শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৯.২৪

শ্ৰীশুক উৱাচ
তস্যাং ৱিদৰ্ভোঽজনযত্ পুত্ৰৌ নাম্না কুশক্ৰথৌ ।
তৃতীযং ৰোমপাদং চ ৱিদৰ্ভকুলনন্দনম্ ॥ ১ ॥

ৰোমপাদসুতো বভ্ৰুৰ্বভ্ৰোঃ কৃতিৰজাযত ।
উশিকস্তত্সুতস্তস্মাচ্চেদিশ্চৈদ্যাদযো নৃপাঃ ॥ ২ ॥

ক্ৰথস্য কুন্তিঃ পুত্ৰোঽভূদ্ৱৃষ্ণিস্তস্যাথ নিৰ্ৱৃতিঃ ।
ততো দশাৰ্হো নাম্নাভূত্ তস্য ৱ্যোমঃ সুতস্ততঃ ॥ ৩ ॥

জীমূতো ৱিকৃতিস্তস্য যস্য ভীমৰথঃ সুতঃ ।
ততো নৱৰথঃ পুত্ৰো জাতো দশৰথস্ততঃ ॥ ৪ ॥

কৰম্ভিঃ শকুনেঃ পুত্ৰো দেৱৰাতস্তদাত্মজঃ ।
দেৱক্ষত্ৰস্ততস্তস্য মধুঃ কুৰুৱশাদনুঃ ॥ ৫ ॥

পুৰুহোত্ৰস্ত্ৱনোঃ পুত্ৰস্তস্যাযুঃ সাত্ৱতস্ততঃ ।
ভজমানো ভজিৰ্দিৱ্যো ৱৃষ্ণিৰ্দেৱাৱৃধোঽন্ধকঃ ॥ ৬ ॥

সাত্ৱতস্য সুতাঃ সপ্ত মহাভোজশ্চ মাৰিষ ।
ভজমানস্য নিম্লোচিঃ কিঙ্কণো ধৃষ্টিৰেৱ চ ॥ ৭ ॥

একস্যামাত্মজাঃ পত্ন্যামন্যস্যাং চ ত্ৰযঃ সুতাঃ ।
শতাজিচ্চ সহস্ৰাজিদযুতাজিদিতি প্ৰভো ॥ ৮ ॥

বভ্ৰুৰ্দেৱাৱৃধসুতস্তযোঃ শ্লোকৌ পঠন্ত্যমূ ।
যথৈৱ শৃণুমো দূৰাত্ সম্পশ্যামস্তথান্তিকাত্ ॥ ৯ ॥

বভ্ৰুঃ শ্ৰেষ্ঠো মনুষ্যাণাং দেৱৈৰ্দেৱাৱৃধঃ সমঃ ।
পুৰুষাঃ পঞ্চষষ্টিশ্চ ষট্ সহস্ৰাণি চাষ্ট চ ॥ ১০ ॥

যেঽমৃতত্ত্ৱমনুপ্ৰাপ্তা বভ্ৰোৰ্দেৱাৱৃধাদপি ।
মহাভোজোঽতিধৰ্মাত্মা ভোজা আসংস্তদন্ৱযে ॥ ১১ ॥

ৱৃষ্ণেঃ সুমিত্ৰঃ পুত্ৰোঽভূদ্ যুধাজিচ্চ পৰন্তপ ।
শিনিস্তস্যানমিত্ৰশ্চ নিঘ্নোঽভূদনমিত্ৰতঃ ॥ ১২ ॥

সত্ৰাজিতঃ প্ৰসেনশ্চ নিঘ্নস্যাথাসতুঃ সুতৌ ।
অনমিত্ৰসুতো যোঽন্যঃ শিনিস্তস্য চ সত্যকঃ ॥ ১৩ ॥

যুযুধানঃ সাত্যকিৰ্ৱৈ জযস্তস্য কুণিস্ততঃ ।
যুগন্ধৰোঽনমিত্ৰস্য ৱৃষ্ণিঃ পুত্ৰোঽপৰস্ততঃ ॥ ১৪ ॥

শ্ৱফল্কশ্চিত্ৰৰথশ্চ গান্দিন্যাং চ শ্ৱফল্কতঃ ।
অক্ৰূৰপ্ৰমুখা আসন্ পুত্ৰা দ্ৱাদশ ৱিশ্ৰুতাঃ ॥ ১৫ ॥

আসঙ্গঃ সাৰমেযশ্চ মৃদুৰো মৃদুৱিদ্ গিৰিঃ ।
ধৰ্মৱৃদ্ধঃ সুকৰ্মা চ ক্ষেত্ৰোপেক্ষোঽৰিমৰ্দনঃ ॥ ১৬ ॥

শত্ৰুঘ্নো গন্ধমাদশ্চ প্ৰতিবাহুশ্চ দ্ৱাদশ ।
তেষাং স্ৱসা সুচাৰাখ্যা দ্ৱাৱক্ৰূৰসুতাৱপি ॥ ১৭ ॥

দেৱৱানুপদেৱশ্চ তথা চিত্ৰৰথাত্মজাঃ ।
পৃথুৰ্ৱিদূৰথাদ্যাশ্চ বহৱো ৱৃষ্ণিনন্দনাঃ ॥ ১৮ ॥

কুকুৰো ভজমানশ্চ শুচিঃ কম্বলবৰ্হিষঃ । কুকুৰস্য সুতো ৱহ্নিৰ্ৱিলোমা তনযস্ততঃ ॥ ১৯ ॥

কপোতৰোমা তস্যানুঃ সখা যস্য চ তুম্বুৰুঃ । অন্ধকাদ্ দুন্দুভিস্তস্মাদৱিদ্যোতঃ পুনৰ্ৱসুঃ ॥ ২০ ॥

তস্যাহুকশ্চাহুকী চ কন্যা চৈৱাহুকাত্মজৌ । দেৱকশ্চোগ্ৰসেনশ্চ চত্ৱাৰো দেৱকাত্মজাঃ ॥ ২১ ॥

দেৱৱানুপদেৱশ্চ সুদেৱো দেৱৱৰ্ধনঃ । তেষাং স্ৱসাৰঃ সপ্তাসন্ ধৃতদেৱাদযো নৃপ ॥ ২২ ॥

শান্তিদেৱোপদেৱা চ শ্ৰীদেৱা দেৱৰক্ষিতা । সহদেৱা দেৱকী চ ৱসুদেৱ উৱাহ তাঃ ॥ ২৩ ॥

কংসঃ সুনামা ন্যগ্ৰোধঃ কঙ্কঃ শঙ্কুঃ সুহূস্তথা । ৰাষ্ট্ৰপালোঽথ ধৃষ্টিশ্চ তুষ্টিমানৌগ্ৰসেনযঃ ॥ ২৪ ॥

কংসা কংসৱতী কঙ্কা শূৰভূ ৰাষ্ট্ৰপালিকা । উগ্ৰসেনদুহিতৰো ৱসুদেৱানুজস্ত্ৰিযঃ ॥ ২৫ ॥

শূৰো ৱিদূৰথাদাসীদ্ ভজমানস্তু তত্সুতঃ । শিনিস্তস্মাত্ স্ৱযংভোজো হৃদিকস্তত্সুতো মতঃ ॥ ২৬ ॥

দেৱমীঢঃ শতধনুঃ কৃতৱৰ্মেতি তত্সুতাঃ । দেৱমীঢস্য শূৰস্য মাৰিষা নাম পত্ন্যভূত্ ॥ ২৭ ॥

তস্যাং স জনযামাস দশ পুত্ৰানকল্মষান্ । ৱসুদেৱং দেৱভাগং দেৱশ্ৰৱসমানকম্ ॥ ২৮ ॥

সৃঞ্জযং শ্যামকং কঙ্কং শমীকং ৱত্সকং ৱৃকম্ । দেৱদুন্দুভযো নেদুৰানকা যস্য জন্মনি ॥ ২৯ ॥

ৱসুদেৱং হৰেঃ স্থানং ৱদন্ত্যানকদুন্দুভিম্ । পৃথা চ শ্ৰুতদেৱা চ শ্ৰুতকীৰ্তিঃ শ্ৰুতশ্ৰৱাঃ ॥ ৩০ ॥

ৰাজাধিদেৱী চৈতেষাং ভগিন্যঃ পঞ্চ কন্যকাঃ । কুন্তেঃ সখ্যুঃ পিতা শূৰো হ্যপুত্ৰস্য পৃথামদাত্ ॥ ৩১ ॥

সাপ দুৰ্ৱাসসো ৱিদ্যাং দেৱহূতীং প্ৰতোষিতাত্ । তস্যা ৱীৰ্যপৰীক্ষাৰ্থমাজুহাৱ ৰৱিং শুচিঃ ॥ ৩২ ॥

তদৈৱোপাগতং দেৱং ৱীক্ষ্য ৱিস্মিতমানসা । প্ৰত্যযাৰ্থং প্ৰযুক্তা মে যাহি দেৱ ক্ষমস্ৱ মে ॥ ৩৩ ॥

অমোঘং দেৱসন্দৰ্শমাদধে ত্ৱযি চাত্মজম্ । যোনিৰ্যথা ন দুষ্যেত কৰ্তাহং তে সুমধ্যমে ॥ ৩৪ ॥

ইতি তস্যাং স আধায গৰ্ভং সূৰ্যো দিৱং গতঃ । সদ্যঃ কুমাৰঃ সঞ্জজ্ঞে দ্ৱিতীয ইৱ ভাস্কৰঃ ॥ ৩৫ ॥

তং সাত্যজন্নদীতোযে কৃচ্ছ্ৰাল্লোকস্য বিভ্যতী । প্ৰপিতামহস্তামুৱাহ পাণ্ডুৰ্ৱৈ সত্যৱিক্ৰমঃ ॥ ৩৬ ॥

শ্ৰুতদেৱাং তু কাৰূষো ৱৃদ্ধশৰ্মা সমগ্ৰহীত্ । যস্যামভূদ্ দন্তৱক্ৰ ঋষিশপ্তো দিতেঃ সুতঃ ॥ ৩৭ ॥

কৈকেযো ধৃষ্টকেতুশ্চ শ্ৰুতকীৰ্তিমৱিন্দত । সন্তৰ্দনাদযস্তস্যাং পঞ্চাসন্কৈকযাঃ সুতাঃ ॥ ৩৮ ॥

ৰাজাধিদেৱ্যামাৱন্ত্যৌ জযসেনোঽজনিষ্ট হ । দমঘোষশ্চেদিৰাজঃ শ্ৰুতশ্ৰৱসমগ্ৰহীত্ ॥ ৩৯ ॥

শিশুপাল়ঃ সুতস্তস্যাঃ কথিতস্তস্য সম্ভৱঃ । দেৱভাগস্য কংসাযাং চিত্ৰকেতুবৃহদ্বলৌ ॥ ৪০ ॥

কংসৱত্যাং দেৱশ্ৰৱসঃ সুৱীৰ ইষুমাংস্তথা । বকঃ কঙ্কাত্ তু কঙ্কাযাং সত্যজিত্পুৰুজিত্ তথা ॥ ৪১ ॥

সৃঞ্জযো ৰাষ্ট্ৰপাল্যাং চ ৱৃষদুৰ্মৰ্ষণাদিকান্ ।
হৰিকেশহিৰণ্যাক্ষৌ শূৰভূম্যাং চ শ্যামকঃ ॥ ৪২ ॥

মিশ্ৰকেশ্যামপ্সৰসি ৱৃকাদীন্ ৱত্সকস্তথা । তক্ষপুষ্কৰশালাদীন্ দুৰ্ৱাক্ষ্যাং ৱৃক আদধে ॥ ৪৩ ॥

সুমিত্ৰাৰ্জুনপালাদীন্ সমীকাত্তু সুদামনী । আনকঃ কৰ্ণিকাযাং ৱৈ ঋতধামাজযাৱপি ॥ ৪৪ ॥

পৌৰৱী ৰোহিণী ভদ্ৰা মদিৰা ৰোচনা ইলা । দেৱকীপ্ৰমুখাশ্চাসন্ পত্ন্য আনকদুন্দুভেঃ ॥ ৪৫ ॥

বলং গদং সাৰণং চ দুৰ্মদং ৱিপুলং ধ্ৰুৱম্ । ৱসুদেৱস্তু ৰোহিণ্যাং কৃতাদীনুদপাদযত্ ॥ ৪৬ ॥

সুভদ্ৰো ভদ্ৰবাহুশ্চ দুৰ্মদো ভদ্ৰ এৱ চ । পৌৰৱ্যাস্তনযা হ্যেতে ভূতাদ্যা দ্ৱাদশাভৱন্ ॥ ৪৭ ॥

নন্দোপনন্দকৃতকশূৰাদ্যা মদিৰাত্মজাঃ । কৌশল্যা কেশিনং ত্ৱেকমসূত কুলনন্দনম্ ॥ ৪৮ ॥

ৰোচনাযামতো জাতা হস্তহেমাঙ্গদাদযঃ । ইলাযামুৰুৱল্কাদীন্ যদুমুখ্যানজীজনত্ ॥ ৪৯ ॥

ৱিপৃষ্ঠো ধৃতদেৱাযামেক আনকদুন্দুভেঃ । শান্তিদেৱাত্মজা ৰাজন্ প্ৰশমপ্ৰসিতাদযঃ ॥ ৫০ ॥

ৰাজন্যকল্পৱৰ্ষাদ্যা উপদেৱাসুতা দশ । ৱসুহংসসুৱংশাদ্যাঃ শ্ৰীদেৱাযাস্তু ষট্ সুতাঃ ॥ ৫১ ॥

দেৱৰক্ষিতযা লব্ধা নৱ চাত্ৰ গদাদযঃ । ৱসুদেৱঃ সুতানষ্টাৱাদধে সহদেৱযা ॥ ৫২ ॥

প্ৰৱৰশ্ৰুতমুখ্যাংশ্চ সাক্ষাদ্ ধৰ্মো ৱসূনিৱ । ৱসুদেৱস্তু দেৱক্যামষ্ট পুত্ৰানজীজনত্ ॥ ৫৩ ॥

কীৰ্তিমন্তং সুষেণং চ ভদ্ৰসেনমুদাৰধীঃ । ঋজুং সম্মৰ্দনং ভদ্ৰং সঙ্কৰ্ষণমহীশ্ৱৰম্ ॥ ৫৪ ॥

অষ্টমস্তু তযোৰাসীত্ স্ৱযমেৱ হৰিঃ কিল । সুভদ্ৰা চ মহাভাগা তৱ ৰাজন্ পিতামহী ॥ ৫৫ ॥

যদা যদা হি ধৰ্মস্য ক্ষযো ৱৃদ্ধিশ্চ পাপ্মনঃ । তদা তু ভগৱানীশ আত্মানং সৃজতে হৰিঃ ॥ ৫৬ ॥

ন হ্যস্য জন্মনো হেতুঃ কৰ্মণো ৱা মহীপতে । আত্মমাযাং ৱিনেশস্য পৰস্য দ্ৰষ্টুৰাত্মনঃ ॥ ৫৭ ॥

যন্মাযাচেষ্টিতং পুংসঃ স্থিত্যুত্পত্ত্যপ্যযায হি । অনুগ্ৰহস্তন্নিৱৃত্তেৰাত্মলাভায চেষ্যতে ॥ ৫৮ ॥

অক্ষৌহিণীনাং পতিভিৰসুৰৈৰ্নৃপলাঞ্ছনৈঃ । ভুৱ আক্ৰম্যমাণাযা অভাৰায কৃতোদ্যমঃ ॥ ৫৯ ॥

কৰ্মাণ্যপৰিমেযাণি মনসাপি সুৰেশ্ৱৰৈঃ । সহসঙ্কৰ্ষণশ্চক্ৰে ভগৱান্ মধুসূদনঃ ॥ ৬০ ॥

কলৌ জনিষ্যমাণানাং দুঃখশোকতমোনুদম্ । অনুগ্ৰহায ভক্তানাং সুপুণ্যং ৱ্যতনোদ্ যশঃ ॥ ৬১ ॥

যস্মিন্ সত্কৰ্ণপীযুষে যশস্তীৰ্থৱৰে সকৃত্ । শ্ৰোত্ৰাঞ্জলিৰুপস্পৃশ্য ধুনুতে কৰ্মৱাসনাম্ ॥ ৬২ ॥

ভোজৱৃষ্ণ্যন্ধকমধুশূৰসেনদশাৰ্হকৈঃ । শ্লাঘনীযেহিতঃ শশ্ৱত্ কুৰুসৃঞ্জযপাণ্ডুভিঃ ॥ ৬৩ ॥

স্নিগ্ধস্মিতেক্ষিতোদাৰৈৰ্ৱাক্যৈৰ্ৱিক্ৰমলীলযা । নৃলোকং ৰমযামাস মূৰ্ত্যা সৰ্ৱাঙ্গৰম্যযা ॥ ৬৪ ॥

যস্যাননং মকৰকুণ্ডলচাৰুকৰ্ণ-ভ্ৰাজত্কপোলসুভগং সৱিলাসহাসম্ । নিত্যোত্সৱং ন ততৃপুৰ্দৃশিভিঃ পিবন্ত্যোনাৰ্যো নৰাশ্চ মুদিতাঃ কুপিতা নিমেশ্চ ॥ ৬৫ ॥

জাতো গতঃ পিতৃগৃহাদ্ ৱ্ৰজমেধিতাৰ্থোহত্ৱা ৰিপূন্ সুতশতানি কৃতোৰুদাৰঃ । উত্পাদ্য তেষু পুৰুষঃ ক্ৰতুভিঃ সমীজেআত্মানমাত্মনিগমং প্ৰথযঞ্জনেষু ॥ ৬৬ ॥

পৃথ্ৱ্যাঃ স ৱৈ গুৰুভৰং ক্ষপযন্ কুৰূণা-মন্তঃসমুত্থকলিনা যুধি ভূপচম্ৱঃ । দৃষ্টযা ৱিধূয ৱিজযে জযমুদ্ৱিঘোষ্যপ্ৰোচ্যোদ্ধৱায চ পৰং সমগাত্ স্ৱধাম ॥ ৬৭ ॥
যেঽন্যেঽৰৱিন্দাক্ষ ৱিমুক্তমানিন-স্ত্ৱয্যস্তভাৱাদৱিশুদ্ধবুদ্ধযঃ । আৰুহ্য কৃচ্ছ্ৰেণ পৰং পদং ততঃপতন্ত্যধোঽনাদৃতযুষ্মদঙ্ঘ্ৰযঃ ॥