శ్రీరాజోవాచ
నిశమ్య దేవః స్వభటోపవర్ణితం
ప్రత్యాహ కిం తానపి ధర్మరాజః ।
ఏవం హతాజ్ఞో విహతాన్మురారే-
ర్నైదేశికైర్యస్య వశే జనోఽయమ్ ॥ ౧ ॥
నిశమ్య దేవః స్వభటోపవర్ణితం
ప్రత్యాహ కిం తానపి ధర్మరాజః ।
ఏవం హతాజ్ఞో విహతాన్మురారే-
ర్నైదేశికైర్యస్య వశే జనోఽయమ్ ॥ ౧ ॥
యమస్య దేవస్య న దణ్డభఙ్గః
కుతశ్చనర్షే శ్రుతపూర్వ ఆసీత్ ।
ఏతన్మునే వృశ్చతి లోకసంశయం
న హి త్వదన్య ఇతి మే వినిశ్చితమ్ ॥ ౨ ॥
కుతశ్చనర్షే శ్రుతపూర్వ ఆసీత్ ।
ఏతన్మునే వృశ్చతి లోకసంశయం
న హి త్వదన్య ఇతి మే వినిశ్చితమ్ ॥ ౨ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
భగవత్పురుషై రాజన్ యామ్యాః ప్రతిహతోద్యమాః ।
పతిం విజ్ఞాపయామాసుర్యమం సంయమనీపతిమ్ ॥ ౩ ॥
భగవత్పురుషై రాజన్ యామ్యాః ప్రతిహతోద్యమాః ।
పతిం విజ్ఞాపయామాసుర్యమం సంయమనీపతిమ్ ॥ ౩ ॥
యమదూతా ఊచుః
కతి సన్తీహ శాస్తారో జీవలోకస్య వై ప్రభో ।
త్రైవిధ్యం కుర్వతః కర్మ ఫలాభివ్యక్తిహేతవః ॥ ౪ ॥
కతి సన్తీహ శాస్తారో జీవలోకస్య వై ప్రభో ।
త్రైవిధ్యం కుర్వతః కర్మ ఫలాభివ్యక్తిహేతవః ॥ ౪ ॥
యది స్యుర్బహవో లోకే శాస్తారో దణ్డధారిణః ।
కస్య స్యాతాం న వా కస్య మృత్యుశ్చామృతమేవ వా ॥ ౫ ॥
కస్య స్యాతాం న వా కస్య మృత్యుశ్చామృతమేవ వా ॥ ౫ ॥
కిన్తు శాస్తృబహుత్వే స్యాద్బహూనామిహ కర్మిణామ్ ।
శాస్తృత్వముపచారో హి యథా మణ్డలవర్తినామ్ ॥ ౬ ॥
శాస్తృత్వముపచారో హి యథా మణ్డలవర్తినామ్ ॥ ౬ ॥
అతస్త్వమేకో భూతానాం సేశ్వరాణామధీశ్వరః ।
శాస్తా దణ్డధరో నృణాం శుభాశుభవివేచనః ॥ ౭ ॥
శాస్తా దణ్డధరో నృణాం శుభాశుభవివేచనః ॥ ౭ ॥
తస్య తే విహితో దణ్డో న లోకే వర్తతేఽధునా ।
చతుర్భిరద్భుతైః సిద్ధైరాజ్ఞా తే విప్రలమ్భితా ॥ ౮ ॥
చతుర్భిరద్భుతైః సిద్ధైరాజ్ఞా తే విప్రలమ్భితా ॥ ౮ ॥
నీయమానం తవాదేశాదస్మాభిర్యాతనాగృహాన్ ।
వ్యామోచయన్పాతకినం ఛిత్త్వా పాశాన ప్రసహ్య తే ॥ ౯ ॥
వ్యామోచయన్పాతకినం ఛిత్త్వా పాశాన ప్రసహ్య తే ॥ ౯ ॥
తాంస్తే వేదితుమిచ్ఛామో యది నో మన్యసే క్షమమ్ ।
నారాయణేత్యభిహితే మా భైరిత్యాయయుర్ద్రుతమ్ ॥ ౧౦ ॥
నారాయణేత్యభిహితే మా భైరిత్యాయయుర్ద్రుతమ్ ॥ ౧౦ ॥
శ్రీబాదరాయణిరువాచ
ఇతి దేవః స ఆపృష్టః ప్రజాసంయమనో యమః ।
ప్రీతః స్వదూతాన్ప్రత్యాహ స్మరన్ పాదామ్బుజం హరేః ॥ ౧౧ ॥
ఇతి దేవః స ఆపృష్టః ప్రజాసంయమనో యమః ।
ప్రీతః స్వదూతాన్ప్రత్యాహ స్మరన్ పాదామ్బుజం హరేః ॥ ౧౧ ॥
యమ ఉవాచ
పరో మదన్యో జగతస్తస్థుషశ్చ
ఓతం ప్రోతం పటవద్యత్ర విశ్వమ్ ।
యదంశతోఽస్య స్థితిజన్మనాశా
నస్యోతవద్యస్య వశే చ లోకః ॥ ౧౨ ॥
పరో మదన్యో జగతస్తస్థుషశ్చ
ఓతం ప్రోతం పటవద్యత్ర విశ్వమ్ ।
యదంశతోఽస్య స్థితిజన్మనాశా
నస్యోతవద్యస్య వశే చ లోకః ॥ ౧౨ ॥
యో నామభిర్వాచి జనం నిజాయాం
బధ్నాతి తన్త్ర్యామివ దామభిర్గాః ।
యస్మై బలిం త ఇమే నామకర్మ-
నిబన్ధబద్ధాశ్చకితా వహన్తి ॥ ౧౩ ॥
బధ్నాతి తన్త్ర్యామివ దామభిర్గాః ।
యస్మై బలిం త ఇమే నామకర్మ-
నిబన్ధబద్ధాశ్చకితా వహన్తి ॥ ౧౩ ॥
అహం మహేన్ద్రో నిఋర్తిః ప్రచేతాః
సోమోఽగ్నిరీశః పవనో విరిఞ్చిః ।
ఆదిత్యవిశ్వే వసవోఽథ సాధ్యా
మరుద్గణా రుద్రగణాః ససిద్ధాః ॥ ౧౪ ॥
సోమోఽగ్నిరీశః పవనో విరిఞ్చిః ।
ఆదిత్యవిశ్వే వసవోఽథ సాధ్యా
మరుద్గణా రుద్రగణాః ససిద్ధాః ॥ ౧౪ ॥
అన్యే చ యే విశ్వసృజోఽమరేశా
భృగ్వాదయోఽస్పృష్టరజస్తమస్కాః ।
యస్యేహితం న విదుః స్పృష్టమాయాః
సత్త్వప్రధానా అపి కిం తతోఽన్యే ॥ ౧౫ ॥
భృగ్వాదయోఽస్పృష్టరజస్తమస్కాః ।
యస్యేహితం న విదుః స్పృష్టమాయాః
సత్త్వప్రధానా అపి కిం తతోఽన్యే ॥ ౧౫ ॥
యం వై న గోభిర్మనసాసుభిర్వా
హృదా గిరా వాసుభృతో విచక్షతే ।
ఆత్మానమన్తర్హృది సన్తమాత్మనాం
చక్షుర్యథైవాకృతయస్తతః పరమ్ ॥ ౧౬ ॥
హృదా గిరా వాసుభృతో విచక్షతే ।
ఆత్మానమన్తర్హృది సన్తమాత్మనాం
చక్షుర్యథైవాకృతయస్తతః పరమ్ ॥ ౧౬ ॥
తస్యాత్మతన్త్రస్య హరేరధీశితుః
పరస్య మాయాధిపతేర్మహాత్మనః ।
ప్రాయేణ దూతా ఇహ వై మనోహరా-
శ్చరన్తి తద్రూపగుణస్వభావాః ॥ ౧౭ ॥
పరస్య మాయాధిపతేర్మహాత్మనః ।
ప్రాయేణ దూతా ఇహ వై మనోహరా-
శ్చరన్తి తద్రూపగుణస్వభావాః ॥ ౧౭ ॥
భూతాని విష్ణోః సురపూజితాని
దుర్దర్శలిఙ్గాని మహాద్భుతాని ।
రక్షన్తి తద్భక్తిమతః పరేభ్యో
మత్తశ్చ మర్త్యానథ సర్వతశ్చ ॥ ౧౮ ॥
దుర్దర్శలిఙ్గాని మహాద్భుతాని ।
రక్షన్తి తద్భక్తిమతః పరేభ్యో
మత్తశ్చ మర్త్యానథ సర్వతశ్చ ॥ ౧౮ ॥
ధర్మం తు సాక్షాద్భగవత్ప్రణీతం
న వై విదుఋర్షయో నాపి దేవాః ।
న సిద్ధముఖ్యా అసురా మనుష్యాః
కుతో ను విద్యాధరచారణాదయః ॥ ౧౯ ॥
న వై విదుఋర్షయో నాపి దేవాః ।
న సిద్ధముఖ్యా అసురా మనుష్యాః
కుతో ను విద్యాధరచారణాదయః ॥ ౧౯ ॥
స్వయమ్భూర్నారదః శమ్భుః కుమారః కపిలో మనుః ।
ప్రహ్లాదో జనకో భీష్మో బలిర్వైయాసకిర్వయమ్ ॥ ౨౦ ॥
ప్రహ్లాదో జనకో భీష్మో బలిర్వైయాసకిర్వయమ్ ॥ ౨౦ ॥
ద్వాదశైతే విజానీమో ధర్మం భాగవతం భటాః ।
గుహ్యం విశుద్ధం దుర్బోధం యం జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే ॥ ౨౧ ॥
గుహ్యం విశుద్ధం దుర్బోధం యం జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే ॥ ౨౧ ॥
ఏతావానేవ లోకేఽస్మిన్ పుంసాం ధర్మః పరః స్మృతః ।
భక్తియోగో భగవతి తన్నామగ్రహణాదిభిః ॥ ౨౨ ॥
భక్తియోగో భగవతి తన్నామగ్రహణాదిభిః ॥ ౨౨ ॥
నామోచ్చారణమాహాత్మ్యం హరేః పశ్యత పుత్రకాః ।
అజామిలోఽపి యేనైవ మృత్యుపాశాదముచ్యత ॥ ౨౩ ॥
అజామిలోఽపి యేనైవ మృత్యుపాశాదముచ్యత ॥ ౨౩ ॥
ఏతావతాలమఘనిర్హరణాయ పుంసాం
సఙ్కీర్తనం భగవతో గుణకర్మనామ్నామ్ ।
విక్రుశ్య పుత్రమఘవాన్ యదజామిలోఽపి
నారాయణేతి మ్రియమాణ ఇయాయ ముక్తిమ్ ॥ ౨౪ ॥
సఙ్కీర్తనం భగవతో గుణకర్మనామ్నామ్ ।
విక్రుశ్య పుత్రమఘవాన్ యదజామిలోఽపి
నారాయణేతి మ్రియమాణ ఇయాయ ముక్తిమ్ ॥ ౨౪ ॥
ప్రాయేణ వేద తదిదం న మహాజనోఽయం
దేవ్యా విమోహితమతిర్బత మాయయాలమ్ ।
త్రయ్యాం జడీకృతమతిర్మధుపుష్పితాయాం
వైతానికే మహతి కర్మణి యుజ్యమానః ॥ ౨౫ ॥
దేవ్యా విమోహితమతిర్బత మాయయాలమ్ ।
త్రయ్యాం జడీకృతమతిర్మధుపుష్పితాయాం
వైతానికే మహతి కర్మణి యుజ్యమానః ॥ ౨౫ ॥
ఏవం విమృశ్య సుధియో భగవత్యనన్తే
సర్వాత్మనా విదధతే ఖలు భావయోగమ్ ।
తే మే న దణ్డమర్హన్త్యథ యద్యమీషాం
స్యాత్ పాతకం తదపి హన్త్యురుగాయవాదః ॥ ౨౬ ॥
సర్వాత్మనా విదధతే ఖలు భావయోగమ్ ।
తే మే న దణ్డమర్హన్త్యథ యద్యమీషాం
స్యాత్ పాతకం తదపి హన్త్యురుగాయవాదః ॥ ౨౬ ॥
తే దేవసిద్ధపరిగీతపవిత్రగాథా
యే సాధవః సమదృశో భగవత్ప్రపన్నాః ।
తాన్నోపసీదత హరేర్గదయాభిగుప్తాన్
నైషాం వయం న చ వయః ప్రభవామ దణ్డే ॥ ౨౭ ॥
యే సాధవః సమదృశో భగవత్ప్రపన్నాః ।
తాన్నోపసీదత హరేర్గదయాభిగుప్తాన్
నైషాం వయం న చ వయః ప్రభవామ దణ్డే ॥ ౨౭ ॥
తానానయధ్వమసతో విముఖాన్ ముకున్ద-
పాదారవిన్దమకరన్దరసాదజస్రమ్ ।
నిష్కిఞ్చనైః పరమహంసకులైరసఙ్గై-
ర్జుష్టాద్గృహే నిరయవర్త్మని బద్ధతృష్ణాన్ ॥ ౨౮ ॥
పాదారవిన్దమకరన్దరసాదజస్రమ్ ।
నిష్కిఞ్చనైః పరమహంసకులైరసఙ్గై-
ర్జుష్టాద్గృహే నిరయవర్త్మని బద్ధతృష్ణాన్ ॥ ౨౮ ॥
జిహ్వా న వక్తి భగవద్గుణనామధేయం
చేతశ్చ న స్మరతి తచ్చరణారవిన్దమ్ ।
కృష్ణాయ నో నమతి యచ్ఛిర ఏకదాపి
తానానయధ్వమసతోఽకృతవిష్ణుకృత్యాన్ ॥ ౨౯ ॥
చేతశ్చ న స్మరతి తచ్చరణారవిన్దమ్ ।
కృష్ణాయ నో నమతి యచ్ఛిర ఏకదాపి
తానానయధ్వమసతోఽకృతవిష్ణుకృత్యాన్ ॥ ౨౯ ॥
తత్ క్షమ్యతాం స భగవాన్ పురుషః పురాణో
నారాయణః స్వపురుషైర్యదసత్కృతం నః ।
స్వానామహో న విదుషాం రచితాఞ్జలీనాం
క్షాన్తిర్గరీయసి నమః పురుషాయ భూమ్నే ॥ ౩౦ ॥
నారాయణః స్వపురుషైర్యదసత్కృతం నః ।
స్వానామహో న విదుషాం రచితాఞ్జలీనాం
క్షాన్తిర్గరీయసి నమః పురుషాయ భూమ్నే ॥ ౩౦ ॥
తస్మాత్ సఙ్కీర్తనం విష్ణోర్జగన్మఙ్గలమంహసామ్ ।
మహతామపి కౌరవ్య విద్ధ్యైకాన్తికనిష్కృతమ్ ॥ ౩౧ ॥
మహతామపి కౌరవ్య విద్ధ్యైకాన్తికనిష్కృతమ్ ॥ ౩౧ ॥
శృణ్వతాం గృణతాం వీర్యాణ్యుద్దామాని హరేర్ముహుః ।
యథా సుజాతయా భక్త్యా శుద్ధ్యేన్నాత్మా వ్రతాదిభిః ॥ ౩౨ ॥
యథా సుజాతయా భక్త్యా శుద్ధ్యేన్నాత్మా వ్రతాదిభిః ॥ ౩౨ ॥
కృష్ణాఙ్ఘ్రిపద్మమధులిణ్ న పునర్విసృష్ట-
మాయాగుణేషు రమతే వృజినావహేషు ।
అన్యస్తు కామహత ఆత్మరజః ప్రమార్ష్టు-
మీహేత కర్మ యత ఏవ రజః పునః స్యాత్ ॥ ౩౩ ॥
మాయాగుణేషు రమతే వృజినావహేషు ।
అన్యస్తు కామహత ఆత్మరజః ప్రమార్ష్టు-
మీహేత కర్మ యత ఏవ రజః పునః స్యాత్ ॥ ౩౩ ॥
ఇత్థం స్వభర్తృగదితం భగవన్మహిత్వం
సంస్మృత్య విస్మితధియో యమకిఙ్కరాస్తే ।
నైవాచ్యుతాశ్రయజనం ప్రతిశఙ్కమానా
ద్రష్టుం చ బిభ్యతి తతః ప్రభృతి స్మ రాజన్ ॥ ౩౪ ॥
సంస్మృత్య విస్మితధియో యమకిఙ్కరాస్తే ।
నైవాచ్యుతాశ్రయజనం ప్రతిశఙ్కమానా
ద్రష్టుం చ బిభ్యతి తతః ప్రభృతి స్మ రాజన్ ॥ ౩౪ ॥
ఇతిహాసమిమం గుహ్యం భగవాన్ కుమ్భసమ్భవః ।
కథయామాస మలయ ఆసీనో హరిమర్చయన్ ॥ ౩౫ ॥
కథయామాస మలయ ఆసీనో హరిమర్చయన్ ॥ ౩౫ ॥