ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൯.൨൪

ശ്രീശുക ഉവാച
തസ്യാം വിദര്ഭോഽജനയത് പുത്രൌ നാമ്നാ കുശക്രഥൌ ।
തൃതീയം രോമപാദം ച വിദര്ഭകുലനന്ദനമ് ॥ ൧ ॥

രോമപാദസുതോ ബഭ്രുര്ബഭ്രോഃ കൃതിരജായത ।
ഉശികസ്തത്സുതസ്തസ്മാച്ചേദിശ്ചൈദ്യാദയോ നൃപാഃ ॥ ൨ ॥

ക്രഥസ്യ കുന്തിഃ പുത്രോഽഭൂദ്വൃഷ്ണിസ്തസ്യാഥ നിര്വൃതിഃ ।
തതോ ദശാര്ഹോ നാമ്നാഭൂത് തസ്യ വ്യോമഃ സുതസ്തതഃ ॥ ൩ ॥

ജീമൂതോ വികൃതിസ്തസ്യ യസ്യ ഭീമരഥഃ സുതഃ ।
തതോ നവരഥഃ പുത്രോ ജാതോ ദശരഥസ്തതഃ ॥ ൪ ॥

കരമ്ഭിഃ ശകുനേഃ പുത്രോ ദേവരാതസ്തദാത്മജഃ ।
ദേവക്ഷത്രസ്തതസ്തസ്യ മധുഃ കുരുവശാദനുഃ ॥ ൫ ॥

പുരുഹോത്രസ്ത്വനോഃ പുത്രസ്തസ്യായുഃ സാത്വതസ്തതഃ ।
ഭജമാനോ ഭജിര്ദിവ്യോ വൃഷ്ണിര്ദേവാവൃധോഽന്ധകഃ ॥ ൬ ॥

സാത്വതസ്യ സുതാഃ സപ്ത മഹാഭോജശ്ച മാരിഷ ।
ഭജമാനസ്യ നിമ്ലോചിഃ കിങ്കണോ ധൃഷ്ടിരേവ ച ॥ ൭ ॥

ഏകസ്യാമാത്മജാഃ പത്ന്യാമന്യസ്യാം ച ത്രയഃ സുതാഃ ।
ശതാജിച്ച സഹസ്രാജിദയുതാജിദിതി പ്രഭോ ॥ ൮ ॥

ബഭ്രുര്ദേവാവൃധസുതസ്തയോഃ ശ്ലോകൌ പഠന്ത്യമൂ ।
യഥൈവ ശൃണുമോ ദൂരാത് സമ്പശ്യാമസ്തഥാന്തികാത് ॥ ൯ ॥

ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ ।
പുരുഷാഃ പഞ്ചഷഷ്ടിശ്ച ഷട് സഹസ്രാണി ചാഷ്ട ച ॥ ൧൦ ॥

യേഽമൃതത്ത്വമനുപ്രാപ്താ ബഭ്രോര്ദേവാവൃധാദപി ।
മഹാഭോജോഽതിധര്മാത്മാ ഭോജാ ആസംസ്തദന്വയേ ॥ ൧൧ ॥

വൃഷ്ണേഃ സുമിത്രഃ പുത്രോഽഭൂദ് യുധാജിച്ച പരന്തപ ।
ശിനിസ്തസ്യാനമിത്രശ്ച നിഘ്നോഽഭൂദനമിത്രതഃ ॥ ൧൨ ॥

സത്രാജിതഃ പ്രസേനശ്ച നിഘ്നസ്യാഥാസതുഃ സുതൌ ।
അനമിത്രസുതോ യോഽന്യഃ ശിനിസ്തസ്യ ച സത്യകഃ ॥ ൧൩ ॥

യുയുധാനഃ സാത്യകിര്വൈ ജയസ്തസ്യ കുണിസ്തതഃ ।
യുഗന്ധരോഽനമിത്രസ്യ വൃഷ്ണിഃ പുത്രോഽപരസ്തതഃ ॥ ൧൪ ॥

ശ്വഫല്കശ്ചിത്രരഥശ്ച ഗാന്ദിന്യാം ച ശ്വഫല്കതഃ ।
അക്രൂരപ്രമുഖാ ആസന് പുത്രാ ദ്വാദശ വിശ്രുതാഃ ॥ ൧൫ ॥

ആസങ്ഗഃ സാരമേയശ്ച മൃദുരോ മൃദുവിദ് ഗിരിഃ ।
ധര്മവൃദ്ധഃ സുകര്മാ ച ക്ഷേത്രോപേക്ഷോഽരിമര്ദനഃ ॥ ൧൬ ॥

ശത്രുഘ്നോ ഗന്ധമാദശ്ച പ്രതിബാഹുശ്ച ദ്വാദശ ।
തേഷാം സ്വസാ സുചാരാഖ്യാ ദ്വാവക്രൂരസുതാവപി ॥ ൧൭ ॥

ദേവവാനുപദേവശ്ച തഥാ ചിത്രരഥാത്മജാഃ ।
പൃഥുര്വിദൂരഥാദ്യാശ്ച ബഹവോ വൃഷ്ണിനന്ദനാഃ ॥ ൧൮ ॥

കുകുരോ ഭജമാനശ്ച ശുചിഃ കമ്ബലബര്ഹിഷഃ । കുകുരസ്യ സുതോ വഹ്നിര്വിലോമാ തനയസ്തതഃ ॥ ൧൯ ॥

കപോതരോമാ തസ്യാനുഃ സഖാ യസ്യ ച തുമ്ബുരുഃ । അന്ധകാദ് ദുന്ദുഭിസ്തസ്മാദവിദ്യോതഃ പുനര്വസുഃ ॥ ൨൦ ॥

തസ്യാഹുകശ്ചാഹുകീ ച കന്യാ ചൈവാഹുകാത്മജൌ । ദേവകശ്ചോഗ്രസേനശ്ച ചത്വാരോ ദേവകാത്മജാഃ ॥ ൨൧ ॥

ദേവവാനുപദേവശ്ച സുദേവോ ദേവവര്ധനഃ । തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് ധൃതദേവാദയോ നൃപ ॥ ൨൨ ॥

ശാന്തിദേവോപദേവാ ച ശ്രീദേവാ ദേവരക്ഷിതാ । സഹദേവാ ദേവകീ ച വസുദേവ ഉവാഹ താഃ ॥ ൨൩ ॥

കംസഃ സുനാമാ ന്യഗ്രോധഃ കങ്കഃ ശങ്കുഃ സുഹൂസ്തഥാ । രാഷ്ട്രപാലോഽഥ ധൃഷ്ടിശ്ച തുഷ്ടിമാനൌഗ്രസേനയഃ ॥ ൨൪ ॥

കംസാ കംസവതീ കങ്കാ ശൂരഭൂ രാഷ്ട്രപാലികാ । ഉഗ്രസേനദുഹിതരോ വസുദേവാനുജസ്ത്രിയഃ ॥ ൨൫ ॥

ശൂരോ വിദൂരഥാദാസീദ് ഭജമാനസ്തു തത്സുതഃ । ശിനിസ്തസ്മാത് സ്വയംഭോജോ ഹൃദികസ്തത്സുതോ മതഃ ॥ ൨൬ ॥

ദേവമീഢഃ ശതധനുഃ കൃതവര്മേതി തത്സുതാഃ । ദേവമീഢസ്യ ശൂരസ്യ മാരിഷാ നാമ പത്ന്യഭൂത് ॥ ൨൭ ॥

തസ്യാം സ ജനയാമാസ ദശ പുത്രാനകല്മഷാന് । വസുദേവം ദേവഭാഗം ദേവശ്രവസമാനകമ് ॥ ൨൮ ॥

സൃഞ്ജയം ശ്യാമകം കങ്കം ശമീകം വത്സകം വൃകമ് । ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുരാനകാ യസ്യ ജന്മനി ॥ ൨൯ ॥

വസുദേവം ഹരേഃ സ്ഥാനം വദന്ത്യാനകദുന്ദുഭിമ് । പൃഥാ ച ശ്രുതദേവാ ച ശ്രുതകീര്തിഃ ശ്രുതശ്രവാഃ ॥ ൩൦ ॥

രാജാധിദേവീ ചൈതേഷാം ഭഗിന്യഃ പഞ്ച കന്യകാഃ । കുന്തേഃ സഖ്യുഃ പിതാ ശൂരോ ഹ്യപുത്രസ്യ പൃഥാമദാത് ॥ ൩൧ ॥

സാപ ദുര്വാസസോ വിദ്യാം ദേവഹൂതീം പ്രതോഷിതാത് । തസ്യാ വീര്യപരീക്ഷാര്ഥമാജുഹാവ രവിം ശുചിഃ ॥ ൩൨ ॥

തദൈവോപാഗതം ദേവം വീക്ഷ്യ വിസ്മിതമാനസാ । പ്രത്യയാര്ഥം പ്രയുക്താ മേ യാഹി ദേവ ക്ഷമസ്വ മേ ॥ ൩൩ ॥

അമോഘം ദേവസന്ദര്ശമാദധേ ത്വയി ചാത്മജമ് । യോനിര്യഥാ ന ദുഷ്യേത കര്താഹം തേ സുമധ്യമേ ॥ ൩൪ ॥

ഇതി തസ്യാം സ ആധായ ഗര്ഭം സൂര്യോ ദിവം ഗതഃ । സദ്യഃ കുമാരഃ സഞ്ജജ്ഞേ ദ്വിതീയ ഇവ ഭാസ്കരഃ ॥ ൩൫ ॥

തം സാത്യജന്നദീതോയേ കൃച്ഛ്രാല്ലോകസ്യ ബിഭ്യതീ । പ്രപിതാമഹസ്താമുവാഹ പാണ്ഡുര്വൈ സത്യവിക്രമഃ ॥ ൩൬ ॥

ശ്രുതദേവാം തു കാരൂഷോ വൃദ്ധശര്മാ സമഗ്രഹീത് । യസ്യാമഭൂദ് ദന്തവക്ര ഋഷിശപ്തോ ദിതേഃ സുതഃ ॥ ൩൭ ॥

കൈകേയോ ധൃഷ്ടകേതുശ്ച ശ്രുതകീര്തിമവിന്ദത । സന്തര്ദനാദയസ്തസ്യാം പഞ്ചാസന്കൈകയാഃ സുതാഃ ॥ ൩൮ ॥

രാജാധിദേവ്യാമാവന്ത്യൌ ജയസേനോഽജനിഷ്ട ഹ । ദമഘോഷശ്ചേദിരാജഃ ശ്രുതശ്രവസമഗ്രഹീത് ॥ ൩൯ ॥

ശിശുപാളഃ സുതസ്തസ്യാഃ കഥിതസ്തസ്യ സമ്ഭവഃ । ദേവഭാഗസ്യ കംസായാം ചിത്രകേതുബൃഹദ്ബലൌ ॥ ൪൦ ॥

കംസവത്യാം ദേവശ്രവസഃ സുവീര ഇഷുമാംസ്തഥാ । ബകഃ കങ്കാത് തു കങ്കായാം സത്യജിത്പുരുജിത് തഥാ ॥ ൪൧ ॥

സൃഞ്ജയോ രാഷ്ട്രപാല്യാം ച വൃഷദുര്മര്ഷണാദികാന് ।
ഹരികേശഹിരണ്യാക്ഷൌ ശൂരഭൂമ്യാം ച ശ്യാമകഃ ॥ ൪൨ ॥

മിശ്രകേശ്യാമപ്സരസി വൃകാദീന് വത്സകസ്തഥാ । തക്ഷപുഷ്കരശാലാദീന് ദുര്വാക്ഷ്യാം വൃക ആദധേ ॥ ൪൩ ॥

സുമിത്രാര്ജുനപാലാദീന് സമീകാത്തു സുദാമനീ । ആനകഃ കര്ണികായാം വൈ ഋതധാമാജയാവപി ॥ ൪൪ ॥

പൌരവീ രോഹിണീ ഭദ്രാ മദിരാ രോചനാ ഇലാ । ദേവകീപ്രമുഖാശ്ചാസന് പത്ന്യ ആനകദുന്ദുഭേഃ ॥ ൪൫ ॥

ബലം ഗദം സാരണം ച ദുര്മദം വിപുലം ധ്രുവമ് । വസുദേവസ്തു രോഹിണ്യാം കൃതാദീനുദപാദയത് ॥ ൪൬ ॥

സുഭദ്രോ ഭദ്രബാഹുശ്ച ദുര്മദോ ഭദ്ര ഏവ ച । പൌരവ്യാസ്തനയാ ഹ്യേതേ ഭൂതാദ്യാ ദ്വാദശാഭവന് ॥ ൪൭ ॥

നന്ദോപനന്ദകൃതകശൂരാദ്യാ മദിരാത്മജാഃ । കൌശല്യാ കേശിനം ത്വേകമസൂത കുലനന്ദനമ് ॥ ൪൮ ॥

രോചനായാമതോ ജാതാ ഹസ്തഹേമാങ്ഗദാദയഃ । ഇലായാമുരുവല്കാദീന് യദുമുഖ്യാനജീജനത് ॥ ൪൯ ॥

വിപൃഷ്ഠോ ധൃതദേവായാമേക ആനകദുന്ദുഭേഃ । ശാന്തിദേവാത്മജാ രാജന് പ്രശമപ്രസിതാദയഃ ॥ ൫൦ ॥

രാജന്യകല്പവര്ഷാദ്യാ ഉപദേവാസുതാ ദശ । വസുഹംസസുവംശാദ്യാഃ ശ്രീദേവായാസ്തു ഷട് സുതാഃ ॥ ൫൧ ॥

ദേവരക്ഷിതയാ ലബ്ധാ നവ ചാത്ര ഗദാദയഃ । വസുദേവഃ സുതാനഷ്ടാവാദധേ സഹദേവയാ ॥ ൫൨ ॥

പ്രവരശ്രുതമുഖ്യാംശ്ച സാക്ഷാദ് ധര്മോ വസൂനിവ । വസുദേവസ്തു ദേവക്യാമഷ്ട പുത്രാനജീജനത് ॥ ൫൩ ॥

കീര്തിമന്തം സുഷേണം ച ഭദ്രസേനമുദാരധീഃ । ഋജും സമ്മര്ദനം ഭദ്രം സങ്കര്ഷണമഹീശ്വരമ് ॥ ൫൪ ॥

അഷ്ടമസ്തു തയോരാസീത് സ്വയമേവ ഹരിഃ കില । സുഭദ്രാ ച മഹാഭാഗാ തവ രാജന് പിതാമഹീ ॥ ൫൫ ॥

യദാ യദാ ഹി ധര്മസ്യ ക്ഷയോ വൃദ്ധിശ്ച പാപ്മനഃ । തദാ തു ഭഗവാനീശ ആത്മാനം സൃജതേ ഹരിഃ ॥ ൫൬ ॥

ന ഹ്യസ്യ ജന്മനോ ഹേതുഃ കര്മണോ വാ മഹീപതേ । ആത്മമായാം വിനേശസ്യ പരസ്യ ദ്രഷ്ടുരാത്മനഃ ॥ ൫൭ ॥

യന്മായാചേഷ്ടിതം പുംസഃ സ്ഥിത്യുത്പത്ത്യപ്യയായ ഹി । അനുഗ്രഹസ്തന്നിവൃത്തേരാത്മലാഭായ ചേഷ്യതേ ॥ ൫൮ ॥

അക്ഷൌഹിണീനാം പതിഭിരസുരൈര്നൃപലാഞ്ഛനൈഃ । ഭുവ ആക്രമ്യമാണായാ അഭാരായ കൃതോദ്യമഃ ॥ ൫൯ ॥

കര്മാണ്യപരിമേയാണി മനസാപി സുരേശ്വരൈഃ । സഹസങ്കര്ഷണശ്ചക്രേ ഭഗവാന് മധുസൂദനഃ ॥ ൬൦ ॥

കലൌ ജനിഷ്യമാണാനാം ദുഃഖശോകതമോനുദമ് । അനുഗ്രഹായ ഭക്താനാം സുപുണ്യം വ്യതനോദ് യശഃ ॥ ൬൧ ॥

യസ്മിന് സത്കര്ണപീയുഷേ യശസ്തീര്ഥവരേ സകൃത് । ശ്രോത്രാഞ്ജലിരുപസ്പൃശ്യ ധുനുതേ കര്മവാസനാമ് ॥ ൬൨ ॥

ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകമധുശൂരസേനദശാര്ഹകൈഃ । ശ്ലാഘനീയേഹിതഃ ശശ്വത് കുരുസൃഞ്ജയപാണ്ഡുഭിഃ ॥ ൬൩ ॥

സ്നിഗ്ധസ്മിതേക്ഷിതോദാരൈര്വാക്യൈര്വിക്രമലീലയാ । നൃലോകം രമയാമാസ മൂര്ത്യാ സര്വാങ്ഗരമ്യയാ ॥ ൬൪ ॥

യസ്യാനനം മകരകുണ്ഡലചാരുകര്ണ-ഭ്രാജത്കപോലസുഭഗം സവിലാസഹാസമ് । നിത്യോത്സവം ന തതൃപുര്ദൃശിഭിഃ പിബന്ത്യോനാര്യോ നരാശ്ച മുദിതാഃ കുപിതാ നിമേശ്ച ॥ ൬൫ ॥

ജാതോ ഗതഃ പിതൃഗൃഹാദ് വ്രജമേധിതാര്ഥോഹത്വാ രിപൂന് സുതശതാനി കൃതോരുദാരഃ । ഉത്പാദ്യ തേഷു പുരുഷഃ ക്രതുഭിഃ സമീജേആത്മാനമാത്മനിഗമം പ്രഥയഞ്ജനേഷു ॥ ൬൬ ॥

പൃഥ്വ്യാഃ സ വൈ ഗുരുഭരം ക്ഷപയന് കുരൂണാ-മന്തഃസമുത്ഥകലിനാ യുധി ഭൂപചമ്വഃ । ദൃഷ്ടയാ വിധൂയ വിജയേ ജയമുദ്വിഘോഷ്യപ്രോച്യോദ്ധവായ ച പരം സമഗാത് സ്വധാമ ॥ ൬൭ ॥
യേഽന്യേഽരവിന്ദാക്ഷ വിമുക്തമാനിന-സ്ത്വയ്യസ്തഭാവാദവിശുദ്ധബുദ്ധയഃ । ആരുഹ്യ കൃച്ഛ്രേണ പരം പദം തതഃപതന്ത്യധോഽനാദൃതയുഷ്മദങ്ഘ്രയഃ ॥