শ্ৰীশুক উৱাচ
অথো সুৰাঃ প্ৰত্যুপলব্ধচেতসঃ
পৰস্য পুংসঃ পৰযানুকম্পযা ।
জঘ্নুৰ্ভৃশং শক্ৰসমীৰণাদয-
স্তাংস্তান্ৰণে যৈৰভিসংহতাঃ পুৰা ॥ ১ ॥
অথো সুৰাঃ প্ৰত্যুপলব্ধচেতসঃ
পৰস্য পুংসঃ পৰযানুকম্পযা ।
জঘ্নুৰ্ভৃশং শক্ৰসমীৰণাদয-
স্তাংস্তান্ৰণে যৈৰভিসংহতাঃ পুৰা ॥ ১ ॥
ৱৈৰোচনায সংৰব্ধো ভগৱান্পাকশাসনঃ ।
উদযচ্ছদ্ যদা ৱজ্ৰং প্ৰজা হা হেতি চুক্ৰুশুঃ ॥ ২ ॥
উদযচ্ছদ্ যদা ৱজ্ৰং প্ৰজা হা হেতি চুক্ৰুশুঃ ॥ ২ ॥
ৱজ্ৰপাণিস্তমাহেদং তিৰস্কৃত্য পুৰঃস্থিতম্ ।
মনস্ৱিনং সুসম্পন্নং ৱিচৰন্তং মহামৃধে ॥ ৩ ॥
মনস্ৱিনং সুসম্পন্নং ৱিচৰন্তং মহামৃধে ॥ ৩ ॥
নটৱন্মূঢ মাযাভিৰ্মাযেশান্ নো জিগীষসি ।
জিত্ৱা বালান্ নিবদ্ধাক্ষান্ নটো হৰতি তদ্ধনম্ ॥ ৪ ॥
জিত্ৱা বালান্ নিবদ্ধাক্ষান্ নটো হৰতি তদ্ধনম্ ॥ ৪ ॥
আৰুৰুক্ষন্তি মাযাভিৰুত্সিসৃপ্সন্তি যে দিৱম্ ।
তান্দস্যূন্ৱিধুনোম্যজ্ঞান্পূৰ্ৱস্মাচ্চ পদাদধঃ ॥ ৫ ॥
তান্দস্যূন্ৱিধুনোম্যজ্ঞান্পূৰ্ৱস্মাচ্চ পদাদধঃ ॥ ৫ ॥
সোঽহং দুৰ্মাযিনস্তেঽদ্য ৱজ্ৰেণ শতপৰ্ৱণা ।
শিৰো হৰিষ্যে মন্দাত্মন্ঘটস্ৱ জ্ঞাতিভিঃ সহ ॥ ৬ ॥
শিৰো হৰিষ্যে মন্দাত্মন্ঘটস্ৱ জ্ঞাতিভিঃ সহ ॥ ৬ ॥
শ্ৰীবলিৰুৱাচ
সঙ্গ্ৰামে ৱৰ্তমানানাং কালচোদিতকৰ্মণাম্ ।
কীৰ্তিৰ্জযোঽজযো মৃত্যুঃ সৰ্ৱেষাং স্যুৰনুক্ৰমাত্ ॥ ৭ ॥
সঙ্গ্ৰামে ৱৰ্তমানানাং কালচোদিতকৰ্মণাম্ ।
কীৰ্তিৰ্জযোঽজযো মৃত্যুঃ সৰ্ৱেষাং স্যুৰনুক্ৰমাত্ ॥ ৭ ॥
তদিদং কালৰশনং জগত্ পশ্যন্তি সূৰযঃ ।
ন হৃষ্যন্তি ন শোচন্তি তত্ৰ যূযমপণ্ডিতাঃ ॥ ৮ ॥
ন হৃষ্যন্তি ন শোচন্তি তত্ৰ যূযমপণ্ডিতাঃ ॥ ৮ ॥
ন ৱযং মন্যমানানামাত্মানং তত্ৰ সাধনম্ ।
গিৰো ৱঃ সাধুশোচ্যানাং গৃহ্ণীমো মৰ্মতাডনাঃ ॥ ৯ ॥
গিৰো ৱঃ সাধুশোচ্যানাং গৃহ্ণীমো মৰ্মতাডনাঃ ॥ ৯ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যাক্ষিপ্য ৱিভুং ৱীৰো নাৰাচৈৰ্ৱীৰমৰ্দনঃ ।
আকৰ্ণপূৰ্ণৈৰহনদাক্ষেপৈৰাহতং পুনঃ ॥ ১০ ॥
ইত্যাক্ষিপ্য ৱিভুং ৱীৰো নাৰাচৈৰ্ৱীৰমৰ্দনঃ ।
আকৰ্ণপূৰ্ণৈৰহনদাক্ষেপৈৰাহতং পুনঃ ॥ ১০ ॥
এৱং নিৰাকৃতো দেৱো ৱৈৰিণা তথ্যৱাদিনা ।
নামৃষ্যত্ তদধিক্ষেপং তোত্ৰাহত ইৱ দ্ৱিপঃ ॥ ১১ ॥
নামৃষ্যত্ তদধিক্ষেপং তোত্ৰাহত ইৱ দ্ৱিপঃ ॥ ১১ ॥
প্ৰাহৰত্ কুলিশং তস্মা অমোঘং পৰমৰ্দনঃ ।
সযানো ন্যপতদ্ ভূমৌ ছিন্নপক্ষ ইৱাচলঃ ॥ ১২ ॥
সযানো ন্যপতদ্ ভূমৌ ছিন্নপক্ষ ইৱাচলঃ ॥ ১২ ॥
সখাযং পতিতং দৃষ্ট্ৱা জম্ভো বলিসখঃ সুহৃত্ ।
অভ্যযাত্ সৌহৃদং সখ্যুৰ্হতস্যাপি সমাচৰন্ ॥ ১৩ ॥
অভ্যযাত্ সৌহৃদং সখ্যুৰ্হতস্যাপি সমাচৰন্ ॥ ১৩ ॥
স সিংহৱাহ আসাদ্য গদামুদ্যম্য ৰংহসা ।
জত্ৰাৱতাডযচ্ছক্ৰং গজং চ সুমহাবলঃ ॥ ১৪ ॥
জত্ৰাৱতাডযচ্ছক্ৰং গজং চ সুমহাবলঃ ॥ ১৪ ॥
গদাপ্ৰহাৰৱ্যথিতো ভৃশং ৱিহ্ৱলিতো গজঃ ।
জানুভ্যাং ধৰণীং স্পৃষ্ট্ৱা কশ্মলং পৰমং যযৌ ॥ ১৫ ॥
জানুভ্যাং ধৰণীং স্পৃষ্ট্ৱা কশ্মলং পৰমং যযৌ ॥ ১৫ ॥
ততো ৰথো মাতলিনা হৰিভিৰ্দশশতৈৰ্ৱৃতঃ । আনীতো দ্ৱিপমুত্সৃজ্য ৰথমাৰুৰুহে ৱিভুঃ ॥ ১৬ ॥
তস্য তত্ পূজযন্ কৰ্ম যন্তুৰ্দানৱসত্তমঃ ।
শূলেন জ্ৱলতা তং তু স্মযমানোঽহনন্মৃধে ॥ ১৭ ॥
শূলেন জ্ৱলতা তং তু স্মযমানোঽহনন্মৃধে ॥ ১৭ ॥
সেহে ৰুজং সুদুৰ্মৰ্ষাং সত্ত্ৱমালম্ব্য মাতলিঃ ।
ইন্দ্ৰো জম্ভস্য সঙ্ক্ৰুদ্ধো ৱজ্ৰেণাপাহৰচ্ছিৰঃ ॥ ১৮ ॥
ইন্দ্ৰো জম্ভস্য সঙ্ক্ৰুদ্ধো ৱজ্ৰেণাপাহৰচ্ছিৰঃ ॥ ১৮ ॥
জম্ভং শ্ৰুত্ৱা হতং তস্য জ্ঞাতযো নাৰদাদৃষেঃ ।
নমুচিশ্চ বলঃ পাকস্তত্ৰাপেতুস্ত্ৱৰান্ৱিতাঃ ॥ ১৯ ॥
নমুচিশ্চ বলঃ পাকস্তত্ৰাপেতুস্ত্ৱৰান্ৱিতাঃ ॥ ১৯ ॥
ৱচোভিঃ পৰুষৈৰিন্দ্ৰমৰ্দযন্তোঽস্য মৰ্মসু ।
শৰৈৰৱাকিৰন্ মেঘা ধাৰাভিৰিৱ পৰ্ৱতম্ ॥ ২০ ॥
শৰৈৰৱাকিৰন্ মেঘা ধাৰাভিৰিৱ পৰ্ৱতম্ ॥ ২০ ॥
হৰীন্দশশতান্যাজৌ হৰ্যশ্ৱস্য বলঃ শৰৈঃ ।
তাৱদ্ভিৰৰ্দযামাস যুগপল্লঘুহস্তৱান্ ॥ ২১ ॥
তাৱদ্ভিৰৰ্দযামাস যুগপল্লঘুহস্তৱান্ ॥ ২১ ॥
শতাভ্যাং মাতলিং পাকো ৰথং সাৱযৱং পৃথক্ ।
সকৃত্সন্ধানমোক্ষেণ তদদ্ভুতমভূদ্ ৰণে ॥ ২২ ॥
সকৃত্সন্ধানমোক্ষেণ তদদ্ভুতমভূদ্ ৰণে ॥ ২২ ॥
নমুচিঃ পঞ্চদশভিঃ স্ৱৰ্ণপুঙ্খৈৰ্মহেষুভিঃ ।
আহত্য ৱ্যনদত্সঙ্খ্যে সতোয ইৱ তোযদঃ ॥ ২৩ ॥
আহত্য ৱ্যনদত্সঙ্খ্যে সতোয ইৱ তোযদঃ ॥ ২৩ ॥
সৰ্ৱতঃ শৰকূটেন শক্ৰং সৰথসাৰথিম্ ।
ছাদযামাসুৰসুৰাঃ প্ৰাৱৃট্সূৰ্যমিৱাম্বুদাঃ ॥ ২৪ ॥
ছাদযামাসুৰসুৰাঃ প্ৰাৱৃট্সূৰ্যমিৱাম্বুদাঃ ॥ ২৪ ॥
অলক্ষযন্তস্তমতীৱ ৱিহ্ৱলা
ৱিচুক্ৰুশুৰ্দেৱগণাঃ সহানুগাঃ ।
অনাযকাঃ শত্ৰুবলেন নিৰ্জিতা
ৱণিক্পথা ভিন্ননৱো যথাৰ্ণৱে ॥ ২৫ ॥
ৱিচুক্ৰুশুৰ্দেৱগণাঃ সহানুগাঃ ।
অনাযকাঃ শত্ৰুবলেন নিৰ্জিতা
ৱণিক্পথা ভিন্ননৱো যথাৰ্ণৱে ॥ ২৫ ॥
ততস্তুৰাষাডিষুবদ্ধপঞ্জৰাদ্
ৱিনিৰ্গতঃ সাশ্ৱৰথধ্ৱজাগ্ৰণীঃ ।
বভৌ দিশঃ খং পৃথিৱীং চ ৰোচযন্
স্ৱতেজসা সূৰ্য ইৱ ক্ষপাত্যযে ॥ ২৬ ॥
ৱিনিৰ্গতঃ সাশ্ৱৰথধ্ৱজাগ্ৰণীঃ ।
বভৌ দিশঃ খং পৃথিৱীং চ ৰোচযন্
স্ৱতেজসা সূৰ্য ইৱ ক্ষপাত্যযে ॥ ২৬ ॥
নিৰীক্ষ্য পৃতনাং দেৱঃ পৰৈৰভ্যৰ্দিতাং ৰণে ।
উদযচ্ছদ্ ৰিপুং হন্তুং ৱজ্ৰং ৱজ্ৰধৰো ৰুষা ॥ ২৭ ॥
উদযচ্ছদ্ ৰিপুং হন্তুং ৱজ্ৰং ৱজ্ৰধৰো ৰুষা ॥ ২৭ ॥
স তেনৈৱাষ্টধাৰেণ শিৰসী বলপাকযোঃ ।
জ্ঞাতীনাং পশ্যতাং ৰাজঞ্জহাৰ জনযন্ভযম্ ॥ ২৮ ॥
জ্ঞাতীনাং পশ্যতাং ৰাজঞ্জহাৰ জনযন্ভযম্ ॥ ২৮ ॥
নমুচিস্তদ্ৱধং দৃষ্ট্ৱা শোকামৰ্ষৰুষান্ৱিতঃ ।
জিঘাংসুৰিন্দ্ৰং নৃপতে চকাৰ পৰমোদ্যমম্ ॥ ২৯ ॥
জিঘাংসুৰিন্দ্ৰং নৃপতে চকাৰ পৰমোদ্যমম্ ॥ ২৯ ॥
অশ্মসাৰমযং শূলং ঘণ্টাৱদ্ধেমভূষণম্ ।
প্ৰগৃহ্যাভ্যদ্ৰৱত্ ক্ৰুদ্ধো হতোঽসীতি ৱিতৰ্জযন্ ।
প্ৰাহিণোদ্ দেৱৰাজায নিনদন্ মৃগৰাডিৱ ॥ ৩০ ॥
প্ৰগৃহ্যাভ্যদ্ৰৱত্ ক্ৰুদ্ধো হতোঽসীতি ৱিতৰ্জযন্ ।
প্ৰাহিণোদ্ দেৱৰাজায নিনদন্ মৃগৰাডিৱ ॥ ৩০ ॥
তদাপতদ্ গগনতলে মহাজৱংৱিচিচ্ছিদে হৰিৰিষুভিঃ সহস্ৰধা । তমাহনন্নৃপ কুলিশেন কন্ধৰেৰুষান্ৱিতস্ত্ৰিদশপতিঃ শিৰো হৰন্ ॥ ৩১ ॥
ন তস্য হি ত্ৱচমপি ৱজ্ৰ ঊৰ্জিতো
বিভেদ যঃ সুৰপতিনৌজসেৰিতঃ ।
তদদ্ভুতং পৰমতিৱীৰ্যৱৃত্ৰভিত্
তিৰস্কৃতো নমুচিশিৰোধৰত্ৱচা ॥ ৩২ ॥
বিভেদ যঃ সুৰপতিনৌজসেৰিতঃ ।
তদদ্ভুতং পৰমতিৱীৰ্যৱৃত্ৰভিত্
তিৰস্কৃতো নমুচিশিৰোধৰত্ৱচা ॥ ৩২ ॥
তস্মাদিন্দ্ৰোঽবিভেচ্ছত্ৰোৰ্ৱজ্ৰঃ প্ৰতিহতো যতঃ ।
কিমিদং দৈৱযোগেন ভূতং লোকৱিমোহনম্ ॥ ৩৩ ॥
কিমিদং দৈৱযোগেন ভূতং লোকৱিমোহনম্ ॥ ৩৩ ॥
যেন মে পূৰ্ৱমদ্ৰীণাং পক্ষচ্ছেদঃ প্ৰজাত্যযে ।
কৃতো নিৱিশতাং ভাৰৈঃ পতত্ত্ৰৈঃ পততাং ভুৱি ॥ ৩৪ ॥
কৃতো নিৱিশতাং ভাৰৈঃ পতত্ত্ৰৈঃ পততাং ভুৱি ॥ ৩৪ ॥
তপঃসাৰমযং ত্ৱাষ্ট্ৰং ৱৃত্ৰো যেন ৱিপাটিতঃ ।
অন্যে চাপি বলোপেতাঃ সৰ্ৱাস্ত্ৰৈৰক্ষতত্ৱচঃ ॥ ৩৫ ॥
অন্যে চাপি বলোপেতাঃ সৰ্ৱাস্ত্ৰৈৰক্ষতত্ৱচঃ ॥ ৩৫ ॥
সোঽযং প্ৰতিহতো ৱজ্ৰো মযা মুক্তোঽসুৰেঽল্পকে ।
নাহং তদাদদে দণ্ডং ব্ৰহ্মতেজোঽপ্যকাৰণম্ ॥ ৩৬ ॥
নাহং তদাদদে দণ্ডং ব্ৰহ্মতেজোঽপ্যকাৰণম্ ॥ ৩৬ ॥
ইতি শক্ৰং ৱিষীদন্তমাহ ৱাগশৰীৰিণী ।
নাযং শুষ্কৈৰথো নাৰ্দ্ৰৈৰ্ৱধমৰ্হতি দানৱঃ ॥ ৩৭ ॥
নাযং শুষ্কৈৰথো নাৰ্দ্ৰৈৰ্ৱধমৰ্হতি দানৱঃ ॥ ৩৭ ॥
মযাস্মৈ যদ্ ৱৰো দত্তো মৃত্যুৰ্নৈৱাৰ্দ্ৰশুষ্কযোঃ ।
অতোঽন্যশ্চিন্তনীযস্তে উপাযো মঘৱন্ ৰিপোঃ ॥ ৩৮ ॥
অতোঽন্যশ্চিন্তনীযস্তে উপাযো মঘৱন্ ৰিপোঃ ॥ ৩৮ ॥
তাং দৈৱীং গিৰমাকৰ্ণ্য মঘৱান্সুসমাহিতঃ ।
ধ্যাযন্ ফেনমথাপশ্যদুপাযমুভযাত্মকম্ ॥ ৩৯ ॥
ধ্যাযন্ ফেনমথাপশ্যদুপাযমুভযাত্মকম্ ॥ ৩৯ ॥
ন শুষ্কেণ ন চাৰ্দ্ৰেণ জহাৰ নমুচেঃ শিৰঃ ।
তং তুষ্টুৱুৰ্মুনিগণা মাল্যৈশ্চাৱাকিৰন্ৱিভুম্ ॥ ৪০ ॥
তং তুষ্টুৱুৰ্মুনিগণা মাল্যৈশ্চাৱাকিৰন্ৱিভুম্ ॥ ৪০ ॥
গন্ধৰ্ৱমুখ্যৌ জগতুৰ্ৱিশ্ৱাৱসুপৰাৱসূ ।
দেৱদুন্দুভযো নেদুৰ্নৰ্তক্যো ননৃতুৰ্মুদা ॥ ৪১ ॥
দেৱদুন্দুভযো নেদুৰ্নৰ্তক্যো ননৃতুৰ্মুদা ॥ ৪১ ॥
অন্যেঽপ্যেৱং প্ৰতিদ্ৱন্দ্ৱান্ৱায্ৱগ্নিৱৰুণাদযঃ ।
সূদযামাসুৰসুৰান্ মৃগান্কেসৰিণো যথা ॥ ৪২ ॥
সূদযামাসুৰসুৰান্ মৃগান্কেসৰিণো যথা ॥ ৪২ ॥
ব্ৰহ্মণা প্ৰেষিতো দেৱান্দেৱৰ্ষিৰ্নাৰদো নৃপ ।
ৱাৰযামাস ৱিবুধান্দৃষ্ট্ৱা দানৱসঙ্ক্ষযম্ ॥ ৪৩ ॥
ৱাৰযামাস ৱিবুধান্দৃষ্ট্ৱা দানৱসঙ্ক্ষযম্ ॥ ৪৩ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
ভৱদ্ভিৰমৃতং প্ৰাপ্তং নাৰাযণভুজাশ্ৰযৈঃ ।
শ্ৰিযা সমেধিতাঃ সৰ্ৱ উপাৰমত ৱিগ্ৰহাত্ ॥ ৪৪ ॥
ভৱদ্ভিৰমৃতং প্ৰাপ্তং নাৰাযণভুজাশ্ৰযৈঃ ।
শ্ৰিযা সমেধিতাঃ সৰ্ৱ উপাৰমত ৱিগ্ৰহাত্ ॥ ৪৪ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
সংযম্য মন্যুসংৰম্ভং মানযন্তো মুনেৰ্ৱচঃ ।
উপগীযমানানুচৰৈৰ্যযুঃ সৰ্ৱে ত্ৰিৱিষ্টপম্ ॥ ৪৫ ॥
সংযম্য মন্যুসংৰম্ভং মানযন্তো মুনেৰ্ৱচঃ ।
উপগীযমানানুচৰৈৰ্যযুঃ সৰ্ৱে ত্ৰিৱিষ্টপম্ ॥ ৪৫ ॥
যেঽৱশিষ্টা ৰণে তস্মিন্ নাৰদানুমতেন তে ।
বলিং ৱিপন্নমাদায অস্তং গিৰিমুপাগমন্ ॥ ৪৬ ॥
বলিং ৱিপন্নমাদায অস্তং গিৰিমুপাগমন্ ॥ ৪৬ ॥
তত্ৰাৱিনষ্টাৱযৱান্ ৱিদ্যমানশিৰোধৰান্ ।
উশনা জীৱযামাস সংজীৱন্যা স্ৱৱিদ্যযা ॥ ৪৭ ॥
উশনা জীৱযামাস সংজীৱন্যা স্ৱৱিদ্যযা ॥ ৪৭ ॥
বলিশ্চোশনসা স্পৃষ্টঃ প্ৰত্যাপন্নেন্দ্ৰিযস্মৃতিঃ ।
পৰাজিতোঽপি নাখিদ্যল্লোকতত্ত্ৱৱিচক্ষণঃ ॥ ৪৮ ॥
পৰাজিতোঽপি নাখিদ্যল্লোকতত্ত্ৱৱিচক্ষণঃ ॥ ৪৮ ॥