શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૯.૨૪

શ્રીશુક ઉવાચ
તસ્યાં વિદર્ભોઽજનયત્ પુત્રૌ નામ્ના કુશક્રથૌ ।
તૃતીયં રોમપાદં ચ વિદર્ભકુલનન્દનમ્ ॥ ૧ ॥

રોમપાદસુતો બભ્રુર્બભ્રોઃ કૃતિરજાયત ।
ઉશિકસ્તત્સુતસ્તસ્માચ્ચેદિશ્ચૈદ્યાદયો નૃપાઃ ॥ ૨ ॥

ક્રથસ્ય કુન્તિઃ પુત્રોઽભૂદ્વૃષ્ણિસ્તસ્યાથ નિર્વૃતિઃ ।
તતો દશાર્હો નામ્નાભૂત્ તસ્ય વ્યોમઃ સુતસ્તતઃ ॥ ૩ ॥

જીમૂતો વિકૃતિસ્તસ્ય યસ્ય ભીમરથઃ સુતઃ ।
તતો નવરથઃ પુત્રો જાતો દશરથસ્તતઃ ॥ ૪ ॥

કરમ્ભિઃ શકુનેઃ પુત્રો દેવરાતસ્તદાત્મજઃ ।
દેવક્ષત્રસ્તતસ્તસ્ય મધુઃ કુરુવશાદનુઃ ॥ ૫ ॥

પુરુહોત્રસ્ત્વનોઃ પુત્રસ્તસ્યાયુઃ સાત્વતસ્તતઃ ।
ભજમાનો ભજિર્દિવ્યો વૃષ્ણિર્દેવાવૃધોઽન્ધકઃ ॥ ૬ ॥

સાત્વતસ્ય સુતાઃ સપ્ત મહાભોજશ્ચ મારિષ ।
ભજમાનસ્ય નિમ્લોચિઃ કિઙ્કણો ધૃષ્ટિરેવ ચ ॥ ૭ ॥

એકસ્યામાત્મજાઃ પત્ન્યામન્યસ્યાં ચ ત્રયઃ સુતાઃ ।
શતાજિચ્ચ સહસ્રાજિદયુતાજિદિતિ પ્રભો ॥ ૮ ॥

બભ્રુર્દેવાવૃધસુતસ્તયોઃ શ્લોકૌ પઠન્ત્યમૂ ।
યથૈવ શૃણુમો દૂરાત્ સમ્પશ્યામસ્તથાન્તિકાત્ ॥ ૯ ॥

બભ્રુઃ શ્રેષ્ઠો મનુષ્યાણાં દેવૈર્દેવાવૃધઃ સમઃ ।
પુરુષાઃ પઞ્ચષષ્ટિશ્ચ ષટ્ સહસ્રાણિ ચાષ્ટ ચ ॥ ૧૦ ॥

યેઽમૃતત્ત્વમનુપ્રાપ્તા બભ્રોર્દેવાવૃધાદપિ ।
મહાભોજોઽતિધર્માત્મા ભોજા આસંસ્તદન્વયે ॥ ૧૧ ॥

વૃષ્ણેઃ સુમિત્રઃ પુત્રોઽભૂદ્ યુધાજિચ્ચ પરન્તપ ।
શિનિસ્તસ્યાનમિત્રશ્ચ નિઘ્નોઽભૂદનમિત્રતઃ ॥ ૧૨ ॥

સત્રાજિતઃ પ્રસેનશ્ચ નિઘ્નસ્યાથાસતુઃ સુતૌ ।
અનમિત્રસુતો યોઽન્યઃ શિનિસ્તસ્ય ચ સત્યકઃ ॥ ૧૩ ॥

યુયુધાનઃ સાત્યકિર્વૈ જયસ્તસ્ય કુણિસ્તતઃ ।
યુગન્ધરોઽનમિત્રસ્ય વૃષ્ણિઃ પુત્રોઽપરસ્તતઃ ॥ ૧૪ ॥

શ્વફલ્કશ્ચિત્રરથશ્ચ ગાન્દિન્યાં ચ શ્વફલ્કતઃ ।
અક્રૂરપ્રમુખા આસન્ પુત્રા દ્વાદશ વિશ્રુતાઃ ॥ ૧૫ ॥

આસઙ્ગઃ સારમેયશ્ચ મૃદુરો મૃદુવિદ્ ગિરિઃ ।
ધર્મવૃદ્ધઃ સુકર્મા ચ ક્ષેત્રોપેક્ષોઽરિમર્દનઃ ॥ ૧૬ ॥

શત્રુઘ્નો ગન્ધમાદશ્ચ પ્રતિબાહુશ્ચ દ્વાદશ ।
તેષાં સ્વસા સુચારાખ્યા દ્વાવક્રૂરસુતાવપિ ॥ ૧૭ ॥

દેવવાનુપદેવશ્ચ તથા ચિત્રરથાત્મજાઃ ।
પૃથુર્વિદૂરથાદ્યાશ્ચ બહવો વૃષ્ણિનન્દનાઃ ॥ ૧૮ ॥

કુકુરો ભજમાનશ્ચ શુચિઃ કમ્બલબર્હિષઃ । કુકુરસ્ય સુતો વહ્નિર્વિલોમા તનયસ્તતઃ ॥ ૧૯ ॥

કપોતરોમા તસ્યાનુઃ સખા યસ્ય ચ તુમ્બુરુઃ । અન્ધકાદ્ દુન્દુભિસ્તસ્માદવિદ્યોતઃ પુનર્વસુઃ ॥ ૨૦ ॥

તસ્યાહુકશ્ચાહુકી ચ કન્યા ચૈવાહુકાત્મજૌ । દેવકશ્ચોગ્રસેનશ્ચ ચત્વારો દેવકાત્મજાઃ ॥ ૨૧ ॥

દેવવાનુપદેવશ્ચ સુદેવો દેવવર્ધનઃ । તેષાં સ્વસારઃ સપ્તાસન્ ધૃતદેવાદયો નૃપ ॥ ૨૨ ॥

શાન્તિદેવોપદેવા ચ શ્રીદેવા દેવરક્ષિતા । સહદેવા દેવકી ચ વસુદેવ ઉવાહ તાઃ ॥ ૨૩ ॥

કંસઃ સુનામા ન્યગ્રોધઃ કઙ્કઃ શઙ્કુઃ સુહૂસ્તથા । રાષ્ટ્રપાલોઽથ ધૃષ્ટિશ્ચ તુષ્ટિમાનૌગ્રસેનયઃ ॥ ૨૪ ॥

કંસા કંસવતી કઙ્કા શૂરભૂ રાષ્ટ્રપાલિકા । ઉગ્રસેનદુહિતરો વસુદેવાનુજસ્ત્રિયઃ ॥ ૨૫ ॥

શૂરો વિદૂરથાદાસીદ્ ભજમાનસ્તુ તત્સુતઃ । શિનિસ્તસ્માત્ સ્વયંભોજો હૃદિકસ્તત્સુતો મતઃ ॥ ૨૬ ॥

દેવમીઢઃ શતધનુઃ કૃતવર્મેતિ તત્સુતાઃ । દેવમીઢસ્ય શૂરસ્ય મારિષા નામ પત્ન્યભૂત્ ॥ ૨૭ ॥

તસ્યાં સ જનયામાસ દશ પુત્રાનકલ્મષાન્ । વસુદેવં દેવભાગં દેવશ્રવસમાનકમ્ ॥ ૨૮ ॥

સૃઞ્જયં શ્યામકં કઙ્કં શમીકં વત્સકં વૃકમ્ । દેવદુન્દુભયો નેદુરાનકા યસ્ય જન્મનિ ॥ ૨૯ ॥

વસુદેવં હરેઃ સ્થાનં વદન્ત્યાનકદુન્દુભિમ્ । પૃથા ચ શ્રુતદેવા ચ શ્રુતકીર્તિઃ શ્રુતશ્રવાઃ ॥ ૩૦ ॥

રાજાધિદેવી ચૈતેષાં ભગિન્યઃ પઞ્ચ કન્યકાઃ । કુન્તેઃ સખ્યુઃ પિતા શૂરો હ્યપુત્રસ્ય પૃથામદાત્ ॥ ૩૧ ॥

સાપ દુર્વાસસો વિદ્યાં દેવહૂતીં પ્રતોષિતાત્ । તસ્યા વીર્યપરીક્ષાર્થમાજુહાવ રવિં શુચિઃ ॥ ૩૨ ॥

તદૈવોપાગતં દેવં વીક્ષ્ય વિસ્મિતમાનસા । પ્રત્યયાર્થં પ્રયુક્તા મે યાહિ દેવ ક્ષમસ્વ મે ॥ ૩૩ ॥

અમોઘં દેવસન્દર્શમાદધે ત્વયિ ચાત્મજમ્ । યોનિર્યથા ન દુષ્યેત કર્તાહં તે સુમધ્યમે ॥ ૩૪ ॥

ઇતિ તસ્યાં સ આધાય ગર્ભં સૂર્યો દિવં ગતઃ । સદ્યઃ કુમારઃ સઞ્જજ્ઞે દ્વિતીય ઇવ ભાસ્કરઃ ॥ ૩૫ ॥

તં સાત્યજન્નદીતોયે કૃચ્છ્રાલ્લોકસ્ય બિભ્યતી । પ્રપિતામહસ્તામુવાહ પાણ્ડુર્વૈ સત્યવિક્રમઃ ॥ ૩૬ ॥

શ્રુતદેવાં તુ કારૂષો વૃદ્ધશર્મા સમગ્રહીત્ । યસ્યામભૂદ્ દન્તવક્ર ઋષિશપ્તો દિતેઃ સુતઃ ॥ ૩૭ ॥

કૈકેયો ધૃષ્ટકેતુશ્ચ શ્રુતકીર્તિમવિન્દત । સન્તર્દનાદયસ્તસ્યાં પઞ્ચાસન્કૈકયાઃ સુતાઃ ॥ ૩૮ ॥

રાજાધિદેવ્યામાવન્ત્યૌ જયસેનોઽજનિષ્ટ હ । દમઘોષશ્ચેદિરાજઃ શ્રુતશ્રવસમગ્રહીત્ ॥ ૩૯ ॥

શિશુપાળઃ સુતસ્તસ્યાઃ કથિતસ્તસ્ય સમ્ભવઃ । દેવભાગસ્ય કંસાયાં ચિત્રકેતુબૃહદ્બલૌ ॥ ૪૦ ॥

કંસવત્યાં દેવશ્રવસઃ સુવીર ઇષુમાંસ્તથા । બકઃ કઙ્કાત્ તુ કઙ્કાયાં સત્યજિત્પુરુજિત્ તથા ॥ ૪૧ ॥

સૃઞ્જયો રાષ્ટ્રપાલ્યાં ચ વૃષદુર્મર્ષણાદિકાન્ ।
હરિકેશહિરણ્યાક્ષૌ શૂરભૂમ્યાં ચ શ્યામકઃ ॥ ૪૨ ॥

મિશ્રકેશ્યામપ્સરસિ વૃકાદીન્ વત્સકસ્તથા । તક્ષપુષ્કરશાલાદીન્ દુર્વાક્ષ્યાં વૃક આદધે ॥ ૪૩ ॥

સુમિત્રાર્જુનપાલાદીન્ સમીકાત્તુ સુદામની । આનકઃ કર્ણિકાયાં વૈ ઋતધામાજયાવપિ ॥ ૪૪ ॥

પૌરવી રોહિણી ભદ્રા મદિરા રોચના ઇલા । દેવકીપ્રમુખાશ્ચાસન્ પત્ન્ય આનકદુન્દુભેઃ ॥ ૪૫ ॥

બલં ગદં સારણં ચ દુર્મદં વિપુલં ધ્રુવમ્ । વસુદેવસ્તુ રોહિણ્યાં કૃતાદીનુદપાદયત્ ॥ ૪૬ ॥

સુભદ્રો ભદ્રબાહુશ્ચ દુર્મદો ભદ્ર એવ ચ । પૌરવ્યાસ્તનયા હ્યેતે ભૂતાદ્યા દ્વાદશાભવન્ ॥ ૪૭ ॥

નન્દોપનન્દકૃતકશૂરાદ્યા મદિરાત્મજાઃ । કૌશલ્યા કેશિનં ત્વેકમસૂત કુલનન્દનમ્ ॥ ૪૮ ॥

રોચનાયામતો જાતા હસ્તહેમાઙ્ગદાદયઃ । ઇલાયામુરુવલ્કાદીન્ યદુમુખ્યાનજીજનત્ ॥ ૪૯ ॥

વિપૃષ્ઠો ધૃતદેવાયામેક આનકદુન્દુભેઃ । શાન્તિદેવાત્મજા રાજન્ પ્રશમપ્રસિતાદયઃ ॥ ૫૦ ॥

રાજન્યકલ્પવર્ષાદ્યા ઉપદેવાસુતા દશ । વસુહંસસુવંશાદ્યાઃ શ્રીદેવાયાસ્તુ ષટ્ સુતાઃ ॥ ૫૧ ॥

દેવરક્ષિતયા લબ્ધા નવ ચાત્ર ગદાદયઃ । વસુદેવઃ સુતાનષ્ટાવાદધે સહદેવયા ॥ ૫૨ ॥

પ્રવરશ્રુતમુખ્યાંશ્ચ સાક્ષાદ્ ધર્મો વસૂનિવ । વસુદેવસ્તુ દેવક્યામષ્ટ પુત્રાનજીજનત્ ॥ ૫૩ ॥

કીર્તિમન્તં સુષેણં ચ ભદ્રસેનમુદારધીઃ । ઋજું સમ્મર્દનં ભદ્રં સઙ્કર્ષણમહીશ્વરમ્ ॥ ૫૪ ॥

અષ્ટમસ્તુ તયોરાસીત્ સ્વયમેવ હરિઃ કિલ । સુભદ્રા ચ મહાભાગા તવ રાજન્ પિતામહી ॥ ૫૫ ॥

યદા યદા હિ ધર્મસ્ય ક્ષયો વૃદ્ધિશ્ચ પાપ્મનઃ । તદા તુ ભગવાનીશ આત્માનં સૃજતે હરિઃ ॥ ૫૬ ॥

ન હ્યસ્ય જન્મનો હેતુઃ કર્મણો વા મહીપતે । આત્મમાયાં વિનેશસ્ય પરસ્ય દ્રષ્ટુરાત્મનઃ ॥ ૫૭ ॥

યન્માયાચેષ્ટિતં પુંસઃ સ્થિત્યુત્પત્ત્યપ્યયાય હિ । અનુગ્રહસ્તન્નિવૃત્તેરાત્મલાભાય ચેષ્યતે ॥ ૫૮ ॥

અક્ષૌહિણીનાં પતિભિરસુરૈર્નૃપલાઞ્છનૈઃ । ભુવ આક્રમ્યમાણાયા અભારાય કૃતોદ્યમઃ ॥ ૫૯ ॥

કર્માણ્યપરિમેયાણિ મનસાપિ સુરેશ્વરૈઃ । સહસઙ્કર્ષણશ્ચક્રે ભગવાન્ મધુસૂદનઃ ॥ ૬૦ ॥

કલૌ જનિષ્યમાણાનાં દુઃખશોકતમોનુદમ્ । અનુગ્રહાય ભક્તાનાં સુપુણ્યં વ્યતનોદ્ યશઃ ॥ ૬૧ ॥

યસ્મિન્ સત્કર્ણપીયુષે યશસ્તીર્થવરે સકૃત્ । શ્રોત્રાઞ્જલિરુપસ્પૃશ્ય ધુનુતે કર્મવાસનામ્ ॥ ૬૨ ॥

ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકમધુશૂરસેનદશાર્હકૈઃ । શ્લાઘનીયેહિતઃ શશ્વત્ કુરુસૃઞ્જયપાણ્ડુભિઃ ॥ ૬૩ ॥

સ્નિગ્ધસ્મિતેક્ષિતોદારૈર્વાક્યૈર્વિક્રમલીલયા । નૃલોકં રમયામાસ મૂર્ત્યા સર્વાઙ્ગરમ્યયા ॥ ૬૪ ॥

યસ્યાનનં મકરકુણ્ડલચારુકર્ણ-ભ્રાજત્કપોલસુભગં સવિલાસહાસમ્ । નિત્યોત્સવં ન તતૃપુર્દૃશિભિઃ પિબન્ત્યોનાર્યો નરાશ્ચ મુદિતાઃ કુપિતા નિમેશ્ચ ॥ ૬૫ ॥

જાતો ગતઃ પિતૃગૃહાદ્ વ્રજમેધિતાર્થોહત્વા રિપૂન્ સુતશતાનિ કૃતોરુદારઃ । ઉત્પાદ્ય તેષુ પુરુષઃ ક્રતુભિઃ સમીજેઆત્માનમાત્મનિગમં પ્રથયઞ્જનેષુ ॥ ૬૬ ॥

પૃથ્વ્યાઃ સ વૈ ગુરુભરં ક્ષપયન્ કુરૂણા-મન્તઃસમુત્થકલિના યુધિ ભૂપચમ્વઃ । દૃષ્ટયા વિધૂય વિજયે જયમુદ્વિઘોષ્યપ્રોચ્યોદ્ધવાય ચ પરં સમગાત્ સ્વધામ ॥ ૬૭ ॥
યેઽન્યેઽરવિન્દાક્ષ વિમુક્તમાનિન-સ્ત્વય્યસ્તભાવાદવિશુદ્ધબુદ્ધયઃ । આરુહ્ય કૃચ્છ્રેણ પરં પદં તતઃપતન્ત્યધોઽનાદૃતયુષ્મદઙ્ઘ્રયઃ ॥