ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൮.൧൨

ശ്രീബാദരായണിരുവാച
വൃഷധ്വജോ നിശമ്യേദം യോഷിദ്രൂപേണ ദാനവാന് । മോഹയിത്വാ സുരഗണാന്ഹരിഃ സോമമപായയത് ॥ ൧ ॥

വൃഷമാരുഹ്യ ഗിരിശഃ സര്വഭൂതഗണൈര്വൃതഃ । സഹ ദേവ്യാ യയൌ ദ്രഷ്ടും യത്രാസ്തേ മധുസൂദനഃ ॥ ൨ ॥

സഭാജിതോ ഭഗവതാ സാദരം സോമയാ ഭവഃ ।
സൂപവിഷ്ട ഉവാചേദം പ്രതിപൂജ്യ സ്മയന്ഹരിമ് ॥ ൩ ॥

ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച
ദേവദേവ ജഗദ്വയാപിഞ്ജഗദീശ ജഗന്മയ ।
സര്വേഷാമപി ഭാവാനാം ത്വമാത്മാ ഹേതുരീശ്വരഃ ॥ ൪ ॥

ആദ്യന്താവസ്യ യന്മധ്യമിദമന്യദഹം ബഹിഃ । യതോഽവ്യയസ്യ നൈതാനി തത് സത്യം ബ്രഹ്മ ചിദ്ഭവാന് ॥ ൫ ॥

തവൈവ ചരണാമ്ഭോജം ശ്രേയസ്കാമാ നിരാശിഷഃ ।
വിസൃജ്യോഭയതഃ സങ്ഗം മുനയഃ സമുപാസതേ ॥ ൬ ॥

ത്വം ബ്രഹ്മ പൂര്ണമമൃതം വിഗുണം വിശോക-
മാനന്ദമാത്രമവികാരമനന്യദന്യത് ।
വിശ്വസ്യ ഹേതുരുദയസ്ഥിതിസംയമാനാ-
മാത്മേശ്വരശ്ച തദപേക്ഷതയാനപേക്ഷഃ ॥ ൭ ॥

ഏകസ്ത്വമേവ സദസദ്ദ്വയമദ്വയം ച
സ്വര്ണം കൃതാകൃതമിവേഹ ന വസ്തുഭേദഃ ।
അജ്ഞാനതസ്ത്വയി ജനൈര്വിഹിതോ വികല്പോ
യസ്മാദ് ഗുണവ്യതികരോ നിരുപാധികസ്യ ॥ ൮ ॥

ത്വാം ബ്രഹ്മ കേചിദവയന്ത്യുത ധര്മമേകേഏകേ പരം സദസതോഃ പുരുഷം പരേശമ് । അന്യേഽവയന്തി നവശക്തിയുതം പരം ത്വാംകേചിന്മഹാപുരുഷമവ്യയമാത്മതന്ത്രമ് ॥ ൯ ॥

നാഹം പരായുര്ഋഷയോ ന മരീചിമുഖ്യാജാനന്തി യദ്വിരചിതം ഖലു സത്ത്വസര്ഗാഃ । യന്മായയാ മുഷിതചേതസ ഈശ ദൈത്യ-മര്ത്യാദയഃ കിമുത ശശ്വദഭദ്രവൃത്താഃ ॥ ൧൦ ॥

സ ത്വം സമീഹിതമദഃ സ്ഥിതിജന്മനാശംഭൂതേഹിതം ച ജഗതോ ഭവബന്ധമോക്ഷൌ । വായുര്യഥാ വിശതി ഖം ച ചരാചരാഖ്യംസര്വം തദാത്മകതയാവഗമോഽവരുന്ത്സേ ॥ ൧൧ ॥

അവതാരാ മയാ ദൃഷ്ടാ രമമാണസ്യ തേ ഗുണൈഃ । സോഽഹം തദ്ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി യത് തേ യോഷിദ്വപുര്ധൃതമ് ॥ ൧൨ ॥

യേന സമ്മോഹിതാ ദൈത്യാഃ പായിതാശ്ചാമൃതം സുരാഃ । തദ് ദിദൃക്ഷവ ആയാതാഃ പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ ॥ ൧൩ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവമഭ്യര്ഥിതോ വിഷ്ണുര്ഭഗവാന് ശൂലപാണിനാ । പ്രഹസ്യ ഭാവഗമ്ഭീരം ഗിരിശം പ്രത്യഭാഷത ॥ ൧൪ ॥

ശ്രീഭഗവാനുവാച
കൌതൂഹലായ ദൈത്യാനാം യോഷിദ്വേഷോ മയാ ധൃതഃ । പശ്യതാ സുരകാര്യാണി ഗതേ പീയൂഷഭാജനേ ॥ ൧൫ ॥

തത്തേഽഹം ദര്ശയിഷ്യാമി ദിദൃക്ഷോഃ സുരസത്തമ । കാമിനാം ബഹു മന്തവ്യം സങ്കല്പപ്രഭവോദയമ് ॥ ൧൬ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി ബ്രുവാണോ ഭഗവാംസ്തത്രൈവാന്തരധീയത । സര്വതശ്ചാരയംശ്ചക്ഷുര്ഭവ ആസ്തേ സഹോമയാ ॥ ൧൭ ॥

തതോ ദദര്ശോപവനേ വരസ്ത്രിയംവിചിത്രപുഷ്പാരുണപല്ലവദ്രുമേ । വിക്രീഡതീം കന്ദുകലീലയാ ലസദ്-ദുകൂലപര്യസ്തനിതമ്ബമേഖലാമ് ॥ ൧൮ ॥

ആവര്തനോദ്വര്തനകമ്പിതസ്തന-പ്രകൃഷ്ടഹാരോരുഭരൈഃ പദേ പദേ । പ്രഭജ്യമാനാമിവ മധ്യതശ്ചലത്-പദപ്രവാലം നയതീം തതസ്തതഃ ॥ ൧൯ ॥

ദിക്ഷു ഭ്രമത്കന്ദുകചാപലൈര്ഭൃശംപ്രോദ്വിഗ്നതാരായതലോലലോചനാമ് । സ്വകര്ണവിഭ്രാജിതകുണ്ഡലോല്ലസത്-കപോലനീലാലകമണ്ഡിതാനനാമ് ॥ ൨൦ ॥

ശ്ലഥദ് ദുകൂലം കബരീം ച വിച്യുതാംസന്നഹ്യതീം വാമകരേണ വല്ഗുനാ । വിനിഘ്നതീമന്യകരേണ കന്ദുകംവിമോഹയന്തീം ജഗദാത്മമായയാ ॥ ൨൧ ॥

താം വീക്ഷ്യ ദേവ ഇതി കന്ദുകലീലയേഷദ്-വ്രീഡാസ്ഫുടസ്മിതവിസൃഷ്ടകടാക്ഷമുഷ്ടഃ । സ്ത്രീപ്രേക്ഷണപ്രതിസമീക്ഷണവിഹ്വലാത്മാനാത്മാനമന്തിക ഉമാം സ്വഗണാംശ്ച വേദ ॥ ൨൨ ॥

തസ്യാഃ കരാഗ്രാത് സ തു കന്ദുകോ യദാഗതോ വിദൂരം തമനുവ്രജത്സ്ത്രിയാഃ । വാസഃ സസൂത്രം ലഘു മാരുതോഽഹരദ്ഭവസ്യ ദേവസ്യ കിലാനുപശ്യതഃ ॥ ൨൩ ॥

ഏവം താം രുചിരാപാങ്ഗീം ദര്ശനീയാം മനോരമാമ് । ദൃഷ്ട്വാ തസ്യാം മനശ്ചക്രേ വിഷജ്ജന്ത്യാം ഭവഃ കില ॥ ൨൪ ॥

തയാപഹൃതവിജ്ഞാനസ്തത്കൃതസ്മരവിഹ്വലഃ । ഭവാന്യാ അപി പശ്യന്ത്യാ ഗതഹ്രീസ്തത്പദം യയൌ ॥ ൨൫ ॥

സാ തമായാന്തമാലോക്യ വിവസ്ത്രാ വ്രീഡിതാ ഭൃശമ് । നിലീയമാനാ വൃക്ഷേഷു ഹസന്തീ നാന്വതിഷ്ഠത ॥ ൨൬ ॥

താമന്വഗച്ഛദ് ഭഗവാന് ഭവഃ പ്രമുഷിതേന്ദ്രിയഃ । കാമസ്യ ച വശം നീതഃ കരേണുമിവ യൂഥപഃ ॥ ൨൭ ॥

സോഽനുവ്രജ്യാതിവേഗേന ഗൃഹീത്വാനിച്ഛതീം സ്ത്രിയമ് । കേശബന്ധ ഉപാനീയ ബാഹുഭ്യാം പരിഷസ്വജേ ॥ ൨൮ ॥

സോപഗൂഢാ ഭഗവതാ കരിണാ കരിണീ യഥാ । ഇതസ്തതഃ പ്രസര്പന്തീ വിപ്രകീര്ണശിരോരുഹാ ॥ ൨൯ ॥

ആത്മാനം മോചയിത്വാങ്ഗ സുരര്ഷഭഭുജാന്തരാത് । പ്രാദ്രവത്സാ പൃഥുശ്രോണീ മായാ ദേവവിനിര്മിതാ ॥ ൩൦ ॥

തസ്യാസൌ പദവീം രുദ്രോ വിഷ്ണോരദ്ഭുതകര്മണഃ । പ്രത്യപദ്യത കാമേന വൈരിണേവ വിനിര്ജിതഃ ॥ ൩൧ ॥

തസ്യാനുധാവതോ രേതശ്ചസ്കന്ദാമോഘരേതസഃ । ശുഷ്മിണോ യൂഥപസ്യേവ വാസിതാമനുധാവതഃ ॥ ൩൨ ॥

യത്ര യത്രാപതന്മഹ്യാം രേതസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ । താനി രൂപ്യസ്യ ഹേമ്നശ്ച ക്ഷേത്രാണ്യാസന്മഹീപതേ ॥ ൩൩ ॥

സരിത്സരഃസു ശൈലേഷു വനേഷൂപവനേഷു ച । യത്ര ക്വ ചാസന്നൃഷയസ്തത്ര സന്നിഹിതോ ഹരഃ ॥ ൩൪ ॥

സ്കന്നേ രേതസി സോഽപശ്യദാത്മാനം ദേവമായയാ । ജഡീകൃതം നൃപശ്രേഷ്ഠ സന്ന്യവര്തത കശ്മലാത് ॥ ൩൫ ॥

അഥാവഗതമാഹാത്മ്യ ആത്മനോ ജഗദാത്മനഃ । അപരിജ്ഞേയവീര്യസ്യ ന മേനേ തദുഹാദ്ഭുതമ് ॥ ൩൬ ॥

തമവിക്ലവമവ്രീഡമാലക്ഷ്യ മധുസൂദനഃ । ഉവാചപരമപ്രീതോ ബിഭ്രത്സ്വാം പൌരുഷീം തനുമ് ॥ ൩൭ ॥

ശ്രീഭഗവാനുവാച
ദിഷ്ടയാ ത്വം വിബുധശ്രേഷ്ഠ സ്വാം നിഷ്ഠാമാത്മനാ സ്ഥിതഃ । യന്മേ സ്ത്രീരൂപയാ സ്വൈരം മോഹിതോഽപ്യങ്ഗ മായയാ ॥ ൩൮ ॥

കോ നു മേഽതിതരേന്മായാം വിഷക്തസ്ത്വദൃതേ പുമാന് । താംസ്താന്വിസൃജതീം ഭാവാന്ദുസ്തരാമകൃതാത്മഭിഃ ॥ ൩൯ ॥

സേയം ഗുണമയീ മായാ ന ത്വാമഭിഭവിഷ്യതി । മയാ സമേതാ കാലേന കാലരൂപേണ ഭാഗശഃ ॥ ൪൦ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം ഭഗവതാ രാജന് ശ്രീവത്സാങ്കേന സത്കൃതഃ । ആമന്ത്ര്യ തം പരിക്രമ്യ സഗണഃ സ്വാലയം യയൌ ॥ ൪൧ ॥

ആത്മാംശഭൂതാം താം മായാം ഭവാനീം ഭഗവാന്ഭവഃ । സമ്മതാമൃഷിമുഖ്യാനാം പ്രീത്യാചഷ്ടാഥ ഭാരത ॥ ൪൨ ॥

അയി വ്യപശ്യസ്ത്വമജസ്യ മായാംപരസ്യ പുംസഃ പരദേവതായാഃ । അഹം കലാനാമൃഷഭോഽപി മുഹ്യേയയാവശോഽന്യേ കിമുതാസ്വതന്ത്രാഃ ॥ ൪൩ ॥

യം മാമപൃച്ഛസ്ത്വമുപേത്യ യോഗാത്സമാസഹസ്രാന്ത ഉപാരതം വൈ । സ ഏഷ സാക്ഷാത് പുരുഷഃ പുരാണോന യത്ര കാലോ വിശതേ ന വേദഃ ॥ ൪൪ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി തേഽഭിഹിതസ്താത വിക്രമഃ ശാര്ങ്ഗധന്വനഃ । സിന്ധോര്നിര്മഥനേ യേന ധൃതഃ പൃഷ്ഠേ മഹാചലഃ ॥ ൪൫ ॥

ഏതന്മുഹുഃ കീര്തയതോഽനുശൃണ്വതോ
ന രിഷ്യതേ ജാതു സമുദ്യമഃ ക്വചിത് ।
യദുത്തമശ്ലോകഗുണാനുവര്ണനം
സമസ്തസംസാരപരിശ്രമാപഹമ് ॥ ൪൬ ॥

അസദവിഷയമങ്ഘ്രിം ഭാവഗമ്യം പ്രപന്നാ-
നമൃതമമരവര്യാനാശയത് സിന്ധുമഥ്യമ് ।
കപടയുവതിവേഷോ മോഹയന്യഃ സുരാരീം-
സ്തമഹമുപസൃതാനാം കാമപൂരം നതോഽസ്മി ॥ ൪൭ ॥