ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൭.൧൩

ശ്രീനാരദ ഉവാച
കല്പസ്ത്വേവം പരിവ്രജ്യ ദേഹമാത്രാവശേഷിതഃ ।
ഗ്രാമൈകരാത്രവിധിനാ നിരപേക്ഷശ്ചരേന്മഹീമ് ॥ ൧ ॥

ബിഭൃയാദ് യദ്യസൌ വാസഃ കൌപീനാച്ഛാദനം പരമ് ।
ത്യക്തം ന ലിങ്ഗാദ് ദണ്ഡാദേരന്യത് കിഞ്ചിദനാപദി ॥ ൨ ॥

ഏക ഏവ ചരേദ്ഭിക്ഷുരാത്മാരാമോഽനപാശ്രയഃ ।
സര്വഭൂതസുഹൃച്ഛാന്തോ നാരായണപരായണഃ ॥ ൩ ॥

പശ്യേദാത്മന്യദോ വിശ്വം പരേ സദസതോഽവ്യയേ ।
ആത്മാനം ച പരം ബ്രഹ്മ സര്വത്ര സദസന്മയേ ॥ ൪ ॥

സുപ്തിപ്രബോധയോഃ സന്ധാവാത്മനോ ഗതിമാത്മദൃക് ।
പശ്യന്ബന്ധം ച മോക്ഷം ച മായാമാത്രം ന വസ്തുതഃ ॥ ൫ ॥

നാഭിനന്ദേദ് ധ്രുവം മൃത്യുമധ്രുവം വാസ്യ ജീവിതമ് ।
കാലം പരം പ്രതീക്ഷേത ഭൂതാനാം പ്രഭവാപ്യയമ് ॥ ൬ ॥

നാസച്ഛാസ്ത്രേഷു സജ്ജേത നോപജീവേത ജീവികാമ് ।
വാദവാദാംസ്ത്യജേത്തര്കാന്പക്ഷം കംച ന സംശ്രയേത് ॥ ൭ ॥

ന ശിഷ്യാനനുബധ്നീത ഗ്രന്ഥാന്നൈവാഭ്യസേദ് ബഹൂന് ।
ന വ്യാഖ്യാമുപയുഞ്ജീത നാരമ്ഭാനാരഭേത്ക്വചിത് ॥ ൮ ॥

ന യതേരാശ്രമഃ പ്രായോ ധര്മഹേതുര്മഹാത്മനഃ ।
ശാന്തസ്യ സമചിത്തസ്യ ബിഭൃയാദുത വാ ത്യജേത് ॥ ൯ ॥

അവ്യക്തലിങ്ഗോ വ്യക്താര്ഥോ മനീഷ്യുന്മത്തബാലവത് ।
കവിര്മൂകവദാത്മാനം സ ദൃഷ്ടയാ ദര്ശയേന്നൃണാമ് ॥ ൧൦ ॥

അത്രാപ്യുദാഹരന്തീമമിതിഹാസം പുരാതനമ് ।
പ്രഹ്രാദസ്യ ച സംവാദം മുനേരാജഗരസ്യ ച ॥ ൧൧ ॥

തം ശയാനം ധരോപസ്ഥേ കാവേര്യാം സഹ്യസാനുനി ।
രജസ്വലൈസ്തനൂദേശൈര്നിഗൂഢാമലതേജസമ് ॥ ൧൨ ॥

ദദര്ശ ലോകാന്വിചരന് ലോകതത്ത്വവിവിത്സയാ ।
വൃതോഽമാത്യൈഃ കതിപയൈഃ പ്രഹ്രാദോ ഭഗവത്പ്രിയഃ ॥ ൧൩ ॥

കര്മണാകൃതിഭിര്വാചാ ലിങ്ഗൈര്വര്ണാശ്രമാദിഭിഃ ।
ന വിദന്തി ജനാ യം വൈ സോഽസാവിതി ന വേതി ച ॥ ൧൪ ॥

തം നത്വാഭ്യര്ച്യ വിധിവത്പാദയോഃ ശിരസാ സ്പൃശന് ।
വിവിത്സുരിദമപ്രാക്ഷീന്മഹാഭാഗവതോഽസുരഃ ॥ ൧൫ ॥

ബിഭര്ഷി കായം പീവാനം സോദ്യമോ ഭോഗവാന്യഥാ ॥ ൧൬ ॥

വിത്തം ചൈവോദ്യമവതാം ഭോഗോ വിത്തവതാമിഹ ।
ഭോഗിനാം ഖലു ദേഹോഽയം പീവാ ഭവതി നാന്യഥാ ॥ ൧൭ ॥

ന തേ ശയാനസ്യ നിരുദ്യമസ്യ
ബ്രഹ്മന്നു ഹാര്ഥോ യത ഏവ ഭോഗഃ ।
അഭോഗിനോഽയം തവ വിപ്ര ദേഹഃ
പീവാ യതസ്തദ്വദ നഃ ക്ഷമം ചേത് ॥ ൧൮ ॥

കവിഃ കല്പോ നിപുണദൃക് ചിത്രപ്രിയകഥഃ സമഃ । ലോകസ്യ കുര്വതഃ കര്മ ശേഷേ തദ്വീക്ഷിതാപി വാ ॥ ൧൯ ॥

ശ്രീനാരദ ഉവാച
\സ ഇത്ഥം ദൈത്യപതിനാ പരിപൃഷ്ടോ മഹാമുനിഃ ।
സ്മയമാനസ്തമഭ്യാഹ തദ്വാഗമൃതയന്ത്രിതഃ ॥ ൨൦ ॥

ശ്രീബ്രാഹ്മണ ഉവാച
വേദേദമസുരശ്രേഷ്ഠ ഭവാന് നന്വാര്യസമ്മതഃ ।
ഈഹോപരമയോര്നൃണാം പദാന്യധ്യാത്മചക്ഷുഷാ ॥ ൨൧ ॥

യസ്യ നാരായണോ ദേവോ ഭഗവാന്ഹൃദ്ഗതഃ സദാ ।
ഭക്ത്യാ കേവലയാജ്ഞാനം ധുനോതി ധ്വാന്തമര്കവത് ॥ ൨൨ ॥

തഥാപി ബ്രൂമഹേ പ്രശ്നാംസ്തവ രാജന്യഥാശ്രുതമ് ।
സമ്ഭാഷണീയോ ഹി ഭവാനാത്മനഃ ശുദ്ധിമിച്ഛതാ ॥ ൨൩ ॥

തൃഷ്ണയാ ഭവവാഹിന്യാ യോഗ്യൈഃ കാമൈരപൂര്യയാ ।
കര്മാണി കാര്യമാണോഽഹം നാനായോനിഷു യോജിതഃ ॥ ൨൪ ॥

യദൃച്ഛയാ ലോകമിമം പ്രാപിതഃ കര്മഭിര്ഭ്രമന് ।
സ്വര്ഗാപവര്ഗയോര്ദ്വാരം തിരശ്ചാം പുനരസ്യ ച ॥ ൨൫ ॥

തത്രാപി ദമ്പതീനാം ച സുഖായാന്യാപനുത്തയേ ।
കര്മാണി കുര്വതാം ദൃഷ്ട്വാ നിവൃത്തോഽസ്മി വിപര്യയമ് ॥ ൨൬ ॥

സുഖമസ്യാത്മനോ രൂപം സര്വേഹോപരതിസ്തനുഃ ।
മനഃസംസ്പര്ശജാന് ദൃഷ്ട്വാ ഭോഗാന്സ്വപ്സ്യാമി സംവിശന് ॥ ൨൭ ॥

ഇത്യേതദാത്മനഃ സ്വാര്ഥം സന്തം വിസ്മൃത്യ വൈ പുമാന് ।
വിചിത്രാമസതി ദ്വൈതേ ഘോരാമാപ്നോതി സംസൃതിമ് ॥ ൨൮ ॥

ജലം തദുദ്ഭവൈശ്ഛന്നം ഹിത്വാജ്ഞോ ജലകാമ്യയാ ।
മൃഗതൃഷ്ണാമുപാധാവേത്തഥാന്യത്രാര്ഥദൃക് സ്വതഃ ॥ ൨൯ ॥

ദേഹാദിഭിര്ദൈവതന്ത്രൈരാത്മനഃ സുഖമീഹതഃ ।
ദുഃഖാത്യയം ചാനീശസ്യ ക്രിയാ മോഘാഃ കൃതാഃ കൃതാഃ ॥ ൩൦ ॥

ആധ്യാത്മികാദിഭിര്ദുഃഖൈരവിമുക്തസ്യ കര്ഹിചിത് ।
മര്ത്യസ്യ കൃച്ഛ്രോപനതൈരര്ഥൈഃ കാമൈഃ ക്രിയേത കിമ് ॥ ൩൧ ॥

പശ്യാമി ധനിനാം ക്ലേശം ലുബ്ധാനാമജിതാത്മനാമ് ।
ഭയാദലബ്ധനിദ്രാണാം സര്വതോഽഭിവിശങ്കിനാമ് ॥ ൩൨ ॥

രാജതശ്ചൌരതഃ ശത്രോഃ സ്വജനാത്പശുപക്ഷിതഃ ।
അര്ഥിഭ്യഃ കാലതഃ സ്വസ്മാന്നിത്യം പ്രാണാര്ഥവദ്ഭയമ് ॥ ൩൩ ॥

ശോകമോഹഭയക്രോധരാഗക്ലൈബ്യശ്രമാദയഃ ।
യന്മൂലാഃ സ്യുര്നൃണാം ജഹ്യാത്സ്പൃഹാം പ്രാണാര്ഥയോര്ബുധഃ ॥ ൩൪ ॥

മധുകാരമഹാസര്പൌ ലോകേഽസ്മിന്നോ ഗുരൂത്തമൌ ।
വൈരാഗ്യം പരിതോഷം ച പ്രാപ്താ യച്ഛിക്ഷയാ വയമ് ॥ ൩൫ ॥

വിരാഗഃ സര്വകാമേഭ്യഃ ശിക്ഷിതോ മേ മധുവ്രതാത് ।
കൃച്ഛ്രാപ്തം മധുവദ്വിത്തം ഹത്വാപ്യന്യോ ഹരേത്പതിമ് ॥ ൩൬ ॥

അനീഹഃ പരിതുഷ്ടാത്മാ യദൃച്ഛോപനതാദഹമ് ।
നോ ചേച്ഛയേ ബഹ്വഹാനി മഹാഹിരിവ സത്ത്വവാന് ॥ ൩൭ ॥

ക്വചിദല്പം ക്വചിദ്ഭൂരി ഭുഞ്ജേഽന്നം സ്വാദ്വസ്വാദു വാ ।
ക്വചിദ്ഭൂരി ഗുണോപേതം ഗുണഹീനമുത ക്വചിത് ।
ശ്രദ്ധയോപഹൃതം ക്വാപി കദാചിന്മാനവര്ജിതമ് ।
ഭുഞ്ജേ ഭുക്ത്വാഥ കസ്മിംശ്ചിദ്ദിവാ നക്തം യദൃച്ഛയാ ॥ ൩൮ ॥

ക്ഷൌമം ദുകൂലമജിനം ചീരം വല്കലമേവ വാ ।
വസേഽന്യദപി സമ്പ്രാപ്തം ദിഷ്ടഭുക്തുഷ്ടധീരഹമ് ॥ ൩൯ ॥

ക്വചിച്ഛയേ ധരോപസ്ഥേ തൃണപര്ണാശ്മഭസ്മസു ।
ക്വചിത്പ്രാസാദപര്യങ്കേ കശിപൌ വാ പരേച്ഛയാ ॥ ൪൦ ॥

ക്വചിത്സ്നാതോഽനുലിപ്താങ്ഗഃ സുവാസാഃ സ്രഗ്വ്യലങ്കൃതഃ ।
രഥേഭാശ്വൈശ്ചരേ
ക്വാപി ദിഗ്വാസാ ഗ്രഹവദ്വിഭോ ॥ ൪൧ ॥

നാഹം നിന്ദേ ന ച സ്തൌമി സ്വഭാവവിഷമം ജനമ് ।
ഏതേഷാം ശ്രേയ ആശാസേ
ഉതൈകാത്മ്യം മഹാത്മനി ॥ ൪൨ ॥

വികല്പം ജുഹുയാച്ചിത്തൌ താം മനസ്യര്ഥവിഭ്രമേ ।
മനോ വൈകാരികേ ഹുത്വാ തം മായായാം ജുഹോത്യനു ॥ ൪൩ ॥

ആത്മാനുഭൂതൌ താം മായാം ജുഹുയാത്സത്യദൃങ്മുനിഃ ।
തതോ നിരീഹോ വിരമേത് സ്വാനുഭൂത്യാത്മനി സ്ഥിതഃ ॥ ൪൪ ॥

സ്വാത്മവൃത്തം മയേത്ഥം തേ സുഗുപ്തമപി വര്ണിതമ് ।
വ്യപേതം ലോകശാസ്ത്രാഭ്യാം ഭവാന്ഹി ഭഗവത്പരഃ ॥ ൪൫ ॥

ശ്രീനാരദ ഉവാച
ധര്മം പാരമഹംസ്യം വൈ മുനേഃ ശ്രുത്വാസുരേശ്വരഃ ।
പൂജയിത്വാ തതഃ പ്രീത ആമന്ത്ര്യപ്രയയൌ ഗൃഹമ് ॥ ൪൬ ॥