Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૭.૧૦

(Srimad Bhagavatam Canto 7, Chapter 10 — Prahlāda's Boon, and the Burning of Tripura in Gujarati)

Vyasa

Also known as bhaktiyogasya tatsarvamantarayatayarbhaka

Prahlāda's Boon, and the Burning of Tripura. Śrīmad Bhāgavatam Canto 7, Chapter 10 — 71 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 71
શ્રીનારદ ઉવાચ
ભક્તિયોગસ્ય તત્સર્વમન્તરાયતયાર્ભકઃ ।
મન્યમાનો હૃષીકેશં સ્મયમાન ઉવાચહ ॥ ૧ ॥
શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
મા માં પ્રલોભયોત્પત્ત્યા સક્તં કામેષુ તૈર્વરૈઃ ।
તત્સઙ્ગભીતો નિર્વિણ્ણો મુમુક્ષુસ્ત્વામુપાશ્રિતઃ ॥ ૨ ॥
ભૃત્યલક્ષણજિજ્ઞાસુર્ભક્તં કામેષ્વચોદયત્ ।
ભવાન્ સંસારબીજેષુ હૃદયગ્રન્થિષુ પ્રભો ॥ ૩ ॥
નાન્યથા તેઽખિલગુરો ઘટેત કરુણાત્મનઃ ।
યસ્ત આશિષ આશાસ્તે ન સ ભૃત્યઃ સ વૈ વણિક્ ॥ ૪ ॥
આશાસાનો ન વૈ ભૃત્યઃ સ્વામિન્યાશિષ આત્મનઃ ।
ન સ્વામી ભૃત્યતઃ સ્વામ્યમિચ્છન્યો રાતિ ચાશિષઃ ॥ ૫ ॥
અહં ત્વકામસ્ત્વદ્ભક્તસ્ત્વં ચ સ્વામ્યનપાશ્રયઃ ।
નાન્યથેહાવયોરર્થો રાજસેવકયોરિવ ॥ ૬ ॥
યદિ દાસ્યસિ મે કામાન્વરાંસ્ત્વં વરદર્ષભ ।
કામાનાં હૃદ્યસંરોહં ભવતસ્તુ વૃણે વરમ્ ॥ ૭ ॥
ઇન્દ્રિયાણિ મનઃ પ્રાણ આત્મા ધર્મો ધૃતિર્મતિઃ ।
હ્રીઃ શ્રીસ્તેજઃ સ્મૃતિઃ સત્યં યસ્ય નશ્યન્તિ જન્મના ॥ ૮ ॥
વિમુઞ્ચતિ યદા કામાન્માનવો મનસિ સ્થિતાન્ ।
તર્હ્યેવ પુણ્ડરીકાક્ષ ભગવત્ત્વાય કલ્પતે ॥ ૯ ॥
ૐ નમો ભગવતે તુભ્યં પુરુષાય મહાત્મને ।
હરયેઽદ્ભુતસિંહાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને ॥ ૧૦ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
નૈકાન્તિનો મે મયિ જાત્વિહાશિષ
આશાસતેઽમુત્ર ચ યે ભવદ્વિધાઃ ।
તથાપિ મન્વન્તરમેતદત્ર
દૈત્યેશ્વરાણામનુભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્ ॥ ૧૧ ॥
કથા મદીયા જુષમાણઃ પ્રિયાસ્ત્વ-
માવેશ્ય મામાત્મનિ સન્તમેકમ્ ।
સર્વેષુ ભૂતેષ્વધિયજ્ઞમીશં
યજસ્વ યોગેન ચ કર્મ હિન્વન્ ॥ ૧૨ ॥
ભોગેન પુણ્યં કુશલેન પાપં
કલેવરં કાલજવેન હિત્વા ।
કીર્તિં વિશુદ્ધાં સુરલોકગીતાં
વિતાય મામેષ્યસિ મુક્તબન્ધઃ ॥ ૧૩ ॥
ય એતત્કીર્તયેન્મહ્યં ત્વયા ગીતમિદં નરઃ ।
ત્વાં ચ માં ચ સ્મરન્કાલે કર્મબન્ધાત્પ્રમુચ્યતે ॥ ૧૪ ॥
શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
વરં વરય એતત્તે વરદેશાન્મહેશ્વર ।
યદનિન્દત્પિતા મે ત્વામવિદ્વાંસ્તેજ ઐશ્વરમ્ ॥ ૧૫ ॥
વિદ્ધામર્ષાશયઃ સાક્ષાત્સર્વલોકગુરું પ્રભુમ્ ।
ભ્રાતૃહેતિ મૃષાદૃષ્ટિસ્ત્વદ્ભક્તે મયિ ચાઘવાન્ ॥ ૧૬ ॥
તસ્માત્પિતા મે પૂયેત દુરન્તાદ્ દુસ્તરાદઘાત્ ।
પૂતસ્તેઽપાઙ્ગસંદૃષ્ટસ્તદા કૃપણવત્સલ ॥ ૧૭ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
ત્રિઃસપ્તભિઃ પિતા પૂતઃ પિતૃભિઃ સહ તેઽનઘ ।
યત્સાધોઽસ્ય કુલે જાતો ભવાન્વૈ કુલપાવનઃ ॥ ૧૮ ॥
યત્ર યત્ર ચ મદ્ભક્તાઃ પ્રશાન્તાઃ સમદર્શિનઃ ।
સાધવઃ સમુદાચારાસ્તે પૂયન્તેઽપિ કીકટાઃ ॥ ૧૯ ॥
સર્વાત્મના ન હિંસન્તિ ભૂતગ્રામેષુ કિઞ્ચન ।
ઉચ્ચાવચેષુ દૈત્યેન્દ્ર મદ્ભાવવિગતસ્પૃહાઃ ॥ ૨૦ ॥
ભવન્તિ પુરુષા લોકે મદ્ભક્તાસ્ત્વામનુવ્રતાઃ ।
ભવાન્મે ખલુ ભક્તાનાં સર્વેષાં પ્રતિરૂપધૃક્ ॥ ૨૧ ॥
કુરુ ત્વં પ્રેતકૃત્યાનિ પિતુઃ પૂતસ્ય સર્વશઃ ।
મદઙ્ગસ્પર્શનેનાઙ્ગ લોકાન્યાસ્યતિ સુપ્રજાઃ ॥ ૨૨ ॥
પિત્ર્યં ચ સ્થાનમાતિષ્ઠ યથોક્તં બ્રહ્મવાદિભિઃ ।
મય્યાવેશ્ય મનસ્તાત કુરુ કર્માણિ મત્પરઃ ॥ ૨૩ ॥
શ્રીનારદ ઉવાચ
પ્રહ્રાદોઽપિ તથા ચક્રે પિતુર્યત્સામ્પરાયિકમ્ ।
યથાહ ભગવાન્ રાજન્નભિષિક્તો દ્વિજાતિભિઃ ॥ ૨૪ ॥
પ્રસાદસુમુખં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા નરહરિં હરિમ્ ।
સ્તુત્વા વાગ્ભિઃ પવિત્રાભિઃ પ્રાહ દેવાદિભિર્વૃતઃ ॥ ૨૫ ॥
શ્રીબ્રહ્મોવાચ
દેવદેવાખિલાધ્યક્ષ ભૂતભાવન પૂર્વજ ।
દિષ્ટયા તે નિહતઃ પાપો લોકસન્તાપનોઽસુરઃ ॥ ૨૬ ॥
યોઽસૌ લબ્ધવરો મત્તો ન વધ્યો મમ સૃષ્ટિભિઃ ।
તપોયોગબલોન્નદ્ધઃ સમસ્તનિગમાનહન્ ॥ ૨૭ ॥
દિષ્ટયા તત્તનયઃ સાધુર્મહાભાગવતોઽર્ભકઃ ।
ત્વયા વિમોચિતો મૃત્યોર્દિષ્ટયા ત્વાં સમિતોઽધુના ॥ ૨૮ ॥
એતદ્ વપુસ્તે ભગવન્ધ્યાયતઃ પરમાત્મનઃ ।
સર્વતો ગોપ્તૃ સન્ત્રાસાન્મૃત્યોરપિ જિઘાંસતઃ ॥ ૨૯ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
મૈવં વિભોઽસુરાણાં તે પ્રદેયઃ પદ્મસમ્ભવ ।
વરઃ ક્રૂરનિસર્ગાણામહીનામમૃતં યથા ॥ ૩૦ ॥
શ્રીનારદ ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્ રાજંસ્તતશ્ચાન્તર્દધે હરિઃ ।
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં પૂજિતઃ પરમેષ્ઠિના ॥ ૩૧ ॥
તતઃ સમ્પૂજ્ય શિરસા વવન્દે પરમેષ્ઠિનમ્ ।
ભવં પ્રજાપતીન્દેવાન્પ્રહ્રાદો ભગવત્કલાઃ ॥ ૩૨ ॥
તતઃ કાવ્યાદિભિઃ સાર્ધં મુનિભિઃ કમલાસનઃ ।
દૈત્યાનાં દાનવાનાં ચ પ્રહ્રાદમકરોત્પતિમ્ ॥ ૩૩ ॥
પ્રતિનન્દ્ય તતો દેવાઃ પ્રયુજ્ય પરમાશિષઃ ।
સ્વધામાનિ યયૂ રાજન્બ્રહ્માદ્યાઃ પ્રતિપૂજિતાઃ ॥ ૩૪ ॥
એવં ચ પાર્ષદૌ વિષ્ણોઃ પુત્રત્વં પ્રાપિતૌ દિતેઃ ।
હૃદિ સ્થિતેન હરિણા વૈરભાવેન તૌ હતૌ ॥ ૩૫ ॥
પુનશ્ચ વિપ્રશાપેન રાક્ષસૌ તૌ બભૂવતુઃ ।
કુમ્ભકર્ણદશગ્રીવૌ હતૌ તૌ રામવિક્રમૈઃ ॥ ૩૬ ॥
શયાનૌ યુધિ નિર્ભિન્નહૃદયૌ રામશાયકૈઃ ।
તચ્ચિત્તૌ જહતુર્દેહં યથા પ્રાક્તનજન્મનિ ॥ ૩૭ ॥
તાવિહાથ પુનર્જાતૌ શિશુપાલકરૂષજૌ ।
હરૌ વૈરાનુબન્ધેન પશ્યતસ્તે સમીયતુઃ ॥ ૩૮ ॥
એનઃ પૂર્વકૃતં યત્ તદ્ રાજાનઃ કૃષ્ણવૈરિણઃ ।
જહુસ્તેઽન્તે તદાત્માનઃ કીટઃ પેશસ્કૃતો યથા ॥ ૩૯ ॥
યથા યથા ભગવતો ભક્ત્યા પરમયાભિદા ।
નૃપાશ્ચૈદ્યાદયઃ સાત્મ્યં હરેસ્તચ્ચિન્તયા યયુઃ ॥ ૪૦ ॥
આખ્યાતં સર્વમેતત્તે યન્માં ત્વં પરિપૃષ્ટવાન્ ।
દમઘોષસુતાદીનાં હરેઃ સાત્મ્યમપિ દ્વિષામ્ ॥ ૪૧ ॥
એષા બ્રહ્મણ્યદેવસ્ય કૃષ્ણસ્ય ચ મહાત્મનઃ ।
અવતારકથા પુણ્યા વધો યત્રાદિદૈત્યયોઃ ॥ ૪૨ ॥
પ્રહ્રાદસ્યાનુચરિતં મહાભાગવતસ્ય ચ ।
ભક્તિર્જ્ઞાનં વિરક્તિશ્ચ યાથાર્થ્યં ચાસ્ય વૈ હરેઃ ॥ ૪૩ ॥
સર્ગસ્થિત્યપ્યયેશસ્ય ગુણકર્માનુવર્ણનમ્ ।
પરાવરેષાં સ્થાનાનાં કાલેન વ્યત્યયો મહાન્ ॥ ૪૪ ॥
ધર્મો ભાગવતાનાં ચ ભગવાન્યેન ગમ્યતે ।
આખ્યાનેઽસ્મિન્સમામ્નાતમાધ્યાત્મિકમશેષતઃ ॥ ૪૫ ॥
ય એતત્પુણ્યમાખ્યાનં વિષ્ણોર્વીર્યોપબૃંહિતમ્ ।
કીર્તયેચ્છ્રદ્ધયા શ્રુત્વા કર્મપાશૈર્વિમુચ્યતે ॥ ૪૬ ॥
એતદ્ય આદિપુરુષસ્ય મૃગેન્દ્રલીલાં
દૈત્યેન્દ્રયૂથપવધં પ્રયતઃ પઠેત ।
દૈત્યાત્મજસ્ય ચ સતાં પ્રવરસ્ય પુણ્યં
શ્રુત્વાનુભાવમકુતોભયમેતિ લોકમ્ ॥ ૪૭ ॥
યૂયં નૃલોકે બત ભૂરિભાગા
લોકં પુનાના મુનયોઽભિયન્તિ ।
યેષાં ગૃહાનાવસતીતિ સાક્ષાદ્
ગૂઢં પરં બ્રહ્મ મનુષ્યલિઙ્ગમ્ ॥ ૪૮ ॥
સ વા અયં બ્રહ્મ મહદ્વિમૃગ્ય-
કૈવલ્યનિર્વાણસુખાનુભૂતિઃ ।
પ્રિયઃ સુહૃદ્ વઃ ખલુ માતુલેય
આત્માર્હણીયો વિધિકૃદ્ગુરુશ્ચ ॥ ૪૯ ॥
ન યસ્ય સાક્ષાદ્ભવપદ્મજાદિભી
રૂપં ધિયા વસ્તુતયોપવર્ણિતમ્ ।
મૌનેન ભક્ત્યોપશમેન પૂજિતઃ
પ્રસીદતામેષ સ સાત્વતાં પતિઃ ॥ ૫૦ ॥
સ એષ ભગવાન્ રાજન્વ્યતનોદ્વિહતં યશઃ ।
પુરા રુદ્રસ્ય દેવસ્ય મયેનાનન્તમાયિના ॥ ૫૧ ॥
રાજોવાચ
કસ્મિન્કર્મણિ દેવસ્ય મયોઽહઞ્જગદીશિતુઃ ।
યથા ચોપચિતા કીર્તિઃ કૃષ્ણેનાનેન કથ્યતામ્ ॥ ૫૨ ॥
શ્રીનારદ ઉવાચ
નિર્જિતા અસુરા દેવૈર્યુધ્યનેનોપબૃંહિતૈઃ ।
માયિનાં પરમાચાર્યં મયં શરણમાયયુઃ ॥ ૫૩ ॥
સ નિર્માય પુરસ્તિસ્રો હૈમીરૌપ્યાયસીર્વિભુઃ ।
દુર્લક્ષ્યાપાયસંયોગા દુર્વિતર્ક્યપરિચ્છદાઃ ॥ ૫૪ ॥
તાભિસ્તેઽસુરસેનાન્યો લોકાંસ્ત્રીન્ સેશ્વરાન્નૃપ ।
સ્મરન્તો નાશયાં ચક્રુઃ પૂર્વવૈરમલક્ષિતાઃ ॥ ૫૫ ॥
તતસ્તે સેશ્વરા લોકા ઉપાસાદ્યેશ્વરં નતાઃ ।
ત્રાહિ નસ્તાવકાન્દેવ વિનષ્ટાંસ્ત્રિપુરાલયૈઃ ॥ ૫૬ ॥
અથાનુગૃહ્ય ભગવાન્મા ભૈષ્ટેતિ સુરાન્વિભુઃ ।
શરં ધનુષિ સન્ધાય પુરેષ્વસ્ત્રં વ્યમુઞ્ચત ॥ ૫૭ ॥
તતોઽગ્નિવર્ણા ઇષવ ઉત્પેતુઃ સૂર્યમણ્ડલાત્ ।
યથા મયૂખસન્દોહા નાદૃશ્યન્ત પુરો યતઃ ॥ ૫૮ ॥
તૈઃ સ્પૃષ્ટા વ્યસવઃ સર્વે નિપેતુઃ સ્મ પુરૌકસઃ ।
તાનાનીય મહાયોગી મયઃ કૂપરસેઽક્ષિપત્ ॥ ૫૯ ॥
સિદ્ધામૃતરસસ્પૃષ્ટા વજ્રસારા મહૌજસઃ ।
ઉત્તસ્થુર્મેઘદલના વૈદ્યુતા ઇવ વહ્નયઃ ॥ ૬૦ ॥
વિલોક્ય ભગ્નસઙ્કલ્પં વિમનસ્કં વૃષધ્વજમ્ ।
તદાયં ભગવાન્વિષ્ણુસ્તત્રોપાયમકલ્પયત્ ॥ ૬૧ ॥
વત્સશ્ચાસીત્તદા બ્રહ્મા સ્વયં વિષ્ણુરયં હિ ગૌઃ ।
પ્રવિશ્ય ત્રિપુરં કાલે રસકૂપામૃતં પપૌ ॥ ૬૨ ॥
તેઽસુરા હ્યપિ પશ્યન્તો ન ન્યષેધન્વિમોહિતાઃ ।
તદ્વિજ્ઞાય મહાયોગી રસપાલાનિદં જગૌ ।
સ્મયન્વિશોકઃ શોકાર્તાન્સ્મરન્દૈવગતિં ચ તામ્ ॥ ૬૩ ॥
દેવોઽસુરો નરોઽન્યો વા નેશ્વરોઽસ્તીહ કશ્ચન ।
આત્મનોઽન્યસ્ય વા દિષ્ટં દૈવેનાપોહિતું દ્વયોઃ ॥ ૬૪ ॥
અથાસૌ શક્તિભિઃ સ્વાભિઃ શમ્ભોઃ પ્રાધાનિકં વ્યધાત્ ।
ધર્મજ્ઞાનવિરક્ત્યૃદ્ધિતપોવિદ્યાક્રિયાદિભિઃ ॥ ૬૫ ॥
રથં સૂતં ધ્વજં વાહાન્ધનુર્વર્મશરાદિ યત્ ।
સન્નદ્ધો રથમાસ્થાય શરં ધનુરુપાદદે ॥ ૬૬ ॥
શરં ધનુષિ સન્ધાય મુહૂર્તેઽભિજિતીશ્વરઃ ।
દદાહ તેન દુર્ભેદ્યા હરોઽથ ત્રિપુરો નૃપ ॥ ૬૭ ॥
દિવિ દુન્દુભયો નેદુર્વિમાનશતસઙ્કુલાઃ ।
દેવર્ષિપિતૃસિદ્ધેશા જયેતિ કુસુમોત્કરૈઃ ।
અવાકિરઞ્જગુર્હૃષ્ટા નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ ॥ ૬૮ ॥
એવં દગ્ધ્વા પુરસ્તિસ્રો ભગવાન્પુરહા નૃપ ।
બ્રહ્માદિભિઃ સ્તૂયમાનઃ સ્વં ધામ પ્રત્યપદ્યત ॥ ૬૯ ॥
એવં વિધાન્યસ્ય હરેઃ સ્વમાયયા
વિડમ્બમાનસ્ય નૃલોકમાત્મનઃ ।
વીર્યાણિ ગીતાન્યૃષિભિર્જગદ્ગુરો-
ર્લોકં પુનાનાન્યપરં વદામિ કિમ્ ॥ ૭૦ ॥
એવં વિધાન્યસ્ય હરેઃ સ્વમાયયા
વિડમ્બમાનસ્ય નૃલોકમાત્મનઃ ।
વીર્યાણિ ગીતાન્યૃષિભિર્જગદ્ગુરો-
ર્લોકાન્ પુનાનાન્યપરં વદામિ કિમ્

Explore More