শ্ৰীশুক উৱাচ
ভগৱানাত্মনাত্মানং ৰাম উত্তমকল্পকৈঃ ।
সৰ্ৱদেৱমযং দেৱমীজেঽথাচাৰ্যৱান্ মখৈঃ ॥ ১ ॥
ভগৱানাত্মনাত্মানং ৰাম উত্তমকল্পকৈঃ ।
সৰ্ৱদেৱমযং দেৱমীজেঽথাচাৰ্যৱান্ মখৈঃ ॥ ১ ॥
হোত্ৰেঽদদাদ্ দিশং প্ৰাচীং ব্ৰহ্মণে দক্ষিণাং প্ৰভুঃ ।
অধ্ৱৰ্যৱে প্ৰতীচীং ৱা উত্তৰাং সামগায সঃ ॥ ২ ॥
অধ্ৱৰ্যৱে প্ৰতীচীং ৱা উত্তৰাং সামগায সঃ ॥ ২ ॥
আচাৰ্যায দদৌ শেষাং যাৱতী ভূস্তদন্তৰা ।
মন্যমান ইদং কৃত্স্নং ব্ৰাহ্মণোঽৰ্হতি নিঃস্পৃহঃ ॥ ৩ ॥
মন্যমান ইদং কৃত্স্নং ব্ৰাহ্মণোঽৰ্হতি নিঃস্পৃহঃ ॥ ৩ ॥
ইত্যযং তদলঙ্কাৰৱাসোভ্যামৱশেষিতঃ ।
তথা ৰাজ্ঞ্যপি ৱৈদেহী সৌমঙ্গল্যাৱশেষিতা ॥ ৪ ॥
তথা ৰাজ্ঞ্যপি ৱৈদেহী সৌমঙ্গল্যাৱশেষিতা ॥ ৪ ॥
তে তু ব্ৰাহ্মণদেৱস্য ৱাত্সল্যং ৱীক্ষ্য সংস্তুতম্ ।
প্ৰীতাঃ ক্লিন্নধিযস্তস্মৈ প্ৰত্যৰ্প্যেদং বভাষিৰে ॥ ৫ ॥
প্ৰীতাঃ ক্লিন্নধিযস্তস্মৈ প্ৰত্যৰ্প্যেদং বভাষিৰে ॥ ৫ ॥
অপ্ৰত্তং নস্ত্ৱযা কিং নু ভগৱন্ ভুৱনেশ্ৱৰ ।
যন্নোঽন্তৰ্হৃদযং ৱিশ্য তমো হংসি স্ৱৰোচিষা ॥ ৬ ॥
যন্নোঽন্তৰ্হৃদযং ৱিশ্য তমো হংসি স্ৱৰোচিষা ॥ ৬ ॥
নমো ব্ৰহ্মণ্যদেৱায ৰামাযাকুণ্ঠমেধসে ।
উত্তমশ্লোকধুৰ্যায ন্যস্তদণ্ডাৰ্পিতাঙ্ঘ্ৰযে ॥ ৭ ॥
উত্তমশ্লোকধুৰ্যায ন্যস্তদণ্ডাৰ্পিতাঙ্ঘ্ৰযে ॥ ৭ ॥
কদাচিল্লোকজিজ্ঞাসুৰ্গূঢো ৰাত্ৰ্যামলক্ষিতঃ ।
চৰন্ৱাচোঽশৃণোদ্ ৰামো ভাৰ্যামুদ্দিশ্য কস্যচিত্ ॥ ৮ ॥
চৰন্ৱাচোঽশৃণোদ্ ৰামো ভাৰ্যামুদ্দিশ্য কস্যচিত্ ॥ ৮ ॥
নাহং বিভৰ্মি ত্ৱাং দুষ্টামসতীং পৰৱেশ্মগাম্ ।
স্ত্ৰৈণো হি বিভৃযাত্ সীতাং ৰামো নাহং ভজে পুনঃ ॥ ৯ ॥
স্ত্ৰৈণো হি বিভৃযাত্ সীতাং ৰামো নাহং ভজে পুনঃ ॥ ৯ ॥
ইতি লোকাদ্ বহুমুখাদ্ দুৰাৰাধ্যাদসংৱিদঃ ।
পত্যা ভীতেন সা ত্যক্তা প্ৰাপ্তা প্ৰাচেতসাশ্ৰমম্ ॥ ১০ ॥
পত্যা ভীতেন সা ত্যক্তা প্ৰাপ্তা প্ৰাচেতসাশ্ৰমম্ ॥ ১০ ॥
অন্তৰ্ৱত্ন্যাগতে কালে যমৌ সা সুষুৱে সুতৌ ।
কুশো লৱ ইতি খ্যাতৌ তযোশ্চক্ৰে ক্ৰিযা মুনিঃ ॥ ১১ ॥
কুশো লৱ ইতি খ্যাতৌ তযোশ্চক্ৰে ক্ৰিযা মুনিঃ ॥ ১১ ॥
অঙ্গদশ্চিত্ৰকেতুশ্চ লক্ষ্মণস্যাত্মজৌ স্মৃতৌ ।
তক্ষঃ পুষ্কল ইত্যাস্তাং ভৰতস্য মহীপতে ॥ ১২ ॥
তক্ষঃ পুষ্কল ইত্যাস্তাং ভৰতস্য মহীপতে ॥ ১২ ॥
সুবাহুঃ শ্ৰুতসেনশ্চ শত্ৰুঘ্নস্য বভূৱতুঃ ।
গন্ধৰ্ৱান্ কোটিশো জঘ্নে ভৰতো ৱিজযে দিশাম্ ॥ ১৩ ॥
গন্ধৰ্ৱান্ কোটিশো জঘ্নে ভৰতো ৱিজযে দিশাম্ ॥ ১৩ ॥
তদীযং ধনমানীয সৰ্ৱং ৰাজ্ঞে ন্যৱেদযত্ ।
শত্ৰুঘ্নশ্চ মধোঃ পুত্ৰং লৱণং নাম ৰাক্ষসম্ ।
হত্ৱা মধুৱনে চক্ৰে মথুৰাং নাম ৱৈ পুৰীম্ ॥ ১৪ ॥
শত্ৰুঘ্নশ্চ মধোঃ পুত্ৰং লৱণং নাম ৰাক্ষসম্ ।
হত্ৱা মধুৱনে চক্ৰে মথুৰাং নাম ৱৈ পুৰীম্ ॥ ১৪ ॥
মুনৌ নিক্ষিপ্য তনযৌ সীতা ভৰ্ত্ৰা ৱিৱাসিতা ।
ধ্যাযন্তী ৰামচৰণৌ ৱিৱৰং প্ৰৱিৱেশ হ ॥ ১৫ ॥
ধ্যাযন্তী ৰামচৰণৌ ৱিৱৰং প্ৰৱিৱেশ হ ॥ ১৫ ॥
তচ্ছ্ৰুত্ৱা ভগৱান্ ৰামো ৰুন্ধন্নপি ধিযা শুচঃ ।
স্মৰংস্তস্যা গুণাংস্তাংস্তান্নাশক্নোদ্ ৰোদ্ধুমীশ্ৱৰঃ ॥ ১৬ ॥
স্মৰংস্তস্যা গুণাংস্তাংস্তান্নাশক্নোদ্ ৰোদ্ধুমীশ্ৱৰঃ ॥ ১৬ ॥
স্ত্ৰীপুংপ্ৰসঙ্গ এতাদৃক্সৰ্ৱত্ৰ ত্ৰাসমাৱহঃ ।
অপীশ্ৱৰাণাং কিমুত গ্ৰাম্যস্য গৃহচেতসঃ ॥ ১৭ ॥
অপীশ্ৱৰাণাং কিমুত গ্ৰাম্যস্য গৃহচেতসঃ ॥ ১৭ ॥
তত ঊৰ্ধ্ৱং ব্ৰহ্মচৰ্যং ধাৰ্যন্নজুহোত্ প্ৰভুঃ ।
ত্ৰযোদশাব্দসাহস্ৰমগ্নিহোত্ৰমখণ্ডিতম্ ॥ ১৮ ॥
ত্ৰযোদশাব্দসাহস্ৰমগ্নিহোত্ৰমখণ্ডিতম্ ॥ ১৮ ॥
স্মৰতাং হৃদি ৱিন্যস্য ৱিদ্ধং দণ্ডককণ্টকৈঃ ।
স্ৱপাদপল্লৱং ৰাম আত্মজ্যোতিৰগাত্ ততঃ ॥ ১৯ ॥
স্ৱপাদপল্লৱং ৰাম আত্মজ্যোতিৰগাত্ ততঃ ॥ ১৯ ॥
নেদং যশো ৰঘুপতেঃ সুৰযাচ্ঞযাত্ত-
লীলাতনোৰধিকসাম্যৱিমুক্তধাম্নঃ ।
ৰক্ষোৱধো জলধিবন্ধনমস্ত্ৰপূগৈঃ
কিং তস্য শত্ৰুহননে কপযঃ সহাযাঃ ॥ ২০ ॥
লীলাতনোৰধিকসাম্যৱিমুক্তধাম্নঃ ।
ৰক্ষোৱধো জলধিবন্ধনমস্ত্ৰপূগৈঃ
কিং তস্য শত্ৰুহননে কপযঃ সহাযাঃ ॥ ২০ ॥
যস্যামলং নৃপসদঃসু যশোঽধুনাপি
গাযন্ত্যঘঘ্নমৃষযো দিগিভেন্দ্ৰপট্টম্ ।
তং নাকপালৱসুপালকিৰীটজুষ্ট-
পাদাম্বুজং ৰঘুপতিং শৰণং প্ৰপদ্যে ॥ ২১ ॥
গাযন্ত্যঘঘ্নমৃষযো দিগিভেন্দ্ৰপট্টম্ ।
তং নাকপালৱসুপালকিৰীটজুষ্ট-
পাদাম্বুজং ৰঘুপতিং শৰণং প্ৰপদ্যে ॥ ২১ ॥
স যৈঃ স্পৃষ্টোঽভিদৃষ্টো ৱা সংৱিষ্টোঽনুগতোঽপি ৱা ।
কোসলাস্তে যযুঃ স্থানং যত্ৰ গচ্ছন্তি যোগিনঃ ॥ ২২ ॥
কোসলাস্তে যযুঃ স্থানং যত্ৰ গচ্ছন্তি যোগিনঃ ॥ ২২ ॥
পুৰুষো ৰামচৰিতং শ্ৰৱণৈৰুপধাৰযন্ ।
আনৃশংস্যপৰো ৰাজন্ কৰ্মবন্ধৈৰ্ৱিমুচ্যতে ॥ ২৩ ॥
আনৃশংস্যপৰো ৰাজন্ কৰ্মবন্ধৈৰ্ৱিমুচ্যতে ॥ ২৩ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
কথং স ভগৱান্ ৰামো ভ্ৰাতৃন্ ৱা স্ৱযমাত্মনঃ ।
তস্মিন্ ৱা তেঽন্ৱৱৰ্তন্ত প্ৰজাঃ পৌৰাশ্চ ঈশ্ৱৰে ॥ ২৪ ॥
কথং স ভগৱান্ ৰামো ভ্ৰাতৃন্ ৱা স্ৱযমাত্মনঃ ।
তস্মিন্ ৱা তেঽন্ৱৱৰ্তন্ত প্ৰজাঃ পৌৰাশ্চ ঈশ্ৱৰে ॥ ২৪ ॥
শ্ৰীবাদৰাযণিৰুৱাচ
অথাদিশদ্ দিগ্ৱিজযে ভ্ৰাতৃংস্ত্ৰিভুৱনেশ্ৱৰঃ ।
আত্মানং দৰ্শযন্ স্ৱানাং পুৰীমৈক্ষত সানুগঃ ॥ ২৫ ॥
অথাদিশদ্ দিগ্ৱিজযে ভ্ৰাতৃংস্ত্ৰিভুৱনেশ্ৱৰঃ ।
আত্মানং দৰ্শযন্ স্ৱানাং পুৰীমৈক্ষত সানুগঃ ॥ ২৫ ॥
আসিক্তমাৰ্গাং গন্ধোদৈঃ কৰিণাং মদশীকৰৈঃ ।
স্ৱামিনং প্ৰাপ্তমালোক্য মত্তাং ৱা সুতৰামিৱ ॥ ২৬ ॥
স্ৱামিনং প্ৰাপ্তমালোক্য মত্তাং ৱা সুতৰামিৱ ॥ ২৬ ॥
প্ৰাসাদগোপুৰসভাচৈত্যদেৱগৃহাদিষু ।
ৱিন্যস্তহেমকলশৈঃ পতাকাভিশ্চ মণ্ডিতাম্ ॥ ২৭ ॥
ৱিন্যস্তহেমকলশৈঃ পতাকাভিশ্চ মণ্ডিতাম্ ॥ ২৭ ॥
পূগৈঃ সৱৃন্তৈ ৰম্ভাভিঃ পট্টিকাভিঃ সুৱাসসাম্ ।
আদৰ্শৈৰংশুকৈঃ স্ৰগ্ভিঃ কৃতকৌতুকতোৰণাম্ ॥ ২৮ ॥
আদৰ্শৈৰংশুকৈঃ স্ৰগ্ভিঃ কৃতকৌতুকতোৰণাম্ ॥ ২৮ ॥
তমুপেযুস্তত্ৰ তত্ৰ পৌৰা অৰ্হণপাণযঃ ।
আশিষো যুযুজুৰ্দেৱ পাহীমাং প্ৰাক্ত্ৱযোদ্ধৃতাম্ ॥ ২৯ ॥
আশিষো যুযুজুৰ্দেৱ পাহীমাং প্ৰাক্ত্ৱযোদ্ধৃতাম্ ॥ ২৯ ॥
ততঃ প্ৰজা ৱীক্ষ্য পতিং চিৰাগতং
দিদৃক্ষযোত্সৃষ্টগৃহাঃ স্ত্ৰিযো নৰাঃ ।
আৰুহ্য হৰ্ম্যাণ্যৰৱিন্দলোচন-
মতৃপ্তনেত্ৰাঃ কুসুমৈৰৱাকিৰন্ ॥ ৩০ ॥
দিদৃক্ষযোত্সৃষ্টগৃহাঃ স্ত্ৰিযো নৰাঃ ।
আৰুহ্য হৰ্ম্যাণ্যৰৱিন্দলোচন-
মতৃপ্তনেত্ৰাঃ কুসুমৈৰৱাকিৰন্ ॥ ৩০ ॥
অথ প্ৰৱিষ্টঃ স্ৱগৃহং জুষ্টং স্ৱৈঃ পূৰ্ৱৰাজভিঃ ।
অনন্তাখিলকোষাঢ্যমনৰ্ঘ্যোৰুপৰিচ্ছদম্ ॥ ৩১ ॥
অনন্তাখিলকোষাঢ্যমনৰ্ঘ্যোৰুপৰিচ্ছদম্ ॥ ৩১ ॥
ৱিদ্ৰুমোদুম্বৰদ্ৱাৰৈৰ্ৱৈদূৰ্যস্তম্ভপঙ্ক্তিভিঃ ।
স্থলৈৰ্মাৰকতৈঃ স্ৱচ্ছৈৰ্ভ্ৰাজত্স্ফটিকভিত্তিভিঃ ॥ ৩২ ॥
স্থলৈৰ্মাৰকতৈঃ স্ৱচ্ছৈৰ্ভ্ৰাজত্স্ফটিকভিত্তিভিঃ ॥ ৩২ ॥
চিত্ৰস্ৰগ্ভিঃ পট্টিকাভিৰ্ৱাসোমণিগণাংশুকৈঃ ।
মুক্তাফলৈশ্চিদুল্লাসৈঃ কান্তকামোপপত্তিভিঃ ॥ ৩৩ ॥
মুক্তাফলৈশ্চিদুল্লাসৈঃ কান্তকামোপপত্তিভিঃ ॥ ৩৩ ॥
ধূপদীপৈঃ সুৰভিভিৰ্মণ্ডিতং পুষ্পমণ্ডনৈঃ ।
স্ত্ৰীপুম্ভিঃ সুৰসঙ্কাশৈৰ্জুষ্টং ভূষণভূষণৈঃ ॥ ৩৪ ॥
স্ত্ৰীপুম্ভিঃ সুৰসঙ্কাশৈৰ্জুষ্টং ভূষণভূষণৈঃ ॥ ৩৪ ॥
তস্মিন্স ভগৱান্ ৰামঃ স্নিগ্ধযা প্ৰিযযেষ্টযা ।
ৰেমে স্ৱাৰামধীৰাণামৃষভঃ সীতযা কিল ॥ ৩৫ ॥
ৰেমে স্ৱাৰামধীৰাণামৃষভঃ সীতযা কিল ॥ ৩৫ ॥
বুভুজে চ যথাকালং কামান্ ধৰ্মমপীডযন্ ।
ৱৰ্ষপূগান্ বহূন্ নৃণামভিধ্যাতাঙ্ঘ্ৰিপল্লৱঃ ॥ ৩৬ ॥
ৱৰ্ষপূগান্ বহূন্ নৃণামভিধ্যাতাঙ্ঘ্ৰিপল্লৱঃ ॥ ৩৬ ॥