॥
హిత్వా బాలాం సతీం యోఽహం సురాపీమసతీమగామ్ ॥ ౨౭ ॥
వృద్ధావనాథౌ పితరౌ నాన్యబన్ధూ తపస్వినౌ ।
అహో మయాధునా త్యక్తావకృతజ్ఞేన నీచవత్ ॥ ౨౮ ॥
అహో మయాధునా త్యక్తావకృతజ్ఞేన నీచవత్ ॥ ౨౮ ॥
సోఽహం వ్యక్తం పతిష్యామి నరకే భృశదారుణే ।
ధర్మఘ్నాః కామినో యత్ర విన్దన్తి యమయాతనాః ॥ ౨౯ ॥
ధర్మఘ్నాః కామినో యత్ర విన్దన్తి యమయాతనాః ॥ ౨౯ ॥
కిమిదం స్వప్న ఆహో స్విత్ సాక్షాద్ దృష్టమిహాద్భుతమ్ ।
క్వ యాతా అద్య తే యే మాం వ్యకర్షన్ పాశపాణయః ॥ ౩౦ ॥
క్వ యాతా అద్య తే యే మాం వ్యకర్షన్ పాశపాణయః ॥ ౩౦ ॥
అథ తే క్వ గతాః సిద్ధాశ్చత్వారశ్చారుదర్శనాః ।
వ్యామోచయన్నీయమానం బద్ధ్వా పాశైరధో భువః ॥ ౩౧ ॥
వ్యామోచయన్నీయమానం బద్ధ్వా పాశైరధో భువః ॥ ౩౧ ॥
అథాపి మే దుర్భగస్య విబుధోత్తమదర్శనే ।
భవితవ్యం మఙ్గలేన యేనాత్మా మే ప్రసీదతి ॥ ౩౨ ॥
భవితవ్యం మఙ్గలేన యేనాత్మా మే ప్రసీదతి ॥ ౩౨ ॥
అన్యథా మ్రియమాణస్య నాశుచేర్వృషలీపతేః ।
వైకుణ్ఠనామగ్రహణం జిహ్వా వక్తుమిహార్హతి ॥ ౩౩ ॥
వైకుణ్ఠనామగ్రహణం జిహ్వా వక్తుమిహార్హతి ॥ ౩౩ ॥
క్వ చాహం కితవః పాపో బ్రహ్మఘ్నో నిరపత్రపః ।
క్వ చ నారాయణేత్యేతద్భగవన్నామ మఙ్గలమ్ ॥ ౩౪ ॥
క్వ చ నారాయణేత్యేతద్భగవన్నామ మఙ్గలమ్ ॥ ౩౪ ॥
సోఽహం తథా యతిష్యామి యతచిత్తేన్ద్రియానిలః ।
యథా న భూయ ఆత్మానమన్ధే తమసి మజ్జయే ॥ ౩౫ ॥
యథా న భూయ ఆత్మానమన్ధే తమసి మజ్జయే ॥ ౩౫ ॥
విముచ్య తమిమం బన్ధమవిద్యాకామకర్మజమ్ ।
సర్వభూతసుహృచ్ఛాన్తో మైత్రః కరుణ ఆత్మవాన్ ॥ ౩౬ ॥
సర్వభూతసుహృచ్ఛాన్తో మైత్రః కరుణ ఆత్మవాన్ ॥ ౩౬ ॥
మోచయే గ్రస్తమాత్మానం యోషిన్మయ్యాత్మమాయయా ।
విక్రీడితో యయైవాహం క్రీడామృగ ఇవాధమః ॥ ౩౭ ॥
విక్రీడితో యయైవాహం క్రీడామృగ ఇవాధమః ॥ ౩౭ ॥
మమాహమితి దేహాదౌ హిత్వామిథ్యార్థధీర్మతిమ్ ।
ధాస్యే మనో భగవతి శుద్ధం తత్కీర్తనాదిభిః ॥ ౩౮ ॥
ధాస్యే మనో భగవతి శుద్ధం తత్కీర్తనాదిభిః ॥ ౩౮ ॥
ఇతి జాతసునిర్వేదః క్షణసఙ్గేన సాధుషు ।
గఙ్గాద్వారముపేయాయ ముక్తసర్వానుబన్ధనః ॥ ౩౯ ॥
గఙ్గాద్వారముపేయాయ ముక్తసర్వానుబన్ధనః ॥ ౩౯ ॥
స తస్మిన్ దేవసదన ఆసీనో యోగమాస్థితః ।
ప్రత్యాహృతేన్ద్రియగ్రామో యుయోజ మన ఆత్మని ॥ ౪౦ ॥
ప్రత్యాహృతేన్ద్రియగ్రామో యుయోజ మన ఆత్మని ॥ ౪౦ ॥
తతో గుణేభ్య ఆత్మానం వియుజ్యాత్మసమాధినా ।
యుయుజే భగవద్ధామ్ని బ్రహ్మణ్యనుభవాత్మని ॥ ౪౧ ॥
యుయుజే భగవద్ధామ్ని బ్రహ్మణ్యనుభవాత్మని ॥ ౪౧ ॥
యర్హ్యుపారతధీస్తస్మిన్నద్రాక్షీత్పురుషాన్ పురః ।
ఉపలభ్యోపలబ్ధాన్ ప్రాగ్వవన్దే శిరసా ద్విజః ॥ ౪౨ ॥
ఉపలభ్యోపలబ్ధాన్ ప్రాగ్వవన్దే శిరసా ద్విజః ॥ ౪౨ ॥
హిత్వా కలేవరం తీర్థే గఙ్గాయాం దర్శనాదను ।
సద్యః స్వరూపం జగృహే భగవత్పార్శ్వవర్తినామ్ ॥ ౪౩ ॥
సద్యః స్వరూపం జగృహే భగవత్పార్శ్వవర్తినామ్ ॥ ౪౩ ॥
సాకం విహాయసా విప్రో మహాపురుషకిఙ్కరైః ।
హైమం విమానమారుహ్య యయౌ యత్ర శ్రియః పతిః ॥ ౪౪ ॥
హైమం విమానమారుహ్య యయౌ యత్ర శ్రియః పతిః ॥ ౪౪ ॥
ఏవం స విప్లావితసర్వధర్మా
దాస్యాః పతిః పతితో గర్హ్యకర్మణా ।
నిపాత్యమానో నిరయే హతవ్రతః
సద్యో విముక్తో భగవన్నామ గృహ్ణన్ ॥ ౪౫ ॥
దాస్యాః పతిః పతితో గర్హ్యకర్మణా ।
నిపాత్యమానో నిరయే హతవ్రతః
సద్యో విముక్తో భగవన్నామ గృహ్ణన్ ॥ ౪౫ ॥
నాతః పరం కర్మనిబన్ధకృన్తనం
ముముక్షతాం తీర్థపదానుకీర్తనాత్ ।
న యత్పునః కర్మసు సజ్జతే మనో
రజస్తమోభ్యాం కలిలం తతోఽన్యథా ॥ ౪౬ ॥
ముముక్షతాం తీర్థపదానుకీర్తనాత్ ।
న యత్పునః కర్మసు సజ్జతే మనో
రజస్తమోభ్యాం కలిలం తతోఽన్యథా ॥ ౪౬ ॥
య ఏతం పరమం గుహ్యమితిహాసమఘాపహమ్ ।
శృణుయాచ్ఛ్రద్ధయా యుక్తో యశ్చ భక్త్యానుకీర్తయేత్ ॥ ౪౭ ॥
శృణుయాచ్ఛ్రద్ధయా యుక్తో యశ్చ భక్త్యానుకీర్తయేత్ ॥ ౪౭ ॥
న వై స నరకం యాతి నేక్షితో యమకిఙ్కరైః ।
యద్యప్యమఙ్గలో మర్త్యో విష్ణులోకే మహీయతే ॥ ౪౮ ॥
యద్యప్యమఙ్గలో మర్త్యో విష్ణులోకే మహీయతే ॥ ౪౮ ॥
మ్రియమాణో హరేర్నామ గృణన్ పుత్రోపచారితమ్ ।
అజామిలోఽప్యగాద్ధామ కిముత శ్రద్ధయా గృణన్ ॥ ౪౯ ॥
అజామిలోఽప్యగాద్ధామ కిముత శ్రద్ధయా గృణన్ ॥ ౪౯ ॥