శ్రీశుక ఉవాచ
ఆసీద్ గిరివరో రాజంస్త్రికూట ఇతి విశ్రుతః ।
క్షీరోదేనావృతః శ్రీమాన్యోజనాయుతముచ్ఛ్రితః ॥ ౧ ॥
ఆసీద్ గిరివరో రాజంస్త్రికూట ఇతి విశ్రుతః ।
క్షీరోదేనావృతః శ్రీమాన్యోజనాయుతముచ్ఛ్రితః ॥ ౧ ॥
తావతా విస్తృతః పర్యక్త్రిభిః శృఙ్గైః పయోనిధిమ్ ।
దిశః ఖం రోచయన్నాస్తే రౌప్యాయసహిరణ్మయైః ॥ ౨ ॥
దిశః ఖం రోచయన్నాస్తే రౌప్యాయసహిరణ్మయైః ॥ ౨ ॥
అన్యైశ్చ కకుభః సర్వా రత్నధాతువిచిత్రితైః ।
నానాద్రుమలతాగుల్మైర్నిర్ఘోషైర్నిర్ఝరామ్భసామ్ ॥ ౩ ॥
నానాద్రుమలతాగుల్మైర్నిర్ఘోషైర్నిర్ఝరామ్భసామ్ ॥ ౩ ॥
స చావనిజ్యమానాఙ్ఘ్రిః సమన్తాత్ పయఊర్మిభిః ।
కరోతి శ్యామలాం భూమిం హరిన్మరకతాశ్మభిః ॥ ౪ ॥
కరోతి శ్యామలాం భూమిం హరిన్మరకతాశ్మభిః ॥ ౪ ॥
సిద్ధచారణగన్ధర్వైర్విద్యాధరమహోరగైః ।
కిన్నరైరప్సరోభిశ్చ క్రీడద్భిర్జుష్టకన్దరః ॥ ౫ ॥
కిన్నరైరప్సరోభిశ్చ క్రీడద్భిర్జుష్టకన్దరః ॥ ౫ ॥
యత్ర సఙ్గీతసన్నాదైర్నదద్గుహమమర్షయా ।
అభిగర్జన్తి హరయః శ్లాఘినః పరశఙ్కయా ॥ ౬ ॥
అభిగర్జన్తి హరయః శ్లాఘినః పరశఙ్కయా ॥ ౬ ॥
నానారణ్యపశువ్రాతసఙ్కులద్రోణ్యలఙ్కృతః ।
చిత్రద్రుమసురోద్యానకలకణ్ఠవిహఙ్గమః ॥ ౭ ॥
చిత్రద్రుమసురోద్యానకలకణ్ఠవిహఙ్గమః ॥ ౭ ॥
సరిత్సరోభిరచ్ఛోదైః పులినైర్మణివాలుకైః ।
దేవస్త్రీమజ్జనామోదసౌరభామ్బ్వనిలైర్యుతః ॥ ౮ ॥
దేవస్త్రీమజ్జనామోదసౌరభామ్బ్వనిలైర్యుతః ॥ ౮ ॥
తస్య ద్రోణ్యాం భగవతో వరుణస్య మహాత్మనః ।
ఉద్యానమృతుమన్నామ ఆక్రీడం సురయోషితామ్ ॥ ౯ ॥
ఉద్యానమృతుమన్నామ ఆక్రీడం సురయోషితామ్ ॥ ౯ ॥
సర్వతోఽలఙ్కృతం దివ్యైర్నిత్యపుష్పఫలద్రుమైః ।
మన్దారైః పారిజాతైశ్చ పాటలాశోకచమ్పకైః ॥ ౧౦ ॥
మన్దారైః పారిజాతైశ్చ పాటలాశోకచమ్పకైః ॥ ౧౦ ॥
చూతైః పియాలైః పనసైరామ్రైరామ్రాతకైరపి ।
క్రముకైర్నారికేలైశ్చ ఖర్జూరైర్బీజపూరకైః ॥ ౧౧ ॥
క్రముకైర్నారికేలైశ్చ ఖర్జూరైర్బీజపూరకైః ॥ ౧౧ ॥
మధుకైః శాలతాలైశ్చ తమాలైరసనార్జునైః ।
అరిష్టోడుమ్బరప్లక్షైర్వటైః కింశుకచన్దనైః ॥ ౧౨ ॥
అరిష్టోడుమ్బరప్లక్షైర్వటైః కింశుకచన్దనైః ॥ ౧౨ ॥
పిచుమర్దైః కోవిదారైః సరలైః సురదారుభిః ।
ద్రాక్షేక్షురమ్భాజమ్బుభిర్బదర్యక్షాభయామలైః ॥ ౧౩ ॥
ద్రాక్షేక్షురమ్భాజమ్బుభిర్బదర్యక్షాభయామలైః ॥ ౧౩ ॥
బిల్వైః కపిత్థైర్జమ్బీరైర్వృతో భల్లాతకాదిభిః ।
తస్మిన్సరః సువిపులం లసత్కాఞ్చనపఙ్కజమ్ ॥ ౧౪ ॥
తస్మిన్సరః సువిపులం లసత్కాఞ్చనపఙ్కజమ్ ॥ ౧౪ ॥
కుముదోత్పలకహ్లారశతపత్రశ్రియోర్జితమ్ ।
మత్తషట్పదనిర్ఘుష్టం శకున్తైశ్చ కలస్వనైః ॥ ౧౫ ॥
మత్తషట్పదనిర్ఘుష్టం శకున్తైశ్చ కలస్వనైః ॥ ౧౫ ॥
హంసకారణ్డవాకీర్ణం చక్రాహ్వైః సారసైరపి ।
జలకుక్కుటకోయష్టిదాత్యూహకులకూజితమ్ ॥ ౧౬ ॥
జలకుక్కుటకోయష్టిదాత్యూహకులకూజితమ్ ॥ ౧౬ ॥
మత్స్యకచ్ఛపసఞ్చారచలత్పద్మరజఃపయః ।
కదమ్బవేతసనలనీపవఞ్జులకైర్వృతమ్ ॥ ౧౭ ॥
కదమ్బవేతసనలనీపవఞ్జులకైర్వృతమ్ ॥ ౧౭ ॥
కున్దైః కురుబకాశోకైః శిరీషైః కూటజేఙ్గుదైః ।
కుబ్జకైః స్వర్ణయూథీభిర్నాగపున్నాగజాతిభిః ॥ ౧౮ ॥
కుబ్జకైః స్వర్ణయూథీభిర్నాగపున్నాగజాతిభిః ॥ ౧౮ ॥
మల్లికాశతపత్రైశ్చ మాధవీజాలకాదిభిః ।
శోభితం తీరజైశ్చాన్యైర్నిత్యర్తుభిరలం ద్రుమైః ॥ ౧౯ ॥
శోభితం తీరజైశ్చాన్యైర్నిత్యర్తుభిరలం ద్రుమైః ॥ ౧౯ ॥
తత్రైకదా తద్గిరికాననాశ్రయః
కరేణుభిర్వారణయూథపశ్చరన్ ।
సకణ్టకం కీచకవేణువేత్రవద్
విశాలగుల్మం ప్రరుజన్వనస్పతీన్ ॥ ౨౦ ॥
కరేణుభిర్వారణయూథపశ్చరన్ ।
సకణ్టకం కీచకవేణువేత్రవద్
విశాలగుల్మం ప్రరుజన్వనస్పతీన్ ॥ ౨౦ ॥
యద్గన్ధమాత్రాద్ధరయో గజేన్ద్రా
వ్యాఘ్రాదయో వ్యాలమృగాః సఖడ్గాః ।
మహోరగాశ్చాపి భయాద్ద్రవన్తి
సగౌరకృష్ణాః సరభాశ్చమర్యః ॥ ౨౧ ॥
వ్యాఘ్రాదయో వ్యాలమృగాః సఖడ్గాః ।
మహోరగాశ్చాపి భయాద్ద్రవన్తి
సగౌరకృష్ణాః సరభాశ్చమర్యః ॥ ౨౧ ॥
గోపుచ్ఛశాలావృకమర్కటాశ్చ ।
అన్యత్ర క్షుద్రా హరిణాః శశాదయ-
శ్చరన్త్యభీతా యదనుగ్రహేణ ॥ ౨౨ ॥
అన్యత్ర క్షుద్రా హరిణాః శశాదయ-
శ్చరన్త్యభీతా యదనుగ్రహేణ ॥ ౨౨ ॥
స ఘర్మతప్తః కరిభిః కరేణుభి-
ర్వృతో మదచ్యుత్కరభైరనుద్రుతః ।
గిరిం గరిమ్ణా పరితః ప్రకమ్పయన్
నిషేవ్యమాణోఽలికులైర్మదాశనైః ॥ ౨౩ ॥
ర్వృతో మదచ్యుత్కరభైరనుద్రుతః ।
గిరిం గరిమ్ణా పరితః ప్రకమ్పయన్
నిషేవ్యమాణోఽలికులైర్మదాశనైః ॥ ౨౩ ॥
సరోఽనిలం పఙ్కజరేణురూషితం
జిఘ్రన్విదూరాన్మదవిహ్వలేక్షణః ।
వృతః స్వయూథేన తృషార్దితేన తత్
సరోవరాభ్యాసమథాగమద్ద్రుతమ్ ॥ ౨౪ ॥
జిఘ్రన్విదూరాన్మదవిహ్వలేక్షణః ।
వృతః స్వయూథేన తృషార్దితేన తత్
సరోవరాభ్యాసమథాగమద్ద్రుతమ్ ॥ ౨౪ ॥
విగాహ్య తస్మిన్నమృతామ్బు నిర్మలం
హేమారవిన్దోత్పలరేణురూషితమ్ ।
పపౌ నికామం నిజపుష్కరోద్ధృత-
మాత్మానమద్భిః స్నపయన్గతక్లమః ॥ ౨౫ ॥
హేమారవిన్దోత్పలరేణురూషితమ్ ।
పపౌ నికామం నిజపుష్కరోద్ధృత-
మాత్మానమద్భిః స్నపయన్గతక్లమః ॥ ౨౫ ॥
స పుష్కరేణోద్ధృతశీకరామ్బుభి-
ర్నిపాయయన్సంస్నపయన్యథా గృహీ ।
ఘృణీ కరేణుః కరభాంశ్చ దుర్మదో
నాచష్ట కృచ్ఛ్రం కృపణోఽజమాయయా ॥ ౨౬ ॥
ర్నిపాయయన్సంస్నపయన్యథా గృహీ ।
ఘృణీ కరేణుః కరభాంశ్చ దుర్మదో
నాచష్ట కృచ్ఛ్రం కృపణోఽజమాయయా ॥ ౨౬ ॥
తం తత్ర కశ్చిన్నృప దైవచోదితో
గ్రాహో బలీయాంశ్చరణే రుషాగ్రహీత్ ।
యదృచ్ఛయైవం వ్యసనం గతో గజో
యథాబలం సోఽతిబలో విచక్రమే ॥ ౨౭ ॥
గ్రాహో బలీయాంశ్చరణే రుషాగ్రహీత్ ।
యదృచ్ఛయైవం వ్యసనం గతో గజో
యథాబలం సోఽతిబలో విచక్రమే ॥ ౨౭ ॥
తథాతురం యూథపతిం కరేణవో
వికృష్యమాణం తరసా బలీయసా ।
విచుక్రుశుర్దీనధియోఽపరే గజాః
పార్ష్ణిగ్రహాస్తారయితుం న చాశకన్ ॥ ౨౮ ॥
వికృష్యమాణం తరసా బలీయసా ।
విచుక్రుశుర్దీనధియోఽపరే గజాః
పార్ష్ణిగ్రహాస్తారయితుం న చాశకన్ ॥ ౨౮ ॥
నియుధ్యతోరేవమిభేన్ద్రనక్రయో-
ర్వికర్షతోరన్తరతో బహిర్మిథః ।
సమాః సహస్రం వ్యగమన్ మహీపతే
సప్రాణయోశ్చిత్రమమంసతామరాః ॥ ౨౯ ॥
ర్వికర్షతోరన్తరతో బహిర్మిథః ।
సమాః సహస్రం వ్యగమన్ మహీపతే
సప్రాణయోశ్చిత్రమమంసతామరాః ॥ ౨౯ ॥
తతో గజేన్ద్రస్య మనోబలౌజసాం
కాలేన దీర్ఘేణ మహానభూద్ వ్యయః ।
వికృష్యమాణస్య జలేఽవసీదతో
విపర్యయోఽభూత్ సకలం జలౌకసః ॥ ౩౦ ॥
కాలేన దీర్ఘేణ మహానభూద్ వ్యయః ।
వికృష్యమాణస్య జలేఽవసీదతో
విపర్యయోఽభూత్ సకలం జలౌకసః ॥ ౩౦ ॥
ఇత్థం గజేన్ద్రః స యదాప సఙ్కటం
ప్రాణస్య దేహీ వివశో యదృచ్ఛయా ।
అపారయన్నాత్మవిమోక్షణే చిరం
దధ్యావిమాం బుద్ధిమథాభ్యపద్యత ॥ ౩౧ ॥
ప్రాణస్య దేహీ వివశో యదృచ్ఛయా ।
అపారయన్నాత్మవిమోక్షణే చిరం
దధ్యావిమాం బుద్ధిమథాభ్యపద్యత ॥ ౩౧ ॥
న మామిమే జ్ఞాతయ ఆతురం గజాః
కుతః కరిణ్యః ప్రభవన్తి మోచితుమ్ ।
గ్రాహేణ పాశేన విధాతురావృతో-
ఽప్యహం చ తం యామి పరం పరాయణమ్ ॥ ౩౨ ॥
కుతః కరిణ్యః ప్రభవన్తి మోచితుమ్ ।
గ్రాహేణ పాశేన విధాతురావృతో-
ఽప్యహం చ తం యామి పరం పరాయణమ్ ॥ ౩౨ ॥
యః కశ్చనేశో బలినోఽన్తకోరగాత్
ప్రచణ్డవేగాదభిధావతో భృశమ్ ।
భీతం ప్రపన్నం పరిపాతి యద్భయా-
న్మృత్యుః ప్రధావత్యరణం తమీమహి ॥ ౩౩ ॥
ప్రచణ్డవేగాదభిధావతో భృశమ్ ।
భీతం ప్రపన్నం పరిపాతి యద్భయా-
న్మృత్యుః ప్రధావత్యరణం తమీమహి ॥ ౩౩ ॥