శ్రీమద్భాగవతమ్ ౮.౭

శ్రీశుక ఉవాచ
తే నాగరాజమామన్త్ర్య ఫలభాగేన వాసుకిమ్ ।
పరివీయ గిరౌ తస్మిన్ నేత్రమబ్ధిం ముదాన్వితాః ।
ఆరేభిరే సురా యత్తా అమృతార్థే కురూద్వహ ॥ ౧ ॥

హరిః పురస్తాజ్జగృహే పూర్వం దేవాస్తతోఽభవన్ ॥ ౨ ॥

తన్నైచ్ఛన్ దైత్యపతయో మహాపురుషచేష్టితమ్ ।
న గృహ్ణీమో వయం పుచ్ఛమహేరఙ్గమమఙ్గలమ్ ।
స్వాధ్యాయశ్రుతసమ్పన్నాః ప్రఖ్యాతా జన్మకర్మభిః ॥ ౩ ॥

ఇతి తూష్ణీం స్థితాన్దైత్యాన్ విలోక్య పురుషోత్తమః ।
స్మయమానో విసృజ్యాగ్రం పుచ్ఛం జగ్రాహ సామరః ॥ ౪ ॥

కృతస్థానవిభాగాస్త ఏవం కశ్యపనన్దనాః ।
మమన్థుః పరమం యత్తా అమృతార్థం పయోనిధిమ్ ॥ ౫ ॥

మథ్యమానేఽర్ణవే సోఽద్రిరనాధారో హ్యపోఽవిశత్ ।
ధ్రియమాణోఽపి బలిభిర్గౌరవాత్ పాణ్డునన్దన ॥ ౬ ॥

తే సునిర్విణ్ణమనసః పరిమ్లానముఖశ్రియః ।
ఆసన్ స్వపౌరుషే నష్టే దైవేనాతిబలీయసా ॥ ౭ ॥

విలోక్య విఘ్నేశవిధిం తదేశ్వరో
దురన్తవీర్యోఽవితథాభిసన్ధిః ।
కృత్వా వపుః కచ్ఛపమద్భుతం మహత్
ప్రవిశ్య తోయం గిరిముజ్జహార ॥ ౮ ॥

తముత్థితం వీక్ష్య కులాచలం పునః
సముద్యతా నిర్మథితుం సురాసురాః ।
దధార పృష్ఠేన స లక్షయోజన-
ప్రస్తారిణా ద్వీప ఇవాపరో మహాన్ ॥ ౯ ॥

సురాసురేన్ద్రైర్భుజవీర్యవేపితం
పరిభ్రమన్తం గిరిమఙ్గ పృష్ఠతః ।
బిభ్రత్ తదావర్తనమాదికచ్ఛపో
మేనేఽఙ్గకణ్డూయనమప్రమేయః ॥ ౧౦ ॥

తథాసురానావిశదాసురేణ
రూపేణ తేషాం బలవీర్యమీరయన్ ।
ఉద్దీపయన్ దేవగణాంశ్చ విష్ణు-
ర్దైవేన నాగేన్ద్రమబోధరూపః ॥ ౧౧ ॥

ఉపర్యగేన్ద్రం గిరిరాడివాన్య
ఆక్రమ్య హస్తేన సహస్రబాహుః ।
తస్థౌ దివి బ్రహ్మభవేన్ద్రముఖ్యై-
రభిష్టువద్భిః సుమనోఽభివృష్టః ॥ ౧౨ ॥

ఉపర్యధశ్చాత్మని గోత్రనేత్రయోః
పరేణ తే ప్రావిశతా సమేధితాః ।
మమన్థురబ్ధిం తరసా మదోత్కటా
మహాద్రిణా క్షోభితనక్రచక్రమ్ ॥ ౧౩ ॥

అహీన్ద్రసాహస్రకఠోరదృఙ్ముఖ-
శ్వాసాగ్నిధూమాహతవర్చసోఽసురాః ।
పౌలోమకాలేయబలీల్వలాదయో
దవాగ్నిదగ్ధాః సరలా ఇవాభవన్ ॥ ౧౪ ॥

దేవాంశ్చ తచ్ఛ్వాసశిఖాహతప్రభాన్
ధూమ్రామ్బరస్రగ్వరకఞ్చుకాననాన్ ।
సమభ్యవర్షన్భగవద్వశా ఘనా
వవుః సముద్రోర్మ్యుపగూఢవాయవః ॥ ౧౫ ॥

మథ్యమానాత్ తథా సిన్ధోర్దేవాసురవరూథపైః ।
యదా సుధా న జాయేత నిర్మమన్థాజితః స్వయమ్ ॥ ౧౬ ॥

మేఘశ్యామః కనకపరిధిః కర్ణవిద్యోతవిద్యు-
న్మూర్ధ్ని భ్రాజద్విలులితకచః స్రగ్ధరో రక్తనేత్రః ।
జైత్రైర్దోర్భిర్జగదభయదైర్దన్దశూకం గృహీత్వా
మథ్నన్ మథ్నా ప్రతిగిరిరివాశోభతాథో ధృతాద్రిః ॥ ౧౭ ॥

నిర్మథ్యమానాదుదధేరభూద్విషం
మహోల్బణం హాలహలాహ్వమగ్రతః ।
సమ్భ్రాన్తమీనోన్మకరాహికచ్ఛపాత్
తిమిద్విపగ్రాహతిమిఙ్గిలాకులాత్ ॥ ౧౮ ॥

తదుగ్రవేగం దిశి దిశ్యుపర్యధో
విసర్పదుత్సర్పదసహ్యమప్రతి ।
భీతాః ప్రజా దుద్రువురఙ్గ సేశ్వరా
అరక్ష్యమాణాః శరణం సదాశివమ్ ॥ ౧౯ ॥

విలోక్య తం దేవవరం త్రిలోక్యా
భవాయ దేవ్యాభిమతం మునీనామ్ ।
ఆసీనమద్రావపవర్గహేతో-
స్తపో జుషాణం స్తుతిభిః ప్రణేముః ॥ ౨౦ ॥

శ్రీప్రజాపతయ ఊచుః
దేవదేవ మహాదేవ భూతాత్మన్ భూతభావన ।
త్రాహి నః శరణాపన్నాంస్త్రైలోక్యదహనాద్ విషాత్ ॥ ౨౧ ॥

త్వమేకః సర్వజగత ఈశ్వరో బన్ధమోక్షయోః ।
తం త్వామర్చన్తి కుశలాః ప్రపన్నార్తిహరం గురుమ్ ॥ ౨౨ ॥

గుణమయ్యా స్వశక్త్యాస్య సర్గస్థిత్యప్యయాన్విభో ।
ధత్సే యదా స్వదృగ్ భూమన్బ్రహ్మవిష్ణుశివాభిధామ్ ॥ ౨౩ ॥

త్వం బ్రహ్మ పరమం గుహ్యం సదసద్భావభావనమ్ ।
నానాశక్తిభిరాభాతస్త్వమాత్మా జగదీశ్వరః ॥ ౨౪ ॥

త్వం శబ్దయోనిర్జగదాదిరాత్మా
ప్రాణేన్ద్రియద్రవ్యగుణః స్వభావః ।
కాలః క్రతుః సత్యమృతం చ ధర్మ-
స్త్వయ్యక్షరం యత్ త్రివృదామనన్తి ॥ ౨౫ ॥

అగ్నిర్ముఖం తేఽఖిలదేవతాత్మా
క్షితిం విదుర్లోకభవాఙ్ఘ్రిపఙ్కజమ్ ।
కాలం గతిం తేఽఖిలదేవతాత్మనో
దిశశ్చ కర్ణౌ రసనం జలేశమ్ ॥ ౨౬ ॥

నాభిర్నభస్తే శ్వసనం నభస్వాన్
సూర్యశ్చ చక్షూంషి జలం స్మ రేతః ।
పరావరాత్మాశ్రయణం తవాత్మా
సోమో మనో ద్యౌర్భగవన్ శిరస్తే ॥ ౨౭ ॥

కుక్షిః సముద్రా గిరయోఽస్థిసఙ్ఘా
రోమాణి సర్వౌషధివీరుధస్తే ।
ఛన్దాంసి సాక్షాత్ తవ సప్త ధాతవ-
స్త్రయీమయాత్మన్ హృదయం సర్వధర్మః ॥ ౨౮ ॥

ముఖాని పఞ్చోపనిషదస్తవేశ
యైస్త్రింశదష్టోత్తరమన్త్రవర్గః ।
యత్ తచ్ఛివాఖ్యం పరమాత్మతత్త్వం
దేవ స్వయంజ్యోతిరవస్థితిస్తే ॥ ౨౯ ॥

ఛాయా త్వధర్మోర్మిషు యైర్విసర్గో
నేత్రత్రయం సత్త్వరజస్తమాంసి ।
సాఙ్ఖ్యాత్మనః శాస్త్రకృతస్తవేక్షా
ఛన్దోమయో దేవ ఋషిః పురాణః ॥ ౩౦ ॥

న తే గిరిత్రాఖిలలోకపాల-
విరిఞ్చవైకుణ్ఠసురేన్ద్రగమ్యమ్ ।
జ్యోతిః పరం యత్ర రజస్తమశ్చ
సత్త్వం న యద్ బ్రహ్మ నిరస్తభేదమ్ ॥ ౩౧ ॥

కామాధ్వరత్రిపురకాలగరాద్యనేక-
భూతద్రుహః క్షపయతః స్తుతయే న తత్ తే ।
యస్త్వన్తకాల ఇదమాత్మకృతం స్వనేత్ర-
వహ్నిస్ఫులిఙ్గశిఖయా భసితం న వేద ॥ ౩౨ ॥

యే త్వాత్మరామగురుభిర్హృది చిన్తితాఙ్ఘ్రి-
ద్వన్ద్వం చరన్తముమయా తపసాభితప్తమ్ ।
కత్థన్త ఉగ్రపరుషం నిరతం శ్మశానే
తే నూనమూతిమవిదంస్తవ హాతలజ్జాః ॥ ౩౩ ॥

తత్ తస్య తే సదసతోః పరతః పరస్య
నాఞ్జః స్వరూపగమనే ప్రభవన్తి భూమ్నః ।
బ్రహ్మాదయః కిముత సంస్తవనే వయం తు
తత్సర్గసర్గవిషయా అపి శక్తిమాత్రమ్ ॥ ౩౪ ॥

ఏతత్ పరం ప్రపశ్యామో న పరం తే మహేశ్వర ।
మృడనాయ హి లోకస్య వ్యక్తిస్తేఽవ్యక్తకర్మణః ॥ ౩౫ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
తద్వీక్ష్య వ్యసనం తాసాం కృపయా భృశపీడితః ।
సర్వభూతసుహృద్ దేవ ఇదమాహ సతీం ప్రియామ్ ॥ ౩౬ ॥

శ్రీశివ ఉవాచ
అహో బత భవాన్యేతత్ ప్రజానాం పశ్య వైశసమ్ ।
క్షీరోదమథనోద్భూతాత్ కాలకూటాదుపస్థితమ్ ॥ ౩౭ ॥

ఆసాం ప్రాణపరీప్సూనాం విధేయమభయం హి మే ।
ఏతావాన్హి ప్రభోరర్థో యద్ దీనపరిపాలనమ్ ॥ ౩౮ ॥

ప్రాణైః స్వైః ప్రాణినః పాన్తి సాధవః క్షణభఙ్గురైః ।
బద్ధవైరేషు భూతేషు మోహితేష్వాత్మమాయయా ॥ ౩౯ ॥

పుంసః కృపయతో భద్రే సర్వాత్మా ప్రీయతే హరిః ।
ప్రీతే హరౌ భగవతి ప్రీయేఽహం సచరాచరః ।
తస్మాదిదం గరం భుఞ్జే ప్రజానాం స్వస్తిరస్తు మే ॥ ౪౦ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవమామన్త్ర్య భగవాన్భవానీం విశ్వభావనః ।
తద్ విషం జగ్ధుమారేభే ప్రభావజ్ఞాన్వమోదత ॥ ౪౧ ॥

తతః కరతలీకృత్య వ్యాపి హాలాహలం విషమ్ ।
అభక్షయన్మహాదేవః కృపయా భూతభావనః ॥ ౪౨ ॥

తస్యాపి దర్శయామాస స్వవీర్యం జలకల్మషః ।
యచ్చకార గలే నీలం తచ్చ సాధోర్విభూషణమ్ ॥ ౪౩ ॥

తప్యన్తే లోకతాపేన సాధవః ప్రాయశో జనాః ।
పరమారాధనం తద్ధి పురుషస్యాఖిలాత్మనః ॥ ౪౪ ॥

నిశమ్య కర్మ తచ్ఛమ్భోర్దేవదేవస్య మీఢుషః ।
ప్రజా దాక్షాయణీ బ్రహ్మా వైకుణ్ఠశ్చ శశంసిరే ॥ ౪౫ ॥

ప్రస్కన్నం పిబతః పాణేర్యత్ కిఞ్చిజ్జగృహుః స్మ తత్ ।
వృశ్చికాహివిషౌషధ్యో దన్దశూకాశ్చ యేఽపరే ॥ ౪౬ ॥