శ్రీశుక ఉవాచ
అథో సురాః ప్రత్యుపలబ్ధచేతసః
పరస్య పుంసః పరయానుకమ్పయా ।
జఘ్నుర్భృశం శక్రసమీరణాదయ-
స్తాంస్తాన్రణే యైరభిసంహతాః పురా ॥ ౧ ॥
అథో సురాః ప్రత్యుపలబ్ధచేతసః
పరస్య పుంసః పరయానుకమ్పయా ।
జఘ్నుర్భృశం శక్రసమీరణాదయ-
స్తాంస్తాన్రణే యైరభిసంహతాః పురా ॥ ౧ ॥
వైరోచనాయ సంరబ్ధో భగవాన్పాకశాసనః ।
ఉదయచ్ఛద్ యదా వజ్రం ప్రజా హా హేతి చుక్రుశుః ॥ ౨ ॥
ఉదయచ్ఛద్ యదా వజ్రం ప్రజా హా హేతి చుక్రుశుః ॥ ౨ ॥
వజ్రపాణిస్తమాహేదం తిరస్కృత్య పురఃస్థితమ్ ।
మనస్వినం సుసమ్పన్నం విచరన్తం మహామృధే ॥ ౩ ॥
మనస్వినం సుసమ్పన్నం విచరన్తం మహామృధే ॥ ౩ ॥
నటవన్మూఢ మాయాభిర్మాయేశాన్ నో జిగీషసి ।
జిత్వా బాలాన్ నిబద్ధాక్షాన్ నటో హరతి తద్ధనమ్ ॥ ౪ ॥
జిత్వా బాలాన్ నిబద్ధాక్షాన్ నటో హరతి తద్ధనమ్ ॥ ౪ ॥
ఆరురుక్షన్తి మాయాభిరుత్సిసృప్సన్తి యే దివమ్ ।
తాన్దస్యూన్విధునోమ్యజ్ఞాన్పూర్వస్మాచ్చ పదాదధః ॥ ౫ ॥
తాన్దస్యూన్విధునోమ్యజ్ఞాన్పూర్వస్మాచ్చ పదాదధః ॥ ౫ ॥
సోఽహం దుర్మాయినస్తేఽద్య వజ్రేణ శతపర్వణా ।
శిరో హరిష్యే మన్దాత్మన్ఘటస్వ జ్ఞాతిభిః సహ ॥ ౬ ॥
శిరో హరిష్యే మన్దాత్మన్ఘటస్వ జ్ఞాతిభిః సహ ॥ ౬ ॥
శ్రీబలిరువాచ
సఙ్గ్రామే వర్తమానానాం కాలచోదితకర్మణామ్ ।
కీర్తిర్జయోఽజయో మృత్యుః సర్వేషాం స్యురనుక్రమాత్ ॥ ౭ ॥
సఙ్గ్రామే వర్తమానానాం కాలచోదితకర్మణామ్ ।
కీర్తిర్జయోఽజయో మృత్యుః సర్వేషాం స్యురనుక్రమాత్ ॥ ౭ ॥
తదిదం కాలరశనం జగత్ పశ్యన్తి సూరయః ।
న హృష్యన్తి న శోచన్తి తత్ర యూయమపణ్డితాః ॥ ౮ ॥
న హృష్యన్తి న శోచన్తి తత్ర యూయమపణ్డితాః ॥ ౮ ॥
న వయం మన్యమానానామాత్మానం తత్ర సాధనమ్ ।
గిరో వః సాధుశోచ్యానాం గృహ్ణీమో మర్మతాడనాః ॥ ౯ ॥
గిరో వః సాధుశోచ్యానాం గృహ్ణీమో మర్మతాడనాః ॥ ౯ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యాక్షిప్య విభుం వీరో నారాచైర్వీరమర్దనః ।
ఆకర్ణపూర్ణైరహనదాక్షేపైరాహతం పునః ॥ ౧౦ ॥
ఇత్యాక్షిప్య విభుం వీరో నారాచైర్వీరమర్దనః ।
ఆకర్ణపూర్ణైరహనదాక్షేపైరాహతం పునః ॥ ౧౦ ॥
ఏవం నిరాకృతో దేవో వైరిణా తథ్యవాదినా ।
నామృష్యత్ తదధిక్షేపం తోత్రాహత ఇవ ద్విపః ॥ ౧౧ ॥
నామృష్యత్ తదధిక్షేపం తోత్రాహత ఇవ ద్విపః ॥ ౧౧ ॥
ప్రాహరత్ కులిశం తస్మా అమోఘం పరమర్దనః ।
సయానో న్యపతద్ భూమౌ ఛిన్నపక్ష ఇవాచలః ॥ ౧౨ ॥
సయానో న్యపతద్ భూమౌ ఛిన్నపక్ష ఇవాచలః ॥ ౧౨ ॥
సఖాయం పతితం దృష్ట్వా జమ్భో బలిసఖః సుహృత్ ।
అభ్యయాత్ సౌహృదం సఖ్యుర్హతస్యాపి సమాచరన్ ॥ ౧౩ ॥
అభ్యయాత్ సౌహృదం సఖ్యుర్హతస్యాపి సమాచరన్ ॥ ౧౩ ॥
స సింహవాహ ఆసాద్య గదాముద్యమ్య రంహసా ।
జత్రావతాడయచ్ఛక్రం గజం చ సుమహాబలః ॥ ౧౪ ॥
జత్రావతాడయచ్ఛక్రం గజం చ సుమహాబలః ॥ ౧౪ ॥
గదాప్రహారవ్యథితో భృశం విహ్వలితో గజః ।
జానుభ్యాం ధరణీం స్పృష్ట్వా కశ్మలం పరమం యయౌ ॥ ౧౫ ॥
జానుభ్యాం ధరణీం స్పృష్ట్వా కశ్మలం పరమం యయౌ ॥ ౧౫ ॥
తతో రథో మాతలినా హరిభిర్దశశతైర్వృతః । ఆనీతో ద్విపముత్సృజ్య రథమారురుహే విభుః ॥ ౧౬ ॥
తస్య తత్ పూజయన్ కర్మ యన్తుర్దానవసత్తమః ।
శూలేన జ్వలతా తం తు స్మయమానోఽహనన్మృధే ॥ ౧౭ ॥
శూలేన జ్వలతా తం తు స్మయమానోఽహనన్మృధే ॥ ౧౭ ॥
సేహే రుజం సుదుర్మర్షాం సత్త్వమాలమ్బ్య మాతలిః ।
ఇన్ద్రో జమ్భస్య సఙ్క్రుద్ధో వజ్రేణాపాహరచ్ఛిరః ॥ ౧౮ ॥
ఇన్ద్రో జమ్భస్య సఙ్క్రుద్ధో వజ్రేణాపాహరచ్ఛిరః ॥ ౧౮ ॥
జమ్భం శ్రుత్వా హతం తస్య జ్ఞాతయో నారదాదృషేః ।
నముచిశ్చ బలః పాకస్తత్రాపేతుస్త్వరాన్వితాః ॥ ౧౯ ॥
నముచిశ్చ బలః పాకస్తత్రాపేతుస్త్వరాన్వితాః ॥ ౧౯ ॥
వచోభిః పరుషైరిన్ద్రమర్దయన్తోఽస్య మర్మసు ।
శరైరవాకిరన్ మేఘా ధారాభిరివ పర్వతమ్ ॥ ౨౦ ॥
శరైరవాకిరన్ మేఘా ధారాభిరివ పర్వతమ్ ॥ ౨౦ ॥
హరీన్దశశతాన్యాజౌ హర్యశ్వస్య బలః శరైః ।
తావద్భిరర్దయామాస యుగపల్లఘుహస్తవాన్ ॥ ౨౧ ॥
తావద్భిరర్దయామాస యుగపల్లఘుహస్తవాన్ ॥ ౨౧ ॥
శతాభ్యాం మాతలిం పాకో రథం సావయవం పృథక్ ।
సకృత్సన్ధానమోక్షేణ తదద్భుతమభూద్ రణే ॥ ౨౨ ॥
సకృత్సన్ధానమోక్షేణ తదద్భుతమభూద్ రణే ॥ ౨౨ ॥
నముచిః పఞ్చదశభిః స్వర్ణపుఙ్ఖైర్మహేషుభిః ।
ఆహత్య వ్యనదత్సఙ్ఖ్యే సతోయ ఇవ తోయదః ॥ ౨౩ ॥
ఆహత్య వ్యనదత్సఙ్ఖ్యే సతోయ ఇవ తోయదః ॥ ౨౩ ॥
సర్వతః శరకూటేన శక్రం సరథసారథిమ్ ।
ఛాదయామాసురసురాః ప్రావృట్సూర్యమివామ్బుదాః ॥ ౨౪ ॥
ఛాదయామాసురసురాః ప్రావృట్సూర్యమివామ్బుదాః ॥ ౨౪ ॥
అలక్షయన్తస్తమతీవ విహ్వలా
విచుక్రుశుర్దేవగణాః సహానుగాః ।
అనాయకాః శత్రుబలేన నిర్జితా
వణిక్పథా భిన్ననవో యథార్ణవే ॥ ౨౫ ॥
విచుక్రుశుర్దేవగణాః సహానుగాః ।
అనాయకాః శత్రుబలేన నిర్జితా
వణిక్పథా భిన్ననవో యథార్ణవే ॥ ౨౫ ॥
తతస్తురాషాడిషుబద్ధపఞ్జరాద్
వినిర్గతః సాశ్వరథధ్వజాగ్రణీః ।
బభౌ దిశః ఖం పృథివీం చ రోచయన్
స్వతేజసా సూర్య ఇవ క్షపాత్యయే ॥ ౨౬ ॥
వినిర్గతః సాశ్వరథధ్వజాగ్రణీః ।
బభౌ దిశః ఖం పృథివీం చ రోచయన్
స్వతేజసా సూర్య ఇవ క్షపాత్యయే ॥ ౨౬ ॥
నిరీక్ష్య పృతనాం దేవః పరైరభ్యర్దితాం రణే ।
ఉదయచ్ఛద్ రిపుం హన్తుం వజ్రం వజ్రధరో రుషా ॥ ౨౭ ॥
ఉదయచ్ఛద్ రిపుం హన్తుం వజ్రం వజ్రధరో రుషా ॥ ౨౭ ॥
స తేనైవాష్టధారేణ శిరసీ బలపాకయోః ।
జ్ఞాతీనాం పశ్యతాం రాజఞ్జహార జనయన్భయమ్ ॥ ౨౮ ॥
జ్ఞాతీనాం పశ్యతాం రాజఞ్జహార జనయన్భయమ్ ॥ ౨౮ ॥
నముచిస్తద్వధం దృష్ట్వా శోకామర్షరుషాన్వితః ।
జిఘాంసురిన్ద్రం నృపతే చకార పరమోద్యమమ్ ॥ ౨౯ ॥
జిఘాంసురిన్ద్రం నృపతే చకార పరమోద్యమమ్ ॥ ౨౯ ॥
అశ్మసారమయం శూలం ఘణ్టావద్ధేమభూషణమ్ ।
ప్రగృహ్యాభ్యద్రవత్ క్రుద్ధో హతోఽసీతి వితర్జయన్ ।
ప్రాహిణోద్ దేవరాజాయ నినదన్ మృగరాడివ ॥ ౩౦ ॥
ప్రగృహ్యాభ్యద్రవత్ క్రుద్ధో హతోఽసీతి వితర్జయన్ ।
ప్రాహిణోద్ దేవరాజాయ నినదన్ మృగరాడివ ॥ ౩౦ ॥
తదాపతద్ గగనతలే మహాజవంవిచిచ్ఛిదే హరిరిషుభిః సహస్రధా । తమాహనన్నృప కులిశేన కన్ధరేరుషాన్వితస్త్రిదశపతిః శిరో హరన్ ॥ ౩౧ ॥
న తస్య హి త్వచమపి వజ్ర ఊర్జితో
బిభేద యః సురపతినౌజసేరితః ।
తదద్భుతం పరమతివీర్యవృత్రభిత్
తిరస్కృతో నముచిశిరోధరత్వచా ॥ ౩౨ ॥
బిభేద యః సురపతినౌజసేరితః ।
తదద్భుతం పరమతివీర్యవృత్రభిత్
తిరస్కృతో నముచిశిరోధరత్వచా ॥ ౩౨ ॥
తస్మాదిన్ద్రోఽబిభేచ్ఛత్రోర్వజ్రః ప్రతిహతో యతః ।
కిమిదం దైవయోగేన భూతం లోకవిమోహనమ్ ॥ ౩౩ ॥
కిమిదం దైవయోగేన భూతం లోకవిమోహనమ్ ॥ ౩౩ ॥
యేన మే పూర్వమద్రీణాం పక్షచ్ఛేదః ప్రజాత్యయే ।
కృతో నివిశతాం భారైః పతత్త్రైః పతతాం భువి ॥ ౩౪ ॥
కృతో నివిశతాం భారైః పతత్త్రైః పతతాం భువి ॥ ౩౪ ॥
తపఃసారమయం త్వాష్ట్రం వృత్రో యేన విపాటితః ।
అన్యే చాపి బలోపేతాః సర్వాస్త్రైరక్షతత్వచః ॥ ౩౫ ॥
అన్యే చాపి బలోపేతాః సర్వాస్త్రైరక్షతత్వచః ॥ ౩౫ ॥
సోఽయం ప్రతిహతో వజ్రో మయా ముక్తోఽసురేఽల్పకే ।
నాహం తదాదదే దణ్డం బ్రహ్మతేజోఽప్యకారణమ్ ॥ ౩౬ ॥
నాహం తదాదదే దణ్డం బ్రహ్మతేజోఽప్యకారణమ్ ॥ ౩౬ ॥
ఇతి శక్రం విషీదన్తమాహ వాగశరీరిణీ ।
నాయం శుష్కైరథో నార్ద్రైర్వధమర్హతి దానవః ॥ ౩౭ ॥
నాయం శుష్కైరథో నార్ద్రైర్వధమర్హతి దానవః ॥ ౩౭ ॥
మయాస్మై యద్ వరో దత్తో మృత్యుర్నైవార్ద్రశుష్కయోః ।
అతోఽన్యశ్చిన్తనీయస్తే ఉపాయో మఘవన్ రిపోః ॥ ౩౮ ॥
అతోఽన్యశ్చిన్తనీయస్తే ఉపాయో మఘవన్ రిపోః ॥ ౩౮ ॥
తాం దైవీం గిరమాకర్ణ్య మఘవాన్సుసమాహితః ।
ధ్యాయన్ ఫేనమథాపశ్యదుపాయముభయాత్మకమ్ ॥ ౩౯ ॥
ధ్యాయన్ ఫేనమథాపశ్యదుపాయముభయాత్మకమ్ ॥ ౩౯ ॥
న శుష్కేణ న చార్ద్రేణ జహార నముచేః శిరః ।
తం తుష్టువుర్మునిగణా మాల్యైశ్చావాకిరన్విభుమ్ ॥ ౪౦ ॥
తం తుష్టువుర్మునిగణా మాల్యైశ్చావాకిరన్విభుమ్ ॥ ౪౦ ॥
గన్ధర్వముఖ్యౌ జగతుర్విశ్వావసుపరావసూ ।
దేవదున్దుభయో నేదుర్నర్తక్యో ననృతుర్ముదా ॥ ౪౧ ॥
దేవదున్దుభయో నేదుర్నర్తక్యో ననృతుర్ముదా ॥ ౪౧ ॥
అన్యేఽప్యేవం ప్రతిద్వన్ద్వాన్వాయ్వగ్నివరుణాదయః ।
సూదయామాసురసురాన్ మృగాన్కేసరిణో యథా ॥ ౪౨ ॥
సూదయామాసురసురాన్ మృగాన్కేసరిణో యథా ॥ ౪౨ ॥
బ్రహ్మణా ప్రేషితో దేవాన్దేవర్షిర్నారదో నృప ।
వారయామాస విబుధాన్దృష్ట్వా దానవసఙ్క్షయమ్ ॥ ౪౩ ॥
వారయామాస విబుధాన్దృష్ట్వా దానవసఙ్క్షయమ్ ॥ ౪౩ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
భవద్భిరమృతం ప్రాప్తం నారాయణభుజాశ్రయైః ।
శ్రియా సమేధితాః సర్వ ఉపారమత విగ్రహాత్ ॥ ౪౪ ॥
భవద్భిరమృతం ప్రాప్తం నారాయణభుజాశ్రయైః ।
శ్రియా సమేధితాః సర్వ ఉపారమత విగ్రహాత్ ॥ ౪౪ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
సంయమ్య మన్యుసంరమ్భం మానయన్తో మునేర్వచః ।
ఉపగీయమానానుచరైర్యయుః సర్వే త్రివిష్టపమ్ ॥ ౪౫ ॥
సంయమ్య మన్యుసంరమ్భం మానయన్తో మునేర్వచః ।
ఉపగీయమానానుచరైర్యయుః సర్వే త్రివిష్టపమ్ ॥ ౪౫ ॥
యేఽవశిష్టా రణే తస్మిన్ నారదానుమతేన తే ।
బలిం విపన్నమాదాయ అస్తం గిరిముపాగమన్ ॥ ౪౬ ॥
బలిం విపన్నమాదాయ అస్తం గిరిముపాగమన్ ॥ ౪౬ ॥
తత్రావినష్టావయవాన్ విద్యమానశిరోధరాన్ ।
ఉశనా జీవయామాస సంజీవన్యా స్వవిద్యయా ॥ ౪౭ ॥
ఉశనా జీవయామాస సంజీవన్యా స్వవిద్యయా ॥ ౪౭ ॥
బలిశ్చోశనసా స్పృష్టః ప్రత్యాపన్నేన్ద్రియస్మృతిః ।
పరాజితోఽపి నాఖిద్యల్లోకతత్త్వవిచక్షణః ॥ ౪౮ ॥
పరాజితోఽపి నాఖిద్యల్లోకతత్త్వవిచక్షణః ॥ ౪౮ ॥