శ్రీశుక ఉవాచ
శర్యాతిర్మానవో రాజా బ్రహ్మిష్ఠః సమ్బభూవ హ ।
యో వా అఙ్గిరసాం సత్రే ద్వితీయమహరూచివాన్ ॥ ౧ ॥
శర్యాతిర్మానవో రాజా బ్రహ్మిష్ఠః సమ్బభూవ హ ।
యో వా అఙ్గిరసాం సత్రే ద్వితీయమహరూచివాన్ ॥ ౧ ॥
సుకన్యా నామ తస్యాసీత్ కన్యా కమలలోచనా ।
తయా సార్ధం వనగతో హ్యగమచ్చ్యవనాశ్రమమ్ ॥ ౨ ॥
తయా సార్ధం వనగతో హ్యగమచ్చ్యవనాశ్రమమ్ ॥ ౨ ॥
సా సఖీభిః పరివృతా విచిన్వన్త్యఙ్ఘ్రిపాన్ వనే ।
వల్మీకరన్ధ్రే దదృశే ఖద్యోతే ఇవ జ్యోతిషీ ॥ ౩ ॥
వల్మీకరన్ధ్రే దదృశే ఖద్యోతే ఇవ జ్యోతిషీ ॥ ౩ ॥
తే దైవచోదితా బాలా జ్యోతిషీ కణ్టకేన వై ।
అవిధ్యన్ముగ్ధభావేన సుస్రావాసృక్ తతో బహిః ॥ ౪ ॥
అవిధ్యన్ముగ్ధభావేన సుస్రావాసృక్ తతో బహిః ॥ ౪ ॥
శకృన్మూత్రనిరోధోఽభూత్ సైనికానాం చ తత్క్షణాత్ ।
రాజర్షిస్తముపాలక్ష్య పురుషాన్ విస్మితోఽబ్రవీత్ ॥ ౫ ॥
రాజర్షిస్తముపాలక్ష్య పురుషాన్ విస్మితోఽబ్రవీత్ ॥ ౫ ॥
అప్యభద్రం న యుష్మాభిర్భార్గవస్య విచేష్టితమ్ ।
వ్యక్తం కేనాపి నస్తస్య కృతమాశ్రమదూషణమ్ ॥ ౬ ॥
వ్యక్తం కేనాపి నస్తస్య కృతమాశ్రమదూషణమ్ ॥ ౬ ॥
సుకన్యా ప్రాహ పితరం భీతా కిఞ్చిత్ కృతం మయా ।
ద్వే జ్యోతిషీ అజానన్త్యా నిర్భిన్నే కణ్టకేన వై ॥ ౭ ॥
ద్వే జ్యోతిషీ అజానన్త్యా నిర్భిన్నే కణ్టకేన వై ॥ ౭ ॥
దుహితుస్తద్ వచః శ్రుత్వా శర్యాతిర్జాతసాధ్వసః ।
మునిం ప్రసాదయామాస వల్మీకాన్తర్హితం శనైః ॥ ౮ ॥
మునిం ప్రసాదయామాస వల్మీకాన్తర్హితం శనైః ॥ ౮ ॥
తదభిప్రాయమాజ్ఞాయ ప్రాదాద్ దుహితరం మునేః ।
కృచ్ఛ్రాన్ముక్తస్తమామన్త్ర్య పురం ప్రాయాత్ సమాహితః ॥ ౯ ॥
కృచ్ఛ్రాన్ముక్తస్తమామన్త్ర్య పురం ప్రాయాత్ సమాహితః ॥ ౯ ॥
సుకన్యా చ్యవనం ప్రాప్య పతిం పరమకోపనమ్ ।
ప్రీణయామాస చిత్తజ్ఞా అప్రమత్తానువృత్తిభిః ॥ ౧౦ ॥
ప్రీణయామాస చిత్తజ్ఞా అప్రమత్తానువృత్తిభిః ॥ ౧౦ ॥
కస్యచిత్ త్వథ కాలస్య నాసత్యావాశ్రమాగతౌ ।
తౌ పూజయిత్వా ప్రోవాచ వయో మే దత్తమీశ్వరౌ ॥ ౧౧ ॥
తౌ పూజయిత్వా ప్రోవాచ వయో మే దత్తమీశ్వరౌ ॥ ౧౧ ॥
గ్రహం గ్రహీష్యే సోమస్య యజ్ఞే వామప్యసోమపోః ।
క్రియతాం మే వయో రూపం ప్రమదానాం యదీప్సితమ్ ॥ ౧౨ ॥
క్రియతాం మే వయో రూపం ప్రమదానాం యదీప్సితమ్ ॥ ౧౨ ॥
బాఢమిత్యూచతుర్విప్రమభినన్ద్య భిషక్తమౌ ।
నిమజ్జతాం భవానస్మిన్ హ్రదే సిద్ధవినిర్మితే ॥ ౧౩ ॥
నిమజ్జతాం భవానస్మిన్ హ్రదే సిద్ధవినిర్మితే ॥ ౧౩ ॥
ఇత్యుక్తో జరయా గ్రస్తదేహో ధమనిసన్తతః ।
హ్రదం ప్రవేశితోఽశ్విభ్యాం వలీపలితవిగ్రహః ॥ ౧౪ ॥
హ్రదం ప్రవేశితోఽశ్విభ్యాం వలీపలితవిగ్రహః ॥ ౧౪ ॥
పురుషాస్త్రయ ఉత్తస్థురపీవ్యా వనితాప్రియాః ।
పద్మస్రజః కుణ్డలినస్తుల్యరూపాః సువాససః ॥ ౧౫ ॥
పద్మస్రజః కుణ్డలినస్తుల్యరూపాః సువాససః ॥ ౧౫ ॥
తాన్ నిరీక్ష్య వరారోహా సరూపాన్ సూర్యవర్చసః ।
అజానతీ పతిం సాధ్వీ అశ్వినౌ శరణం యయౌ ॥ ౧౬ ॥
అజానతీ పతిం సాధ్వీ అశ్వినౌ శరణం యయౌ ॥ ౧౬ ॥
దర్శయిత్వా పతిం తస్యై పాతివ్రత్యేన తోషితౌ ।
ఋషిమామన్త్ర్య యయతుర్విమానేన త్రివిష్టపమ్ ॥ ౧౭ ॥
ఋషిమామన్త్ర్య యయతుర్విమానేన త్రివిష్టపమ్ ॥ ౧౭ ॥
యక్ష్యమాణోఽథ శర్యాతిశ్చ్యవనస్యాశ్రమం గతః ।
దదర్శ దుహితుః పార్శ్వే పురుషం సూర్యవర్చసమ్ ॥ ౧౮ ॥
దదర్శ దుహితుః పార్శ్వే పురుషం సూర్యవర్చసమ్ ॥ ౧౮ ॥
రాజా దుహితరం ప్రాహ కృతపాదాభివన్దనామ్ ।
ఆశిషశ్చాప్రయుఞ్జానో నాతిప్రీతిమనా ఇవ ॥ ౧౯ ॥
ఆశిషశ్చాప్రయుఞ్జానో నాతిప్రీతిమనా ఇవ ॥ ౧౯ ॥
చికీర్షితం తే కిమిదం పతిస్త్వయా
ప్రలమ్భితో లోకనమస్కృతో మునిః ।
యత్ త్వం జరాగ్రస్తమసత్యసమ్మతం
విహాయ జారం భజసేఽముమధ్వగమ్ ॥ ౨౦ ॥
ప్రలమ్భితో లోకనమస్కృతో మునిః ।
యత్ త్వం జరాగ్రస్తమసత్యసమ్మతం
విహాయ జారం భజసేఽముమధ్వగమ్ ॥ ౨౦ ॥
కథం మతిస్తేఽవగతాన్యథా సతాం
కులప్రసూతే కులదూషణం త్విదమ్ ।
బిభర్షి జారం యదపత్రపా కులం
పితుశ్చ భర్తుశ్చ నయస్యధస్తమః ॥ ౨౧ ॥
కులప్రసూతే కులదూషణం త్విదమ్ ।
బిభర్షి జారం యదపత్రపా కులం
పితుశ్చ భర్తుశ్చ నయస్యధస్తమః ॥ ౨౧ ॥
ఏవం బ్రువాణం పితరం స్మయమానా శుచిస్మితా ।
ఉవాచతాత జామాతా తవైష భృగునన్దనః ॥ ౨౨ ॥
ఉవాచతాత జామాతా తవైష భృగునన్దనః ॥ ౨౨ ॥
శశంస పిత్రే తత్ సర్వం వయోరూపాభిలమ్భనమ్ ।
విస్మితః పరమప్రీతస్తనయాం పరిషస్వజే ॥ ౨౩ ॥
విస్మితః పరమప్రీతస్తనయాం పరిషస్వజే ॥ ౨౩ ॥
సోమేన యాజయన్ వీరం గ్రహం సోమస్య చాగ్రహీత్ ।
అసోమపోరప్యశ్వినోశ్చ్యవనః స్వేన తేజసా ॥ ౨౪ ॥
అసోమపోరప్యశ్వినోశ్చ్యవనః స్వేన తేజసా ॥ ౨౪ ॥
హన్తుం తమాదదే వజ్రం సద్యోమన్యురమర్షితః ।
సవజ్రం స్తమ్భయామాస భుజమిన్ద్రస్య భార్గవః ॥ ౨౫ ॥
సవజ్రం స్తమ్భయామాస భుజమిన్ద్రస్య భార్గవః ॥ ౨౫ ॥
అన్వజానంస్తతః సర్వే గ్రహం సోమస్య చాశ్వినోః ।
భిషజావితి యత్ పూర్వం సోమాహుత్యా బహిష్కృతౌ ॥ ౨౬ ॥
భిషజావితి యత్ పూర్వం సోమాహుత్యా బహిష్కృతౌ ॥ ౨౬ ॥
ఉత్తానబర్హిరానర్తో భూరిషేణ ఇతి త్రయః ।
శర్యాతేరభవన్ పుత్రా ఆనర్తాద్ రేవతోఽభవత్ ॥ ౨౭ ॥
శర్యాతేరభవన్ పుత్రా ఆనర్తాద్ రేవతోఽభవత్ ॥ ౨౭ ॥
సోఽన్తఃసముద్రే నగరీం వినిర్మాయ కుశస్థలీమ్ ।
ఆస్థితోఽభుఙ్క్త విషయానానర్తాదీనరిన్దమ ।
తస్య పుత్రశతం జజ్ఞే కకుద్మిజ్యేష్ఠముత్తమమ్ ॥ ౨౮ ॥
ఆస్థితోఽభుఙ్క్త విషయానానర్తాదీనరిన్దమ ।
తస్య పుత్రశతం జజ్ఞే కకుద్మిజ్యేష్ఠముత్తమమ్ ॥ ౨౮ ॥
కకుద్మీ రేవతీం కన్యాం స్వామాదాయ విభుం గతః ।
పుత్ర్యావరం పరిప్రష్టుం బ్రహ్మలోకమపావృతమ్ ॥ ౨౯ ॥
పుత్ర్యావరం పరిప్రష్టుం బ్రహ్మలోకమపావృతమ్ ॥ ౨౯ ॥
ఆవర్తమానే గాన్ధర్వే స్థితోఽలబ్ధక్షణః క్షణమ్ ।
తదన్త ఆద్యమానమ్య స్వాభిప్రాయం న్యవేదయత్ ॥ ౩౦ ॥
తదన్త ఆద్యమానమ్య స్వాభిప్రాయం న్యవేదయత్ ॥ ౩౦ ॥
తచ్ఛ్రుత్వా భగవాన్ బ్రహ్మా ప్రహస్య తమువాచ హ ।
అహో రాజన్ నిరుద్ధాస్తే కాలేన హృది యే కృతాః ॥ ౩౧ ॥
అహో రాజన్ నిరుద్ధాస్తే కాలేన హృది యే కృతాః ॥ ౩౧ ॥
తత్పుత్రపౌత్రనప్తృణాం గోత్రాణి చ న శృణ్మహే ।
కాలోఽభియాతస్త్రిణవచతుర్యుగవికల్పితః ॥ ౩౨ ॥
కాలోఽభియాతస్త్రిణవచతుర్యుగవికల్పితః ॥ ౩౨ ॥
తద్ గచ్ఛ దేవదేవాంశో బలదేవో మహాబలః ।
కన్యారత్నమిదం రాజన్ నరరత్నాయ దేహి భోః ॥ ౩౩ ॥
కన్యారత్నమిదం రాజన్ నరరత్నాయ దేహి భోః ॥ ౩౩ ॥
భువో భారావతారాయ భగవాన్ భూతభావనః ।
అవతీర్ణో నిజాంశేన పుణ్యశ్రవణకీర్తనః ॥ ౩౪ ॥
అవతీర్ణో నిజాంశేన పుణ్యశ్రవణకీర్తనః ॥ ౩౪ ॥
ఇత్యాదిష్టోఽభివన్ద్యాజం నృపః స్వపురమాగతః ।
త్యక్తం పుణ్యజనత్రాసాద్ భ్రాతృభిర్దిక్ష్వవస్థితైః ॥ ౩౫ ॥
త్యక్తం పుణ్యజనత్రాసాద్ భ్రాతృభిర్దిక్ష్వవస్థితైః ॥ ౩౫ ॥
సుతాం దత్త్వానవద్యాఙ్గీం బలాయ బలశాలినే ।
బదర్యాఖ్యం గతో రాజా తప్తుం నారాయణాశ్రమమ్ ॥ ౩౬ ॥
బదర్యాఖ్యం గతో రాజా తప్తుం నారాయణాశ్రమమ్ ॥ ౩౬ ॥