శ్రీమద్భాగవతమ్ ౯.౨౪

శ్రీశుక ఉవాచ
తస్యాం విదర్భోఽజనయత్ పుత్రౌ నామ్నా కుశక్రథౌ ।
తృతీయం రోమపాదం చ విదర్భకులనన్దనమ్ ॥ ౧ ॥

రోమపాదసుతో బభ్రుర్బభ్రోః కృతిరజాయత ।
ఉశికస్తత్సుతస్తస్మాచ్చేదిశ్చైద్యాదయో నృపాః ॥ ౨ ॥

క్రథస్య కున్తిః పుత్రోఽభూద్వృష్ణిస్తస్యాథ నిర్వృతిః ।
తతో దశార్హో నామ్నాభూత్ తస్య వ్యోమః సుతస్తతః ॥ ౩ ॥

జీమూతో వికృతిస్తస్య యస్య భీమరథః సుతః ।
తతో నవరథః పుత్రో జాతో దశరథస్తతః ॥ ౪ ॥

కరమ్భిః శకునేః పుత్రో దేవరాతస్తదాత్మజః ।
దేవక్షత్రస్తతస్తస్య మధుః కురువశాదనుః ॥ ౫ ॥

పురుహోత్రస్త్వనోః పుత్రస్తస్యాయుః సాత్వతస్తతః ।
భజమానో భజిర్దివ్యో వృష్ణిర్దేవావృధోఽన్ధకః ॥ ౬ ॥

సాత్వతస్య సుతాః సప్త మహాభోజశ్చ మారిష ।
భజమానస్య నిమ్లోచిః కిఙ్కణో ధృష్టిరేవ చ ॥ ౭ ॥

ఏకస్యామాత్మజాః పత్న్యామన్యస్యాం చ త్రయః సుతాః ।
శతాజిచ్చ సహస్రాజిదయుతాజిదితి ప్రభో ॥ ౮ ॥

బభ్రుర్దేవావృధసుతస్తయోః శ్లోకౌ పఠన్త్యమూ ।
యథైవ శృణుమో దూరాత్ సమ్పశ్యామస్తథాన్తికాత్ ॥ ౯ ॥

బభ్రుః శ్రేష్ఠో మనుష్యాణాం దేవైర్దేవావృధః సమః ।
పురుషాః పఞ్చషష్టిశ్చ షట్ సహస్రాణి చాష్ట చ ॥ ౧౦ ॥

యేఽమృతత్త్వమనుప్రాప్తా బభ్రోర్దేవావృధాదపి ।
మహాభోజోఽతిధర్మాత్మా భోజా ఆసంస్తదన్వయే ॥ ౧౧ ॥

వృష్ణేః సుమిత్రః పుత్రోఽభూద్ యుధాజిచ్చ పరన్తప ।
శినిస్తస్యానమిత్రశ్చ నిఘ్నోఽభూదనమిత్రతః ॥ ౧౨ ॥

సత్రాజితః ప్రసేనశ్చ నిఘ్నస్యాథాసతుః సుతౌ ।
అనమిత్రసుతో యోఽన్యః శినిస్తస్య చ సత్యకః ॥ ౧౩ ॥

యుయుధానః సాత్యకిర్వై జయస్తస్య కుణిస్తతః ।
యుగన్ధరోఽనమిత్రస్య వృష్ణిః పుత్రోఽపరస్తతః ॥ ౧౪ ॥

శ్వఫల్కశ్చిత్రరథశ్చ గాన్దిన్యాం చ శ్వఫల్కతః ।
అక్రూరప్రముఖా ఆసన్ పుత్రా ద్వాదశ విశ్రుతాః ॥ ౧౫ ॥

ఆసఙ్గః సారమేయశ్చ మృదురో మృదువిద్ గిరిః ।
ధర్మవృద్ధః సుకర్మా చ క్షేత్రోపేక్షోఽరిమర్దనః ॥ ౧౬ ॥

శత్రుఘ్నో గన్ధమాదశ్చ ప్రతిబాహుశ్చ ద్వాదశ ।
తేషాం స్వసా సుచారాఖ్యా ద్వావక్రూరసుతావపి ॥ ౧౭ ॥

దేవవానుపదేవశ్చ తథా చిత్రరథాత్మజాః ।
పృథుర్విదూరథాద్యాశ్చ బహవో వృష్ణినన్దనాః ॥ ౧౮ ॥

కుకురో భజమానశ్చ శుచిః కమ్బలబర్హిషః । కుకురస్య సుతో వహ్నిర్విలోమా తనయస్తతః ॥ ౧౯ ॥

కపోతరోమా తస్యానుః సఖా యస్య చ తుమ్బురుః । అన్ధకాద్ దున్దుభిస్తస్మాదవిద్యోతః పునర్వసుః ॥ ౨౦ ॥

తస్యాహుకశ్చాహుకీ చ కన్యా చైవాహుకాత్మజౌ । దేవకశ్చోగ్రసేనశ్చ చత్వారో దేవకాత్మజాః ॥ ౨౧ ॥

దేవవానుపదేవశ్చ సుదేవో దేవవర్ధనః । తేషాం స్వసారః సప్తాసన్ ధృతదేవాదయో నృప ॥ ౨౨ ॥

శాన్తిదేవోపదేవా చ శ్రీదేవా దేవరక్షితా । సహదేవా దేవకీ చ వసుదేవ ఉవాహ తాః ॥ ౨౩ ॥

కంసః సునామా న్యగ్రోధః కఙ్కః శఙ్కుః సుహూస్తథా । రాష్ట్రపాలోఽథ ధృష్టిశ్చ తుష్టిమానౌగ్రసేనయః ॥ ౨౪ ॥

కంసా కంసవతీ కఙ్కా శూరభూ రాష్ట్రపాలికా । ఉగ్రసేనదుహితరో వసుదేవానుజస్త్రియః ॥ ౨౫ ॥

శూరో విదూరథాదాసీద్ భజమానస్తు తత్సుతః । శినిస్తస్మాత్ స్వయంభోజో హృదికస్తత్సుతో మతః ॥ ౨౬ ॥

దేవమీఢః శతధనుః కృతవర్మేతి తత్సుతాః । దేవమీఢస్య శూరస్య మారిషా నామ పత్న్యభూత్ ॥ ౨౭ ॥

తస్యాం స జనయామాస దశ పుత్రానకల్మషాన్ । వసుదేవం దేవభాగం దేవశ్రవసమానకమ్ ॥ ౨౮ ॥

సృఞ్జయం శ్యామకం కఙ్కం శమీకం వత్సకం వృకమ్ । దేవదున్దుభయో నేదురానకా యస్య జన్మని ॥ ౨౯ ॥

వసుదేవం హరేః స్థానం వదన్త్యానకదున్దుభిమ్ । పృథా చ శ్రుతదేవా చ శ్రుతకీర్తిః శ్రుతశ్రవాః ॥ ౩౦ ॥

రాజాధిదేవీ చైతేషాం భగిన్యః పఞ్చ కన్యకాః । కున్తేః సఖ్యుః పితా శూరో హ్యపుత్రస్య పృథామదాత్ ॥ ౩౧ ॥

సాప దుర్వాససో విద్యాం దేవహూతీం ప్రతోషితాత్ । తస్యా వీర్యపరీక్షార్థమాజుహావ రవిం శుచిః ॥ ౩౨ ॥

తదైవోపాగతం దేవం వీక్ష్య విస్మితమానసా । ప్రత్యయార్థం ప్రయుక్తా మే యాహి దేవ క్షమస్వ మే ॥ ౩౩ ॥

అమోఘం దేవసన్దర్శమాదధే త్వయి చాత్మజమ్ । యోనిర్యథా న దుష్యేత కర్తాహం తే సుమధ్యమే ॥ ౩౪ ॥

ఇతి తస్యాం స ఆధాయ గర్భం సూర్యో దివం గతః । సద్యః కుమారః సఞ్జజ్ఞే ద్వితీయ ఇవ భాస్కరః ॥ ౩౫ ॥

తం సాత్యజన్నదీతోయే కృచ్ఛ్రాల్లోకస్య బిభ్యతీ । ప్రపితామహస్తామువాహ పాణ్డుర్వై సత్యవిక్రమః ॥ ౩౬ ॥

శ్రుతదేవాం తు కారూషో వృద్ధశర్మా సమగ్రహీత్ । యస్యామభూద్ దన్తవక్ర ఋషిశప్తో దితేః సుతః ॥ ౩౭ ॥

కైకేయో ధృష్టకేతుశ్చ శ్రుతకీర్తిమవిన్దత । సన్తర్దనాదయస్తస్యాం పఞ్చాసన్కైకయాః సుతాః ॥ ౩౮ ॥

రాజాధిదేవ్యామావన్త్యౌ జయసేనోఽజనిష్ట హ । దమఘోషశ్చేదిరాజః శ్రుతశ్రవసమగ్రహీత్ ॥ ౩౯ ॥

శిశుపాళః సుతస్తస్యాః కథితస్తస్య సమ్భవః । దేవభాగస్య కంసాయాం చిత్రకేతుబృహద్బలౌ ॥ ౪౦ ॥

కంసవత్యాం దేవశ్రవసః సువీర ఇషుమాంస్తథా । బకః కఙ్కాత్ తు కఙ్కాయాం సత్యజిత్పురుజిత్ తథా ॥ ౪౧ ॥

సృఞ్జయో రాష్ట్రపాల్యాం చ వృషదుర్మర్షణాదికాన్ ।
హరికేశహిరణ్యాక్షౌ శూరభూమ్యాం చ శ్యామకః ॥ ౪౨ ॥

మిశ్రకేశ్యామప్సరసి వృకాదీన్ వత్సకస్తథా । తక్షపుష్కరశాలాదీన్ దుర్వాక్ష్యాం వృక ఆదధే ॥ ౪౩ ॥

సుమిత్రార్జునపాలాదీన్ సమీకాత్తు సుదామనీ । ఆనకః కర్ణికాయాం వై ఋతధామాజయావపి ॥ ౪౪ ॥

పౌరవీ రోహిణీ భద్రా మదిరా రోచనా ఇలా । దేవకీప్రముఖాశ్చాసన్ పత్న్య ఆనకదున్దుభేః ॥ ౪౫ ॥

బలం గదం సారణం చ దుర్మదం విపులం ధ్రువమ్ । వసుదేవస్తు రోహిణ్యాం కృతాదీనుదపాదయత్ ॥ ౪౬ ॥

సుభద్రో భద్రబాహుశ్చ దుర్మదో భద్ర ఏవ చ । పౌరవ్యాస్తనయా హ్యేతే భూతాద్యా ద్వాదశాభవన్ ॥ ౪౭ ॥

నన్దోపనన్దకృతకశూరాద్యా మదిరాత్మజాః । కౌశల్యా కేశినం త్వేకమసూత కులనన్దనమ్ ॥ ౪౮ ॥

రోచనాయామతో జాతా హస్తహేమాఙ్గదాదయః । ఇలాయామురువల్కాదీన్ యదుముఖ్యానజీజనత్ ॥ ౪౯ ॥

విపృష్ఠో ధృతదేవాయామేక ఆనకదున్దుభేః । శాన్తిదేవాత్మజా రాజన్ ప్రశమప్రసితాదయః ॥ ౫౦ ॥

రాజన్యకల్పవర్షాద్యా ఉపదేవాసుతా దశ । వసుహంససువంశాద్యాః శ్రీదేవాయాస్తు షట్ సుతాః ॥ ౫౧ ॥

దేవరక్షితయా లబ్ధా నవ చాత్ర గదాదయః । వసుదేవః సుతానష్టావాదధే సహదేవయా ॥ ౫౨ ॥

ప్రవరశ్రుతముఖ్యాంశ్చ సాక్షాద్ ధర్మో వసూనివ । వసుదేవస్తు దేవక్యామష్ట పుత్రానజీజనత్ ॥ ౫౩ ॥

కీర్తిమన్తం సుషేణం చ భద్రసేనముదారధీః । ఋజుం సమ్మర్దనం భద్రం సఙ్కర్షణమహీశ్వరమ్ ॥ ౫౪ ॥

అష్టమస్తు తయోరాసీత్ స్వయమేవ హరిః కిల । సుభద్రా చ మహాభాగా తవ రాజన్ పితామహీ ॥ ౫౫ ॥

యదా యదా హి ధర్మస్య క్షయో వృద్ధిశ్చ పాప్మనః । తదా తు భగవానీశ ఆత్మానం సృజతే హరిః ॥ ౫౬ ॥

న హ్యస్య జన్మనో హేతుః కర్మణో వా మహీపతే । ఆత్మమాయాం వినేశస్య పరస్య ద్రష్టురాత్మనః ॥ ౫౭ ॥

యన్మాయాచేష్టితం పుంసః స్థిత్యుత్పత్త్యప్యయాయ హి । అనుగ్రహస్తన్నివృత్తేరాత్మలాభాయ చేష్యతే ॥ ౫౮ ॥

అక్షౌహిణీనాం పతిభిరసురైర్నృపలాఞ్ఛనైః । భువ ఆక్రమ్యమాణాయా అభారాయ కృతోద్యమః ॥ ౫౯ ॥

కర్మాణ్యపరిమేయాణి మనసాపి సురేశ్వరైః । సహసఙ్కర్షణశ్చక్రే భగవాన్ మధుసూదనః ॥ ౬౦ ॥

కలౌ జనిష్యమాణానాం దుఃఖశోకతమోనుదమ్ । అనుగ్రహాయ భక్తానాం సుపుణ్యం వ్యతనోద్ యశః ॥ ౬౧ ॥

యస్మిన్ సత్కర్ణపీయుషే యశస్తీర్థవరే సకృత్ । శ్రోత్రాఞ్జలిరుపస్పృశ్య ధునుతే కర్మవాసనామ్ ॥ ౬౨ ॥

భోజవృష్ణ్యన్ధకమధుశూరసేనదశార్హకైః । శ్లాఘనీయేహితః శశ్వత్ కురుసృఞ్జయపాణ్డుభిః ॥ ౬౩ ॥

స్నిగ్ధస్మితేక్షితోదారైర్వాక్యైర్విక్రమలీలయా । నృలోకం రమయామాస మూర్త్యా సర్వాఙ్గరమ్యయా ॥ ౬౪ ॥

యస్యాననం మకరకుణ్డలచారుకర్ణ-భ్రాజత్కపోలసుభగం సవిలాసహాసమ్ । నిత్యోత్సవం న తతృపుర్దృశిభిః పిబన్త్యోనార్యో నరాశ్చ ముదితాః కుపితా నిమేశ్చ ॥ ౬౫ ॥

జాతో గతః పితృగృహాద్ వ్రజమేధితార్థోహత్వా రిపూన్ సుతశతాని కృతోరుదారః । ఉత్పాద్య తేషు పురుషః క్రతుభిః సమీజేఆత్మానమాత్మనిగమం ప్రథయఞ్జనేషు ॥ ౬౬ ॥

పృథ్వ్యాః స వై గురుభరం క్షపయన్ కురూణా-మన్తఃసముత్థకలినా యుధి భూపచమ్వః । దృష్టయా విధూయ విజయే జయముద్విఘోష్యప్రోచ్యోద్ధవాయ చ పరం సమగాత్ స్వధామ ॥ ౬౭ ॥
యేఽన్యేఽరవిన్దాక్ష విముక్తమానిన-స్త్వయ్యస్తభావాదవిశుద్ధబుద్ధయః । ఆరుహ్య కృచ్ఛ్రేణ పరం పదం తతఃపతన్త్యధోఽనాదృతయుష్మదఙ్ఘ్రయః ॥