શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૮.૨૨

શ્રીશુક ઉવાચ
એવં વિપ્રકૃતો રાજન્ બલિર્ભગવતાસુરઃ ।
ભિદ્યમાનોઽપ્યભિન્નાત્મા પ્રત્યાહાવિક્લવં વચઃ ॥ ૧ ॥

શ્રીબલિરુવાચ
યદ્યુત્તમશ્લોક ભવાન્ મમેરિતં
વચો વ્યલીકં સુરવર્ય મન્યતે ।
કરોમ્યૃતં તન્ન ભવેત્ પ્રલમ્ભનં
પદં તૃતીયં કુરુ શીર્ષ્ણિ મે નિજમ્ ॥ ૨ ॥

બિભેમિ નાહં નિરયાત્ પદચ્યુતો
ન પાશબન્ધાદ્ વ્યસનાદ્ દુરત્યયાત્ ।
નૈવાર્થકૃચ્છ્રાદ્ ભવતો વિનિગ્રહા-
દસાધુવાદાદ્ ભૃશમુદ્વિજે યથા ॥ ૩ ॥

પુંસાં શ્લાઘ્યતમં મન્યે દણ્ડમર્હત્તમાર્પિતમ્ ।
યં ન માતા પિતા ભ્રાતા સુહૃદશ્ચાદિશન્તિ હિ ॥ ૪ ॥

ત્વં નૂનમસુરાણાં નઃ પરોક્ષઃ પરમો ગુરુઃ ।
યો નોઽનેકમદાન્ધાનાં વિભ્રંશં ચક્ષુરાદિશત્ ॥ ૫ ॥

યસ્મિન્ વૈરાનુબન્ધેન વ્યૂઢેન વિબુધેતરાઃ ।
બહવો લેભિરે સિદ્ધિં યામુ હૈકાન્તયોગિનઃ ॥ ૬ ॥

તેનાહં નિગૃહીતોઽસ્મિ ભવતા ભૂરિકર્મણા ।
બદ્ધશ્ચ વારુણૈઃ પાશૈર્નાતિવ્રીડે ન ચ વ્યથે ॥ ૭ ॥

પિતામહો મે ભવદીયસમ્મતઃ
પ્રહ્લાદ આવિષ્કૃતસાધુવાદઃ ।
ભવદ્વિપક્ષેણ વિચિત્રવૈશસં
સમ્પ્રાપિતસ્ત્વં પરમઃ સ્વપિત્રા ॥ ૮ ॥

કિમાત્મનાનેન જહાતિ યોઽન્તતઃ
કિં રિક્થહારૈઃ સ્વજનાખ્યદસ્યુભિઃ ।
કિં જાયયા સંસૃતિહેતુભૂતયા
મર્ત્યસ્ય ગેહૈઃ કિમિહાયુષો વ્યયઃ ॥ ૯ ॥

ઇત્થં સ નિશ્ચિત્ય પિતામહો મહા-
નગાધબોધો ભવતઃ પાદપદ્મમ્ ।
ધ્રુવં પ્રપેદે હ્યકુતોભયં જનાદ્
ભીતઃ સ્વપક્ષક્ષપણસ્ય સત્તમ ॥ ૧૦ ॥

અથાહમપ્યાત્મરિપોસ્તવાન્તિકં
દૈવેન નીતઃ પ્રસભં ત્યાજિતશ્રીઃ ।
ઇદં કૃતાન્તાન્તિકવર્તિ જીવિતં
યયાધ્રુવં સ્તબ્ધમતિર્ન બુધ્યતે ॥ ૧૧ ॥

શ્રીશુક ઉવાચ
તસ્યેત્થં ભાષમાણસ્ય પ્રહ્લાદો ભગવત્પ્રિયઃ ।
આજગામ કુરુશ્રેષ્ઠ રાકાપતિરિવોત્થિતઃ ॥ ૧૨ ॥

તમિન્દ્રસેનઃ સ્વપિતામહં શ્રિયા
વિરાજમાનં નલિનાયતેક્ષણમ્ ।
પ્રાંશું પિશઙ્ગામ્બરમઞ્જનત્વિષં
પ્રલમ્બબાહું શુભગર્ષભમૈક્ષત ॥ ૧૩ ॥

તસ્મૈ બલિર્વારુણપાશયન્ત્રિતઃ
સમર્હણં નોપજહાર પૂર્વવત્ ।
નનામ મૂર્ધ્નાશ્રુવિલોલલોચનઃ
સવ્રીડનીચીનમુખો બભૂવ હ ॥ ૧૪ ॥

સ તત્ર હાસીનમુદીક્ષ્ય સત્પતિં
હરિં સુનન્દાદ્યનુગૈરુપાસિતમ્ ।
ઉપેત્ય ભૂમૌ શિરસા મહામના
નનામ મૂર્ધ્ના પુલકાશ્રુવિક્લવઃ ॥ ૧૫ ॥

શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ
ત્વયૈવ દત્તં પદમૈન્દ્રમૂર્જિતં
હૃતં તદેવાદ્ય તથૈવ શોભનમ્ ।
મન્યે મહાનસ્ય કૃતો હ્યનુગ્રહો
વિભ્રંશિતો યચ્છ્રિય આત્મમોહનાત્ ॥ ૧૬ ॥

યયા હિ વિદ્વાનપિ મુહ્યતે યત-
સ્તત્ કો વિચષ્ટે ગતિમાત્મનો યથા ।
તસ્મૈ નમસ્તે જગદીશ્વરાય વૈ
નારાયણાયાખિલલોકસાક્ષિણે ॥ ૧૭ ॥

શ્રીશુક ઉવાચ
તસ્યાનુશૃણ્વતો રાજન્ પ્રહ્લાદસ્ય કૃતાઞ્જલેઃ ।
હિરણ્યગર્ભો ભગવાનુવાચ મધુસૂદનમ્ ॥ ૧૮ ॥

બદ્ધં વીક્ષ્ય પતિં સાધ્વી તત્પત્ની ભયવિહ્વલા ।
પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતોપેન્દ્રં બભાષેઽવાઙ્મુખી નૃપ ॥ ૧૯ ॥

શ્રીવિન્ધ્યાવલિરુવાચ
ક્રીડાર્થમાત્મન ઇદં ત્રિજગત્ કૃતં તે
સ્વામ્યં તુ તત્ર કુધિયોઽપર ઈશ કુર્યુઃ ।
કર્તુઃ પ્રભોસ્તવ કિમસ્યત આવહન્તિ
ત્યક્તહ્રિયસ્ત્વદવરોપિતકર્તૃવાદાઃ ॥ ૨૦ ॥

શ્રીબ્રહ્મોવાચ
ભૂતભાવન ભૂતેશ દેવદેવ જગન્મય ।
મુઞ્ચૈનં હૃતસર્વસ્વં નાયમર્હતિ નિગ્રહમ્ ॥ ૨૧ ॥

કૃત્સ્ના તેઽનેન દત્તા ભૂર્લોકાઃ કર્માર્જિતાશ્ચ યે ।
નિવેદિતં ચ સર્વસ્વમાત્માવિક્લવયા ધિયા ॥ ૨૨ ॥

યત્પાદયોરશઠધીઃ સલિલં પ્રદાય
દૂર્વાઙ્કુરૈરપિ વિધાય સતીં સપર્યામ્ ।
અપ્યુત્તમાં ગતિમસૌ ભજતે ત્રિલોકીં
દાશ્વાનવિક્લવમનાઃ કથમાર્તિમૃચ્છેત્ ॥ ૨૩ ॥

શ્રીભગવાનુવાચ
બ્રહ્મન્ યમનુગૃહ્ણામિ તદ્વિશો વિધુનોમ્યહમ્ ।
યન્મદઃ પુરુષઃ સ્તબ્ધો લોકં માં ચાવમન્યતે ॥ ૨૪ ॥

યદા કદાચિજ્જીવાત્મા સંસરન્ નિજકર્મભિઃ ।
નાનાયોનિષ્વનીશોઽયં પૌરુષીં ગતિમાવ્રજેત્ ॥ ૨૫ ॥

જન્મકર્મવયોરૂપવિદ્યૈશ્વર્યધનાદિભિઃ ।
યદ્યસ્ય ન ભવેત્ સ્તમ્ભસ્તત્રાયં મદનુગ્રહઃ ॥ ૨૬ ॥

માનસ્તમ્ભનિમિત્તાનાં જન્માદીનાં સમન્તતઃ ।
સર્વશ્રેયઃપ્રતીપાનાં હન્ત મુહ્યેન્ન મત્પરઃ ॥ ૨૭ ॥

એષ દાનવદૈત્યાનામગ્રણીઃ કીર્તિવર્ધનઃ ।
અજૈષીદજયાં માયાં સીદન્નપિ ન મુહ્યતિ ॥ ૨૮ ॥

ક્ષીણરિક્થશ્ચ્યુતઃ સ્થાનાત્ ક્ષિપ્તો બદ્ધશ્ચ શત્રુભિઃ ।
જ્ઞાતિભિશ્ચ પરિત્યક્તો યાતનામનુયાપિતઃ ॥ ૨૯ ॥

ગુરુણા ભર્ત્સિતઃ શપ્તો જહૌ સત્યં ન સુવ્રતઃ ।
છલૈરુક્તો મયા ધર્મો નાયં ત્યજતિ સત્યવાક્ ॥ ૩૦ ॥

એષ મે પ્રાપિતઃ સ્થાનં દુષ્પ્રાપમમરૈરપિ ।
સાવર્ણેરન્તરસ્યાયં ભવિતેન્દ્રો મદાશ્રયઃ ॥ ૩૧ ॥

તાવત્ સુતલમધ્યાસ્તાં વિશ્વકર્મવિનિર્મિતમ્ ।
યદાધયો વ્યાધયશ્ચ ક્લમસ્તન્દ્રા પરાભવઃ ।
નોપસર્ગા નિવસતાં સમ્ભવન્તિ મમેક્ષયા ॥ ૩૨ ॥

ઇન્દ્રસેન મહારાજ યાહિ ભો ભદ્રમસ્તુ તે ।
સુતલં સ્વર્ગિભિઃ પ્રાર્થ્યં જ્ઞાતિભિઃ પરિવારિતઃ ॥ ૩૩ ॥

ન ત્વામભિભવિષ્યન્તિ લોકેશાઃ કિમુતાપરે ।
ત્વચ્છાસનાતિગાન્ દૈત્યાંશ્ચક્રં મે સૂદયિષ્યતિ ॥ ૩૪ ॥

રક્ષિષ્યે સર્વતોઽહં ત્વાં સાનુગં સપરિચ્છદમ્ ।
સદા સન્નિહિતં વીર તત્ર માં દ્રક્ષ્યતે ભવાન્ ॥ ૩૫ ॥

તત્ર દાનવદૈત્યાનાં સઙ્ગાત્તે ભાવ આસુરઃ ।
દૃષ્ટ્વા મદનુભાવં વૈ સદ્યઃ કુણ્ઠો વિનઙ્ક્ષ્યતિ ॥ ૩૬ ॥