ശ്രീശുക ഉവാച
അഥോ സുരാഃ പ്രത്യുപലബ്ധചേതസഃ
പരസ്യ പുംസഃ പരയാനുകമ്പയാ ।
ജഘ്നുര്ഭൃശം ശക്രസമീരണാദയ-
സ്താംസ്താന്രണേ യൈരഭിസംഹതാഃ പുരാ ॥ ൧ ॥
അഥോ സുരാഃ പ്രത്യുപലബ്ധചേതസഃ
പരസ്യ പുംസഃ പരയാനുകമ്പയാ ।
ജഘ്നുര്ഭൃശം ശക്രസമീരണാദയ-
സ്താംസ്താന്രണേ യൈരഭിസംഹതാഃ പുരാ ॥ ൧ ॥
വൈരോചനായ സംരബ്ധോ ഭഗവാന്പാകശാസനഃ ।
ഉദയച്ഛദ് യദാ വജ്രം പ്രജാ ഹാ ഹേതി ചുക്രുശുഃ ॥ ൨ ॥
ഉദയച്ഛദ് യദാ വജ്രം പ്രജാ ഹാ ഹേതി ചുക്രുശുഃ ॥ ൨ ॥
വജ്രപാണിസ്തമാഹേദം തിരസ്കൃത്യ പുരഃസ്ഥിതമ് ।
മനസ്വിനം സുസമ്പന്നം വിചരന്തം മഹാമൃധേ ॥ ൩ ॥
മനസ്വിനം സുസമ്പന്നം വിചരന്തം മഹാമൃധേ ॥ ൩ ॥
നടവന്മൂഢ മായാഭിര്മായേശാന് നോ ജിഗീഷസി ।
ജിത്വാ ബാലാന് നിബദ്ധാക്ഷാന് നടോ ഹരതി തദ്ധനമ് ॥ ൪ ॥
ജിത്വാ ബാലാന് നിബദ്ധാക്ഷാന് നടോ ഹരതി തദ്ധനമ് ॥ ൪ ॥
ആരുരുക്ഷന്തി മായാഭിരുത്സിസൃപ്സന്തി യേ ദിവമ് ।
താന്ദസ്യൂന്വിധുനോമ്യജ്ഞാന്പൂര്വസ്മാച്ച പദാദധഃ ॥ ൫ ॥
താന്ദസ്യൂന്വിധുനോമ്യജ്ഞാന്പൂര്വസ്മാച്ച പദാദധഃ ॥ ൫ ॥
സോഽഹം ദുര്മായിനസ്തേഽദ്യ വജ്രേണ ശതപര്വണാ ।
ശിരോ ഹരിഷ്യേ മന്ദാത്മന്ഘടസ്വ ജ്ഞാതിഭിഃ സഹ ॥ ൬ ॥
ശിരോ ഹരിഷ്യേ മന്ദാത്മന്ഘടസ്വ ജ്ഞാതിഭിഃ സഹ ॥ ൬ ॥
ശ്രീബലിരുവാച
സങ്ഗ്രാമേ വര്തമാനാനാം കാലചോദിതകര്മണാമ് ।
കീര്തിര്ജയോഽജയോ മൃത്യുഃ സര്വേഷാം സ്യുരനുക്രമാത് ॥ ൭ ॥
സങ്ഗ്രാമേ വര്തമാനാനാം കാലചോദിതകര്മണാമ് ।
കീര്തിര്ജയോഽജയോ മൃത്യുഃ സര്വേഷാം സ്യുരനുക്രമാത് ॥ ൭ ॥
തദിദം കാലരശനം ജഗത് പശ്യന്തി സൂരയഃ ।
ന ഹൃഷ്യന്തി ന ശോചന്തി തത്ര യൂയമപണ്ഡിതാഃ ॥ ൮ ॥
ന ഹൃഷ്യന്തി ന ശോചന്തി തത്ര യൂയമപണ്ഡിതാഃ ॥ ൮ ॥
ന വയം മന്യമാനാനാമാത്മാനം തത്ര സാധനമ് ।
ഗിരോ വഃ സാധുശോച്യാനാം ഗൃഹ്ണീമോ മര്മതാഡനാഃ ॥ ൯ ॥
ഗിരോ വഃ സാധുശോച്യാനാം ഗൃഹ്ണീമോ മര്മതാഡനാഃ ॥ ൯ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇത്യാക്ഷിപ്യ വിഭും വീരോ നാരാചൈര്വീരമര്ദനഃ ।
ആകര്ണപൂര്ണൈരഹനദാക്ഷേപൈരാഹതം പുനഃ ॥ ൧൦ ॥
ഇത്യാക്ഷിപ്യ വിഭും വീരോ നാരാചൈര്വീരമര്ദനഃ ।
ആകര്ണപൂര്ണൈരഹനദാക്ഷേപൈരാഹതം പുനഃ ॥ ൧൦ ॥
ഏവം നിരാകൃതോ ദേവോ വൈരിണാ തഥ്യവാദിനാ ।
നാമൃഷ്യത് തദധിക്ഷേപം തോത്രാഹത ഇവ ദ്വിപഃ ॥ ൧൧ ॥
നാമൃഷ്യത് തദധിക്ഷേപം തോത്രാഹത ഇവ ദ്വിപഃ ॥ ൧൧ ॥
പ്രാഹരത് കുലിശം തസ്മാ അമോഘം പരമര്ദനഃ ।
സയാനോ ന്യപതദ് ഭൂമൌ ഛിന്നപക്ഷ ഇവാചലഃ ॥ ൧൨ ॥
സയാനോ ന്യപതദ് ഭൂമൌ ഛിന്നപക്ഷ ഇവാചലഃ ॥ ൧൨ ॥
സഖായം പതിതം ദൃഷ്ട്വാ ജമ്ഭോ ബലിസഖഃ സുഹൃത് ।
അഭ്യയാത് സൌഹൃദം സഖ്യുര്ഹതസ്യാപി സമാചരന് ॥ ൧൩ ॥
അഭ്യയാത് സൌഹൃദം സഖ്യുര്ഹതസ്യാപി സമാചരന് ॥ ൧൩ ॥
സ സിംഹവാഹ ആസാദ്യ ഗദാമുദ്യമ്യ രംഹസാ ।
ജത്രാവതാഡയച്ഛക്രം ഗജം ച സുമഹാബലഃ ॥ ൧൪ ॥
ജത്രാവതാഡയച്ഛക്രം ഗജം ച സുമഹാബലഃ ॥ ൧൪ ॥
ഗദാപ്രഹാരവ്യഥിതോ ഭൃശം വിഹ്വലിതോ ഗജഃ ।
ജാനുഭ്യാം ധരണീം സ്പൃഷ്ട്വാ കശ്മലം പരമം യയൌ ॥ ൧൫ ॥
ജാനുഭ്യാം ധരണീം സ്പൃഷ്ട്വാ കശ്മലം പരമം യയൌ ॥ ൧൫ ॥
തതോ രഥോ മാതലിനാ ഹരിഭിര്ദശശതൈര്വൃതഃ । ആനീതോ ദ്വിപമുത്സൃജ്യ രഥമാരുരുഹേ വിഭുഃ ॥ ൧൬ ॥
തസ്യ തത് പൂജയന് കര്മ യന്തുര്ദാനവസത്തമഃ ।
ശൂലേന ജ്വലതാ തം തു സ്മയമാനോഽഹനന്മൃധേ ॥ ൧൭ ॥
ശൂലേന ജ്വലതാ തം തു സ്മയമാനോഽഹനന്മൃധേ ॥ ൧൭ ॥
സേഹേ രുജം സുദുര്മര്ഷാം സത്ത്വമാലമ്ബ്യ മാതലിഃ ।
ഇന്ദ്രോ ജമ്ഭസ്യ സങ്ക്രുദ്ധോ വജ്രേണാപാഹരച്ഛിരഃ ॥ ൧൮ ॥
ഇന്ദ്രോ ജമ്ഭസ്യ സങ്ക്രുദ്ധോ വജ്രേണാപാഹരച്ഛിരഃ ॥ ൧൮ ॥
ജമ്ഭം ശ്രുത്വാ ഹതം തസ്യ ജ്ഞാതയോ നാരദാദൃഷേഃ ।
നമുചിശ്ച ബലഃ പാകസ്തത്രാപേതുസ്ത്വരാന്വിതാഃ ॥ ൧൯ ॥
നമുചിശ്ച ബലഃ പാകസ്തത്രാപേതുസ്ത്വരാന്വിതാഃ ॥ ൧൯ ॥
വചോഭിഃ പരുഷൈരിന്ദ്രമര്ദയന്തോഽസ്യ മര്മസു ।
ശരൈരവാകിരന് മേഘാ ധാരാഭിരിവ പര്വതമ് ॥ ൨൦ ॥
ശരൈരവാകിരന് മേഘാ ധാരാഭിരിവ പര്വതമ് ॥ ൨൦ ॥
ഹരീന്ദശശതാന്യാജൌ ഹര്യശ്വസ്യ ബലഃ ശരൈഃ ।
താവദ്ഭിരര്ദയാമാസ യുഗപല്ലഘുഹസ്തവാന് ॥ ൨൧ ॥
താവദ്ഭിരര്ദയാമാസ യുഗപല്ലഘുഹസ്തവാന് ॥ ൨൧ ॥
ശതാഭ്യാം മാതലിം പാകോ രഥം സാവയവം പൃഥക് ।
സകൃത്സന്ധാനമോക്ഷേണ തദദ്ഭുതമഭൂദ് രണേ ॥ ൨൨ ॥
സകൃത്സന്ധാനമോക്ഷേണ തദദ്ഭുതമഭൂദ് രണേ ॥ ൨൨ ॥
നമുചിഃ പഞ്ചദശഭിഃ സ്വര്ണപുങ്ഖൈര്മഹേഷുഭിഃ ।
ആഹത്യ വ്യനദത്സങ്ഖ്യേ സതോയ ഇവ തോയദഃ ॥ ൨൩ ॥
ആഹത്യ വ്യനദത്സങ്ഖ്യേ സതോയ ഇവ തോയദഃ ॥ ൨൩ ॥
സര്വതഃ ശരകൂടേന ശക്രം സരഥസാരഥിമ് ।
ഛാദയാമാസുരസുരാഃ പ്രാവൃട്സൂര്യമിവാമ്ബുദാഃ ॥ ൨൪ ॥
ഛാദയാമാസുരസുരാഃ പ്രാവൃട്സൂര്യമിവാമ്ബുദാഃ ॥ ൨൪ ॥
അലക്ഷയന്തസ്തമതീവ വിഹ്വലാ
വിചുക്രുശുര്ദേവഗണാഃ സഹാനുഗാഃ ।
അനായകാഃ ശത്രുബലേന നിര്ജിതാ
വണിക്പഥാ ഭിന്നനവോ യഥാര്ണവേ ॥ ൨൫ ॥
വിചുക്രുശുര്ദേവഗണാഃ സഹാനുഗാഃ ।
അനായകാഃ ശത്രുബലേന നിര്ജിതാ
വണിക്പഥാ ഭിന്നനവോ യഥാര്ണവേ ॥ ൨൫ ॥
തതസ്തുരാഷാഡിഷുബദ്ധപഞ്ജരാദ്
വിനിര്ഗതഃ സാശ്വരഥധ്വജാഗ്രണീഃ ।
ബഭൌ ദിശഃ ഖം പൃഥിവീം ച രോചയന്
സ്വതേജസാ സൂര്യ ഇവ ക്ഷപാത്യയേ ॥ ൨൬ ॥
വിനിര്ഗതഃ സാശ്വരഥധ്വജാഗ്രണീഃ ।
ബഭൌ ദിശഃ ഖം പൃഥിവീം ച രോചയന്
സ്വതേജസാ സൂര്യ ഇവ ക്ഷപാത്യയേ ॥ ൨൬ ॥
നിരീക്ഷ്യ പൃതനാം ദേവഃ പരൈരഭ്യര്ദിതാം രണേ ।
ഉദയച്ഛദ് രിപും ഹന്തും വജ്രം വജ്രധരോ രുഷാ ॥ ൨൭ ॥
ഉദയച്ഛദ് രിപും ഹന്തും വജ്രം വജ്രധരോ രുഷാ ॥ ൨൭ ॥
സ തേനൈവാഷ്ടധാരേണ ശിരസീ ബലപാകയോഃ ।
ജ്ഞാതീനാം പശ്യതാം രാജഞ്ജഹാര ജനയന്ഭയമ് ॥ ൨൮ ॥
ജ്ഞാതീനാം പശ്യതാം രാജഞ്ജഹാര ജനയന്ഭയമ് ॥ ൨൮ ॥
നമുചിസ്തദ്വധം ദൃഷ്ട്വാ ശോകാമര്ഷരുഷാന്വിതഃ ।
ജിഘാംസുരിന്ദ്രം നൃപതേ ചകാര പരമോദ്യമമ് ॥ ൨൯ ॥
ജിഘാംസുരിന്ദ്രം നൃപതേ ചകാര പരമോദ്യമമ് ॥ ൨൯ ॥
അശ്മസാരമയം ശൂലം ഘണ്ടാവദ്ധേമഭൂഷണമ് ।
പ്രഗൃഹ്യാഭ്യദ്രവത് ക്രുദ്ധോ ഹതോഽസീതി വിതര്ജയന് ।
പ്രാഹിണോദ് ദേവരാജായ നിനദന് മൃഗരാഡിവ ॥ ൩൦ ॥
പ്രഗൃഹ്യാഭ്യദ്രവത് ക്രുദ്ധോ ഹതോഽസീതി വിതര്ജയന് ।
പ്രാഹിണോദ് ദേവരാജായ നിനദന് മൃഗരാഡിവ ॥ ൩൦ ॥
തദാപതദ് ഗഗനതലേ മഹാജവംവിചിച്ഛിദേ ഹരിരിഷുഭിഃ സഹസ്രധാ । തമാഹനന്നൃപ കുലിശേന കന്ധരേരുഷാന്വിതസ്ത്രിദശപതിഃ ശിരോ ഹരന് ॥ ൩൧ ॥
ന തസ്യ ഹി ത്വചമപി വജ്ര ഊര്ജിതോ
ബിഭേദ യഃ സുരപതിനൌജസേരിതഃ ।
തദദ്ഭുതം പരമതിവീര്യവൃത്രഭിത്
തിരസ്കൃതോ നമുചിശിരോധരത്വചാ ॥ ൩൨ ॥
ബിഭേദ യഃ സുരപതിനൌജസേരിതഃ ।
തദദ്ഭുതം പരമതിവീര്യവൃത്രഭിത്
തിരസ്കൃതോ നമുചിശിരോധരത്വചാ ॥ ൩൨ ॥
തസ്മാദിന്ദ്രോഽബിഭേച്ഛത്രോര്വജ്രഃ പ്രതിഹതോ യതഃ ।
കിമിദം ദൈവയോഗേന ഭൂതം ലോകവിമോഹനമ് ॥ ൩൩ ॥
കിമിദം ദൈവയോഗേന ഭൂതം ലോകവിമോഹനമ് ॥ ൩൩ ॥
യേന മേ പൂര്വമദ്രീണാം പക്ഷച്ഛേദഃ പ്രജാത്യയേ ।
കൃതോ നിവിശതാം ഭാരൈഃ പതത്ത്രൈഃ പതതാം ഭുവി ॥ ൩൪ ॥
കൃതോ നിവിശതാം ഭാരൈഃ പതത്ത്രൈഃ പതതാം ഭുവി ॥ ൩൪ ॥
തപഃസാരമയം ത്വാഷ്ട്രം വൃത്രോ യേന വിപാടിതഃ ।
അന്യേ ചാപി ബലോപേതാഃ സര്വാസ്ത്രൈരക്ഷതത്വചഃ ॥ ൩൫ ॥
അന്യേ ചാപി ബലോപേതാഃ സര്വാസ്ത്രൈരക്ഷതത്വചഃ ॥ ൩൫ ॥
സോഽയം പ്രതിഹതോ വജ്രോ മയാ മുക്തോഽസുരേഽല്പകേ ।
നാഹം തദാദദേ ദണ്ഡം ബ്രഹ്മതേജോഽപ്യകാരണമ് ॥ ൩൬ ॥
നാഹം തദാദദേ ദണ്ഡം ബ്രഹ്മതേജോഽപ്യകാരണമ് ॥ ൩൬ ॥
ഇതി ശക്രം വിഷീദന്തമാഹ വാഗശരീരിണീ ।
നായം ശുഷ്കൈരഥോ നാര്ദ്രൈര്വധമര്ഹതി ദാനവഃ ॥ ൩൭ ॥
നായം ശുഷ്കൈരഥോ നാര്ദ്രൈര്വധമര്ഹതി ദാനവഃ ॥ ൩൭ ॥
മയാസ്മൈ യദ് വരോ ദത്തോ മൃത്യുര്നൈവാര്ദ്രശുഷ്കയോഃ ।
അതോഽന്യശ്ചിന്തനീയസ്തേ ഉപായോ മഘവന് രിപോഃ ॥ ൩൮ ॥
അതോഽന്യശ്ചിന്തനീയസ്തേ ഉപായോ മഘവന് രിപോഃ ॥ ൩൮ ॥
താം ദൈവീം ഗിരമാകര്ണ്യ മഘവാന്സുസമാഹിതഃ ।
ധ്യായന് ഫേനമഥാപശ്യദുപായമുഭയാത്മകമ് ॥ ൩൯ ॥
ധ്യായന് ഫേനമഥാപശ്യദുപായമുഭയാത്മകമ് ॥ ൩൯ ॥
ന ശുഷ്കേണ ന ചാര്ദ്രേണ ജഹാര നമുചേഃ ശിരഃ ।
തം തുഷ്ടുവുര്മുനിഗണാ മാല്യൈശ്ചാവാകിരന്വിഭുമ് ॥ ൪൦ ॥
തം തുഷ്ടുവുര്മുനിഗണാ മാല്യൈശ്ചാവാകിരന്വിഭുമ് ॥ ൪൦ ॥
ഗന്ധര്വമുഖ്യൌ ജഗതുര്വിശ്വാവസുപരാവസൂ ।
ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുര്നര്തക്യോ നനൃതുര്മുദാ ॥ ൪൧ ॥
ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുര്നര്തക്യോ നനൃതുര്മുദാ ॥ ൪൧ ॥
അന്യേഽപ്യേവം പ്രതിദ്വന്ദ്വാന്വായ്വഗ്നിവരുണാദയഃ ।
സൂദയാമാസുരസുരാന് മൃഗാന്കേസരിണോ യഥാ ॥ ൪൨ ॥
സൂദയാമാസുരസുരാന് മൃഗാന്കേസരിണോ യഥാ ॥ ൪൨ ॥
ബ്രഹ്മണാ പ്രേഷിതോ ദേവാന്ദേവര്ഷിര്നാരദോ നൃപ ।
വാരയാമാസ വിബുധാന്ദൃഷ്ട്വാ ദാനവസങ്ക്ഷയമ് ॥ ൪൩ ॥
വാരയാമാസ വിബുധാന്ദൃഷ്ട്വാ ദാനവസങ്ക്ഷയമ് ॥ ൪൩ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഭവദ്ഭിരമൃതം പ്രാപ്തം നാരായണഭുജാശ്രയൈഃ ।
ശ്രിയാ സമേധിതാഃ സര്വ ഉപാരമത വിഗ്രഹാത് ॥ ൪൪ ॥
ഭവദ്ഭിരമൃതം പ്രാപ്തം നാരായണഭുജാശ്രയൈഃ ।
ശ്രിയാ സമേധിതാഃ സര്വ ഉപാരമത വിഗ്രഹാത് ॥ ൪൪ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
സംയമ്യ മന്യുസംരമ്ഭം മാനയന്തോ മുനേര്വചഃ ।
ഉപഗീയമാനാനുചരൈര്യയുഃ സര്വേ ത്രിവിഷ്ടപമ് ॥ ൪൫ ॥
സംയമ്യ മന്യുസംരമ്ഭം മാനയന്തോ മുനേര്വചഃ ।
ഉപഗീയമാനാനുചരൈര്യയുഃ സര്വേ ത്രിവിഷ്ടപമ് ॥ ൪൫ ॥
യേഽവശിഷ്ടാ രണേ തസ്മിന് നാരദാനുമതേന തേ ।
ബലിം വിപന്നമാദായ അസ്തം ഗിരിമുപാഗമന് ॥ ൪൬ ॥
ബലിം വിപന്നമാദായ അസ്തം ഗിരിമുപാഗമന് ॥ ൪൬ ॥
തത്രാവിനഷ്ടാവയവാന് വിദ്യമാനശിരോധരാന് ।
ഉശനാ ജീവയാമാസ സംജീവന്യാ സ്വവിദ്യയാ ॥ ൪൭ ॥
ഉശനാ ജീവയാമാസ സംജീവന്യാ സ്വവിദ്യയാ ॥ ൪൭ ॥
ബലിശ്ചോശനസാ സ്പൃഷ്ടഃ പ്രത്യാപന്നേന്ദ്രിയസ്മൃതിഃ ।
പരാജിതോഽപി നാഖിദ്യല്ലോകതത്ത്വവിചക്ഷണഃ ॥ ൪൮ ॥
പരാജിതോഽപി നാഖിദ്യല്ലോകതത്ത്വവിചക്ഷണഃ ॥ ൪൮ ॥