શ્રીશુક ઉવાચ
નાભાગો નભગાપત્યં યં તતં ભ્રાતરઃ કવિમ્ ।
યવિષ્ઠં વ્યભજન્ દાયં બ્રહ્મચારિણમાગતમ્ ॥ ૧ ॥
નાભાગો નભગાપત્યં યં તતં ભ્રાતરઃ કવિમ્ ।
યવિષ્ઠં વ્યભજન્ દાયં બ્રહ્મચારિણમાગતમ્ ॥ ૧ ॥
ભ્રાતરોઽભાઙ્ક્ત કિં મહ્યં ભજામ પિતરં તવ ।
ત્વાં મમાર્યાસ્તતાભાઙ્ક્ષુર્મા પુત્રક તદાદૃથાઃ ॥ ૨ ॥
ત્વાં મમાર્યાસ્તતાભાઙ્ક્ષુર્મા પુત્રક તદાદૃથાઃ ॥ ૨ ॥
ઇમે અઙ્ગિરસઃ સત્રમાસતેઽદ્ય સુમેધસઃ ।
ષષ્ઠં ષષ્ઠમુપેત્યાહઃ કવે મુહ્યન્તિ કર્મણિ ॥ ૩ ॥
ષષ્ઠં ષષ્ઠમુપેત્યાહઃ કવે મુહ્યન્તિ કર્મણિ ॥ ૩ ॥
તાંસ્ત્વં શંસય સૂક્તે દ્વે વૈશ્વદેવે મહાત્મનઃ ।
તે સ્વર્યન્તો ધનં સત્રપરિશેષિતમાત્મનઃ ॥ ૪ ॥
તે સ્વર્યન્તો ધનં સત્રપરિશેષિતમાત્મનઃ ॥ ૪ ॥
દાસ્યન્તિ તેઽથ તાન્ગચ્છ તથા સ કૃતવાન્ યથા ।
તસ્મૈ દત્ત્વા યયુઃ સ્વર્ગં તે સત્રપરિશેષણમ્ ॥ ૫ ॥
તસ્મૈ દત્ત્વા યયુઃ સ્વર્ગં તે સત્રપરિશેષણમ્ ॥ ૫ ॥
તં કશ્ચિત્ સ્વીકરિષ્યન્તં પુરુષઃ કૃષ્ણદર્શનઃ ।
ઉવાચોત્તરતોઽભ્યેત્ય મમેદં વાસ્તુકં વસુ ॥ ૬ ॥
ઉવાચોત્તરતોઽભ્યેત્ય મમેદં વાસ્તુકં વસુ ॥ ૬ ॥
મમેદમૃષિભિર્દત્તમિતિ તર્હિ સ્મ માનવઃ ।
સ્યાન્નૌ તે પિતરિ પ્રશ્ન: પૃષ્ટવાન્ પિતરં યથા ॥ ૭ ॥
સ્યાન્નૌ તે પિતરિ પ્રશ્ન: પૃષ્ટવાન્ પિતરં યથા ॥ ૭ ॥
યજ્ઞવાસ્તુગતં સર્વમુચ્છિષ્ટમૃષયઃ ક્વચિત્ ।
ચક્રુર્હિ ભાગં રુદ્રાય સ દેવઃ સર્વમર્હતિ ॥ ૮ ॥
ચક્રુર્હિ ભાગં રુદ્રાય સ દેવઃ સર્વમર્હતિ ॥ ૮ ॥
નાભાગસ્તં પ્રણમ્યાહ તવેશ કિલ વાસ્તુકમ્ ।
ઇત્યાહ મે પિતા બ્રહ્મઞ્છિરસા ત્વાં પ્રસાદયે ॥ ૯ ॥
ઇત્યાહ મે પિતા બ્રહ્મઞ્છિરસા ત્વાં પ્રસાદયે ॥ ૯ ॥
યત્ તે પિતાવદદ્ ધર્મં ત્વં ચ સત્યં પ્રભાષસે ।
દદામિ તે મન્ત્રદૃશો જ્ઞાનં બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥ ૧૦ ॥
દદામિ તે મન્ત્રદૃશો જ્ઞાનં બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥ ૧૦ ॥
ગૃહાણ દ્રવિણં દત્તં મત્સત્રપરિશેષિતમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વાન્તર્હિતો રુદ્રો ભગવાન્ ધર્મવત્સલઃ ॥ ૧૧ ॥
ઇત્યુક્ત્વાન્તર્હિતો રુદ્રો ભગવાન્ ધર્મવત્સલઃ ॥ ૧૧ ॥
ય એતત્ સંસ્મરેત્ પ્રાતઃ સાયં ચ સુસમાહિતઃ ।
કવિર્ભવતિ મન્ત્રજ્ઞો ગતિં ચૈવ તથાત્મનઃ ॥ ૧૨ ॥
કવિર્ભવતિ મન્ત્રજ્ઞો ગતિં ચૈવ તથાત્મનઃ ॥ ૧૨ ॥
નાભાગાદમ્બરીષોઽભૂન્મહાભાગવતઃ કૃતી ।
નાસ્પૃશદ્ બ્રહ્મશાપોઽપિ યં ન પ્રતિહતઃ ક્વચિત્ ॥ ૧૩ ॥
નાસ્પૃશદ્ બ્રહ્મશાપોઽપિ યં ન પ્રતિહતઃ ક્વચિત્ ॥ ૧૩ ॥
શ્રીરાજોવાચ
ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ રાજર્ષેસ્તસ્ય ધીમતઃ ।
ન પ્રાભૂદ્ યત્ર નિર્મુક્તો બ્રહ્મદણ્ડો દુરત્યયઃ ॥ ૧૪ ॥
ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ રાજર્ષેસ્તસ્ય ધીમતઃ ।
ન પ્રાભૂદ્ યત્ર નિર્મુક્તો બ્રહ્મદણ્ડો દુરત્યયઃ ॥ ૧૪ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
અમ્બરીષો મહાભાગઃ સપ્તદ્વીપવતીં મહીમ્ ।
અવ્યયાં ચ શ્રિયં લબ્ધ્વા વિભવં ચાતુલં ભુવિ ॥ ૧૫ ॥
અમ્બરીષો મહાભાગઃ સપ્તદ્વીપવતીં મહીમ્ ।
અવ્યયાં ચ શ્રિયં લબ્ધ્વા વિભવં ચાતુલં ભુવિ ॥ ૧૫ ॥
મેનેઽતિદુર્લભં પુંસાં સર્વં તત્ સ્વપ્નસંસ્તુતમ્ ।
વિદ્વાન્ વિભવનિર્વાણં તમો વિશતિ યત્ પુમાન્ ॥ ૧૬ ॥
વિદ્વાન્ વિભવનિર્વાણં તમો વિશતિ યત્ પુમાન્ ॥ ૧૬ ॥
વાસુદેવે ભગવતિ તદ્ભક્તેષુ ચ સાધુષુ ।
પ્રાપ્તો ભાવં પરં વિશ્વં યેનેદં લોષ્ટ્રવત્ સ્મૃતમ્ ॥ ૧૭ ॥
પ્રાપ્તો ભાવં પરં વિશ્વં યેનેદં લોષ્ટ્રવત્ સ્મૃતમ્ ॥ ૧૭ ॥
સ વૈ મનઃ કૃષ્ણપદારવિન્દયો-
ર્વચાંસિ વૈકુણ્ઠગુણાનુવર્ણને ।
કરૌ હરેર્મન્દિરમાર્જનાદિષુ
શ્રુતિં ચકારાચ્યુતસત્કથોદયે ॥ ૧૮ ॥
ર્વચાંસિ વૈકુણ્ઠગુણાનુવર્ણને ।
કરૌ હરેર્મન્દિરમાર્જનાદિષુ
શ્રુતિં ચકારાચ્યુતસત્કથોદયે ॥ ૧૮ ॥
મુકુન્દલિઙ્ગાલયદર્શને દૃશૌ
તદ્ભૃત્યગાત્રસ્પર્શેઽઙ્ગસઙ્ગમમ્ ।
ઘ્રાણં ચ તત્પાદસરોજસૌરભે
શ્રીમત્તુલસ્યા રસનાં તદર્પિતે ॥ ૧૯ ॥
તદ્ભૃત્યગાત્રસ્પર્શેઽઙ્ગસઙ્ગમમ્ ।
ઘ્રાણં ચ તત્પાદસરોજસૌરભે
શ્રીમત્તુલસ્યા રસનાં તદર્પિતે ॥ ૧૯ ॥
પાદૌ હરેઃ ક્ષેત્રપદાનુસર્પણે
શિરો હૃષીકેશપદાભિવન્દને ।
કામં ચ દાસ્યે ન તુ કામકામ્યયા
યથોત્તમશ્લોકજનાશ્રયા રતિઃ ॥ ૨૦ ॥
શિરો હૃષીકેશપદાભિવન્દને ।
કામં ચ દાસ્યે ન તુ કામકામ્યયા
યથોત્તમશ્લોકજનાશ્રયા રતિઃ ॥ ૨૦ ॥
એવં સદા કર્મકલાપમાત્મનઃ
પરેઽધિયજ્ઞે ભગવત્યધોક્ષજે ।
સર્વાત્મભાવં વિદધન્મહીમિમાં
તન્નિષ્ઠવિપ્રાભિહિતઃ શશાસ હ ॥ ૨૧ ॥
પરેઽધિયજ્ઞે ભગવત્યધોક્ષજે ।
સર્વાત્મભાવં વિદધન્મહીમિમાં
તન્નિષ્ઠવિપ્રાભિહિતઃ શશાસ હ ॥ ૨૧ ॥
ઈજેઽશ્વમેધૈરધિયજ્ઞમીશ્વરં
મહાવિભૂત્યોપચિતાઙ્ગદક્ષિણૈઃ ।
તતૈર્વસિષ્ઠાસિતગૌતમાદિભિ-
ર્ધન્વન્યભિસ્રોતમસૌ સરસ્વતીમ્ ॥ ૨૨ ॥
મહાવિભૂત્યોપચિતાઙ્ગદક્ષિણૈઃ ।
તતૈર્વસિષ્ઠાસિતગૌતમાદિભિ-
ર્ધન્વન્યભિસ્રોતમસૌ સરસ્વતીમ્ ॥ ૨૨ ॥
યસ્ય ક્રતુષુ ગીર્વાણૈઃ સદસ્યા ઋત્વિજો જનાઃ ।
તુલ્યરૂપાશ્ચાનિમિષા વ્યદૃશ્યન્ત સુવાસસઃ ॥ ૨૩ ॥
તુલ્યરૂપાશ્ચાનિમિષા વ્યદૃશ્યન્ત સુવાસસઃ ॥ ૨૩ ॥
સ્વર્ગો ન પ્રાર્થિતો યસ્ય મનુજૈરમરપ્રિયઃ ।
શૃણ્વદ્ભિરુપગાયદ્ભિરુત્તમશ્લોકચેષ્ટિતમ્ ॥ ૨૪ ॥
શૃણ્વદ્ભિરુપગાયદ્ભિરુત્તમશ્લોકચેષ્ટિતમ્ ॥ ૨૪ ॥
સંવર્ધયન્તિ યત્ કામાઃ સ્વારાજ્યપરિભાવિતાઃ ।
દુર્લભા નાપિ સિદ્ધાનાં મુકુન્દં હૃદિ પશ્યતઃ ॥ ૨૫ ॥
દુર્લભા નાપિ સિદ્ધાનાં મુકુન્દં હૃદિ પશ્યતઃ ॥ ૨૫ ॥
સ ઇત્થં ભક્તિયોગેન તપોયુક્તેન પાર્થિવઃ ।
સ્વધર્મેણ હરિં પ્રીણન્ સર્વાન્ કામાન્શનૈર્જહૌ ॥ ૨૬ ॥
સ્વધર્મેણ હરિં પ્રીણન્ સર્વાન્ કામાન્શનૈર્જહૌ ॥ ૨૬ ॥
ગૃહેષુ દારેષુ સુતેષુ બન્ધુષુ
દ્વિપોત્તમસ્યન્દનવાજિવસ્તુષુ ।
અક્ષય્યરત્નાભરણામ્બરાદિ-
ષ્વનન્તકોશેષ્વકરોદસન્મતિમ્ ॥ ૨૭ ॥
દ્વિપોત્તમસ્યન્દનવાજિવસ્તુષુ ।
અક્ષય્યરત્નાભરણામ્બરાદિ-
ષ્વનન્તકોશેષ્વકરોદસન્મતિમ્ ॥ ૨૭ ॥
તસ્મા અદાદ્ધરિશ્ચક્રં પ્રત્યનીકભયાવહમ્ ।
એકાન્તભક્તિભાવેન પ્રીતો ભક્તાભિરક્ષણમ્ ॥ ૨૮ ॥
એકાન્તભક્તિભાવેન પ્રીતો ભક્તાભિરક્ષણમ્ ॥ ૨૮ ॥
આરિરાધયિષુઃ કૃષ્ણં મહિષ્યા તુલ્યશીલયા ।
યુક્તઃ સાંવત્સરં વીરો દધાર દ્વાદશીવ્રતમ્ ॥ ૨૯ ॥
યુક્તઃ સાંવત્સરં વીરો દધાર દ્વાદશીવ્રતમ્ ॥ ૨૯ ॥
વ્રતાન્તે કાર્તિકે માસિ ત્રિરાત્રં સમુપોષિતઃ ।
સ્નાતઃ કદાચિત્ કાલિન્દ્યાં હરિં મધુવનેઽર્ચયત્ ॥ ૩૦ ॥
સ્નાતઃ કદાચિત્ કાલિન્દ્યાં હરિં મધુવનેઽર્ચયત્ ॥ ૩૦ ॥
મહાભિષેકવિધિના સર્વોપસ્કરસમ્પદા ।
અભિષિચ્યામ્બરાકલ્પૈર્ગન્ધમાલ્યાર્હણાદિભિઃ ॥ ૩૧ ॥
અભિષિચ્યામ્બરાકલ્પૈર્ગન્ધમાલ્યાર્હણાદિભિઃ ॥ ૩૧ ॥
તદ્ગતાન્તરભાવેન પૂજયામાસ કેશવમ્ ।
બ્રાહ્મણાંશ્ચ મહાભાગાન્ સિદ્ધાર્થાનપિ ભક્તિતઃ ॥ ૩૨ ॥
બ્રાહ્મણાંશ્ચ મહાભાગાન્ સિદ્ધાર્થાનપિ ભક્તિતઃ ॥ ૩૨ ॥
ગવાં રુક્મવિષાણીનાં રૂપ્યાઙ્ઘ્રીણાં સુવાસસામ્ ।
પયઃશીલવયોરૂપવત્સોપસ્કરસમ્પદામ્ ॥ ૩૩ ॥
પયઃશીલવયોરૂપવત્સોપસ્કરસમ્પદામ્ ॥ ૩૩ ॥
પ્રાહિણોત્ સાધુવિપ્રેભ્યો ગૃહેષુ ન્યર્બુદાનિ ષટ્ ।
ભોજયિત્વા દ્વિજાનગ્રે સ્વાદ્વન્નં ગુણવત્તમમ્ ॥ ૩૪ ॥
ભોજયિત્વા દ્વિજાનગ્રે સ્વાદ્વન્નં ગુણવત્તમમ્ ॥ ૩૪ ॥
લબ્ધકામૈરનુજ્ઞાતઃ પારણાયોપચક્રમે ।
તસ્ય તર્હ્યતિથિઃ સાક્ષાદ્ દુર્વાસ ભગવાનભૂત્ ॥ ૩૫ ॥
તસ્ય તર્હ્યતિથિઃ સાક્ષાદ્ દુર્વાસ ભગવાનભૂત્ ॥ ૩૫ ॥
તમાનર્ચાતિથિં ભૂપઃ પ્રત્યુત્થાનાસનાર્હણૈઃ ।
યયાચેઽભ્યવહારાય પાદમૂલમુપાગતઃ ॥ ૩૬ ॥
યયાચેઽભ્યવહારાય પાદમૂલમુપાગતઃ ॥ ૩૬ ॥
પ્રતિનન્દ્ય સ તાં યાઞ્ચાં કર્તુમાવશ્યકં ગતઃ ।
નિમમજ્જ બૃહદ્ ધ્યાયન્ કાલિન્દીસલિલે શુભે ॥ ૩૭ ॥
નિમમજ્જ બૃહદ્ ધ્યાયન્ કાલિન્દીસલિલે શુભે ॥ ૩૭ ॥
મુહૂર્તાર્ધાવશિષ્ટાયાં દ્વાદશ્યાં પારણં પ્રતિ ।
ચિન્તયામાસ ધર્મજ્ઞો દ્વિજૈસ્તદ્ધર્મસઙ્કટે ॥ ૩૮ ॥
ચિન્તયામાસ ધર્મજ્ઞો દ્વિજૈસ્તદ્ધર્મસઙ્કટે ॥ ૩૮ ॥
બ્રાહ્મણાતિક્રમે દોષો દ્વાદશ્યાં યદપારણે ।
યત્ કૃત્વા સાધુ મે ભૂયાદધર્મો વા ન માં સ્પૃશેત્ ॥ ૩૯ ॥
યત્ કૃત્વા સાધુ મે ભૂયાદધર્મો વા ન માં સ્પૃશેત્ ॥ ૩૯ ॥
અમ્ભસા કેવલેનાથ કરિષ્યે વ્રતપારણમ્ ।
આહુરબ્ભક્ષણં વિપ્રા હ્યશિતં નાશિતં ચ તત્ ॥ ૪૦ ॥
આહુરબ્ભક્ષણં વિપ્રા હ્યશિતં નાશિતં ચ તત્ ॥ ૪૦ ॥
ઇત્યપઃ પ્રાશ્ય રાજર્ષિશ્ચિન્તયન્ મનસાચ્યુતમ્ ।
પ્રત્યચષ્ટ કુરુશ્રેષ્ઠ દ્વિજાગમનમેવ સઃ ॥ ૪૧ ॥
પ્રત્યચષ્ટ કુરુશ્રેષ્ઠ દ્વિજાગમનમેવ સઃ ॥ ૪૧ ॥
દુર્વાસ યમુનાકૂલાત્ કૃતાવશ્યક આગતઃ ।
રાજ્ઞાભિનન્દિતસ્તસ્ય બુબુધે ચેષ્ટિતં ધિયા ॥ ૪૨ ॥
રાજ્ઞાભિનન્દિતસ્તસ્ય બુબુધે ચેષ્ટિતં ધિયા ॥ ૪૨ ॥
મન્યુના પ્રચલદ્ગાત્રો ભ્રુકુટીકુટિલાનનઃ ।
બુભુક્ષિતશ્ચ સુતરાં કૃતાઞ્જલિમભાષત ॥ ૪૩ ॥
બુભુક્ષિતશ્ચ સુતરાં કૃતાઞ્જલિમભાષત ॥ ૪૩ ॥
અહો અસ્ય નૃશંસસ્ય શ્રિયોન્મત્તસ્ય પશ્યત ।
ધર્મવ્યતિક્રમં વિષ્ણોરભક્તસ્યેશમાનિનઃ ॥ ૪૪ ॥
ધર્મવ્યતિક્રમં વિષ્ણોરભક્તસ્યેશમાનિનઃ ॥ ૪૪ ॥
યો મામતિથિમાયાતમાતિથ્યેન નિમન્ત્ર્ય ચ ।
અદત્ત્વા ભુક્તવાંસ્તસ્ય સદ્યસ્તે દર્શયે ફલમ્ ॥ ૪૫ ॥
અદત્ત્વા ભુક્તવાંસ્તસ્ય સદ્યસ્તે દર્શયે ફલમ્ ॥ ૪૫ ॥
એવં બ્રુવાણ ઉત્કૃત્ય જટાં રોષપ્રદીપિતઃ ।
તયા સ નિર્મમે તસ્મૈ કૃત્યાં કાલાનલોપમામ્ ॥ ૪૬ ॥
તયા સ નિર્મમે તસ્મૈ કૃત્યાં કાલાનલોપમામ્ ॥ ૪૬ ॥
તામાપતન્તીં જ્વલતીમસિહસ્તાં પદા ભુવમ્ ।
વેપયન્તીં સમુદ્વીક્ષ્ય ન ચચાલ પદાન્નૃપઃ ॥ ૪૭ ॥
વેપયન્તીં સમુદ્વીક્ષ્ય ન ચચાલ પદાન્નૃપઃ ॥ ૪૭ ॥
પ્રાગ્દિષ્ટં ભૃત્યરક્ષાયાં પુરુષેણ મહાત્મના ।
દદાહ કૃત્યાં તાં ચક્રં ક્રુદ્ધાહિમિવ પાવકઃ ॥ ૪૮ ॥
દદાહ કૃત્યાં તાં ચક્રં ક્રુદ્ધાહિમિવ પાવકઃ ॥ ૪૮ ॥
તદભિદ્રવદુદ્વીક્ષ્ય સ્વપ્રયાસં ચ નિષ્ફલમ્ ।
દુર્વાસ દુદ્રુવે ભીતો દિક્ષુ પ્રાણપરીપ્સયા ॥ ૪૯ ॥
દુર્વાસ દુદ્રુવે ભીતો દિક્ષુ પ્રાણપરીપ્સયા ॥ ૪૯ ॥
તમન્વધાવદ્ ભગવદ્રથાઙ્ગં
દાવાગ્નિરુદ્ધૂતશિખો યથાહિમ્ ।
તથાનુષક્તં મુનિરીક્ષમાણો
ગુહાં વિવિક્ષુઃ પ્રસસાર મેરોઃ ॥ ૫૦ ॥
દાવાગ્નિરુદ્ધૂતશિખો યથાહિમ્ ।
તથાનુષક્તં મુનિરીક્ષમાણો
ગુહાં વિવિક્ષુઃ પ્રસસાર મેરોઃ ॥ ૫૦ ॥
દિશો નભઃ ક્ષ્માં વિવરાન્સમુદ્રાન્
લોકાન્ સપાલાંસ્ત્રિદિવં ગતઃ સઃ ।
યતો યતો ધાવતિ તત્ર તત્ર
સુદર્શનં દુષ્પ્રસહં દદર્શ ॥ ૫૧ ॥
લોકાન્ સપાલાંસ્ત્રિદિવં ગતઃ સઃ ।
યતો યતો ધાવતિ તત્ર તત્ર
સુદર્શનં દુષ્પ્રસહં દદર્શ ॥ ૫૧ ॥
અલબ્ધનાથઃ સ સદા કુતશ્ચિત્
સન્ત્રસ્તચિત્તોઽરણમેષમાણઃ ।
દેવં વિરિઞ્ચં સમગાદ્વિધાત-
સ્ત્રાહ્યાત્મયોનેઽજિતતેજસો મામ્ ॥ ૫૨ ॥
સન્ત્રસ્તચિત્તોઽરણમેષમાણઃ ।
દેવં વિરિઞ્ચં સમગાદ્વિધાત-
સ્ત્રાહ્યાત્મયોનેઽજિતતેજસો મામ્ ॥ ૫૨ ॥
શ્રીબ્રહ્મોવાચ
સ્થાનં મદીયં સહવિશ્વમેતત્
ક્રીડાવસાને દ્વિપરાર્ધસંજ્ઞે ।
ભ્રૂભઙ્ગમાત્રેણ હિ સન્દિધક્ષોઃ
કાલાત્મનો યસ્ય તિરોભવિષ્યતિ ॥ ૫૩ ॥
સ્થાનં મદીયં સહવિશ્વમેતત્
ક્રીડાવસાને દ્વિપરાર્ધસંજ્ઞે ।
ભ્રૂભઙ્ગમાત્રેણ હિ સન્દિધક્ષોઃ
કાલાત્મનો યસ્ય તિરોભવિષ્યતિ ॥ ૫૩ ॥
અહં ભવો દક્ષભૃગુપ્રધાનાઃ
પ્રજેશભૂતેશસુરેશમુખ્યાઃ ।
સર્વે વયં યન્નિયમં પ્રપન્ના
મૂર્ધ્ન્યાર્પિતં લોકહિતં વહામઃ ॥ ૫૪ ॥
પ્રજેશભૂતેશસુરેશમુખ્યાઃ ।
સર્વે વયં યન્નિયમં પ્રપન્ના
મૂર્ધ્ન્યાર્પિતં લોકહિતં વહામઃ ॥ ૫૪ ॥
પ્રત્યાખ્યાતો વિરિઞ્ચેન વિષ્ણુચક્રોપતાપિતઃ ।
દુર્વાસઃ શરણં યાતઃ શર્વં કૈલાસવાસિનમ્ ॥ ૫૫ ॥
દુર્વાસઃ શરણં યાતઃ શર્વં કૈલાસવાસિનમ્ ॥ ૫૫ ॥
શ્રીશઙ્કર ઉવાચ
વયં ન તાત પ્રભવામ ભૂમ્નિ
યસ્મિન્ પરેઽન્યેઽપ્યજજીવકોશાઃ ।
ભવન્તિ કાલે ન ભવન્તિ હીદૃશાઃ
સહસ્રશો યત્ર વયં ભ્રમામઃ ॥ ૫૬ ॥
વયં ન તાત પ્રભવામ ભૂમ્નિ
યસ્મિન્ પરેઽન્યેઽપ્યજજીવકોશાઃ ।
ભવન્તિ કાલે ન ભવન્તિ હીદૃશાઃ
સહસ્રશો યત્ર વયં ભ્રમામઃ ॥ ૫૬ ॥
અહં સનત્કુમારશ્ચ નારદો ભગવાનજઃ ।
કપિલોઽપાન્તરતમો દેવલો ધર્મ આસુરિઃ ॥ ૫૭ ॥
કપિલોઽપાન્તરતમો દેવલો ધર્મ આસુરિઃ ॥ ૫૭ ॥
મરીચિપ્રમુખાશ્ચાન્યે સિદ્ધેશાઃ પારદર્શનાઃ ।
વિદામ ન વયં સર્વે યન્માયાં માયયાવૃતાઃ ॥ ૫૮ ॥
વિદામ ન વયં સર્વે યન્માયાં માયયાવૃતાઃ ॥ ૫૮ ॥
તસ્ય વિશ્વેશ્વરસ્યેદં શસ્ત્રં દુર્વિષહં હિ નઃ ।
તમેવં શરણં યાહિ હરિસ્તે શં વિધાસ્યતિ ॥ ૫૯ ॥
તમેવં શરણં યાહિ હરિસ્તે શં વિધાસ્યતિ ॥ ૫૯ ॥
તતો નિરાશો દુર્વાસઃ પદં ભગવતો યયૌ ।
વૈકુણ્ઠાખ્યં યદધ્યાસ્તે શ્રીનિવાસઃ શ્રિયા સહ ॥ ૬૦ ॥
વૈકુણ્ઠાખ્યં યદધ્યાસ્તે શ્રીનિવાસઃ શ્રિયા સહ ॥ ૬૦ ॥
સન્દહ્યમાનોઽજિતશસ્ત્રવહ્નિના
તત્પાદમૂલે પતિતઃ સવેપથુઃ ।
આહાચ્યુતાનન્ત સદીપ્સિત પ્રભો
કૃતાગસં માવ હિ વિશ્વભાવન ॥ ૬૧ ॥
તત્પાદમૂલે પતિતઃ સવેપથુઃ ।
આહાચ્યુતાનન્ત સદીપ્સિત પ્રભો
કૃતાગસં માવ હિ વિશ્વભાવન ॥ ૬૧ ॥
અજાનતા તે પરમાનુભાવં
કૃતં મયાઘં ભવતઃ પ્રિયાણામ્ ।
વિધેહિ તસ્યાપચિતિં વિધાત-
ર્મુચ્યેત યન્નામ્ન્યુદિતે નારકોઽપિ ॥ ૬૨ ॥
કૃતં મયાઘં ભવતઃ પ્રિયાણામ્ ।
વિધેહિ તસ્યાપચિતિં વિધાત-
ર્મુચ્યેત યન્નામ્ન્યુદિતે નારકોઽપિ ॥ ૬૨ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
અહં ભક્તપરાધીનો હ્યસ્વતન્ત્ર ઇવ દ્વિજ ।
સાધુભિર્ગ્રસ્તહૃદયો ભક્તૈર્ભક્તજનપ્રિયઃ ॥ ૬૩ ॥
અહં ભક્તપરાધીનો હ્યસ્વતન્ત્ર ઇવ દ્વિજ ।
સાધુભિર્ગ્રસ્તહૃદયો ભક્તૈર્ભક્તજનપ્રિયઃ ॥ ૬૩ ॥
નાહમાત્માનમાશાસે મદ્ભક્તૈઃ સાધુભિર્વિના ।
શ્રિયં ચાત્યન્તિકીં બ્રહ્મન્ યેષાં ગતિરહં પરા ॥ ૬૪ ॥
શ્રિયં ચાત્યન્તિકીં બ્રહ્મન્ યેષાં ગતિરહં પરા ॥ ૬૪ ॥
યે દારાગારપુત્રાપ્તપ્રાણાન્ વિત્તમિમં પરમ્ ।
હિત્વા માં શરણં યાતાઃ કથં તાંસ્ત્યક્તુમુત્સહે ॥ ૬૫ ॥
હિત્વા માં શરણં યાતાઃ કથં તાંસ્ત્યક્તુમુત્સહે ॥ ૬૫ ॥
મયિ નિર્બદ્ધહૃદયાઃ સાધવઃ સમદર્શનાઃ ।
વશીકુર્વન્તિ માં ભક્ત્યા સત્સ્ત્રિયઃ સત્પતિં યથા ॥ ૬૬ ॥
વશીકુર્વન્તિ માં ભક્ત્યા સત્સ્ત્રિયઃ સત્પતિં યથા ॥ ૬૬ ॥
મત્સેવયા પ્રતીતં તે સાલોક્યાદિચતુષ્ટયમ્ ।
નેચ્છન્તિ સેવયા પૂર્ણાઃ કુતોઽન્યત્ કાલવિપ્લુતમ્ ॥ ૬૭ ॥
નેચ્છન્તિ સેવયા પૂર્ણાઃ કુતોઽન્યત્ કાલવિપ્લુતમ્ ॥ ૬૭ ॥
સાધવો હૃદયં મહ્યં સાધૂનાં હૃદયં ત્વહમ્ ।
મદન્યત્ તે ન જાનન્તિ નાહં તેભ્યો મનાગપિ ॥ ૬૮ ॥
મદન્યત્ તે ન જાનન્તિ નાહં તેભ્યો મનાગપિ ॥ ૬૮ ॥
ઉપાયં કથયિષ્યામિ તવ વિપ્ર શૃણુષ્વ તત્ ।
અયં હ્યાત્માભિચારસ્તે યતસ્તં યાહિ મા ચિરમ્ ।
સાધુષુ પ્રહિતં તેજઃ પ્રહર્તુઃ કુરુતેઽશિવમ્ ॥ ૬૯ ॥
અયં હ્યાત્માભિચારસ્તે યતસ્તં યાહિ મા ચિરમ્ ।
સાધુષુ પ્રહિતં તેજઃ પ્રહર્તુઃ કુરુતેઽશિવમ્ ॥ ૬૯ ॥
તપો વિદ્યા ચ વિપ્રાણાં નિઃશ્રેયસકરે ઉભે ।
તે એવ દુર્વિનીતસ્ય કલ્પેતે કર્તુરન્યથા ॥ ૭૦ ॥
તે એવ દુર્વિનીતસ્ય કલ્પેતે કર્તુરન્યથા ॥ ૭૦ ॥
બ્રહ્મંસ્તદ્ ગચ્છ ભદ્રં તે નાભાગતનયં નૃપમ્ ।
ક્ષમાપય મહાભાગં તતઃ શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ॥ ૭૧ ॥
ક્ષમાપય મહાભાગં તતઃ શાન્તિર્ભવિષ્યતિ ॥ ૭૧ ॥