ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഭ്രാതര്യേവം വിനിഹതേ ഹരിണാ ക്രോഡമൂര്തിനാ ।
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജന് പര്യതപ്യദ്രുഷാ ശുചാ ॥ ൧ ॥
ഭ്രാതര്യേവം വിനിഹതേ ഹരിണാ ക്രോഡമൂര്തിനാ ।
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജന് പര്യതപ്യദ്രുഷാ ശുചാ ॥ ൧ ॥
ആഹ ചേദം രുഷാ പൂര്ണഃ സന്ദഷ്ടദശനച്ഛദഃ ।
കോപോജ്ജ്വലദ്ഭ്യാം ചക്ഷുര്ഭ്യാം നിരീക്ഷന് ധൂമ്രമമ്ബരമ് ॥ ൨ ॥
കോപോജ്ജ്വലദ്ഭ്യാം ചക്ഷുര്ഭ്യാം നിരീക്ഷന് ധൂമ്രമമ്ബരമ് ॥ ൨ ॥
കരാലദംഷ്ട്രോഗ്രദൃഷ്ടയാ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യഭ്രുകുടീമുഖഃ ।
ശൂലമുദ്യമ്യ സദസി ദാനവാനിദമബ്രവീത് ॥ ൩ ॥
ശൂലമുദ്യമ്യ സദസി ദാനവാനിദമബ്രവീത് ॥ ൩ ॥
ഭോ ഭോ ദാനവദൈതേയാ ദ്വിമൂര്ധംസ്ത്ര്യക്ഷ ശമ്ബര ।
ശതബാഹോ ഹയഗ്രീവ നമുചേ പാക ഇല്വല ॥ ൪ ॥
ശതബാഹോ ഹയഗ്രീവ നമുചേ പാക ഇല്വല ॥ ൪ ॥
വിപ്രചിത്തേ മമ വചഃ പുലോമന് ശകുനാദയഃ ।
ശൃണുതാനന്തരം സര്വേ ക്രിയതാമാശു മാ ചിരമ് ॥ ൫ ॥
ശൃണുതാനന്തരം സര്വേ ക്രിയതാമാശു മാ ചിരമ് ॥ ൫ ॥
സപത്നൈര്ഘാതിതഃ ക്ഷുദ്രൈര്ഭ്രാതാ മേ ദയിതഃ സുഹൃത് ।
പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹേണ ഹരിണാ സമേനാപ്യുപധാവനൈഃ ॥ ൬ ॥
പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹേണ ഹരിണാ സമേനാപ്യുപധാവനൈഃ ॥ ൬ ॥
തസ്യ ത്യക്തസ്വഭാവസ്യ ഘൃണേര്മായാവനൌകസഃ ।
ഭജന്തം ഭജമാനസ്യ ബാലസ്യേവാസ്ഥിരാത്മനഃ ॥ ൭ ॥
ഭജന്തം ഭജമാനസ്യ ബാലസ്യേവാസ്ഥിരാത്മനഃ ॥ ൭ ॥
മച്ഛൂലഭിന്നഗ്രീവസ്യ ഭൂരിണാ രുധിരേണ വൈ ।
അസൃക്പ്രിയം തര്പയിഷ്യേ ഭ്രാതരം മേ ഗതവ്യഥഃ ॥ ൮ ॥
അസൃക്പ്രിയം തര്പയിഷ്യേ ഭ്രാതരം മേ ഗതവ്യഥഃ ॥ ൮ ॥
തസ്മിന് കൂടേഽഹിതേ നഷ്ടേ കൃത്തമൂലേ വനസ്പതൌ ।
വിടപാ ഇവ ശുഷ്യന്തി വിഷ്ണുപ്രാണാ ദിവൌകസഃ ॥ ൯ ॥
വിടപാ ഇവ ശുഷ്യന്തി വിഷ്ണുപ്രാണാ ദിവൌകസഃ ॥ ൯ ॥
താവദ്യാത ഭുവം യൂയം ബ്രഹ്മക്ഷത്രസമേധിതാമ് ।
സൂദയധ്വം തപോയജ്ഞസ്വാധ്യായവ്രതദാനിനഃ ॥ ൧൦ ॥
സൂദയധ്വം തപോയജ്ഞസ്വാധ്യായവ്രതദാനിനഃ ॥ ൧൦ ॥
വിഷ്ണുര്ദ്വിജക്രിയാമൂലോ യജ്ഞോ ധര്മമയഃ പുമാന് ।
ദേവര്ഷിപിതൃഭൂതാനാം ധര്മസ്യ ച പരായണമ് ॥ ൧൧ ॥
ദേവര്ഷിപിതൃഭൂതാനാം ധര്മസ്യ ച പരായണമ് ॥ ൧൧ ॥
യത്ര യത്ര ദ്വിജാ ഗാവോ വേദാ വര്ണാശ്രമക്രിയാഃ ।
തം തം ജനപദം യാത സന്ദീപയത വൃശ്ചത ॥ ൧൨ ॥
തം തം ജനപദം യാത സന്ദീപയത വൃശ്ചത ॥ ൧൨ ॥
ഇതി തേ ഭര്തൃനിര്ദേശമാദായ ശിരസാദൃതാഃ ।
തഥാ പ്രജാനാം കദനം വിദധുഃ കദനപ്രിയാഃ ॥ ൧൩ ॥
തഥാ പ്രജാനാം കദനം വിദധുഃ കദനപ്രിയാഃ ॥ ൧൩ ॥
പുരഗ്രാമവ്രജോദ്യാനക്ഷേത്രാരാമാശ്രമാകരാന് ।
ഖേടഖര്വടഘോഷാംശ്ച ദദഹുഃ പത്തനാനി ച ॥ ൧൪ ॥
ഖേടഖര്വടഘോഷാംശ്ച ദദഹുഃ പത്തനാനി ച ॥ ൧൪ ॥
കേചിത്ഖനിത്രൈര്ബിഭിദുഃ സേതുപ്രാകാരഗോപുരാന് ।
ആജീവ്യാംശ്ചിച്ഛിദുര്വൃക്ഷാന് കേചിത്പരശുപാണയഃ ।
പ്രാദഹന് ശരണാന്യേകേ പ്രജാനാം ജ്വലിതോല്മുകൈഃ ॥ ൧൫ ॥
ആജീവ്യാംശ്ചിച്ഛിദുര്വൃക്ഷാന് കേചിത്പരശുപാണയഃ ।
പ്രാദഹന് ശരണാന്യേകേ പ്രജാനാം ജ്വലിതോല്മുകൈഃ ॥ ൧൫ ॥
ഏവം വിപ്രകൃതേ ലോകേ ദൈത്യേന്ദ്രാനുചരൈര്മുഹുഃ ।
ദിവം ദേവാഃ പരിത്യജ്യ ഭുവി ചേരുരലക്ഷിതാഃ ॥ ൧൬ ॥
ദിവം ദേവാഃ പരിത്യജ്യ ഭുവി ചേരുരലക്ഷിതാഃ ॥ ൧൬ ॥
ഹിരണ്യകശിപുര്ഭ്രാതുഃ സമ്പരേതസ്യ ദുഃഖിതഃ ।
കൃത്വാ കടോദകാദീനി ഭ്രാതൃപുത്രാനസാന്ത്വയത് ॥ ൧൭ ॥
കൃത്വാ കടോദകാദീനി ഭ്രാതൃപുത്രാനസാന്ത്വയത് ॥ ൧൭ ॥
ശകുനിം ശമ്ബരം ധൃഷ്ടിം ഭൂതസന്താപനം വൃകമ് ।
കാലനാഭം മഹാനാഭം ഹരിശ്മശ്രുമഥോത്കചമ് ॥ ൧൮ ॥
കാലനാഭം മഹാനാഭം ഹരിശ്മശ്രുമഥോത്കചമ് ॥ ൧൮ ॥
തന്മാതരം രുഷാഭാനും ദിതിം ച ജനനീം ഗിരാ ।
ശ്ലക്ഷ്ണയാ ദേശകാലജ്ഞ ഇദമാഹ ജനേശ്വര ॥ ൧൯ ॥
ശ്ലക്ഷ്ണയാ ദേശകാലജ്ഞ ഇദമാഹ ജനേശ്വര ॥ ൧൯ ॥
ശ്രീഹിരണ്യകശിപുരുവാച
അമ്ബാമ്ബ ഹേ വധൂഃ പുത്രാ വീരം മാര്ഹഥ ശോചിതുമ് ।
രിപോരഭിമുഖേ ശ്ലാഘ്യഃ ശൂരാണാം വധ ഈപ്സിതഃ ॥ ൨൦ ॥
അമ്ബാമ്ബ ഹേ വധൂഃ പുത്രാ വീരം മാര്ഹഥ ശോചിതുമ് ।
രിപോരഭിമുഖേ ശ്ലാഘ്യഃ ശൂരാണാം വധ ഈപ്സിതഃ ॥ ൨൦ ॥
ഭൂതാനാമിഹ സംവാസഃ പ്രപായാമിവ സുവ്രതേ ।
ദൈവേനൈകത്ര നീതാനാമുന്നീതാനാം സ്വകര്മഭിഃ ॥ ൨൧ ॥
ദൈവേനൈകത്ര നീതാനാമുന്നീതാനാം സ്വകര്മഭിഃ ॥ ൨൧ ॥
നിത്യ ആത്മാവ്യയഃ ശുദ്ധഃ സര്വഗഃ സര്വവിത്പരഃ ।
ധത്തേഽസാവാത്മനോ ലിങ്ഗം മായയാ വിസൃജന്ഗുണാന് ॥ ൨൨ ॥
ധത്തേഽസാവാത്മനോ ലിങ്ഗം മായയാ വിസൃജന്ഗുണാന് ॥ ൨൨ ॥
യഥാമ്ഭസാ പ്രചലതാ തരവോഽപി ചലാ ഇവ ।
ചക്ഷുഷാ ഭ്രാമ്യമാണേന ദൃശ്യതേ ചലതീവ ഭൂഃ ॥ ൨൩ ॥
ചക്ഷുഷാ ഭ്രാമ്യമാണേന ദൃശ്യതേ ചലതീവ ഭൂഃ ॥ ൨൩ ॥
ഏവം ഗുണൈര്ഭ്രാമ്യമാണേ മനസ്യവികലഃ പുമാന് ।
യാതി തത്സാമ്യതാം ഭദ്രേ ഹ്യലിങ്ഗോ ലിങ്ഗവാനിവ ॥ ൨൪ ॥
യാതി തത്സാമ്യതാം ഭദ്രേ ഹ്യലിങ്ഗോ ലിങ്ഗവാനിവ ॥ ൨൪ ॥
ഏഷ ആത്മവിപര്യാസോ ഹ്യലിങ്ഗേ ലിങ്ഗഭാവനാ ।
ഏഷ പ്രിയാപ്രിയൈര്യോഗോ വിയോഗഃ കര്മസംസൃതിഃ ॥ ൨൫ ॥
ഏഷ പ്രിയാപ്രിയൈര്യോഗോ വിയോഗഃ കര്മസംസൃതിഃ ॥ ൨൫ ॥
സമ്ഭവശ്ച വിനാശശ്ച ശോകശ്ച വിവിധഃ സ്മൃതഃ ।
അവിവേകശ്ച ചിന്താ ച വിവേകാസ്മൃതിരേവ ച ॥ ൨൬ ॥
അവിവേകശ്ച ചിന്താ ച വിവേകാസ്മൃതിരേവ ച ॥ ൨൬ ॥
അത്രാപ്യുദാഹരന്തീമമിതിഹാസം പുരാതനമ് ।
യമസ്യ പ്രേതബന്ധൂനാം സംവാദം തം നിബോധത ॥ ൨൭ ॥
യമസ്യ പ്രേതബന്ധൂനാം സംവാദം തം നിബോധത ॥ ൨൭ ॥
ഉശീനരേഷ്വഭൂദ്രാജാ സുയജ്ഞ ഇതി വിശ്രുതഃ ।
സപത്നൈര്നിഹതോ യുദ്ധേ ജ്ഞാതയസ്തമുപാസത ॥ ൨൮ ॥
സപത്നൈര്നിഹതോ യുദ്ധേ ജ്ഞാതയസ്തമുപാസത ॥ ൨൮ ॥
വിശീര്ണരത്നകവചം വിഭ്രഷ്ടാഭരണസ്രജമ് ।
ശരനിര്ഭിന്നഹൃദയം ശയാനമസൃഗാവിലമ് ॥ ൨൯ ॥
ശരനിര്ഭിന്നഹൃദയം ശയാനമസൃഗാവിലമ് ॥ ൨൯ ॥
പ്രകീര്ണകേശം ധ്വസ്താക്ഷം രഭസാ ദഷ്ടദച്ഛദമ് ।
രജഃകുണ്ഠമുഖാമ്ഭോജം ഛിന്നായുധഭുജം മൃധേ ॥ ൩൦ ॥
രജഃകുണ്ഠമുഖാമ്ഭോജം ഛിന്നായുധഭുജം മൃധേ ॥ ൩൦ ॥
ഉശീനരേന്ദ്രം വിധിനാ തഥാ കൃതം
പതിം മഹിഷ്യഃ പ്രസമീക്ഷ്യ ദുഃഖിതാഃ ।
ഹതാഃ സ്മ നാഥേതി കരൈരുരോ ഭൃശം
ഘ്നന്ത്യോ മുഹുസ്തത്പദയോരുപാപതന് ॥ ൩൧ ॥
പതിം മഹിഷ്യഃ പ്രസമീക്ഷ്യ ദുഃഖിതാഃ ।
ഹതാഃ സ്മ നാഥേതി കരൈരുരോ ഭൃശം
ഘ്നന്ത്യോ മുഹുസ്തത്പദയോരുപാപതന് ॥ ൩൧ ॥
രുദത്യ ഉച്ചൈര്ദയിതാങ്ഘ്രിപങ്കജം
സിഞ്ചന്ത്യ അസ്രൈഃ കുചകുങ്കുമാരുണൈഃ ।
വിസ്രസ്തകേശാഭരണാഃ ശുചം നൃണാം
സൃജന്ത്യ ആക്രന്ദനയാ വിലേപിരേ ॥ ൩൨ ॥
സിഞ്ചന്ത്യ അസ്രൈഃ കുചകുങ്കുമാരുണൈഃ ।
വിസ്രസ്തകേശാഭരണാഃ ശുചം നൃണാം
സൃജന്ത്യ ആക്രന്ദനയാ വിലേപിരേ ॥ ൩൨ ॥
അഹോ വിധാത്രാകരുണേന നഃ പ്രഭോ
ഭവാന് പ്രണീതോ ദൃഗഗോചരാം ദശാമ് ।
ഉശീനരാണാമസി വൃത്തിദഃ പുരാ
കൃതോഽധുനാ യേന ശുചാം വിവര്ധനഃ ॥ ൩൩ ॥
ഭവാന് പ്രണീതോ ദൃഗഗോചരാം ദശാമ് ।
ഉശീനരാണാമസി വൃത്തിദഃ പുരാ
കൃതോഽധുനാ യേന ശുചാം വിവര്ധനഃ ॥ ൩൩ ॥
ത്വയാ കൃതജ്ഞേന വയം മഹീപതേ
കഥം വിനാ സ്യാമ സുഹൃത്തമേന തേ ।
തത്രാനുയാനം തവ വീര പാദയോഃ
ശുശ്രൂഷതീനാം ദിശ യത്ര യാസ്യസി ॥ ൩൪ ॥
കഥം വിനാ സ്യാമ സുഹൃത്തമേന തേ ।
തത്രാനുയാനം തവ വീര പാദയോഃ
ശുശ്രൂഷതീനാം ദിശ യത്ര യാസ്യസി ॥ ൩൪ ॥
ഏവം വിലപതീനാം വൈ പരിഗൃഹ്യ മൃതം പതിമ് ।
അനിച്ഛതീനാം നിര്ഹാരമര്കോഽസ്തം സന്ന്യവര്തത ॥ ൩൫ ॥
അനിച്ഛതീനാം നിര്ഹാരമര്കോഽസ്തം സന്ന്യവര്തത ॥ ൩൫ ॥
തത്ര ഹ പ്രേതബന്ധൂനാമാശ്രുത്യ പരിദേവിതമ് ।
ആഹ താന് ബാലകോ ഭൂത്വാ യമഃ സ്വയമുപാഗതഃ ॥ ൩൬ ॥
ആഹ താന് ബാലകോ ഭൂത്വാ യമഃ സ്വയമുപാഗതഃ ॥ ൩൬ ॥
ശ്രീയമ ഉവാച
അഹോ അമീഷാം വയസാധികാനാം
വിപശ്യതാം ലോകവിധിം വിമോഹഃ ।
യത്രാഗതസ്തത്ര ഗതം മനുഷ്യം
സ്വയം സധര്മാ അപി ശോചന്ത്യപാര്ഥമ് ॥ ൩൭ ॥
അഹോ അമീഷാം വയസാധികാനാം
വിപശ്യതാം ലോകവിധിം വിമോഹഃ ।
യത്രാഗതസ്തത്ര ഗതം മനുഷ്യം
സ്വയം സധര്മാ അപി ശോചന്ത്യപാര്ഥമ് ॥ ൩൭ ॥
അഹോ വയം ധന്യതമാ യദത്ര
ത്യക്താഃ പിതൃഭ്യാം ന വിചിന്തയാമഃ ।
അഭക്ഷ്യമാണാ അബലാ വൃകാദിഭിഃ
സ രക്ഷിതാ രക്ഷതി യോ ഹി ഗര്ഭേ ॥ ൩൮ ॥
ത്യക്താഃ പിതൃഭ്യാം ന വിചിന്തയാമഃ ।
അഭക്ഷ്യമാണാ അബലാ വൃകാദിഭിഃ
സ രക്ഷിതാ രക്ഷതി യോ ഹി ഗര്ഭേ ॥ ൩൮ ॥
യ ഇച്ഛയേശഃ സൃജതീദമവ്യയോ
യ ഏവ രക്ഷത്യവലുമ്പതേ ച യഃ ।
തസ്യാബലാഃ ക്രീഡനമാഹുരീശിതു-
ശ്ചരാചരം നിഗ്രഹസങ്ഗ്രഹേ പ്രഭുഃ ॥ ൩൯ ॥
യ ഏവ രക്ഷത്യവലുമ്പതേ ച യഃ ।
തസ്യാബലാഃ ക്രീഡനമാഹുരീശിതു-
ശ്ചരാചരം നിഗ്രഹസങ്ഗ്രഹേ പ്രഭുഃ ॥ ൩൯ ॥
പഥി ച്യുതം തിഷ്ഠതി ദിഷ്ടരക്ഷിതം
ഗൃഹേ സ്ഥിതം തദ്വിഹതം വിനശ്യതി ।
ജീവത്യനാഥോഽപി തദീക്ഷിതോ വനേ
ഗൃഹേഽഭിഗുപ്തോഽസ്യ ഹതോ ന ജീവതി ॥ ൪൦ ॥
ഗൃഹേ സ്ഥിതം തദ്വിഹതം വിനശ്യതി ।
ജീവത്യനാഥോഽപി തദീക്ഷിതോ വനേ
ഗൃഹേഽഭിഗുപ്തോഽസ്യ ഹതോ ന ജീവതി ॥ ൪൦ ॥
ഭൂതാനി തൈസ്തൈര്നിജയോനികര്മഭി-
ര്ഭവന്തി കാലേ ന ഭവന്തി സര്വശഃ ।
ന തത്ര ഹാത്മാ പ്രകൃതാവപി സ്ഥിത-
സ്തസ്യാ ഗുണൈരന്യതമോ ഹി ബധ്യതേ ॥ ൪൧ ॥
ര്ഭവന്തി കാലേ ന ഭവന്തി സര്വശഃ ।
ന തത്ര ഹാത്മാ പ്രകൃതാവപി സ്ഥിത-
സ്തസ്യാ ഗുണൈരന്യതമോ ഹി ബധ്യതേ ॥ ൪൧ ॥
ഇദം ശരീരം പുരുഷസ്യ മോഹജം
യഥാ പൃഥഗ്ഭൌതികമീയതേ ഗൃഹമ് ।
യഥൌദകൈഃ പാര്ഥിവതൈജസൈര്ജനഃ
കാലേന ജാതോ വികൃതോ വിനശ്യതി ॥ ൪൨ ॥
യഥാ പൃഥഗ്ഭൌതികമീയതേ ഗൃഹമ് ।
യഥൌദകൈഃ പാര്ഥിവതൈജസൈര്ജനഃ
കാലേന ജാതോ വികൃതോ വിനശ്യതി ॥ ൪൨ ॥
യഥാനലോ ദാരുഷു ഭിന്ന ഈയതേ
യഥാനിലോ ദേഹഗതഃ പൃഥക് സ്ഥിതഃ ।
യഥാ നഭഃ സര്വഗതം ന സജ്ജതേ
തഥാ പുമാന് സര്വഗുണാശ്രയഃ പരഃ ॥ ൪൩ ॥
യഥാനിലോ ദേഹഗതഃ പൃഥക് സ്ഥിതഃ ।
യഥാ നഭഃ സര്വഗതം ന സജ്ജതേ
തഥാ പുമാന് സര്വഗുണാശ്രയഃ പരഃ ॥ ൪൩ ॥
സുയജ്ഞോ നന്വയം ശേതേ മൂഢാ യമനുശോചഥ ।
യഃ ശ്രോതാ യോഽനുവക്തേഹ സ ന ദൃശ്യേത കര്ഹിചിത് ॥ ൪൪ ॥
യഃ ശ്രോതാ യോഽനുവക്തേഹ സ ന ദൃശ്യേത കര്ഹിചിത് ॥ ൪൪ ॥
ന ശ്രോതാ നാനുവക്തായം മുഖ്യോഽപ്യത്ര മഹാനസുഃ ।
യസ്ത്വിഹേന്ദ്രിയവാനാത്മാ സ ചാന്യഃ പ്രാണദേഹയോഃ ॥ ൪൫ ॥
യസ്ത്വിഹേന്ദ്രിയവാനാത്മാ സ ചാന്യഃ പ്രാണദേഹയോഃ ॥ ൪൫ ॥
ഭൂതേന്ദ്രിയമനോലിങ്ഗാന് ദേഹാനുച്ചാവചാന് വിഭുഃ ।
ഭജത്യുത്സൃജതി ഹ്യന്യസ്തച്ചാപി സ്വേന തേജസാ ॥ ൪൬ ॥
ഭജത്യുത്സൃജതി ഹ്യന്യസ്തച്ചാപി സ്വേന തേജസാ ॥ ൪൬ ॥
യാവല്ലിങ്ഗാന്വിതോ ഹ്യാത്മാ താവത്കര്മനിബന്ധനമ് ।
തതോ വിപര്യയഃ ക്ലേശോ മായായോഗോഽനുവര്തതേ ॥ ൪൭ ॥
തതോ വിപര്യയഃ ക്ലേശോ മായായോഗോഽനുവര്തതേ ॥ ൪൭ ॥
വിതഥാഭിനിവേശോഽയം യദ്ഗുണേഷ്വര്ഥദൃഗ്വചഃ ।
യഥാ മനോരഥഃ സ്വപ്നഃ സര്വമൈന്ദ്രിയകം മൃഷാ ॥ ൪൮ ॥
യഥാ മനോരഥഃ സ്വപ്നഃ സര്വമൈന്ദ്രിയകം മൃഷാ ॥ ൪൮ ॥
അഥ നിത്യമനിത്യം വാ നേഹ ശോചന്തി തദ്വിദഃ ।
നാന്യഥാ ശക്യതേ കര്തും സ്വഭാവഃ ശോചതാമിതി ॥ ൪൯ ॥
നാന്യഥാ ശക്യതേ കര്തും സ്വഭാവഃ ശോചതാമിതി ॥ ൪൯ ॥
ലുബ്ധകോ വിപിനേ കശ്ചിത്പക്ഷിണാം നിര്മിതോഽന്തകഃ ।
വിതത്യ ജാലം വിദധേ തത്ര തത്ര പ്രലോഭയന് ॥ ൫൦ ॥
വിതത്യ ജാലം വിദധേ തത്ര തത്ര പ്രലോഭയന് ॥ ൫൦ ॥
കുലിങ്ഗമിഥുനം തത്ര വിചരത്സമദൃശ്യത ।
തയോഃ കുലിങ്ഗീ സഹസാ ലുബ്ധകേന പ്രലോഭിതാ ॥ ൫൧ ॥
തയോഃ കുലിങ്ഗീ സഹസാ ലുബ്ധകേന പ്രലോഭിതാ ॥ ൫൧ ॥
സാസജ്ജത സിചസ്തന്ത്ര്യാം മഹിഷ്യഃ കാലയന്ത്രിതാ ।
കുലിങ്ഗസ്താം തഥാപന്നാം നിരീക്ഷ്യ ഭൃശദുഃഖിതഃ ।
സ്നേഹാദകല്പഃ കൃപണഃ കൃപണാം പര്യദേവയത് ॥ ൫൨ ॥
കുലിങ്ഗസ്താം തഥാപന്നാം നിരീക്ഷ്യ ഭൃശദുഃഖിതഃ ।
സ്നേഹാദകല്പഃ കൃപണഃ കൃപണാം പര്യദേവയത് ॥ ൫൨ ॥
അഹോ അകരുണോ ദേവഃ സ്ത്രിയാകരുണയാ വിഭുഃ ।
കൃപണം മാമനുശോചന്ത്യാ ദീനയാ കിം കരിഷ്യതി ॥ ൫൩ ॥
കൃപണം മാമനുശോചന്ത്യാ ദീനയാ കിം കരിഷ്യതി ॥ ൫൩ ॥
കാമം നയതു മാം ദേവഃ കിമര്ധേനാത്മനോ ഹി മേ ।
ദീനേന ജീവതാ ദുഃഖമനേന വിധുരായുഷാ ॥ ൫൪ ॥
ദീനേന ജീവതാ ദുഃഖമനേന വിധുരായുഷാ ॥ ൫൪ ॥
കഥം ത്വജാതപക്ഷാംസ്താന് മാതൃഹീനാന് ബിഭര്മ്യഹമ് ।
മന്ദഭാഗ്യാഃ പ്രതീക്ഷന്തേ നീഡേ മേ മാതരം പ്രജാഃ ॥ ൫൫ ॥
മന്ദഭാഗ്യാഃ പ്രതീക്ഷന്തേ നീഡേ മേ മാതരം പ്രജാഃ ॥ ൫൫ ॥
ഏവം കുലിങ്ഗം വിലപന്തമാരാത്
പ്രിയാവിയോഗാതുരമശ്രുകണ്ഠമ് ।
സ ഏവ തം ശാകുനികഃ ശരേണ
വിവ്യാധ കാലപ്രഹിതോ വിലീനഃ ॥ ൫൬ ॥
പ്രിയാവിയോഗാതുരമശ്രുകണ്ഠമ് ।
സ ഏവ തം ശാകുനികഃ ശരേണ
വിവ്യാധ കാലപ്രഹിതോ വിലീനഃ ॥ ൫൬ ॥
ഏവം യൂയമപശ്യന്ത്യ ആത്മാപായമബുദ്ധയഃ ।
നൈനം പ്രാപ്സ്യഥ ശോചന്ത്യഃ പതിം വര്ഷശതൈരപി ॥ ൫൭ ॥
നൈനം പ്രാപ്സ്യഥ ശോചന്ത്യഃ പതിം വര്ഷശതൈരപി ॥ ൫൭ ॥
ശ്രീഹിരണ്യകശിപുരുവാച
ബാല ഏവം പ്രവദതി സര്വേ വിസ്മിതചേതസഃ ।
ജ്ഞാതയോ മേനിരേ സര്വമനിത്യമയഥോത്ഥിതമ് ॥ ൫൮ ॥
ബാല ഏവം പ്രവദതി സര്വേ വിസ്മിതചേതസഃ ।
ജ്ഞാതയോ മേനിരേ സര്വമനിത്യമയഥോത്ഥിതമ് ॥ ൫൮ ॥
യമ ഏതദുപാഖ്യായ തത്രൈവാന്തരധീയത ।
ജ്ഞാതയോഽഹി സുയജ്ഞസ്യ ചക്രുര്യത്സാമ്പരായികമ് ॥ ൫൯ ॥
ജ്ഞാതയോഽഹി സുയജ്ഞസ്യ ചക്രുര്യത്സാമ്പരായികമ് ॥ ൫൯ ॥
അതഃ ശോചത മാ യൂയം പരം ചാത്മാനമേവ വാ ।
ക ആത്മാ കഃ പരോ വാത്ര സ്വീയഃ പാരക്യ ഏവ വാ ।
സ്വപരാഭിനിവേശേന വിനാജ്ഞാനേന ദേഹിനാമ് ॥ ൬൦ ॥
ക ആത്മാ കഃ പരോ വാത്ര സ്വീയഃ പാരക്യ ഏവ വാ ।
സ്വപരാഭിനിവേശേന വിനാജ്ഞാനേന ദേഹിനാമ് ॥ ൬൦ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഇതി ദൈത്യപതേര്വാക്യം ദിതിരാകര്ണ്യ സസ്നുഷാ ।
പുത്രശോകം ക്ഷണാത്ത്യക്ത്വാ തത്ത്വേ ചിത്തമധാരയത് ॥ ൬൧ ॥
ഇതി ദൈത്യപതേര്വാക്യം ദിതിരാകര്ണ്യ സസ്നുഷാ ।
പുത്രശോകം ക്ഷണാത്ത്യക്ത്വാ തത്ത്വേ ചിത്തമധാരയത് ॥ ൬൧ ॥