શ્રીશુક ઉવાચ
વિતથસ્ય સુતાન્ મન્યોર્બૃહત્ક્ષત્રો જયસ્તતઃ ।
મહાવીર્યો નરો ગર્ગઃ સઙ્કૃતિસ્તુ નરાત્મજઃ ॥ ૧ ॥
વિતથસ્ય સુતાન્ મન્યોર્બૃહત્ક્ષત્રો જયસ્તતઃ ।
મહાવીર્યો નરો ગર્ગઃ સઙ્કૃતિસ્તુ નરાત્મજઃ ॥ ૧ ॥
ગુરુશ્ચ રન્તિદેવશ્ચ સઙ્કૃતેઃ પાણ્ડુનન્દન ।
રન્તિદેવસ્ય મહિમા ઇહામુત્ર ચ ગીયતે ॥ ૨ ॥
રન્તિદેવસ્ય મહિમા ઇહામુત્ર ચ ગીયતે ॥ ૨ ॥
વિયદ્વિત્તસ્ય દદતો લબ્ધં લબ્ધં બુભુક્ષતઃ ।
નિષ્કિઞ્ચનસ્ય ધીરસ્ય સકુટુમ્બસ્ય સીદતઃ ॥ ૩ ॥
નિષ્કિઞ્ચનસ્ય ધીરસ્ય સકુટુમ્બસ્ય સીદતઃ ॥ ૩ ॥
વ્યતીયુરષ્ટચત્વારિંશદહાન્યપિબતઃ કિલ ।
ઘૃતપાયસસંયાવં તોયં પ્રાતરુપસ્થિતમ્ ॥ ૪ ॥
ઘૃતપાયસસંયાવં તોયં પ્રાતરુપસ્થિતમ્ ॥ ૪ ॥
કૃચ્છ્રપ્રાપ્તકુટુમ્બસ્ય ક્ષુત્તૃડ્ભ્યાં જાતવેપથોઃ ।
અતિથિર્બ્રાહ્મણઃ કાલે ભોક્તુકામસ્ય ચાગમત્ ॥ ૫ ॥
અતિથિર્બ્રાહ્મણઃ કાલે ભોક્તુકામસ્ય ચાગમત્ ॥ ૫ ॥
તસ્મૈ સંવ્યભજત્ સોઽન્નમાદૃત્ય શ્રદ્ધયાન્વિતઃ ।
હરિં સર્વત્ર સંપશ્યન્ સ ભુક્ત્વા પ્રયયૌ દ્વિજઃ ॥ ૬ ॥
હરિં સર્વત્ર સંપશ્યન્ સ ભુક્ત્વા પ્રયયૌ દ્વિજઃ ॥ ૬ ॥
અથાન્યો ભોક્ષ્યમાણસ્ય વિભક્તસ્ય મહીપતેઃ ।
વિભક્તં વ્યભજત્ તસ્મૈ વૃષલાય હરિં સ્મરન્ ॥ ૭ ॥
વિભક્તં વ્યભજત્ તસ્મૈ વૃષલાય હરિં સ્મરન્ ॥ ૭ ॥
યાતે શૂદ્રે તમન્યોઽગાદતિથિઃ શ્વભિરાવૃતઃ ।
રાજન્ મે દીયતામન્નં સગણાય બુભુક્ષતે ॥ ૮ ॥
રાજન્ મે દીયતામન્નં સગણાય બુભુક્ષતે ॥ ૮ ॥
સ આદૃત્યાવશિષ્ટં યદ્મ બહુમાનપુરસ્કૃતમ્ ।
તચ્ચ દત્ત્વા નમશ્ચક્રે શ્વભ્યઃ શ્વપતયે વિભુઃ ॥ ૯ ॥
તચ્ચ દત્ત્વા નમશ્ચક્રે શ્વભ્યઃ શ્વપતયે વિભુઃ ॥ ૯ ॥
પાનીયમાત્રમુચ્છેષં તચ્ચૈકપરિતર્પણમ્ ।
પાસ્યતઃ પુલ્કસોઽભ્યાગાદપો દેહ્યશુભાય મે ॥ ૧૦ ॥
પાસ્યતઃ પુલ્કસોઽભ્યાગાદપો દેહ્યશુભાય મે ॥ ૧૦ ॥
તસ્ય તાં કરુણાં વાચં નિશમ્ય વિપુલશ્રમામ્ ।
કૃપયા ભૃશસન્તપ્ત ઇદમાહામૃતં વચઃ ॥ ૧૧ ॥
કૃપયા ભૃશસન્તપ્ત ઇદમાહામૃતં વચઃ ॥ ૧૧ ॥
ન કામયેઽહં ગતિમીશ્વરાત્ પરા-
મષ્ટર્દ્ધિયુક્તામપુનર્ભવં વા ।
આર્તિં પ્રપદ્યેઽખિલદેહભાજા-
મન્તઃસ્થિતો યેન ભવન્ત્યદુઃખાઃ ॥ ૧૨ ॥
મષ્ટર્દ્ધિયુક્તામપુનર્ભવં વા ।
આર્તિં પ્રપદ્યેઽખિલદેહભાજા-
મન્તઃસ્થિતો યેન ભવન્ત્યદુઃખાઃ ॥ ૧૨ ॥
ક્ષુત્તૃટ્શ્રમો ગાત્રપરિભ્રમશ્ચ
દૈન્યં ક્લમઃ શોકવિષાદમોહાઃ ।
સર્વે નિવૃત્તાઃ કૃપણસ્ય જન્તો-
ર્જિજીવિષોર્જીવજલાર્પણાન્મે ॥ ૧૩ ॥
દૈન્યં ક્લમઃ શોકવિષાદમોહાઃ ।
સર્વે નિવૃત્તાઃ કૃપણસ્ય જન્તો-
ર્જિજીવિષોર્જીવજલાર્પણાન્મે ॥ ૧૩ ॥
ઇતિ પ્રભાષ્ય પાનીયં મ્રિયમાણઃ પિપાસયા ।
પુલ્કસાયાદદાદ્ધીરો નિસર્ગકરુણો નૃપઃ ॥ ૧૪ ॥
પુલ્કસાયાદદાદ્ધીરો નિસર્ગકરુણો નૃપઃ ॥ ૧૪ ॥
તસ્ય ત્રિભુવનાધીશાઃ ફલદાઃ ફલમિચ્છતામ્ ।
આત્માનં દર્શયાં ચક્રુર્માયા વિષ્ણુવિનિર્મિતાઃ ॥ ૧૫ ॥
આત્માનં દર્શયાં ચક્રુર્માયા વિષ્ણુવિનિર્મિતાઃ ॥ ૧૫ ॥
સ વૈ તેભ્યો નમસ્કૃત્ય નિઃસઙ્ગો વિગતસ્પૃહઃ ।
વાસુદેવે ભગવતિ ભક્ત્યા ચક્રે મનઃ પરમ્ ॥ ૧૬ ॥
વાસુદેવે ભગવતિ ભક્ત્યા ચક્રે મનઃ પરમ્ ॥ ૧૬ ॥
ઈશ્વરાલમ્બનં ચિત્તં કુર્વતોઽનન્યરાધસઃ ।
માયા ગુણમયી રાજન્સ્વપ્નવત્ પ્રત્યલીયત ॥ ૧૭ ॥
માયા ગુણમયી રાજન્સ્વપ્નવત્ પ્રત્યલીયત ॥ ૧૭ ॥
તત્પ્રસઙ્ગાનુભાવેન રન્તિદેવાનુવર્તિનઃ ।
અભવન્ યોગિનઃ સર્વે નારાયણપરાયણાઃ ॥ ૧૮ ॥
અભવન્ યોગિનઃ સર્વે નારાયણપરાયણાઃ ॥ ૧૮ ॥
ગર્ગાચ્છિનિસ્તતો ગાર્ગ્યઃ ક્ષત્રાદ્ બ્રહ્મ હ્યવર્તત ।
દુરિતક્ષયો મહાવીર્યાત્ તસ્ય ત્રય્યારુણિઃ કવિઃ ॥ ૧૯ ॥
દુરિતક્ષયો મહાવીર્યાત્ તસ્ય ત્રય્યારુણિઃ કવિઃ ॥ ૧૯ ॥
પુષ્કરારુણિરિત્યત્ર યે બ્રાહ્મણગતિં ગતાઃ ।
બૃહત્ક્ષત્રસ્ય પુત્રોઽભૂદ્ધસ્તી યદ્ધસ્તિનાપુરમ્ ॥ ૨૦ ॥
બૃહત્ક્ષત્રસ્ય પુત્રોઽભૂદ્ધસ્તી યદ્ધસ્તિનાપુરમ્ ॥ ૨૦ ॥
અજમીઢો દ્વિમીઢશ્ચ પુરુમીઢશ્ચ હસ્તિનઃ ।
અજમીઢસ્ય વંશ્યાઃ સ્યુઃ પ્રિયમેધાદયો દ્વિજાઃ ॥ ૨૧ ॥
અજમીઢસ્ય વંશ્યાઃ સ્યુઃ પ્રિયમેધાદયો દ્વિજાઃ ॥ ૨૧ ॥
અજમીઢાદ્ બૃહદિષુસ્તસ્ય પુત્રો બૃહદ્ધનુઃ ।
બૃહત્કાયસ્તતસ્તસ્ય પુત્ર આસીજ્જયદ્રથઃ ॥ ૨૨ ॥
બૃહત્કાયસ્તતસ્તસ્ય પુત્ર આસીજ્જયદ્રથઃ ॥ ૨૨ ॥
તત્સુતો વિશદસ્તસ્ય સ્યેનજિત્ સમજાયત ।
રુચિરાશ્વો દૃઢહનુઃ કાશ્યો વત્સશ્ચ તત્સુતાઃ ॥ ૨૩ ॥
રુચિરાશ્વો દૃઢહનુઃ કાશ્યો વત્સશ્ચ તત્સુતાઃ ॥ ૨૩ ॥
રુચિરાશ્વસુતઃ પારઃ પૃથુસેનસ્તદાત્મજઃ ।
પારસ્ય તનયો નીપસ્તસ્ય પુત્રશતં ત્વભૂત્ ॥ ૨૪ ॥
પારસ્ય તનયો નીપસ્તસ્ય પુત્રશતં ત્વભૂત્ ॥ ૨૪ ॥
સ કૃત્વ્યાં શુકકન્યાયાં બ્રહ્મદત્તમજીજનત્ ।
યોગી સ ગવિ ભાર્યાયાં વિષ્વક્સેનમધાત્ સુતમ્ ॥ ૨૫ ॥
યોગી સ ગવિ ભાર્યાયાં વિષ્વક્સેનમધાત્ સુતમ્ ॥ ૨૫ ॥
જૈગીષવ્યોપદેશેન યોગતન્ત્રં ચકાર હ ।
ઉદક્સેનસ્તતસ્તસ્માદ્ ભલ્લાટો બાર્હદીષવાઃ ॥ ૨૬ ॥
ઉદક્સેનસ્તતસ્તસ્માદ્ ભલ્લાટો બાર્હદીષવાઃ ॥ ૨૬ ॥
યવીનરો દ્વિમીઢસ્ય કૃતિમાંસ્તત્સુતઃ સ્મૃતઃ ।
નામ્ના સત્યધૃતિસ્તસ્ય દૃઢનેમિઃ સુપાર્શ્વકૃત્ ॥ ૨૭ ॥
નામ્ના સત્યધૃતિસ્તસ્ય દૃઢનેમિઃ સુપાર્શ્વકૃત્ ॥ ૨૭ ॥
સુપાર્શ્વાત્ સુમતિસ્તસ્ય પુત્રઃ સન્નતિમાંસ્તતઃ ।
કૃતી હિરણ્યનાભાદ્ યો યોગં પ્રાપ્ય જગૌ સ્મ ષટ્ ॥ ૨૮ ॥
કૃતી હિરણ્યનાભાદ્ યો યોગં પ્રાપ્ય જગૌ સ્મ ષટ્ ॥ ૨૮ ॥
સંહિતાઃ પ્રાચ્યસામ્નાં વૈ નીપો હ્યુદ્ગ્રાયુધસ્તતઃ ।
તસ્ય ક્ષેમ્યઃ સુવીરોઽથ સુવીરસ્ય રિપુઞ્જયઃ ॥ ૨૯ ॥
તસ્ય ક્ષેમ્યઃ સુવીરોઽથ સુવીરસ્ય રિપુઞ્જયઃ ॥ ૨૯ ॥
તતો બહુરથો નામ પુરુમીઢોઽપ્રજોઽભવત્ ।
નલિન્યામજમીઢસ્ય નીલઃ શાન્તિસ્તુ તત્સુતઃ ॥ ૩૦ ॥
નલિન્યામજમીઢસ્ય નીલઃ શાન્તિસ્તુ તત્સુતઃ ॥ ૩૦ ॥
શાન્તેઃ સુશાન્તિસ્તત્પુત્રઃ પુરુજોઽર્કસ્તતોઽભવત્ ।
ભર્મ્યાશ્વસ્તનયસ્તસ્ય પઞ્ચાસન્મુદ્ગલાદયઃ ॥ ૩૧ ॥
ભર્મ્યાશ્વસ્તનયસ્તસ્ય પઞ્ચાસન્મુદ્ગલાદયઃ ॥ ૩૧ ॥
યવીનરો બૃહદ્વિશ્વઃ કામ્પિલ્લઃ સઞ્જયઃ સુતાઃ ।
ભર્મ્યાશ્વઃ પ્રાહ પુત્રા મે પઞ્ચાનાં રક્ષણાય હિ ॥ ૩૨ ॥
ભર્મ્યાશ્વઃ પ્રાહ પુત્રા મે પઞ્ચાનાં રક્ષણાય હિ ॥ ૩૨ ॥
વિષયાણામલમિમે ઇતિ પઞ્ચાલસંજ્ઞિતાઃ ।
મુદ્ગલાદ્ બ્રહ્મનિર્વૃત્તં ગોત્રં મૌદ્ગલ્યસંજ્ઞિતમ્ ॥ ૩૩ ॥
મુદ્ગલાદ્ બ્રહ્મનિર્વૃત્તં ગોત્રં મૌદ્ગલ્યસંજ્ઞિતમ્ ॥ ૩૩ ॥
મિથુનં મુદ્ગલાદ્ ભાર્મ્યાદ્ દિવોદાસઃ પુમાનભૂત્ ।
અહલ્યા કન્યકા યસ્યાં શતાનન્દસ્તુ ગૌતમાત્ ॥ ૩૪ ॥
અહલ્યા કન્યકા યસ્યાં શતાનન્દસ્તુ ગૌતમાત્ ॥ ૩૪ ॥
તસ્ય સત્યધૃતિઃ પુત્રો ધનુર્વેદવિશારદઃ ।
શરદ્વાંસ્તત્સુતો યસ્માદુર્વશીદર્શનાત્ કિલ ।
શરસ્તમ્બેઽપતદ્ રેતો મિથુનં તદભૂચ્છુભમ્ ॥ ૩૫ ॥
શરદ્વાંસ્તત્સુતો યસ્માદુર્વશીદર્શનાત્ કિલ ।
શરસ્તમ્બેઽપતદ્ રેતો મિથુનં તદભૂચ્છુભમ્ ॥ ૩૫ ॥
તદ્ દૃષ્ટ્વા કૃપયાગૃહ્ણાચ્છાન્તનુર્મૃગયાં ચરન્ ।
કૃપઃ કુમારઃ કન્યા ચ દ્રોણપત્ન્યભવત્કૃપી ॥ ૩૬ ॥
કૃપઃ કુમારઃ કન્યા ચ દ્રોણપત્ન્યભવત્કૃપી ॥ ૩૬ ॥