শ্ৰীশুক উৱাচ
পিত্ৰোপশিক্ষিতো ৰামস্তথেতি কুৰুনন্দন ।
সংৱত্সৰং তীৰ্থযাত্ৰাং চৰিত্ৱাশ্ৰমমাৱ্ৰজত্ ॥ ১ ॥
পিত্ৰোপশিক্ষিতো ৰামস্তথেতি কুৰুনন্দন ।
সংৱত্সৰং তীৰ্থযাত্ৰাং চৰিত্ৱাশ্ৰমমাৱ্ৰজত্ ॥ ১ ॥
কদাচিদ্ ৰেণুকা যাতা গঙ্গাযাং পদ্মমালিনম্ ।
গন্ধৰ্ৱৰাজং ক্ৰীডন্তমপ্সৰোভিৰপশ্যত ॥ ২ ॥
গন্ধৰ্ৱৰাজং ক্ৰীডন্তমপ্সৰোভিৰপশ্যত ॥ ২ ॥
ৱিলোকযন্তী ক্ৰীডন্তমুদকাৰ্থং নদীং গতা ।
হোমৱেলাং ন সস্মাৰ কিঞ্চিচ্চিত্ৰৰথস্পৃহা ॥ ৩ ॥
হোমৱেলাং ন সস্মাৰ কিঞ্চিচ্চিত্ৰৰথস্পৃহা ॥ ৩ ॥
কালাত্যযং তং ৱিলোক্য মুনেঃ শাপৱিশঙ্কিতা ।
আগত্য কলশং তস্থৌ পুৰোধায কৃতাঞ্জলিঃ ॥ ৪ ॥
আগত্য কলশং তস্থৌ পুৰোধায কৃতাঞ্জলিঃ ॥ ৪ ॥
ৱ্যভিচাৰং মুনিৰ্জ্ঞাত্ৱা পত্ন্যাঃ প্ৰকুপিতোঽব্ৰৱীত্ ।
ঘ্নতৈনাং পুত্ৰকাঃ পাপামিত্যুক্তাস্তে ন চক্ৰিৰে ॥ ৫ ॥
ঘ্নতৈনাং পুত্ৰকাঃ পাপামিত্যুক্তাস্তে ন চক্ৰিৰে ॥ ৫ ॥
ৰামঃ সঞ্চোদিতঃ পিত্ৰা ভ্ৰাতৃন্ মাত্ৰা সহাৱধীত্ ।
প্ৰভাৱজ্ঞো মুনেঃ সম্যক্ সমাধেস্তপসশ্চ সঃ ॥ ৬ ॥
প্ৰভাৱজ্ঞো মুনেঃ সম্যক্ সমাধেস্তপসশ্চ সঃ ॥ ৬ ॥
ৱৰেণচ্ছন্দযামাস প্ৰীতঃ সত্যৱতীসুতঃ ।
ৱৱ্ৰে হতানাং ৰামোঽপি জীৱিতং চাস্মৃতিং ৱধে ॥ ৭ ॥
ৱৱ্ৰে হতানাং ৰামোঽপি জীৱিতং চাস্মৃতিং ৱধে ॥ ৭ ॥
উত্তস্থুস্তে কুশলিনো নিদ্ৰাপায ইৱাঞ্জসা ।
পিতুৰ্ৱিদ্ৱাংস্তপোৱীৰ্যং ৰামশ্চক্ৰে সুহৃদ্ৱধম্ ॥ ৮ ॥
পিতুৰ্ৱিদ্ৱাংস্তপোৱীৰ্যং ৰামশ্চক্ৰে সুহৃদ্ৱধম্ ॥ ৮ ॥
যেঽৰ্জুনস্য সুতা ৰাজন্ স্মৰন্তঃ স্ৱপিতুৰ্ৱধম্ ।
ৰামৱীৰ্যপৰাভূতা লেভিৰে শৰ্ম ন ক্ৱচিত্ ॥ ৯ ॥
ৰামৱীৰ্যপৰাভূতা লেভিৰে শৰ্ম ন ক্ৱচিত্ ॥ ৯ ॥
একদাশ্ৰমতো ৰামে সভ্ৰাতৰি ৱনং গতে ।
ৱৈৰং সিষাধযিষৱো লব্ধচ্ছিদ্ৰা উপাগমন্ ॥ ১০ ॥
ৱৈৰং সিষাধযিষৱো লব্ধচ্ছিদ্ৰা উপাগমন্ ॥ ১০ ॥
দৃষ্ট্ৱাগ্ন্যাগাৰ আসীনমাৱেশিতধিযং মুনিম্ ।
ভগৱত্যুত্তমশ্লোকে জঘ্নুস্তে পাপনিশ্চযাঃ ॥ ১১ ॥
ভগৱত্যুত্তমশ্লোকে জঘ্নুস্তে পাপনিশ্চযাঃ ॥ ১১ ॥
যাচ্যমানাঃ কৃপণযা ৰামমাত্ৰাতিদাৰুণাঃ ।
প্ৰসহ্য শিৰ উত্কৃত্য নিন্যুস্তে ক্ষত্ৰবন্ধৱঃ ॥ ১২ ॥
প্ৰসহ্য শিৰ উত্কৃত্য নিন্যুস্তে ক্ষত্ৰবন্ধৱঃ ॥ ১২ ॥
ৰেণুকা দুঃখশোকাৰ্তা নিঘ্নন্ত্যাত্মানমাত্মনা ।
ৰাম ৰামেতি তাতেতি ৱিচুক্ৰোশোচ্চকৈঃ সতী ॥ ১৩ ॥
ৰাম ৰামেতি তাতেতি ৱিচুক্ৰোশোচ্চকৈঃ সতী ॥ ১৩ ॥
তদুপশ্ৰুত্য দূৰস্থা হা ৰামেত্যাৰ্তৱত্স্ৱনম্ ।
ত্ৱৰযাশ্ৰমমাসাদ্য দদৃশুঃ পিতৰং হতম্ ॥ ১৪ ॥
ত্ৱৰযাশ্ৰমমাসাদ্য দদৃশুঃ পিতৰং হতম্ ॥ ১৪ ॥
তে দুঃখৰোষামৰ্ষাৰ্তিশোকৱেগৱিমোহিতাঃ ।
হা তাত সাধো ধৰ্মিষ্ঠ ত্যক্ত্ৱাস্মান্স্ৱৰ্গতো ভৱান্ ॥ ১৫ ॥
হা তাত সাধো ধৰ্মিষ্ঠ ত্যক্ত্ৱাস্মান্স্ৱৰ্গতো ভৱান্ ॥ ১৫ ॥
ৱিলপ্যৈৱং পিতুৰ্দেহং নিধায ভ্ৰাতৃষু স্ৱযম্ ।
প্ৰগৃহ্য পৰশুং ৰামঃ ক্ষত্ৰান্তায মনো দধে ॥ ১৬ ॥
প্ৰগৃহ্য পৰশুং ৰামঃ ক্ষত্ৰান্তায মনো দধে ॥ ১৬ ॥
গত্ৱা মাহিষ্মতীং ৰামো ব্ৰহ্মঘ্নৱিহতশ্ৰিযম্ ।
তেষাং স শীৰ্ষভী ৰাজন্ মধ্যে চক্ৰে মহাগিৰিম্ ॥ ১৭ ॥
তেষাং স শীৰ্ষভী ৰাজন্ মধ্যে চক্ৰে মহাগিৰিম্ ॥ ১৭ ॥
তদ্ৰক্তেন নদীং ঘোৰামব্ৰহ্মণ্যভযাৱহাম্ ।
হেতুং কৃত্ৱা পিতৃৱধং ক্ষত্ৰেঽমঙ্গলকাৰিণি ॥ ১৮ ॥
হেতুং কৃত্ৱা পিতৃৱধং ক্ষত্ৰেঽমঙ্গলকাৰিণি ॥ ১৮ ॥
ত্ৰিঃসপ্তকৃত্ৱঃ পৃথিৱীং কৃত্ৱা নিঃক্ষত্ৰিযাং প্ৰভুঃ ।
সমন্তপঞ্চকে চক্ৰে শোণিতোদান্ হ্ৰদান্ নৱ ॥ ১৯ ॥
সমন্তপঞ্চকে চক্ৰে শোণিতোদান্ হ্ৰদান্ নৱ ॥ ১৯ ॥
পিতুঃ কাযেন সন্ধায শিৰ আদায বৰ্হিষি ।
সৰ্ৱদেৱমযং দেৱমাত্মানমযজন্মখৈঃ ॥ ২০ ॥
সৰ্ৱদেৱমযং দেৱমাত্মানমযজন্মখৈঃ ॥ ২০ ॥
দদৌ প্ৰাচীং দিশং হোত্ৰে ব্ৰহ্মণে দক্ষিণাং দিশম্ ।
অধ্ৱৰ্যৱে প্ৰতীচীং ৱৈ উদ্গাত্ৰে উত্তৰাং দিশম্ ॥ ২১ ॥
অধ্ৱৰ্যৱে প্ৰতীচীং ৱৈ উদ্গাত্ৰে উত্তৰাং দিশম্ ॥ ২১ ॥
অন্যেভ্যোঽৱান্তৰদিশঃ কশ্যপায চ মধ্যতঃ ।
আৰ্যাৱৰ্তমুপদ্ৰষ্ট্ৰে সদস্যেভ্যস্ততঃ পৰম্ ॥ ২২ ॥
আৰ্যাৱৰ্তমুপদ্ৰষ্ট্ৰে সদস্যেভ্যস্ততঃ পৰম্ ॥ ২২ ॥
ততশ্চাৱভৃথস্নানৱিধূতাশেষকিল্বিষঃ ।
সৰস্ৱত্যাং মহানদ্যাং ৰেজে ৱ্যব্ভ্ৰ ইৱাংশুমান্ ॥ ২৩ ॥
সৰস্ৱত্যাং মহানদ্যাং ৰেজে ৱ্যব্ভ্ৰ ইৱাংশুমান্ ॥ ২৩ ॥
স্ৱদেহং জমদগ্নিস্তু লব্ধ্ৱা সংজ্ঞানলক্ষণম্ ।
ঋষীণাং মণ্ডলে সোঽভূত্ সপ্তমো ৰামপূজিতঃ ॥ ২৪ ॥
ঋষীণাং মণ্ডলে সোঽভূত্ সপ্তমো ৰামপূজিতঃ ॥ ২৪ ॥
জামদগ্ন্যোঽপি ভগৱান্ ৰামঃ কমললোচনঃ ।
আগামিন্যন্তৰে ৰাজন্ ৱৰ্তযিষ্যতি ৱৈ বৃহত্ ॥ ২৫ ॥
আগামিন্যন্তৰে ৰাজন্ ৱৰ্তযিষ্যতি ৱৈ বৃহত্ ॥ ২৫ ॥
আস্তেঽদ্যাপি মহেন্দ্ৰাদ্ৰৌ ন্যস্তদণ্ডঃ প্ৰশান্তধীঃ ।
উপগীযমানচৰিতঃ সিদ্ধগন্ধৰ্ৱচাৰণৈঃ ॥ ২৬ ॥
উপগীযমানচৰিতঃ সিদ্ধগন্ধৰ্ৱচাৰণৈঃ ॥ ২৬ ॥
এৱং ভৃগুষু ৱিশ্ৱাত্মা ভগৱান্ হৰিৰীশ্ৱৰঃ ।
অৱতীৰ্য পৰং ভাৰং ভুৱোঽহন্ বহুশো নৃপান্ ॥ ২৭ ॥
অৱতীৰ্য পৰং ভাৰং ভুৱোঽহন্ বহুশো নৃপান্ ॥ ২৭ ॥
গাধেৰভূন্মহাতেজাঃ সমিদ্ধ ইৱ পাৱকঃ ।
তপসা ক্ষাত্ৰমুত্সৃজ্য যো লেভে ব্ৰহ্মৱৰ্চসম্ ॥ ২৮ ॥
তপসা ক্ষাত্ৰমুত্সৃজ্য যো লেভে ব্ৰহ্মৱৰ্চসম্ ॥ ২৮ ॥
ৱিশ্ৱামিত্ৰস্য চৈৱাসন্ পুত্ৰা একশতং নৃপ ।
মধ্যমস্তু মধুচ্ছন্দা মধুচ্ছন্দস এৱ তে ॥ ২৯ ॥
মধ্যমস্তু মধুচ্ছন্দা মধুচ্ছন্দস এৱ তে ॥ ২৯ ॥
পুত্ৰং কৃত্ৱা শুনঃশেফং দেৱৰাতং চ ভাৰ্গৱম্ ।
আজীগৰ্তং সুতানাহ জ্যেষ্ঠ এষ প্ৰকল্প্যতাম্ ॥ ৩০ ॥
আজীগৰ্তং সুতানাহ জ্যেষ্ঠ এষ প্ৰকল্প্যতাম্ ॥ ৩০ ॥
যো ৱৈ হৰিশ্চন্দ্ৰমখে ৱিক্ৰীতঃ পুৰুষঃ পশুঃ ।
স্তুত্ৱা দেৱান্ প্ৰজেশাদীন্ মুমুচে পাশবন্ধনাত্ ॥ ৩১ ॥
স্তুত্ৱা দেৱান্ প্ৰজেশাদীন্ মুমুচে পাশবন্ধনাত্ ॥ ৩১ ॥
যো ৰাতো দেৱযজনে দেৱৈৰ্গাধিষু তাপসঃ ।
দেৱৰাত ইতি খ্যাতঃ শুনঃশেফস্তু ভাৰ্গৱঃ ॥ ৩২ ॥
দেৱৰাত ইতি খ্যাতঃ শুনঃশেফস্তু ভাৰ্গৱঃ ॥ ৩২ ॥
যে মধুচ্ছন্দসো জ্যেষ্ঠাঃ কুশলং মেনিৰে ন তত্ ।
অশপত্ তান্মুনিঃ ক্ৰুদ্ধো ম্লেচ্ছা ভৱত দুৰ্জনাঃ ॥ ৩৩ ॥
অশপত্ তান্মুনিঃ ক্ৰুদ্ধো ম্লেচ্ছা ভৱত দুৰ্জনাঃ ॥ ৩৩ ॥
স হোৱাচ মধুচ্ছন্দাঃ সাৰ্ধং পঞ্চাশতা ততঃ ।
যন্নো ভৱান্ সঞ্জানীতে তস্মিংস্তিষ্ঠামহে ৱযম্ ॥ ৩৪ ॥
যন্নো ভৱান্ সঞ্জানীতে তস্মিংস্তিষ্ঠামহে ৱযম্ ॥ ৩৪ ॥
জ্যেষ্ঠং মন্ত্ৰদৃশং চক্ৰুস্ত্ৱামন্ৱঞ্চো ৱযং স্ম হি ।
ৱিশ্ৱামিত্ৰঃ সুতানাহ ৱীৰৱন্তো ভৱিষ্যথ ।
যে মানং মেঽনুগৃহ্ণন্তো ৱীৰৱন্তমকৰ্ত মাম্ ॥ ৩৫ ॥
ৱিশ্ৱামিত্ৰঃ সুতানাহ ৱীৰৱন্তো ভৱিষ্যথ ।
যে মানং মেঽনুগৃহ্ণন্তো ৱীৰৱন্তমকৰ্ত মাম্ ॥ ৩৫ ॥
এষ ৱঃ কুশিকা ৱীৰো দেৱৰাতস্তমন্ৱিত ।
অন্যে চাষ্টকহাৰীতজযক্ৰতুমদাদযঃ ॥ ৩৬ ॥
অন্যে চাষ্টকহাৰীতজযক্ৰতুমদাদযঃ ॥ ৩৬ ॥
এৱং কৌশিকগোত্ৰং তু ৱিশ্ৱামিত্ৰৈঃ পৃথগ্ৱিধম্ ।
প্ৰৱৰান্তৰমাপন্নং তদ্ধি চৈৱং প্ৰকল্পিতম্ ॥ ৩৭ ॥
প্ৰৱৰান্তৰমাপন্নং তদ্ধি চৈৱং প্ৰকল্পিতম্ ॥ ৩৭ ॥