ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଭଗଵାନାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ରାମ ଉତ୍ତମକଲ୍ପକୈଃ ।
ସର୍ଵଦେଵମଯଂ ଦେଵମୀଜେଽଥାଚାର୍ଯଵାନ୍ ମଖୈଃ ॥ ୧ ॥
ଭଗଵାନାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ରାମ ଉତ୍ତମକଲ୍ପକୈଃ ।
ସର୍ଵଦେଵମଯଂ ଦେଵମୀଜେଽଥାଚାର୍ଯଵାନ୍ ମଖୈଃ ॥ ୧ ॥
ହୋତ୍ରେଽଦଦାଦ୍ ଦିଶଂ ପ୍ରାଚୀଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରଭୁଃ ।
ଅଧ୍ଵର୍ଯଵେ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଵା ଉତ୍ତରାଂ ସାମଗାଯ ସଃ ॥ ୨ ॥
ଅଧ୍ଵର୍ଯଵେ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଵା ଉତ୍ତରାଂ ସାମଗାଯ ସଃ ॥ ୨ ॥
ଆଚାର୍ଯାଯ ଦଦୌ ଶେଷାଂ ଯାଵତୀ ଭୂସ୍ତଦନ୍ତରା ।
ମନ୍ଯମାନ ଇଦଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽର୍ହତି ନିଃସ୍ପୃହଃ ॥ ୩ ॥
ମନ୍ଯମାନ ଇଦଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽର୍ହତି ନିଃସ୍ପୃହଃ ॥ ୩ ॥
ଇତ୍ଯଯଂ ତଦଲଙ୍କାରଵାସୋଭ୍ଯାମଵଶେଷିତଃ ।
ତଥା ରାଜ୍ଞ୍ଯପି ଵୈଦେହୀ ସୌମଙ୍ଗଲ୍ଯାଵଶେଷିତା ॥ ୪ ॥
ତଥା ରାଜ୍ଞ୍ଯପି ଵୈଦେହୀ ସୌମଙ୍ଗଲ୍ଯାଵଶେଷିତା ॥ ୪ ॥
ତେ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଦେଵସ୍ଯ ଵାତ୍ସଲ୍ଯଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସଂସ୍ତୁତମ୍ ।
ପ୍ରୀତାଃ କ୍ଲିନ୍ନଧିଯସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପ୍ଯେଦଂ ବଭାଷିରେ ॥ ୫ ॥
ପ୍ରୀତାଃ କ୍ଲିନ୍ନଧିଯସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପ୍ଯେଦଂ ବଭାଷିରେ ॥ ୫ ॥
ଅପ୍ରତ୍ତଂ ନସ୍ତ୍ଵଯା କିଂ ନୁ ଭଗଵନ୍ ଭୁଵନେଶ୍ଵର ।
ଯନ୍ନୋଽନ୍ତର୍ହୃଦଯଂ ଵିଶ୍ଯ ତମୋ ହଂସି ସ୍ଵରୋଚିଷା ॥ ୬ ॥
ଯନ୍ନୋଽନ୍ତର୍ହୃଦଯଂ ଵିଶ୍ଯ ତମୋ ହଂସି ସ୍ଵରୋଚିଷା ॥ ୬ ॥
ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵାଯ ରାମାଯାକୁଣ୍ଠମେଧସେ ।
ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକଧୁର୍ଯାଯ ନ୍ଯସ୍ତଦଣ୍ଡାର୍ପିତାଙ୍ଘ୍ରଯେ ॥ ୭ ॥
ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକଧୁର୍ଯାଯ ନ୍ଯସ୍ତଦଣ୍ଡାର୍ପିତାଙ୍ଘ୍ରଯେ ॥ ୭ ॥
କଦାଚିଲ୍ଲୋକଜିଜ୍ଞାସୁର୍ଗୂଢୋ ରାତ୍ର୍ଯାମଲକ୍ଷିତଃ ।
ଚରନ୍ଵାଚୋଽଶୃଣୋଦ୍ ରାମୋ ଭାର୍ଯାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍ ॥ ୮ ॥
ଚରନ୍ଵାଚୋଽଶୃଣୋଦ୍ ରାମୋ ଭାର୍ଯାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍ ॥ ୮ ॥
ନାହଂ ବିଭର୍ମି ତ୍ଵାଂ ଦୁଷ୍ଟାମସତୀଂ ପରଵେଶ୍ମଗାମ୍ ।
ସ୍ତ୍ରୈଣୋ ହି ବିଭୃଯାତ୍ ସୀତାଂ ରାମୋ ନାହଂ ଭଜେ ପୁନଃ ॥ ୯ ॥
ସ୍ତ୍ରୈଣୋ ହି ବିଭୃଯାତ୍ ସୀତାଂ ରାମୋ ନାହଂ ଭଜେ ପୁନଃ ॥ ୯ ॥
ଇତି ଲୋକାଦ୍ ବହୁମୁଖାଦ୍ ଦୁରାରାଧ୍ଯାଦସଂଵିଦଃ ।
ପତ୍ଯା ଭୀତେନ ସା ତ୍ଯକ୍ତା ପ୍ରାପ୍ତା ପ୍ରାଚେତସାଶ୍ରମମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ପତ୍ଯା ଭୀତେନ ସା ତ୍ଯକ୍ତା ପ୍ରାପ୍ତା ପ୍ରାଚେତସାଶ୍ରମମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଅନ୍ତର୍ଵତ୍ନ୍ଯାଗତେ କାଲେ ଯମୌ ସା ସୁଷୁଵେ ସୁତୌ ।
କୁଶୋ ଲଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୌ ତଯୋଶ୍ଚକ୍ରେ କ୍ରିଯା ମୁନିଃ ॥ ୧୧ ॥
କୁଶୋ ଲଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୌ ତଯୋଶ୍ଚକ୍ରେ କ୍ରିଯା ମୁନିଃ ॥ ୧୧ ॥
ଅଙ୍ଗଦଶ୍ଚିତ୍ରକେତୁଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯାତ୍ମଜୌ ସ୍ମୃତୌ ।
ତକ୍ଷଃ ପୁଷ୍କଲ ଇତ୍ଯାସ୍ତାଂ ଭରତସ୍ଯ ମହୀପତେ ॥ ୧୨ ॥
ତକ୍ଷଃ ପୁଷ୍କଲ ଇତ୍ଯାସ୍ତାଂ ଭରତସ୍ଯ ମହୀପତେ ॥ ୧୨ ॥
ସୁବାହୁଃ ଶ୍ରୁତସେନଶ୍ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ବଭୂଵତୁଃ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ କୋଟିଶୋ ଜଘ୍ନେ ଭରତୋ ଵିଜଯେ ଦିଶାମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ କୋଟିଶୋ ଜଘ୍ନେ ଭରତୋ ଵିଜଯେ ଦିଶାମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ତଦୀଯଂ ଧନମାନୀଯ ସର୍ଵଂ ରାଜ୍ଞେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ ମଧୋଃ ପୁତ୍ରଂ ଲଵଣଂ ନାମ ରାକ୍ଷସମ୍ ।
ହତ୍ଵା ମଧୁଵନେ ଚକ୍ରେ ମଥୁରାଂ ନାମ ଵୈ ପୁରୀମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ ମଧୋଃ ପୁତ୍ରଂ ଲଵଣଂ ନାମ ରାକ୍ଷସମ୍ ।
ହତ୍ଵା ମଧୁଵନେ ଚକ୍ରେ ମଥୁରାଂ ନାମ ଵୈ ପୁରୀମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ମୁନୌ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ତନଯୌ ସୀତା ଭର୍ତ୍ରା ଵିଵାସିତା ।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ ରାମଚରଣୌ ଵିଵରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ॥ ୧୫ ॥
ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ ରାମଚରଣୌ ଵିଵରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ॥ ୧୫ ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ରାମୋ ରୁନ୍ଧନ୍ନପି ଧିଯା ଶୁଚଃ ।
ସ୍ମରଂସ୍ତସ୍ଯା ଗୁଣାଂସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ନାଶକ୍ନୋଦ୍ ରୋଦ୍ଧୁମୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୬ ॥
ସ୍ମରଂସ୍ତସ୍ଯା ଗୁଣାଂସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ନାଶକ୍ନୋଦ୍ ରୋଦ୍ଧୁମୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୬ ॥
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂପ୍ରସଙ୍ଗ ଏତାଦୃକ୍ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ରାସମାଵହଃ ।
ଅପୀଶ୍ଵରାଣାଂ କିମୁତ ଗ୍ରାମ୍ଯସ୍ଯ ଗୃହଚେତସଃ ॥ ୧୭ ॥
ଅପୀଶ୍ଵରାଣାଂ କିମୁତ ଗ୍ରାମ୍ଯସ୍ଯ ଗୃହଚେତସଃ ॥ ୧୭ ॥
ତତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଧାର୍ଯନ୍ନଜୁହୋତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ।
ତ୍ରଯୋଦଶାବ୍ଦସାହସ୍ରମଗ୍ନିହୋତ୍ରମଖଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ତ୍ରଯୋଦଶାବ୍ଦସାହସ୍ରମଗ୍ନିହୋତ୍ରମଖଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ସ୍ମରତାଂ ହୃଦି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଦ୍ଧଂ ଦଣ୍ଡକକଣ୍ଟକୈଃ ।
ସ୍ଵପାଦପଲ୍ଲଵଂ ରାମ ଆତ୍ମଜ୍ଯୋତିରଗାତ୍ ତତଃ ॥ ୧୯ ॥
ସ୍ଵପାଦପଲ୍ଲଵଂ ରାମ ଆତ୍ମଜ୍ଯୋତିରଗାତ୍ ତତଃ ॥ ୧୯ ॥
ନେଦଂ ଯଶୋ ରଘୁପତେଃ ସୁରଯାଚ୍ଞଯାତ୍ତ-
ଲୀଲାତନୋରଧିକସାମ୍ଯଵିମୁକ୍ତଧାମ୍ନଃ ।
ରକ୍ଷୋଵଧୋ ଜଲଧିବନ୍ଧନମସ୍ତ୍ରପୂଗୈଃ
କିଂ ତସ୍ଯ ଶତ୍ରୁହନନେ କପଯଃ ସହାଯାଃ ॥ ୨୦ ॥
ଲୀଲାତନୋରଧିକସାମ୍ଯଵିମୁକ୍ତଧାମ୍ନଃ ।
ରକ୍ଷୋଵଧୋ ଜଲଧିବନ୍ଧନମସ୍ତ୍ରପୂଗୈଃ
କିଂ ତସ୍ଯ ଶତ୍ରୁହନନେ କପଯଃ ସହାଯାଃ ॥ ୨୦ ॥
ଯସ୍ଯାମଲଂ ନୃପସଦଃସୁ ଯଶୋଽଧୁନାପି
ଗାଯନ୍ତ୍ଯଘଘ୍ନମୃଷଯୋ ଦିଗିଭେନ୍ଦ୍ରପଟ୍ଟମ୍ ।
ତଂ ନାକପାଲଵସୁପାଲକିରୀଟଜୁଷ୍ଟ-
ପାଦାମ୍ବୁଜଂ ରଘୁପତିଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ ୨୧ ॥
ଗାଯନ୍ତ୍ଯଘଘ୍ନମୃଷଯୋ ଦିଗିଭେନ୍ଦ୍ରପଟ୍ଟମ୍ ।
ତଂ ନାକପାଲଵସୁପାଲକିରୀଟଜୁଷ୍ଟ-
ପାଦାମ୍ବୁଜଂ ରଘୁପତିଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ ୨୧ ॥
ସ ଯୈଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟୋଽଭିଦୃଷ୍ଟୋ ଵା ସଂଵିଷ୍ଟୋଽନୁଗତୋଽପି ଵା ।
କୋସଲାସ୍ତେ ଯଯୁଃ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯୋଗିନଃ ॥ ୨୨ ॥
କୋସଲାସ୍ତେ ଯଯୁଃ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯୋଗିନଃ ॥ ୨୨ ॥
ପୁରୁଷୋ ରାମଚରିତଂ ଶ୍ରଵଣୈରୁପଧାରଯନ୍ ।
ଆନୃଶଂସ୍ଯପରୋ ରାଜନ୍ କର୍ମବନ୍ଧୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨୩ ॥
ଆନୃଶଂସ୍ଯପରୋ ରାଜନ୍ କର୍ମବନ୍ଧୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨୩ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
କଥଂ ସ ଭଗଵାନ୍ ରାମୋ ଭ୍ରାତୃନ୍ ଵା ସ୍ଵଯମାତ୍ମନଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ଵା ତେଽନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ପ୍ରଜାଃ ପୌରାଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରେ ॥ ୨୪ ॥
କଥଂ ସ ଭଗଵାନ୍ ରାମୋ ଭ୍ରାତୃନ୍ ଵା ସ୍ଵଯମାତ୍ମନଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ଵା ତେଽନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ପ୍ରଜାଃ ପୌରାଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରେ ॥ ୨୪ ॥
ଶ୍ରୀବାଦରାଯଣିରୁଵାଚ
ଅଥାଦିଶଦ୍ ଦିଗ୍ଵିଜଯେ ଭ୍ରାତୃଂସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ ।
ଆତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯନ୍ ସ୍ଵାନାଂ ପୁରୀମୈକ୍ଷତ ସାନୁଗଃ ॥ ୨୫ ॥
ଅଥାଦିଶଦ୍ ଦିଗ୍ଵିଜଯେ ଭ୍ରାତୃଂସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ ।
ଆତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯନ୍ ସ୍ଵାନାଂ ପୁରୀମୈକ୍ଷତ ସାନୁଗଃ ॥ ୨୫ ॥
ଆସିକ୍ତମାର୍ଗାଂ ଗନ୍ଧୋଦୈଃ କରିଣାଂ ମଦଶୀକରୈଃ ।
ସ୍ଵାମିନଂ ପ୍ରାପ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ମତ୍ତାଂ ଵା ସୁତରାମିଵ ॥ ୨୬ ॥
ସ୍ଵାମିନଂ ପ୍ରାପ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ମତ୍ତାଂ ଵା ସୁତରାମିଵ ॥ ୨୬ ॥
ପ୍ରାସାଦଗୋପୁରସଭାଚୈତ୍ଯଦେଵଗୃହାଦିଷୁ ।
ଵିନ୍ଯସ୍ତହେମକଲଶୈଃ ପତାକାଭିଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତାମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଵିନ୍ଯସ୍ତହେମକଲଶୈଃ ପତାକାଭିଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତାମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ପୂଗୈଃ ସଵୃନ୍ତୈ ରମ୍ଭାଭିଃ ପଟ୍ଟିକାଭିଃ ସୁଵାସସାମ୍ ।
ଆଦର୍ଶୈରଂଶୁକୈଃ ସ୍ରଗ୍ଭିଃ କୃତକୌତୁକତୋରଣାମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଆଦର୍ଶୈରଂଶୁକୈଃ ସ୍ରଗ୍ଭିଃ କୃତକୌତୁକତୋରଣାମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ତମୁପେଯୁସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ପୌରା ଅର୍ହଣପାଣଯଃ ।
ଆଶିଷୋ ଯୁଯୁଜୁର୍ଦେଵ ପାହୀମାଂ ପ୍ରାକ୍ତ୍ଵଯୋଦ୍ଧୃତାମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଆଶିଷୋ ଯୁଯୁଜୁର୍ଦେଵ ପାହୀମାଂ ପ୍ରାକ୍ତ୍ଵଯୋଦ୍ଧୃତାମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ତତଃ ପ୍ରଜା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପତିଂ ଚିରାଗତଂ
ଦିଦୃକ୍ଷଯୋତ୍ସୃଷ୍ଟଗୃହାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନରାଃ ।
ଆରୁହ୍ଯ ହର୍ମ୍ଯାଣ୍ଯରଵିନ୍ଦଲୋଚନ-
ମତୃପ୍ତନେତ୍ରାଃ କୁସୁମୈରଵାକିରନ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଦିଦୃକ୍ଷଯୋତ୍ସୃଷ୍ଟଗୃହାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନରାଃ ।
ଆରୁହ୍ଯ ହର୍ମ୍ଯାଣ୍ଯରଵିନ୍ଦଲୋଚନ-
ମତୃପ୍ତନେତ୍ରାଃ କୁସୁମୈରଵାକିରନ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଅଥ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ଜୁଷ୍ଟଂ ସ୍ଵୈଃ ପୂର୍ଵରାଜଭିଃ ।
ଅନନ୍ତାଖିଲକୋଷାଢ୍ଯମନର୍ଘ୍ଯୋରୁପରିଚ୍ଛଦମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଅନନ୍ତାଖିଲକୋଷାଢ୍ଯମନର୍ଘ୍ଯୋରୁପରିଚ୍ଛଦମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଵିଦ୍ରୁମୋଦୁମ୍ବରଦ୍ଵାରୈର୍ଵୈଦୂର୍ଯସ୍ତମ୍ଭପଙ୍କ୍ତିଭିଃ ।
ସ୍ଥଲୈର୍ମାରକତୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛୈର୍ଭ୍ରାଜତ୍ସ୍ଫଟିକଭିତ୍ତିଭିଃ ॥ ୩୨ ॥
ସ୍ଥଲୈର୍ମାରକତୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛୈର୍ଭ୍ରାଜତ୍ସ୍ଫଟିକଭିତ୍ତିଭିଃ ॥ ୩୨ ॥
ଚିତ୍ରସ୍ରଗ୍ଭିଃ ପଟ୍ଟିକାଭିର୍ଵାସୋମଣିଗଣାଂଶୁକୈଃ ।
ମୁକ୍ତାଫଲୈଶ୍ଚିଦୁଲ୍ଲାସୈଃ କାନ୍ତକାମୋପପତ୍ତିଭିଃ ॥ ୩୩ ॥
ମୁକ୍ତାଫଲୈଶ୍ଚିଦୁଲ୍ଲାସୈଃ କାନ୍ତକାମୋପପତ୍ତିଭିଃ ॥ ୩୩ ॥
ଧୂପଦୀପୈଃ ସୁରଭିଭିର୍ମଣ୍ଡିତଂ ପୁଷ୍ପମଣ୍ଡନୈଃ ।
ସ୍ତ୍ରୀପୁମ୍ଭିଃ ସୁରସଙ୍କାଶୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଭୂଷଣଭୂଷଣୈଃ ॥ ୩୪ ॥
ସ୍ତ୍ରୀପୁମ୍ଭିଃ ସୁରସଙ୍କାଶୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଭୂଷଣଭୂଷଣୈଃ ॥ ୩୪ ॥
ତସ୍ମିନ୍ସ ଭଗଵାନ୍ ରାମଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଯା ପ୍ରିଯଯେଷ୍ଟଯା ।
ରେମେ ସ୍ଵାରାମଧୀରାଣାମୃଷଭଃ ସୀତଯା କିଲ ॥ ୩୫ ॥
ରେମେ ସ୍ଵାରାମଧୀରାଣାମୃଷଭଃ ସୀତଯା କିଲ ॥ ୩୫ ॥
ବୁଭୁଜେ ଚ ଯଥାକାଲଂ କାମାନ୍ ଧର୍ମମପୀଡଯନ୍ ।
ଵର୍ଷପୂଗାନ୍ ବହୂନ୍ ନୃଣାମଭିଧ୍ଯାତାଙ୍ଘ୍ରିପଲ୍ଲଵଃ ॥ ୩୬ ॥
ଵର୍ଷପୂଗାନ୍ ବହୂନ୍ ନୃଣାମଭିଧ୍ଯାତାଙ୍ଘ୍ରିପଲ୍ଲଵଃ ॥ ୩୬ ॥