ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୮.୧୫

ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ବଲେଃ ପଦତ୍ରଯଂ ଭୂମେଃ କସ୍ମାଦ୍ଧରିରଯାଚତ ।
ଭୂତେଶ୍ଵରଃ କୃପଣଵଲ୍ଲବ୍ଧାର୍ଥୋଽପି ବବନ୍ଧ ତମ୍ ॥ ୧ ॥

ଏତଦ୍ ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମୋ ମହତ୍କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ ।
ଯାଚ୍ଞେଶ୍ଵରସ୍ଯ ପୂର୍ଣସ୍ଯ ବନ୍ଧନଂ ଚାପ୍ଯନାଗସଃ ॥ ୨ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ପରାଜିତଶ୍ରୀରସୁଭିଶ୍ଚ ହାପିତୋ
ହୀନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଜନ୍ଭୃଗୁଭିଃ ସ ଜୀଵିତଃ ।
ସର୍ଵାତ୍ମନା ତାନଭଜଦ୍ ଭୃଗୂନ୍ବଲିଃ
ଶିଷ୍ଯୋ ମହାତ୍ମାର୍ଥନିଵେଦନେନ ॥ ୩ ॥

ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଭୃଗଵଃ ପ୍ରୀଯମାଣା
ଅଯାଜଯନ୍ଵିଶ୍ଵଜିତା ତ୍ରିଣାକମ୍ ।
ଜିଗୀଷମାଣଂ ଵିଧିନାଭିଷିଚ୍ଯ
ମହାଭିଷେକେଣ ମହାନୁଭାଵାଃ ॥ ୪ ॥

ତତୋ ରଥଃ କାଞ୍ଚନପଟ୍ଟନଦ୍ଧୋ
ହଯାଶ୍ଚ ହର୍ଯଶ୍ଵତୁରଙ୍ଗଵର୍ଣାଃ ।
ଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ସିଂହେନ ଵିରାଜମାନୋ
ହୁତାଶନାଦାସ ହଵିର୍ଭିରିଷ୍ଟାତ୍ ॥ ୫ ॥

ଧନୁଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ପୁରଟୋପନଦ୍ଧଂ
ତୂଣାଵରିକ୍ତୌ କଵଚଂ ଚ ଦିଵ୍ଯମ୍ ।
ପିତାମହସ୍ତସ୍ଯ ଦଦୌ ଚ ମାଲା-
ମମ୍ଲାନପୁଷ୍ପାଂ ଜଲଜଂ ଚ ଶୁକ୍ରଃ ॥ ୬ ॥

ଏଵଂ ସ ଵିପ୍ରାର୍ଜିତଯୋଧନାର୍ଥ-
ସ୍ତୈଃ କଲ୍ପିତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋଽଥ ଵିପ୍ରାନ୍ ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ କୃତପ୍ରଣାମଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ନମଶ୍ଚକାର ॥ ୭ ॥

ଅଥାରୁହ୍ଯ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଭୃଗୁଦତ୍ତଂ ମହାରଥଃ ।
ସୁସ୍ରଗ୍ଧରୋଽଥ ସନ୍ନହ୍ଯ ଧନ୍ଵୀ ଖଡ୍ଗୀ ଧୃତେଷୁଧିଃ ॥ ୮ ॥

ହେମାଙ୍ଗଦଲସବ୍ଦାହୁଃ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲଃ ।
ରରାଜ ରଥମାରୂଢୋ ଧିଷ୍ଣ୍ଯସ୍ଥ ଇଵ ହଵ୍ଯଵାଟ୍ ॥ ୯ ॥

ତୁଲ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯବଲଶ୍ରୀଭିଃ ସ୍ଵଯୂଥୈର୍ଦୈତ୍ଯଯୂଥପୈଃ ।
ପିବଦ୍ଭିରିଵ ଖଂ ଦୃଗ୍ଭିର୍ଦହଦ୍ଭିଃ ପରିଧୀନିଵ ॥ ୧୦ ॥

ଵୃତୋ ଵିକର୍ଷନ୍ ମହତୀମାସୁରୀଂ ଧ୍ଵଜିନୀଂ ଵିଭୁଃ ।
ଯଯାଵିନ୍ଦ୍ରପୁରୀଂ ସ୍ଵୃଦ୍ଧାଂ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ରୋଦସୀ ॥ ୧୧ ॥

ରମ୍ଯାମୁପଵନୋଦ୍ଯାନୈଃ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭିର୍ନନ୍ଦନାଦିଭିଃ ।
କୂଜଦ୍ଵିହଙ୍ଗମିଥୁନୈର୍ଗାଯନ୍ମତ୍ତମଧୁଵ୍ରତୈଃ ।
ପ୍ରଵାଲଫଲପୁଷ୍ପୋରୁଭାରଶାଖାମରଦ୍ରୁମୈଃ ॥ ୧୨ ॥

ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵକାରଣ୍ଡଵକୁଲାକୁଲାଃ ।
ନଲିନ୍ଯୋ ଯତ୍ର କ୍ରୀଡନ୍ତି ପ୍ରମଦାଃ ସୁରସେଵିତାଃ ॥ ୧୩ ॥

ଆକାଶଗଙ୍ଗଯା ଦେଵ୍ଯା ଵୃତାଂ ପରିଖଭୂତଯା ।
ପ୍ରାକାରେଣାଗ୍ନିଵର୍ଣେନ ସାଟ୍ଟାଲେନୋନ୍ନତେନ ଚ ॥ ୧୪ ॥

ରୁକ୍ମପଟ୍ଟକପାଟୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵାରୈଃ ସ୍ଫଟିକଗୋପୁରୈଃ ।
ଜୁଷ୍ଟାଂ ଵିଭକ୍ତପ୍ରପଥାଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଵିନିର୍ମିତାମ୍ ॥ ୧୫ ॥

ସଭାଚତ୍ଵରରଥ୍ଯାଢ୍ଯାଂ ଵିମାନୈର୍ନ୍ଯର୍ବୁଦୈର୍ଯୁତାମ୍ ।
ଶୃଙ୍ଗାଟକୈର୍ମଣିମଯୈର୍ଵଜ୍ରଵିଦ୍ରୁମଵେଦିଭିଃ ॥ ୧୬ ॥

ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଵଯୋରୂପାଃ ଶ୍ଯାମା ଵିରଜଵାସସଃ ।
ଭ୍ରାଜନ୍ତେ ରୂପଵନ୍ନାର୍ଯୋ ହ୍ଯର୍ଚିର୍ଭିରିଵ ଵହ୍ନଯଃ ॥ ୧୭ ॥

ସୁରସ୍ତ୍ରୀକେଶଵିଭ୍ରଷ୍ଟନଵସୌଗନ୍ଧିକସ୍ରଜାମ୍ ।
ଯତ୍ରାମୋଦମୁପାଦାଯ ମାର୍ଗ ଆଵାତି ମାରୁତଃ ॥ ୧୮ ॥

ହେମଜାଲାକ୍ଷନିର୍ଗଚ୍ଛଦ୍ଧୂମେନାଗୁରୁଗନ୍ଧିନା ।
ପାଣ୍ଡୁରେଣ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନମାର୍ଗେ ଯାନ୍ତି ସୁରପ୍ରିଯାଃ ॥ ୧୯ ॥

ମୁକ୍ତାଵିତାନୈର୍ମଣିହେମକେତୁଭି-
ର୍ନାନାପତାକାଵଲଭୀଭିରାଵୃତାମ୍ ।
ଶିଖଣ୍ଡିପାରାଵତଭୃଙ୍ଗନାଦିତାଂ
ଵୈମାନିକସ୍ତ୍ରୀକଲଗୀତମଙ୍ଗଲାମ୍ ॥ ୨୦ ॥

ମୃଦଙ୍ଗଶଙ୍ଖାନକଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନୈଃ
ସତାଲଵୀଣାମୁରଜେଷ୍ଟଵେଣୁଭିଃ ।
ନୃତ୍ଯୈଃ ସଵାଦ୍ଯୈରୁପଦେଵଗୀତକୈ-
ର୍ମନୋରମାଂ ସ୍ଵପ୍ରଭଯା ଜିତପ୍ରଭାମ୍ ॥ ୨୧ ॥

ଯାଂ ନ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯଧର୍ମିଷ୍ଠାଃ ଖଲା ଭୂତଦ୍ରୁହଃ ଶଠାଃ ।
ମାନିନଃ କାମିନୋ ଲୁବ୍ଧା ଏଭିର୍ହୀନା ଵ୍ରଜନ୍ତି ଯତ୍ ॥ ୨୨ ॥

ତାଂ ଦେଵଧାନୀଂ ସ ଵରୂଥିନୀପତି-
ର୍ବହିଃ ସମନ୍ତାଦ୍ ରୁରୁଧେ ପୃତନ୍ଯଯା ।
ଆଚାର୍ଯଦତ୍ତଂ ଜଲଜଂ ମହାସ୍ଵନଂ
ଦଧ୍ମୌ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜନ୍ଭଯମିନ୍ଦ୍ରଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୨୩ ॥

ମଘଵାଂସ୍ତମଭିପ୍ରେତ୍ଯ ବଲେଃ ପରମମୁଦ୍ଯମମ୍ ।
ସର୍ଵଦେଵଗଣୋପେତୋ ଗୁରୁମେତଦୁଵାଚ ହ ॥ ୨୪ ॥

ଭଗଵନ୍ନୁଦ୍ଯମୋ ଭୂଯାନ୍ବଲେର୍ନଃ ପୂର୍ଵଵୈରିଣଃ ।
ଅଵିଷହ୍ଯମିମଂ ମନ୍ଯେ କେନାସୀତ୍ତେଜସୋର୍ଜିତଃ ॥ ୨୫ ॥

ନୈନଂ କଶ୍ଚିତ୍ କୁତୋ ଵାପି ପ୍ରତିଵ୍ଯୋଢୁମଧୀଶ୍ଵରଃ ।
ପିବନ୍ନିଵ ମୁଖେନେଦଂ ଲିହନ୍ନିଵ ଦିଶୋ ଦଶ ।
ଦହନ୍ନିଵ ଦିଶୋ ଦୃଗ୍ଭିଃ ସଂଵର୍ତାଗ୍ନିରିଵୋତ୍ଥିତଃ ॥ ୨୬ ॥

ବ୍ରୂହି କାରଣମେତସ୍ଯ ଦୁର୍ଧର୍ଷତ୍ଵସ୍ଯ ମଦ୍ରିପୋଃ ।
ଓଜଃ ସହୋ ବଲଂ ତେଜୋ ଯତ ଏତତ୍ସମୁଦ୍ଯମଃ ॥ ୨୭ ॥

ଶ୍ରୀଗୁରୁରୁଵାଚ
ଜାନାମି ମଘଵଞ୍ଛତ୍ରୋରୁନ୍ନତେରସ୍ଯ କାରଣମ୍ ।
ଶିଷ୍ଯାଯୋପଭୃତଂ ତେଜୋ ଭୃଗୁଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ ॥ ୨୮ ॥

ଓଜସ୍ଵିନଂ ବଲିଂ ଜେତୁଂ ନ ସମର୍ଥୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ ।
ଭଵଦ୍ଵିଧୋ ଭଵାନ୍ଵାପି ଵର୍ଜଯିତ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍ ।
ଵିଜେଷ୍ଯତି ନ କୋଽପ୍ଯେନଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜଃସମେଧିତମ୍ ।
ନାସ୍ଯ ଶକ୍ତଃ ପୁରଃ ସ୍ଥାତୁଂ କୃତାନ୍ତସ୍ଯ ଯଥା ଜନାଃ ॥ ୨୯ ॥

ତସ୍ମାନ୍ନିଲଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ।
ଯାତ କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତୋ ଯତଃ ଶତ୍ରୋର୍ଵିପର୍ଯଯଃ ॥ ୩୦ ॥

ଏଷ ଵିପ୍ରବଲୋଦର୍କଃ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯୂର୍ଜିତଵିକ୍ରମଃ ।
ତେଷାମେଵାପମାନେନ ସାନୁବନ୍ଧୋ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି ॥ ୩୧ ॥

ଏଵଂ ସୁମନ୍ତ୍ରିତାର୍ଥାସ୍ତେ ଗୁରୁଣାର୍ଥାନୁଦର୍ଶିନା ।
ହିତ୍ଵା ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଗୀର୍ଵାଣାଃ କାମରୂପିଣଃ ॥ ୩୨ ॥

ଦେଵେଷ୍ଵଥ ନିଲୀନେଷୁ ବଲିର୍ଵୈରୋଚନଃ ପୁରୀମ୍ ।
ଦେଵଧାନୀମଧିଷ୍ଠାଯ ଵଶଂ ନିନ୍ଯେ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ॥ ୩୩ ॥

ତଂ ଵିଶ୍ଵଜଯିନଂ ଶିଷ୍ଯଂ ଭୃଗଵଃ ଶିଷ୍ଯଵତ୍ସଲାଃ ।
ଶତେନ ହଯମେଧାନାମନୁଵ୍ରତମଯାଜଯନ୍ ॥ ୩୪ ॥

ତତସ୍ତଦନୁଭାଵେନ ଭୁଵନତ୍ରଯଵିଶ୍ରୁତାମ୍ ।
କୀର୍ତିଂ ଦିକ୍ଷୁ ଵିତନ୍ଵାନଃ ସ ରେଜ ଉଡୁରାଡିଵ ॥ ୩୫ ॥

ବୁଭୁଜେ ଚ ଶ୍ରିଯଂ ସ୍ଵୃଦ୍ଧାଂ ଦ୍ଵିଜଦେଵୋପଲମ୍ଭିତାମ୍ ।
କୃତକୃତ୍ଯମିଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନୋ ମହାମନାଃ ॥ ୩୬ ॥