શ્રીશુક ઉવાચ
સ ઇત્થમાચરન્ કામાન્ સ્ત્રૈણોઽપહ્નવમાત્મનઃ ।
બુદ્ધ્વા પ્રિયાયૈ નિર્વિણ્ણો ગાથામેતામગાયત ॥ ૧ ॥
સ ઇત્થમાચરન્ કામાન્ સ્ત્રૈણોઽપહ્નવમાત્મનઃ ।
બુદ્ધ્વા પ્રિયાયૈ નિર્વિણ્ણો ગાથામેતામગાયત ॥ ૧ ॥
શૃણુ ભાર્ગવ્યમૂં ગાથાં મદ્વિધાચરિતાં ભુવિ ।
ધીરા યસ્યાનુશોચન્તિ વને ગ્રામનિવાસિનઃ ॥ ૨ ॥
ધીરા યસ્યાનુશોચન્તિ વને ગ્રામનિવાસિનઃ ॥ ૨ ॥
બસ્ત એકો વને કશ્ચિદ્ વિચિન્વન્ પ્રિયમાત્મનઃ ।
દદર્શ કૂપે પતિતાં સ્વકર્મવશગામજામ્ ॥ ૩ ॥
દદર્શ કૂપે પતિતાં સ્વકર્મવશગામજામ્ ॥ ૩ ॥
તસ્યા ઉદ્ધરણોપાયં બસ્તઃ કામી વિચિન્તયન્ ।
વ્યધત્ત તીર્થમુદ્ધૃત્ય વિષાણાગ્રેણ રોધસી ॥ ૪ ॥
વ્યધત્ત તીર્થમુદ્ધૃત્ય વિષાણાગ્રેણ રોધસી ॥ ૪ ॥
સોત્તીર્ય કૂપાત્ સુશ્રોણી તમેવ ચકમે કિલ ।
તયા વૃતં સમુદ્વીક્ષ્ય બહ્વ્યોઽજાઃ કાન્તકામિનીઃ ॥ ૫ ॥
તયા વૃતં સમુદ્વીક્ષ્ય બહ્વ્યોઽજાઃ કાન્તકામિનીઃ ॥ ૫ ॥
પીવાનં શ્મશ્રુલં પ્રેષ્ઠં મીઢ્વાંસં યાભકોવિદમ્ ।
સ એકોઽજવૃષસ્તાસાં બહ્વીનાં રતિવર્ધનઃ ।
રેમે કામગ્રહગ્રસ્ત આત્માનં નાવબુધ્યત ॥ ૬ ॥
સ એકોઽજવૃષસ્તાસાં બહ્વીનાં રતિવર્ધનઃ ।
રેમે કામગ્રહગ્રસ્ત આત્માનં નાવબુધ્યત ॥ ૬ ॥
તમેવ પ્રેષ્ઠતમયા રમમાણમજાન્યયા ।
વિલોક્ય કૂપસંવિગ્ના નામૃષ્યદ્ બસ્તકર્મ તત્ ॥ ૭ ॥
વિલોક્ય કૂપસંવિગ્ના નામૃષ્યદ્ બસ્તકર્મ તત્ ॥ ૭ ॥
તં દુર્હૃદં સુહૃદ્રૂપં કામિનં ક્ષણસૌહૃદમ્ ।
ઇન્દ્રિયારામમુત્સૃજ્ય સ્વામિનં દુઃખિતા યયૌ ॥ ૮ ॥
ઇન્દ્રિયારામમુત્સૃજ્ય સ્વામિનં દુઃખિતા યયૌ ॥ ૮ ॥
સોઽપિ ચાનુગતઃ સ્ત્રૈણઃ કૃપણસ્તાં પ્રસાદિતુમ્ ।
કુર્વન્નિડવિડાકારં નાશક્નોત્ પથિ સન્ધિતુમ્ ॥ ૯ ॥
કુર્વન્નિડવિડાકારં નાશક્નોત્ પથિ સન્ધિતુમ્ ॥ ૯ ॥
તસ્યતત્ર દ્વિજઃ કશ્ચિદજાસ્વામ્યચ્છિનદ્ રુષા ।
લમ્બન્તં વૃષણં ભૂયઃ સન્દધેઽર્થાય યોગવિત્ ॥ ૧૦ ॥
લમ્બન્તં વૃષણં ભૂયઃ સન્દધેઽર્થાય યોગવિત્ ॥ ૧૦ ॥
સમ્બદ્ધવૃષણઃ સોઽપિ હ્યજયા કૂપલબ્ધયા ।
કાલં બહુતિથં ભદ્રે કામૈર્નાદ્યાપિ તુષ્યતિ ॥ ૧૧ ॥
કાલં બહુતિથં ભદ્રે કામૈર્નાદ્યાપિ તુષ્યતિ ॥ ૧૧ ॥
તથાહં કૃપણઃ સુભ્રુ ભવત્યાઃ પ્રેમયન્ત્રિતઃ ।
આત્માનં નાભિજાનામિ મોહિતસ્તવ માયયા ॥ ૧૨ ॥
આત્માનં નાભિજાનામિ મોહિતસ્તવ માયયા ॥ ૧૨ ॥
યત્ પૃથિવ્યાં વ્રીહિયવં હિરણ્યં પશવઃ સ્ત્રિયઃ ।
ન દુહ્યન્તિ મનઃપ્રીતિં પુંસઃ કામહતસ્ય તે ॥ ૧૩ ॥
ન દુહ્યન્તિ મનઃપ્રીતિં પુંસઃ કામહતસ્ય તે ॥ ૧૩ ॥
ન જાતુ કામઃ કામાનામુપભોગેન શામ્યતિ ।
હવિષા કૃષ્ણવર્ત્મેવ ભૂય એવાભિવર્ધતે ॥ ૧૪ ॥
હવિષા કૃષ્ણવર્ત્મેવ ભૂય એવાભિવર્ધતે ॥ ૧૪ ॥
યદા ન કુરુતે ભાવં સર્વભૂતેષ્વમઙ્ગલમ્ ।
સમદૃષ્ટેસ્તદા પુંસઃ સર્વાઃ સુખમયા દિશઃ ॥ ૧૫ ॥
સમદૃષ્ટેસ્તદા પુંસઃ સર્વાઃ સુખમયા દિશઃ ॥ ૧૫ ॥
યા દુસ્ત્યજા દુર્મતિભિર્જીર્યતો યા ન જીર્યતે ।
તાં તૃષ્ણાં દુઃખનિવહાં શર્મકામો દ્રુતં ત્યજેત્ ॥ ૧૬ ॥
તાં તૃષ્ણાં દુઃખનિવહાં શર્મકામો દ્રુતં ત્યજેત્ ॥ ૧૬ ॥
માત્રા સ્વસ્રા દુહિત્રા વા નાવિવિક્તાસનો ભવેત્ ।
બલવાનિન્દ્રિયગ્રામો વિદ્વાંસમપિ કર્ષતિ ॥ ૧૭ ॥
બલવાનિન્દ્રિયગ્રામો વિદ્વાંસમપિ કર્ષતિ ॥ ૧૭ ॥
પૂર્ણં વર્ષસહસ્રં મે વિષયાન્ સેવતોઽસકૃત્ ।
તથાપિ ચાનુસવનં તૃષ્ણા તેષૂપજાયતે ॥ ૧૮ ॥
તથાપિ ચાનુસવનં તૃષ્ણા તેષૂપજાયતે ॥ ૧૮ ॥
તસ્માદેતામહં ત્યક્ત્વા બ્રહ્મણ્યધ્યાય માનસમ્ ।
નિર્દ્વન્દ્વો નિરહઙ્કારશ્ચરિષ્યામિ મૃગૈઃ સહ ॥ ૧૯ ॥
નિર્દ્વન્દ્વો નિરહઙ્કારશ્ચરિષ્યામિ મૃગૈઃ સહ ॥ ૧૯ ॥
દૃષ્ટં શ્રુતમસદ્બુદ્ધ્વા નાનુધ્યાયેન્ન સન્દિશેત્ ।
સંસૃતિં ચાત્મનાશં ચ તત્ર વિદ્વાન્ સ આત્મદૃક્ ॥ ૨૦ ॥
સંસૃતિં ચાત્મનાશં ચ તત્ર વિદ્વાન્ સ આત્મદૃક્ ॥ ૨૦ ॥
ઇત્યુક્ત્વા નાહુષો જાયાં તદીયં પૂરવે વયઃ ।
દત્ત્વા સ્વજરસં તસ્માદાદદે વિગતસ્પૃહઃ ॥ ૨૧ ॥
દત્ત્વા સ્વજરસં તસ્માદાદદે વિગતસ્પૃહઃ ॥ ૨૧ ॥
દિશિ દક્ષિણપૂર્વસ્યાં દ્રુહ્યું દક્ષિણતો યદુમ્ ।
પ્રતીચ્યાં તુર્વસું ચક્ર ઉદીચ્યામનુમીશ્વરમ્ ॥ ૨૨ ॥
પ્રતીચ્યાં તુર્વસું ચક્ર ઉદીચ્યામનુમીશ્વરમ્ ॥ ૨૨ ॥
ભૂમણ્ડલસ્ય સર્વસ્ય પૂરુમર્હત્તમં વિશામ્ ।
અભિષિચ્યાગ્રજાંસ્તસ્ય વશે સ્થાપ્ય વનં યયૌ ॥ ૨૩ ॥
અભિષિચ્યાગ્રજાંસ્તસ્ય વશે સ્થાપ્ય વનં યયૌ ॥ ૨૩ ॥
આસેવિતં વર્ષપૂગાન્ ષડ્વર્ગં વિષયેષુ સઃ ।
ક્ષણેન મુમુચે નીડં જાતપક્ષ ઇવ દ્વિજઃ ॥ ૨૪ ॥
ક્ષણેન મુમુચે નીડં જાતપક્ષ ઇવ દ્વિજઃ ॥ ૨૪ ॥
સ તત્ર નિર્મુક્તસમસ્તસઙ્ગ
આત્માનુભૂત્યા વિધુતત્રિલિઙ્ગઃ ।
પરેઽમલે બ્રહ્મણિ વાસુદેવે
લેભે ગતિં ભાગવતીં પ્રતીતઃ ॥ ૨૫ ॥
આત્માનુભૂત્યા વિધુતત્રિલિઙ્ગઃ ।
પરેઽમલે બ્રહ્મણિ વાસુદેવે
લેભે ગતિં ભાગવતીં પ્રતીતઃ ॥ ૨૫ ॥
શ્રુત્વા ગાથાં દેવયાની મેને પ્રસ્તોભમાત્મનઃ ।
સ્ત્રીપુંસોઃ સ્નેહવૈક્લવ્યાત્ પરિહાસમિવેરિતમ્ ॥ ૨૬ ॥
સ્ત્રીપુંસોઃ સ્નેહવૈક્લવ્યાત્ પરિહાસમિવેરિતમ્ ॥ ૨૬ ॥
સા સન્નિવાસં સુહૃદાં પ્રપાયામિવ ગચ્છતામ્ ।
વિજ્ઞાયેશ્વરતન્ત્રાણાં માયાવિરચિતં પ્રભોઃ ॥ ૨૭ ॥
વિજ્ઞાયેશ્વરતન્ત્રાણાં માયાવિરચિતં પ્રભોઃ ॥ ૨૭ ॥
સર્વત્ર સઙ્ગમુત્સૃજ્ય સ્વપ્નૌપમ્યેન ભાર્ગવી ।
કૃષ્ણે મનઃ સમાવેશ્ય વ્યધુનોલ્લિઙ્ગમાત્મનઃ ॥ ૨૮ ॥
કૃષ્ણે મનઃ સમાવેશ્ય વ્યધુનોલ્લિઙ્ગમાત્મનઃ ॥ ૨૮ ॥
નમસ્તુભ્યં ભગવતે વાસુદેવાય વેધસે ।
સર્વભૂતાધિવાસાય શાન્તાય બૃહતે નમઃ ॥ ૨૯ ॥
સર્વભૂતાધિવાસાય શાન્તાય બૃહતે નમઃ ॥ ૨૯ ॥