శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం పుత్రేషు నష్టేషు దేవమాతాదితిస్తదా ।
హృతే త్రివిష్టపే దైత్యైః పర్యతప్యదనాథవత్ ॥ ౧ ॥
ఏవం పుత్రేషు నష్టేషు దేవమాతాదితిస్తదా ।
హృతే త్రివిష్టపే దైత్యైః పర్యతప్యదనాథవత్ ॥ ౧ ॥
ఏకదా కశ్యపస్తస్యా ఆశ్రమం భగవానగాత్ ।
నిరుత్సవం నిరానన్దం సమాధేర్విరతశ్చిరాత్ ॥ ౨ ॥
నిరుత్సవం నిరానన్దం సమాధేర్విరతశ్చిరాత్ ॥ ౨ ॥
స పత్నీం దీనవదనాం కృతాసనపరిగ్రహః ।
సభాజితో యథాన్యాయమిదమాహ కురూద్వహ ॥ ౩ ॥
సభాజితో యథాన్యాయమిదమాహ కురూద్వహ ॥ ౩ ॥
అప్యభద్రం న విప్రాణాం భద్రే లోకేఽధునాగతమ్ ।
న ధర్మస్య న లోకస్య మృత్యోశ్ఛన్దానువర్తినః ॥ ౪ ॥
న ధర్మస్య న లోకస్య మృత్యోశ్ఛన్దానువర్తినః ॥ ౪ ॥
అపి వాకుశలం కిఞ్చిద్ గృహేషు గృహమేధిని ।
ధర్మస్యార్థస్య కామస్య యత్ర యోగో హ్యయోగినామ్ ॥ ౫ ॥
ధర్మస్యార్థస్య కామస్య యత్ర యోగో హ్యయోగినామ్ ॥ ౫ ॥
అపి వాతిథయోఽభ్యేత్య కుటుమ్బాసక్తయా త్వయా ।
గృహాదపూజితా యాతాః ప్రత్యుత్థానేన వా క్వచిత్ ॥ ౬ ॥
గృహాదపూజితా యాతాః ప్రత్యుత్థానేన వా క్వచిత్ ॥ ౬ ॥
గృహేషు యేష్వతిథయో నార్చితాః సలిలైరపి ।
యది నిర్యాన్తి తే నూనం ఫేరురాజగృహోపమాః ॥ ౭ ॥
యది నిర్యాన్తి తే నూనం ఫేరురాజగృహోపమాః ॥ ౭ ॥
అప్యగ్నయస్తు వేలాయాం న హుతా హవిషా సతి ।
త్వయోద్విగ్నధియా భద్రే ప్రోషితే మయి కర్హిచిత్ ॥ ౮ ॥
త్వయోద్విగ్నధియా భద్రే ప్రోషితే మయి కర్హిచిత్ ॥ ౮ ॥
యత్పూజయా కామదుఘాన్యాతి లోకాన్గృహాన్వితః ।
బ్రాహ్మణోఽగ్నిశ్చ వై విష్ణోః సర్వదేవాత్మనో ముఖమ్ ॥ ౯ ॥
బ్రాహ్మణోఽగ్నిశ్చ వై విష్ణోః సర్వదేవాత్మనో ముఖమ్ ॥ ౯ ॥
అపి సర్వే కుశలినస్తవ పుత్రా మనస్విని ।
లక్షయేఽస్వస్థమాత్మానం భవత్యా లక్షణైరహమ్ ॥ ౧౦ ॥
లక్షయేఽస్వస్థమాత్మానం భవత్యా లక్షణైరహమ్ ॥ ౧౦ ॥
శ్రీఅదితిరువాచ
భద్రం ద్విజగవాం బ్రహ్మన్ధర్మస్యాస్య జనస్య చ ।
త్రివర్గస్య పరం క్షేత్రం గృహమేధిన్గృహా ఇమే ॥ ౧౧ ॥
భద్రం ద్విజగవాం బ్రహ్మన్ధర్మస్యాస్య జనస్య చ ।
త్రివర్గస్య పరం క్షేత్రం గృహమేధిన్గృహా ఇమే ॥ ౧౧ ॥
అగ్నయోఽతిథయో భృత్యా భిక్షవో యే చ లిప్సవః ।
సర్వం భగవతో బ్రహ్మన్ననుధ్యానాన్న రిష్యతి ॥ ౧౨ ॥
సర్వం భగవతో బ్రహ్మన్ననుధ్యానాన్న రిష్యతి ॥ ౧౨ ॥
కో ను మే భగవన్కామో న సమ్పద్యేత మానసః ।
యస్యా భవాన్ప్రజాధ్యక్ష ఏవం ధర్మాన్ప్రభాషతే ॥ ౧౩ ॥
యస్యా భవాన్ప్రజాధ్యక్ష ఏవం ధర్మాన్ప్రభాషతే ॥ ౧౩ ॥
తవైవ మారీచ మనఃశరీరజాః
ప్రజా ఇమాః సత్త్వరజస్తమోజుషః ।
సమో భవాంస్తాస్వసురాదిషు ప్రభో
తథాపి భక్తం భజతే మహేశ్వరః ॥ ౧౪ ॥
ప్రజా ఇమాః సత్త్వరజస్తమోజుషః ।
సమో భవాంస్తాస్వసురాదిషు ప్రభో
తథాపి భక్తం భజతే మహేశ్వరః ॥ ౧౪ ॥
తస్మాదీశ భజన్త్యా మే శ్రేయశ్చిన్తయ సువ్రత ।
హృతశ్రియో హృతస్థానాన్సపత్నైః పాహి నః ప్రభో ॥ ౧౫ ॥
హృతశ్రియో హృతస్థానాన్సపత్నైః పాహి నః ప్రభో ॥ ౧౫ ॥
పరైర్వివాసితా సాహం మగ్నా వ్యసనసాగరే ।
ఐశ్వర్యం శ్రీర్యశః స్థానం హృతాని ప్రబలైర్మమ ॥ ౧౬ ॥
ఐశ్వర్యం శ్రీర్యశః స్థానం హృతాని ప్రబలైర్మమ ॥ ౧౬ ॥
యథా తాని పునః సాధో ప్రపద్యేరన్ మమాత్మజాః ।
తథా విధేహి కల్యాణం ధియా కల్యాణకృత్తమ ॥ ౧౭ ॥
తథా విధేహి కల్యాణం ధియా కల్యాణకృత్తమ ॥ ౧౭ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవమభ్యర్థితోఽదిత్యా కస్తామాహ స్మయన్నివ ।
అహో మాయాబలం విష్ణోః స్నేహబద్ధమిదం జగత్ ॥ ౧౮ ॥
ఏవమభ్యర్థితోఽదిత్యా కస్తామాహ స్మయన్నివ ।
అహో మాయాబలం విష్ణోః స్నేహబద్ధమిదం జగత్ ॥ ౧౮ ॥
క్వ దేహో భౌతికోఽనాత్మా క్వ చాత్మా ప్రకృతేః పరః ।
కస్య కే పతిపుత్రాద్యా మోహ ఏవ హి కారణమ్ ॥ ౧౯ ॥
కస్య కే పతిపుత్రాద్యా మోహ ఏవ హి కారణమ్ ॥ ౧౯ ॥
ఉపతిష్ఠస్వ పురుషం భగవన్తం జనార్దనమ్ ।
సర్వభూతగుహావాసం వాసుదేవం జగద్గురుమ్ ॥ ౨౦ ॥
సర్వభూతగుహావాసం వాసుదేవం జగద్గురుమ్ ॥ ౨౦ ॥
స విధాస్యతి తే కామాన్హరిర్దీనానుకమ్పనః ।
అమోఘా భగవద్భక్తిర్నేతరేతి మతిర్మమ ॥ ౨౧ ॥
అమోఘా భగవద్భక్తిర్నేతరేతి మతిర్మమ ॥ ౨౧ ॥
శ్రీఅదితిరువాచ
కేనాహం విధినా బ్రహ్మన్నుపస్థాస్యే జగత్పతిమ్ ।
యథా మే సత్యసఙ్కల్పో విదధ్యాత్ స మనోరథమ్ ॥ ౨౨ ॥
కేనాహం విధినా బ్రహ్మన్నుపస్థాస్యే జగత్పతిమ్ ।
యథా మే సత్యసఙ్కల్పో విదధ్యాత్ స మనోరథమ్ ॥ ౨౨ ॥
ఆదిశ త్వం ద్విజశ్రేష్ఠ విధిం తదుపధావనమ్ ।
ఆశు తుష్యతి మే దేవః సీదన్త్యాః సహ పుత్రకైః ॥ ౨౩ ॥
ఆశు తుష్యతి మే దేవః సీదన్త్యాః సహ పుత్రకైః ॥ ౨౩ ॥
శ్రీకశ్యప ఉవాచ
ఏతన్మే భగవాన్పృష్టః ప్రజాకామస్య పద్మజః ।
యదాహ తే ప్రవక్ష్యామి వ్రతం కేశవతోషణమ్ ॥ ౨౪ ॥
ఏతన్మే భగవాన్పృష్టః ప్రజాకామస్య పద్మజః ।
యదాహ తే ప్రవక్ష్యామి వ్రతం కేశవతోషణమ్ ॥ ౨౪ ॥
ఫాల్గునస్యామలే పక్షే ద్వాదశాహం పయోవ్రతమ్ ।
అర్చయేదరవిన్దాక్షం భక్త్యా పరమయాన్వితః ॥ ౨౫ ॥
అర్చయేదరవిన్దాక్షం భక్త్యా పరమయాన్వితః ॥ ౨౫ ॥
సినీవాల్యాం మృదాలిప్య స్నాయాత్ క్రోడవిదీర్ణయా ।
యది లభ్యేత వై స్రోతస్యేతం మన్త్రముదీరయేత్ ॥ ౨౬ ॥
యది లభ్యేత వై స్రోతస్యేతం మన్త్రముదీరయేత్ ॥ ౨౬ ॥
త్వం దేవ్యాదివరాహేణ రసాయాః స్థానమిచ్ఛతా ।
ఉద్ధృతాసి నమస్తుభ్యం పాప్మానం మే ప్రణాశయ ॥ ౨౭ ॥
ఉద్ధృతాసి నమస్తుభ్యం పాప్మానం మే ప్రణాశయ ॥ ౨౭ ॥
నిర్వర్తితాత్మనియమో దేవమర్చేత్ సమాహితః ।
అర్చాయాం స్థణ్డిలే సూర్యే జలే వహ్నౌ గురావపి ॥ ౨౮ ॥
అర్చాయాం స్థణ్డిలే సూర్యే జలే వహ్నౌ గురావపి ॥ ౨౮ ॥
నమస్తుభ్యం భగవతే పురుషాయ మహీయసే ।
సర్వభూతనివాసాయ వాసుదేవాయ సాక్షిణే ॥ ౨౯ ॥
సర్వభూతనివాసాయ వాసుదేవాయ సాక్షిణే ॥ ౨౯ ॥
నమోఽవ్యక్తాయ సూక్ష్మాయ ప్రధానపురుషాయ చ ।
చతుర్వింశద్గుణజ్ఞాయ గుణసఙ్ఖ్యానహేతవే ॥ ౩౦ ॥
చతుర్వింశద్గుణజ్ఞాయ గుణసఙ్ఖ్యానహేతవే ॥ ౩౦ ॥
నమో ద్విశీర్ష్ణే త్రిపదే చతుఃశృఙ్గాయ తన్తవే ।
సప్తహస్తాయ యజ్ఞాయ త్రయీవిద్యాత్మనే నమః ॥ ౩౧ ॥
సప్తహస్తాయ యజ్ఞాయ త్రయీవిద్యాత్మనే నమః ॥ ౩౧ ॥
నమః శివాయ రుద్రాయ నమః శక్తిధరాయ చ ।
సర్వవిద్యాధిపతయే భూతానాం పతయే నమః ॥ ౩౨ ॥
సర్వవిద్యాధిపతయే భూతానాం పతయే నమః ॥ ౩౨ ॥
నమో హిరణ్యగర్భాయ ప్రాణాయ జగదాత్మనే ।
యోగైశ్వర్యశరీరాయ నమస్తే యోగహేతవే ॥ ౩౩ ॥
యోగైశ్వర్యశరీరాయ నమస్తే యోగహేతవే ॥ ౩౩ ॥
నమస్త ఆదిదేవాయ సాక్షిభూతాయ తే నమః ।
నారాయణాయ ఋషయే నరాయ హరయే నమః ॥ ౩౪ ॥
నారాయణాయ ఋషయే నరాయ హరయే నమః ॥ ౩౪ ॥
నమో మరకతశ్యామవపుషేఽధిగతశ్రియే ।
కేశవాయ నమస్తుభ్యం నమస్తే పీతవాససే ॥ ౩౫ ॥
కేశవాయ నమస్తుభ్యం నమస్తే పీతవాససే ॥ ౩౫ ॥
త్వం సర్వవరదః పుంసాం వరేణ్య వరదర్షభ ।
అతస్తే శ్రేయసే ధీరాః పాదరేణుముపాసతే ॥ ౩౬ ॥
అతస్తే శ్రేయసే ధీరాః పాదరేణుముపాసతే ॥ ౩౬ ॥
అన్వవర్తన్త యం దేవాః శ్రీశ్చ తత్పాదపద్మయోః ।
స్పృహయన్త ఇవామోదం భగవాన్మే ప్రసీదతామ్ ॥ ౩౭ ॥
స్పృహయన్త ఇవామోదం భగవాన్మే ప్రసీదతామ్ ॥ ౩౭ ॥
ఏతైర్మన్త్రైర్హృషీకేశమావాహనపురస్కృతమ్ ।
అర్చయేచ్ఛ్రద్ధయా యుక్తః పాద్యోపస్పర్శనాదిభిః ॥ ౩౮ ॥
అర్చయేచ్ఛ్రద్ధయా యుక్తః పాద్యోపస్పర్శనాదిభిః ॥ ౩౮ ॥
అర్చిత్వా గన్ధమాల్యాద్యైః పయసా స్నపయేద్ విభుమ్ ।
వస్త్రోపవీతాభరణపాద్యోపస్పర్శనైస్తతః ।
గన్ధధూపాదిభిశ్చార్చేద్ద్వాదశాక్షరవిద్యయా ॥ ౩౯ ॥
వస్త్రోపవీతాభరణపాద్యోపస్పర్శనైస్తతః ।
గన్ధధూపాదిభిశ్చార్చేద్ద్వాదశాక్షరవిద్యయా ॥ ౩౯ ॥
శృతం పయసి నైవేద్యం శాల్యన్నం విభవే సతి ।
ససర్పిః సగుడం దత్త్వా జుహుయాన్మూలవిద్యయా ॥ ౪౦ ॥
ససర్పిః సగుడం దత్త్వా జుహుయాన్మూలవిద్యయా ॥ ౪౦ ॥
నివేదితం తద్భక్తాయ దద్యాద్భుఞ్జీత వా స్వయమ్ ।
దత్త్వాచమనమర్చిత్వా తామ్బూలం చ నివేదయేత్ ॥ ౪౧ ॥
దత్త్వాచమనమర్చిత్వా తామ్బూలం చ నివేదయేత్ ॥ ౪౧ ॥
జపేదష్టోత్తరశతం స్తువీత స్తుతిభిః ప్రభుమ్ ।
కృత్వా ప్రదక్షిణం భూమౌ ప్రణమేద్ దణ్డవన్ముదా ॥ ౪౨ ॥
కృత్వా ప్రదక్షిణం భూమౌ ప్రణమేద్ దణ్డవన్ముదా ॥ ౪౨ ॥
కృత్వా శిరసి తచ్ఛేషాం దేవముద్వాసయేత్ తతః ।
ద్వయవరాన్భోజయేద్ విప్రాన్పాయసేన యథోచితమ్ ॥ ౪౩ ॥
ద్వయవరాన్భోజయేద్ విప్రాన్పాయసేన యథోచితమ్ ॥ ౪౩ ॥
భుఞ్జీత తైరనుజ్ఞాతః సేష్టః శేషం సభాజితైః ।
బ్రహ్మచార్యథ తద్రాత్ర్యాం శ్వోభూతే ప్రథమేఽహని ॥ ౪౪ ॥
బ్రహ్మచార్యథ తద్రాత్ర్యాం శ్వోభూతే ప్రథమేఽహని ॥ ౪౪ ॥
స్నాతః శుచిర్యథోక్తేన విధినా సుసమాహితః ।
పయసా స్నాపయిత్వార్చేద్ యావద్వ్రతసమాపనమ్ ॥ ౪౫ ॥
పయసా స్నాపయిత్వార్చేద్ యావద్వ్రతసమాపనమ్ ॥ ౪౫ ॥
పయోభక్షో వ్రతమిదం చరేద్ విష్ణవర్చనాదృతః ।
పూర్వవజ్జుహుయాదగ్నిం బ్రాహ్మణాంశ్చాపి భోజయేత్ ॥ ౪౬ ॥
పూర్వవజ్జుహుయాదగ్నిం బ్రాహ్మణాంశ్చాపి భోజయేత్ ॥ ౪౬ ॥
ఏవం త్వహరహః కుర్యాద్ద్వాదశాహం పయోవ్రతమ్ ।
హరేరారాధనం హోమమర్హణం ద్విజతర్పణమ్ ॥ ౪౭ ॥
హరేరారాధనం హోమమర్హణం ద్విజతర్పణమ్ ॥ ౪౭ ॥
ప్రతిపద్దినమారభ్య యావచ్ఛుక్లత్రయోదశీమ్ ।
బ్రహ్మచర్యమధఃస్వప్నం స్నానం త్రిషవణం చరేత్ ॥ ౪౮ ॥
బ్రహ్మచర్యమధఃస్వప్నం స్నానం త్రిషవణం చరేత్ ॥ ౪౮ ॥
వర్జయేదసదాలాపం భోగానుచ్చావచాంస్తథా ।
అహింస్రః సర్వభూతానాం వాసుదేవపరాయణః ॥ ౪౯ ॥
అహింస్రః సర్వభూతానాం వాసుదేవపరాయణః ॥ ౪౯ ॥
త్రయోదశ్యామథో విష్ణోః స్నపనం పఞ్చకైర్విభోః ।
కారయేచ్ఛాస్త్రదృష్టేన విధినా విధికోవిదైః ॥ ౫౦ ॥
కారయేచ్ఛాస్త్రదృష్టేన విధినా విధికోవిదైః ॥ ౫౦ ॥
పూజాం చ మహతీం కుర్యాద్ విత్తశాఠ్యవివర్జితః ।
చరుం నిరూప్య పయసి శిపివిష్టాయ విష్ణవే ॥ ౫౧ ॥
చరుం నిరూప్య పయసి శిపివిష్టాయ విష్ణవే ॥ ౫౧ ॥
సూక్తేన తేన పురుషం యజేత సుసమాహితః ।
నైవేద్యం చాతిగుణవద్ దద్యాత్పురుషతుష్టిదమ్ ॥ ౫౨ ॥
నైవేద్యం చాతిగుణవద్ దద్యాత్పురుషతుష్టిదమ్ ॥ ౫౨ ॥
ఆచార్యం జ్ఞానసమ్పన్నం వస్త్రాభరణధేనుభిః ।
తోషయేదృత్విజశ్చైవ తద్విద్ధ్యారాధనం హరేః ॥ ౫౩ ॥
తోషయేదృత్విజశ్చైవ తద్విద్ధ్యారాధనం హరేః ॥ ౫౩ ॥
భోజయేత్ తాన్గుణవతా సదన్నేన శుచిస్మితే ।
అన్యాంశ్చ బ్రాహ్మణాఞ్ఛక్త్యా యే చ తత్ర సమాగతాః ॥ ౫౪ ॥
అన్యాంశ్చ బ్రాహ్మణాఞ్ఛక్త్యా యే చ తత్ర సమాగతాః ॥ ౫౪ ॥
దక్షిణాం గురవే దద్యాదృత్విగ్భ్యశ్చ యథార్హతః ।
అన్నాద్యేనాశ్వపాకాంశ్చ ప్రీణయేత్సముపాగతాన్ ॥ ౫౫ ॥
అన్నాద్యేనాశ్వపాకాంశ్చ ప్రీణయేత్సముపాగతాన్ ॥ ౫౫ ॥
భుక్తవత్సు చ సర్వేషు దీనాన్ధకృపణాదిషు ।
విష్ణోస్తత్ప్రీణనం విద్వాన్భుఞ్జీత సహ బన్ధుభిః ॥ ౫౬ ॥
విష్ణోస్తత్ప్రీణనం విద్వాన్భుఞ్జీత సహ బన్ధుభిః ॥ ౫౬ ॥
నృత్యవాదిత్రగీతైశ్చ స్తుతిభిః స్వస్తివాచకైః ।
కారయేత్తత్కథాభిశ్చ పూజాం భగవతోఽన్వహమ్ ॥ ౫౭ ॥
కారయేత్తత్కథాభిశ్చ పూజాం భగవతోఽన్వహమ్ ॥ ౫౭ ॥
ఏతత్పయోవ్రతం నామ పురుషారాధనం పరమ్ ।
పితామహేనాభిహితం మయా తే సముదాహృతమ్ ॥ ౫౮ ॥
పితామహేనాభిహితం మయా తే సముదాహృతమ్ ॥ ౫౮ ॥
త్వం చానేన మహాభాగే సమ్యక్చీర్ణేన కేశవమ్ ।
ఆత్మనా శుద్ధభావేన నియతాత్మా భజావ్యయమ్ ॥ ౫౯ ॥
ఆత్మనా శుద్ధభావేన నియతాత్మా భజావ్యయమ్ ॥ ౫౯ ॥
అయం వై సర్వయజ్ఞాఖ్యః సర్వవ్రతమితి స్మృతమ్ ।
తపఃసారమిదం భద్రే దానం చేశ్వరతర్పణమ్ ॥ ౬౦ ॥
తపఃసారమిదం భద్రే దానం చేశ్వరతర్పణమ్ ॥ ౬౦ ॥
త ఏవ నియమాః సాక్షాత్త ఏవ చ యమోత్తమాః ।
తపో దానం వ్రతం యజ్ఞో యేన తుష్యత్యధోక్షజః ॥ ౬౧ ॥
తపో దానం వ్రతం యజ్ఞో యేన తుష్యత్యధోక్షజః ॥ ౬౧ ॥
తస్మాదేతద్వ్రతం భద్రే ప్రయతా శ్రద్ధయాచర ।
భగవాన్పరితుష్టస్తే వరానాశు విధాస్యతి ॥ ౬౨ ॥
భగవాన్పరితుష్టస్తే వరానాశు విధాస్యతి ॥ ౬౨ ॥