ശ്രീശുക ഉവാച
നാഭാഗോ നഭഗാപത്യം യം തതം ഭ്രാതരഃ കവിമ് ।
യവിഷ്ഠം വ്യഭജന് ദായം ബ്രഹ്മചാരിണമാഗതമ് ॥ ൧ ॥
നാഭാഗോ നഭഗാപത്യം യം തതം ഭ്രാതരഃ കവിമ് ।
യവിഷ്ഠം വ്യഭജന് ദായം ബ്രഹ്മചാരിണമാഗതമ് ॥ ൧ ॥
ഭ്രാതരോഽഭാങ്ക്ത കിം മഹ്യം ഭജാമ പിതരം തവ ।
ത്വാം മമാര്യാസ്തതാഭാങ്ക്ഷുര്മാ പുത്രക തദാദൃഥാഃ ॥ ൨ ॥
ത്വാം മമാര്യാസ്തതാഭാങ്ക്ഷുര്മാ പുത്രക തദാദൃഥാഃ ॥ ൨ ॥
ഇമേ അങ്ഗിരസഃ സത്രമാസതേഽദ്യ സുമേധസഃ ।
ഷഷ്ഠം ഷഷ്ഠമുപേത്യാഹഃ കവേ മുഹ്യന്തി കര്മണി ॥ ൩ ॥
ഷഷ്ഠം ഷഷ്ഠമുപേത്യാഹഃ കവേ മുഹ്യന്തി കര്മണി ॥ ൩ ॥
താംസ്ത്വം ശംസയ സൂക്തേ ദ്വേ വൈശ്വദേവേ മഹാത്മനഃ ।
തേ സ്വര്യന്തോ ധനം സത്രപരിശേഷിതമാത്മനഃ ॥ ൪ ॥
തേ സ്വര്യന്തോ ധനം സത്രപരിശേഷിതമാത്മനഃ ॥ ൪ ॥
ദാസ്യന്തി തേഽഥ താന്ഗച്ഛ തഥാ സ കൃതവാന് യഥാ ।
തസ്മൈ ദത്ത്വാ യയുഃ സ്വര്ഗം തേ സത്രപരിശേഷണമ് ॥ ൫ ॥
തസ്മൈ ദത്ത്വാ യയുഃ സ്വര്ഗം തേ സത്രപരിശേഷണമ് ॥ ൫ ॥
തം കശ്ചിത് സ്വീകരിഷ്യന്തം പുരുഷഃ കൃഷ്ണദര്ശനഃ ।
ഉവാചോത്തരതോഽഭ്യേത്യ മമേദം വാസ്തുകം വസു ॥ ൬ ॥
ഉവാചോത്തരതോഽഭ്യേത്യ മമേദം വാസ്തുകം വസു ॥ ൬ ॥
മമേദമൃഷിഭിര്ദത്തമിതി തര്ഹി സ്മ മാനവഃ ।
സ്യാന്നൌ തേ പിതരി പ്രശ്ന: പൃഷ്ടവാന് പിതരം യഥാ ॥ ൭ ॥
സ്യാന്നൌ തേ പിതരി പ്രശ്ന: പൃഷ്ടവാന് പിതരം യഥാ ॥ ൭ ॥
യജ്ഞവാസ്തുഗതം സര്വമുച്ഛിഷ്ടമൃഷയഃ ക്വചിത് ।
ചക്രുര്ഹി ഭാഗം രുദ്രായ സ ദേവഃ സര്വമര്ഹതി ॥ ൮ ॥
ചക്രുര്ഹി ഭാഗം രുദ്രായ സ ദേവഃ സര്വമര്ഹതി ॥ ൮ ॥
നാഭാഗസ്തം പ്രണമ്യാഹ തവേശ കില വാസ്തുകമ് ।
ഇത്യാഹ മേ പിതാ ബ്രഹ്മഞ്ഛിരസാ ത്വാം പ്രസാദയേ ॥ ൯ ॥
ഇത്യാഹ മേ പിതാ ബ്രഹ്മഞ്ഛിരസാ ത്വാം പ്രസാദയേ ॥ ൯ ॥
യത് തേ പിതാവദദ് ധര്മം ത്വം ച സത്യം പ്രഭാഷസേ ।
ദദാമി തേ മന്ത്രദൃശോ ജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ സനാതനമ് ॥ ൧൦ ॥
ദദാമി തേ മന്ത്രദൃശോ ജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ സനാതനമ് ॥ ൧൦ ॥
ഗൃഹാണ ദ്രവിണം ദത്തം മത്സത്രപരിശേഷിതമ് ।
ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ഹിതോ രുദ്രോ ഭഗവാന് ധര്മവത്സലഃ ॥ ൧൧ ॥
ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ഹിതോ രുദ്രോ ഭഗവാന് ധര്മവത്സലഃ ॥ ൧൧ ॥
യ ഏതത് സംസ്മരേത് പ്രാതഃ സായം ച സുസമാഹിതഃ ।
കവിര്ഭവതി മന്ത്രജ്ഞോ ഗതിം ചൈവ തഥാത്മനഃ ॥ ൧൨ ॥
കവിര്ഭവതി മന്ത്രജ്ഞോ ഗതിം ചൈവ തഥാത്മനഃ ॥ ൧൨ ॥
നാഭാഗാദമ്ബരീഷോഽഭൂന്മഹാഭാഗവതഃ കൃതീ ।
നാസ്പൃശദ് ബ്രഹ്മശാപോഽപി യം ന പ്രതിഹതഃ ക്വചിത് ॥ ൧൩ ॥
നാസ്പൃശദ് ബ്രഹ്മശാപോഽപി യം ന പ്രതിഹതഃ ക്വചിത് ॥ ൧൩ ॥
ശ്രീരാജോവാച
ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി രാജര്ഷേസ്തസ്യ ധീമതഃ ।
ന പ്രാഭൂദ് യത്ര നിര്മുക്തോ ബ്രഹ്മദണ്ഡോ ദുരത്യയഃ ॥ ൧൪ ॥
ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി രാജര്ഷേസ്തസ്യ ധീമതഃ ।
ന പ്രാഭൂദ് യത്ര നിര്മുക്തോ ബ്രഹ്മദണ്ഡോ ദുരത്യയഃ ॥ ൧൪ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
അമ്ബരീഷോ മഹാഭാഗഃ സപ്തദ്വീപവതീം മഹീമ് ।
അവ്യയാം ച ശ്രിയം ലബ്ധ്വാ വിഭവം ചാതുലം ഭുവി ॥ ൧൫ ॥
അമ്ബരീഷോ മഹാഭാഗഃ സപ്തദ്വീപവതീം മഹീമ് ।
അവ്യയാം ച ശ്രിയം ലബ്ധ്വാ വിഭവം ചാതുലം ഭുവി ॥ ൧൫ ॥
മേനേഽതിദുര്ലഭം പുംസാം സര്വം തത് സ്വപ്നസംസ്തുതമ് ।
വിദ്വാന് വിഭവനിര്വാണം തമോ വിശതി യത് പുമാന് ॥ ൧൬ ॥
വിദ്വാന് വിഭവനിര്വാണം തമോ വിശതി യത് പുമാന് ॥ ൧൬ ॥
വാസുദേവേ ഭഗവതി തദ്ഭക്തേഷു ച സാധുഷു ।
പ്രാപ്തോ ഭാവം പരം വിശ്വം യേനേദം ലോഷ്ട്രവത് സ്മൃതമ് ॥ ൧൭ ॥
പ്രാപ്തോ ഭാവം പരം വിശ്വം യേനേദം ലോഷ്ട്രവത് സ്മൃതമ് ॥ ൧൭ ॥
സ വൈ മനഃ കൃഷ്ണപദാരവിന്ദയോ-
ര്വചാംസി വൈകുണ്ഠഗുണാനുവര്ണനേ ।
കരൌ ഹരേര്മന്ദിരമാര്ജനാദിഷു
ശ്രുതിം ചകാരാച്യുതസത്കഥോദയേ ॥ ൧൮ ॥
ര്വചാംസി വൈകുണ്ഠഗുണാനുവര്ണനേ ।
കരൌ ഹരേര്മന്ദിരമാര്ജനാദിഷു
ശ്രുതിം ചകാരാച്യുതസത്കഥോദയേ ॥ ൧൮ ॥
മുകുന്ദലിങ്ഗാലയദര്ശനേ ദൃശൌ
തദ്ഭൃത്യഗാത്രസ്പര്ശേഽങ്ഗസങ്ഗമമ് ।
ഘ്രാണം ച തത്പാദസരോജസൌരഭേ
ശ്രീമത്തുലസ്യാ രസനാം തദര്പിതേ ॥ ൧൯ ॥
തദ്ഭൃത്യഗാത്രസ്പര്ശേഽങ്ഗസങ്ഗമമ് ।
ഘ്രാണം ച തത്പാദസരോജസൌരഭേ
ശ്രീമത്തുലസ്യാ രസനാം തദര്പിതേ ॥ ൧൯ ॥
പാദൌ ഹരേഃ ക്ഷേത്രപദാനുസര്പണേ
ശിരോ ഹൃഷീകേശപദാഭിവന്ദനേ ।
കാമം ച ദാസ്യേ ന തു കാമകാമ്യയാ
യഥോത്തമശ്ലോകജനാശ്രയാ രതിഃ ॥ ൨൦ ॥
ശിരോ ഹൃഷീകേശപദാഭിവന്ദനേ ।
കാമം ച ദാസ്യേ ന തു കാമകാമ്യയാ
യഥോത്തമശ്ലോകജനാശ്രയാ രതിഃ ॥ ൨൦ ॥
ഏവം സദാ കര്മകലാപമാത്മനഃ
പരേഽധിയജ്ഞേ ഭഗവത്യധോക്ഷജേ ।
സര്വാത്മഭാവം വിദധന്മഹീമിമാം
തന്നിഷ്ഠവിപ്രാഭിഹിതഃ ശശാസ ഹ ॥ ൨൧ ॥
പരേഽധിയജ്ഞേ ഭഗവത്യധോക്ഷജേ ।
സര്വാത്മഭാവം വിദധന്മഹീമിമാം
തന്നിഷ്ഠവിപ്രാഭിഹിതഃ ശശാസ ഹ ॥ ൨൧ ॥
ഈജേഽശ്വമേധൈരധിയജ്ഞമീശ്വരം
മഹാവിഭൂത്യോപചിതാങ്ഗദക്ഷിണൈഃ ।
തതൈര്വസിഷ്ഠാസിതഗൌതമാദിഭി-
ര്ധന്വന്യഭിസ്രോതമസൌ സരസ്വതീമ് ॥ ൨൨ ॥
മഹാവിഭൂത്യോപചിതാങ്ഗദക്ഷിണൈഃ ।
തതൈര്വസിഷ്ഠാസിതഗൌതമാദിഭി-
ര്ധന്വന്യഭിസ്രോതമസൌ സരസ്വതീമ് ॥ ൨൨ ॥
യസ്യ ക്രതുഷു ഗീര്വാണൈഃ സദസ്യാ ഋത്വിജോ ജനാഃ ।
തുല്യരൂപാശ്ചാനിമിഷാ വ്യദൃശ്യന്ത സുവാസസഃ ॥ ൨൩ ॥
തുല്യരൂപാശ്ചാനിമിഷാ വ്യദൃശ്യന്ത സുവാസസഃ ॥ ൨൩ ॥
സ്വര്ഗോ ന പ്രാര്ഥിതോ യസ്യ മനുജൈരമരപ്രിയഃ ।
ശൃണ്വദ്ഭിരുപഗായദ്ഭിരുത്തമശ്ലോകചേഷ്ടിതമ് ॥ ൨൪ ॥
ശൃണ്വദ്ഭിരുപഗായദ്ഭിരുത്തമശ്ലോകചേഷ്ടിതമ് ॥ ൨൪ ॥
സംവര്ധയന്തി യത് കാമാഃ സ്വാരാജ്യപരിഭാവിതാഃ ।
ദുര്ലഭാ നാപി സിദ്ധാനാം മുകുന്ദം ഹൃദി പശ്യതഃ ॥ ൨൫ ॥
ദുര്ലഭാ നാപി സിദ്ധാനാം മുകുന്ദം ഹൃദി പശ്യതഃ ॥ ൨൫ ॥
സ ഇത്ഥം ഭക്തിയോഗേന തപോയുക്തേന പാര്ഥിവഃ ।
സ്വധര്മേണ ഹരിം പ്രീണന് സര്വാന് കാമാന്ശനൈര്ജഹൌ ॥ ൨൬ ॥
സ്വധര്മേണ ഹരിം പ്രീണന് സര്വാന് കാമാന്ശനൈര്ജഹൌ ॥ ൨൬ ॥
ഗൃഹേഷു ദാരേഷു സുതേഷു ബന്ധുഷു
ദ്വിപോത്തമസ്യന്ദനവാജിവസ്തുഷു ।
അക്ഷയ്യരത്നാഭരണാമ്ബരാദി-
ഷ്വനന്തകോശേഷ്വകരോദസന്മതിമ് ॥ ൨൭ ॥
ദ്വിപോത്തമസ്യന്ദനവാജിവസ്തുഷു ।
അക്ഷയ്യരത്നാഭരണാമ്ബരാദി-
ഷ്വനന്തകോശേഷ്വകരോദസന്മതിമ് ॥ ൨൭ ॥
തസ്മാ അദാദ്ധരിശ്ചക്രം പ്രത്യനീകഭയാവഹമ് ।
ഏകാന്തഭക്തിഭാവേന പ്രീതോ ഭക്താഭിരക്ഷണമ് ॥ ൨൮ ॥
ഏകാന്തഭക്തിഭാവേന പ്രീതോ ഭക്താഭിരക്ഷണമ് ॥ ൨൮ ॥
ആരിരാധയിഷുഃ കൃഷ്ണം മഹിഷ്യാ തുല്യശീലയാ ।
യുക്തഃ സാംവത്സരം വീരോ ദധാര ദ്വാദശീവ്രതമ് ॥ ൨൯ ॥
യുക്തഃ സാംവത്സരം വീരോ ദധാര ദ്വാദശീവ്രതമ് ॥ ൨൯ ॥
വ്രതാന്തേ കാര്തികേ മാസി ത്രിരാത്രം സമുപോഷിതഃ ।
സ്നാതഃ കദാചിത് കാലിന്ദ്യാം ഹരിം മധുവനേഽര്ചയത് ॥ ൩൦ ॥
സ്നാതഃ കദാചിത് കാലിന്ദ്യാം ഹരിം മധുവനേഽര്ചയത് ॥ ൩൦ ॥
മഹാഭിഷേകവിധിനാ സര്വോപസ്കരസമ്പദാ ।
അഭിഷിച്യാമ്ബരാകല്പൈര്ഗന്ധമാല്യാര്ഹണാദിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
അഭിഷിച്യാമ്ബരാകല്പൈര്ഗന്ധമാല്യാര്ഹണാദിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
തദ്ഗതാന്തരഭാവേന പൂജയാമാസ കേശവമ് ।
ബ്രാഹ്മണാംശ്ച മഹാഭാഗാന് സിദ്ധാര്ഥാനപി ഭക്തിതഃ ॥ ൩൨ ॥
ബ്രാഹ്മണാംശ്ച മഹാഭാഗാന് സിദ്ധാര്ഥാനപി ഭക്തിതഃ ॥ ൩൨ ॥
ഗവാം രുക്മവിഷാണീനാം രൂപ്യാങ്ഘ്രീണാം സുവാസസാമ് ।
പയഃശീലവയോരൂപവത്സോപസ്കരസമ്പദാമ് ॥ ൩൩ ॥
പയഃശീലവയോരൂപവത്സോപസ്കരസമ്പദാമ് ॥ ൩൩ ॥
പ്രാഹിണോത് സാധുവിപ്രേഭ്യോ ഗൃഹേഷു ന്യര്ബുദാനി ഷട് ।
ഭോജയിത്വാ ദ്വിജാനഗ്രേ സ്വാദ്വന്നം ഗുണവത്തമമ് ॥ ൩൪ ॥
ഭോജയിത്വാ ദ്വിജാനഗ്രേ സ്വാദ്വന്നം ഗുണവത്തമമ് ॥ ൩൪ ॥
ലബ്ധകാമൈരനുജ്ഞാതഃ പാരണായോപചക്രമേ ।
തസ്യ തര്ഹ്യതിഥിഃ സാക്ഷാദ് ദുര്വാസ ഭഗവാനഭൂത് ॥ ൩൫ ॥
തസ്യ തര്ഹ്യതിഥിഃ സാക്ഷാദ് ദുര്വാസ ഭഗവാനഭൂത് ॥ ൩൫ ॥
തമാനര്ചാതിഥിം ഭൂപഃ പ്രത്യുത്ഥാനാസനാര്ഹണൈഃ ।
യയാചേഽഭ്യവഹാരായ പാദമൂലമുപാഗതഃ ॥ ൩൬ ॥
യയാചേഽഭ്യവഹാരായ പാദമൂലമുപാഗതഃ ॥ ൩൬ ॥
പ്രതിനന്ദ്യ സ താം യാഞ്ചാം കര്തുമാവശ്യകം ഗതഃ ।
നിമമജ്ജ ബൃഹദ് ധ്യായന് കാലിന്ദീസലിലേ ശുഭേ ॥ ൩൭ ॥
നിമമജ്ജ ബൃഹദ് ധ്യായന് കാലിന്ദീസലിലേ ശുഭേ ॥ ൩൭ ॥
മുഹൂര്താര്ധാവശിഷ്ടായാം ദ്വാദശ്യാം പാരണം പ്രതി ।
ചിന്തയാമാസ ധര്മജ്ഞോ ദ്വിജൈസ്തദ്ധര്മസങ്കടേ ॥ ൩൮ ॥
ചിന്തയാമാസ ധര്മജ്ഞോ ദ്വിജൈസ്തദ്ധര്മസങ്കടേ ॥ ൩൮ ॥
ബ്രാഹ്മണാതിക്രമേ ദോഷോ ദ്വാദശ്യാം യദപാരണേ ।
യത് കൃത്വാ സാധു മേ ഭൂയാദധര്മോ വാ ന മാം സ്പൃശേത് ॥ ൩൯ ॥
യത് കൃത്വാ സാധു മേ ഭൂയാദധര്മോ വാ ന മാം സ്പൃശേത് ॥ ൩൯ ॥
അമ്ഭസാ കേവലേനാഥ കരിഷ്യേ വ്രതപാരണമ് ।
ആഹുരബ്ഭക്ഷണം വിപ്രാ ഹ്യശിതം നാശിതം ച തത് ॥ ൪൦ ॥
ആഹുരബ്ഭക്ഷണം വിപ്രാ ഹ്യശിതം നാശിതം ച തത് ॥ ൪൦ ॥
ഇത്യപഃ പ്രാശ്യ രാജര്ഷിശ്ചിന്തയന് മനസാച്യുതമ് ।
പ്രത്യചഷ്ട കുരുശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജാഗമനമേവ സഃ ॥ ൪൧ ॥
പ്രത്യചഷ്ട കുരുശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജാഗമനമേവ സഃ ॥ ൪൧ ॥
ദുര്വാസ യമുനാകൂലാത് കൃതാവശ്യക ആഗതഃ ।
രാജ്ഞാഭിനന്ദിതസ്തസ്യ ബുബുധേ ചേഷ്ടിതം ധിയാ ॥ ൪൨ ॥
രാജ്ഞാഭിനന്ദിതസ്തസ്യ ബുബുധേ ചേഷ്ടിതം ധിയാ ॥ ൪൨ ॥
മന്യുനാ പ്രചലദ്ഗാത്രോ ഭ്രുകുടീകുടിലാനനഃ ।
ബുഭുക്ഷിതശ്ച സുതരാം കൃതാഞ്ജലിമഭാഷത ॥ ൪൩ ॥
ബുഭുക്ഷിതശ്ച സുതരാം കൃതാഞ്ജലിമഭാഷത ॥ ൪൩ ॥
അഹോ അസ്യ നൃശംസസ്യ ശ്രിയോന്മത്തസ്യ പശ്യത ।
ധര്മവ്യതിക്രമം വിഷ്ണോരഭക്തസ്യേശമാനിനഃ ॥ ൪൪ ॥
ധര്മവ്യതിക്രമം വിഷ്ണോരഭക്തസ്യേശമാനിനഃ ॥ ൪൪ ॥
യോ മാമതിഥിമായാതമാതിഥ്യേന നിമന്ത്ര്യ ച ।
അദത്ത്വാ ഭുക്തവാംസ്തസ്യ സദ്യസ്തേ ദര്ശയേ ഫലമ് ॥ ൪൫ ॥
അദത്ത്വാ ഭുക്തവാംസ്തസ്യ സദ്യസ്തേ ദര്ശയേ ഫലമ് ॥ ൪൫ ॥
ഏവം ബ്രുവാണ ഉത്കൃത്യ ജടാം രോഷപ്രദീപിതഃ ।
തയാ സ നിര്മമേ തസ്മൈ കൃത്യാം കാലാനലോപമാമ് ॥ ൪൬ ॥
തയാ സ നിര്മമേ തസ്മൈ കൃത്യാം കാലാനലോപമാമ് ॥ ൪൬ ॥
താമാപതന്തീം ജ്വലതീമസിഹസ്താം പദാ ഭുവമ് ।
വേപയന്തീം സമുദ്വീക്ഷ്യ ന ചചാല പദാന്നൃപഃ ॥ ൪൭ ॥
വേപയന്തീം സമുദ്വീക്ഷ്യ ന ചചാല പദാന്നൃപഃ ॥ ൪൭ ॥
പ്രാഗ്ദിഷ്ടം ഭൃത്യരക്ഷായാം പുരുഷേണ മഹാത്മനാ ।
ദദാഹ കൃത്യാം താം ചക്രം ക്രുദ്ധാഹിമിവ പാവകഃ ॥ ൪൮ ॥
ദദാഹ കൃത്യാം താം ചക്രം ക്രുദ്ധാഹിമിവ പാവകഃ ॥ ൪൮ ॥
തദഭിദ്രവദുദ്വീക്ഷ്യ സ്വപ്രയാസം ച നിഷ്ഫലമ് ।
ദുര്വാസ ദുദ്രുവേ ഭീതോ ദിക്ഷു പ്രാണപരീപ്സയാ ॥ ൪൯ ॥
ദുര്വാസ ദുദ്രുവേ ഭീതോ ദിക്ഷു പ്രാണപരീപ്സയാ ॥ ൪൯ ॥
തമന്വധാവദ് ഭഗവദ്രഥാങ്ഗം
ദാവാഗ്നിരുദ്ധൂതശിഖോ യഥാഹിമ് ।
തഥാനുഷക്തം മുനിരീക്ഷമാണോ
ഗുഹാം വിവിക്ഷുഃ പ്രസസാര മേരോഃ ॥ ൫൦ ॥
ദാവാഗ്നിരുദ്ധൂതശിഖോ യഥാഹിമ് ।
തഥാനുഷക്തം മുനിരീക്ഷമാണോ
ഗുഹാം വിവിക്ഷുഃ പ്രസസാര മേരോഃ ॥ ൫൦ ॥
ദിശോ നഭഃ ക്ഷ്മാം വിവരാന്സമുദ്രാന്
ലോകാന് സപാലാംസ്ത്രിദിവം ഗതഃ സഃ ।
യതോ യതോ ധാവതി തത്ര തത്ര
സുദര്ശനം ദുഷ്പ്രസഹം ദദര്ശ ॥ ൫൧ ॥
ലോകാന് സപാലാംസ്ത്രിദിവം ഗതഃ സഃ ।
യതോ യതോ ധാവതി തത്ര തത്ര
സുദര്ശനം ദുഷ്പ്രസഹം ദദര്ശ ॥ ൫൧ ॥
അലബ്ധനാഥഃ സ സദാ കുതശ്ചിത്
സന്ത്രസ്തചിത്തോഽരണമേഷമാണഃ ।
ദേവം വിരിഞ്ചം സമഗാദ്വിധാത-
സ്ത്രാഹ്യാത്മയോനേഽജിതതേജസോ മാമ് ॥ ൫൨ ॥
സന്ത്രസ്തചിത്തോഽരണമേഷമാണഃ ।
ദേവം വിരിഞ്ചം സമഗാദ്വിധാത-
സ്ത്രാഹ്യാത്മയോനേഽജിതതേജസോ മാമ് ॥ ൫൨ ॥
ശ്രീബ്രഹ്മോവാച
സ്ഥാനം മദീയം സഹവിശ്വമേതത്
ക്രീഡാവസാനേ ദ്വിപരാര്ധസംജ്ഞേ ।
ഭ്രൂഭങ്ഗമാത്രേണ ഹി സന്ദിധക്ഷോഃ
കാലാത്മനോ യസ്യ തിരോഭവിഷ്യതി ॥ ൫൩ ॥
സ്ഥാനം മദീയം സഹവിശ്വമേതത്
ക്രീഡാവസാനേ ദ്വിപരാര്ധസംജ്ഞേ ।
ഭ്രൂഭങ്ഗമാത്രേണ ഹി സന്ദിധക്ഷോഃ
കാലാത്മനോ യസ്യ തിരോഭവിഷ്യതി ॥ ൫൩ ॥
അഹം ഭവോ ദക്ഷഭൃഗുപ്രധാനാഃ
പ്രജേശഭൂതേശസുരേശമുഖ്യാഃ ।
സര്വേ വയം യന്നിയമം പ്രപന്നാ
മൂര്ധ്ന്യാര്പിതം ലോകഹിതം വഹാമഃ ॥ ൫൪ ॥
പ്രജേശഭൂതേശസുരേശമുഖ്യാഃ ।
സര്വേ വയം യന്നിയമം പ്രപന്നാ
മൂര്ധ്ന്യാര്പിതം ലോകഹിതം വഹാമഃ ॥ ൫൪ ॥
പ്രത്യാഖ്യാതോ വിരിഞ്ചേന വിഷ്ണുചക്രോപതാപിതഃ ।
ദുര്വാസഃ ശരണം യാതഃ ശര്വം കൈലാസവാസിനമ് ॥ ൫൫ ॥
ദുര്വാസഃ ശരണം യാതഃ ശര്വം കൈലാസവാസിനമ് ॥ ൫൫ ॥
ശ്രീശങ്കര ഉവാച
വയം ന താത പ്രഭവാമ ഭൂമ്നി
യസ്മിന് പരേഽന്യേഽപ്യജജീവകോശാഃ ।
ഭവന്തി കാലേ ന ഭവന്തി ഹീദൃശാഃ
സഹസ്രശോ യത്ര വയം ഭ്രമാമഃ ॥ ൫൬ ॥
വയം ന താത പ്രഭവാമ ഭൂമ്നി
യസ്മിന് പരേഽന്യേഽപ്യജജീവകോശാഃ ।
ഭവന്തി കാലേ ന ഭവന്തി ഹീദൃശാഃ
സഹസ്രശോ യത്ര വയം ഭ്രമാമഃ ॥ ൫൬ ॥
അഹം സനത്കുമാരശ്ച നാരദോ ഭഗവാനജഃ ।
കപിലോഽപാന്തരതമോ ദേവലോ ധര്മ ആസുരിഃ ॥ ൫൭ ॥
കപിലോഽപാന്തരതമോ ദേവലോ ധര്മ ആസുരിഃ ॥ ൫൭ ॥
മരീചിപ്രമുഖാശ്ചാന്യേ സിദ്ധേശാഃ പാരദര്ശനാഃ ।
വിദാമ ന വയം സര്വേ യന്മായാം മായയാവൃതാഃ ॥ ൫൮ ॥
വിദാമ ന വയം സര്വേ യന്മായാം മായയാവൃതാഃ ॥ ൫൮ ॥
തസ്യ വിശ്വേശ്വരസ്യേദം ശസ്ത്രം ദുര്വിഷഹം ഹി നഃ ।
തമേവം ശരണം യാഹി ഹരിസ്തേ ശം വിധാസ്യതി ॥ ൫൯ ॥
തമേവം ശരണം യാഹി ഹരിസ്തേ ശം വിധാസ്യതി ॥ ൫൯ ॥
തതോ നിരാശോ ദുര്വാസഃ പദം ഭഗവതോ യയൌ ।
വൈകുണ്ഠാഖ്യം യദധ്യാസ്തേ ശ്രീനിവാസഃ ശ്രിയാ സഹ ॥ ൬൦ ॥
വൈകുണ്ഠാഖ്യം യദധ്യാസ്തേ ശ്രീനിവാസഃ ശ്രിയാ സഹ ॥ ൬൦ ॥
സന്ദഹ്യമാനോഽജിതശസ്ത്രവഹ്നിനാ
തത്പാദമൂലേ പതിതഃ സവേപഥുഃ ।
ആഹാച്യുതാനന്ത സദീപ്സിത പ്രഭോ
കൃതാഗസം മാവ ഹി വിശ്വഭാവന ॥ ൬൧ ॥
തത്പാദമൂലേ പതിതഃ സവേപഥുഃ ।
ആഹാച്യുതാനന്ത സദീപ്സിത പ്രഭോ
കൃതാഗസം മാവ ഹി വിശ്വഭാവന ॥ ൬൧ ॥
അജാനതാ തേ പരമാനുഭാവം
കൃതം മയാഘം ഭവതഃ പ്രിയാണാമ് ।
വിധേഹി തസ്യാപചിതിം വിധാത-
ര്മുച്യേത യന്നാമ്ന്യുദിതേ നാരകോഽപി ॥ ൬൨ ॥
കൃതം മയാഘം ഭവതഃ പ്രിയാണാമ് ।
വിധേഹി തസ്യാപചിതിം വിധാത-
ര്മുച്യേത യന്നാമ്ന്യുദിതേ നാരകോഽപി ॥ ൬൨ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
അഹം ഭക്തപരാധീനോ ഹ്യസ്വതന്ത്ര ഇവ ദ്വിജ ।
സാധുഭിര്ഗ്രസ്തഹൃദയോ ഭക്തൈര്ഭക്തജനപ്രിയഃ ॥ ൬൩ ॥
അഹം ഭക്തപരാധീനോ ഹ്യസ്വതന്ത്ര ഇവ ദ്വിജ ।
സാധുഭിര്ഗ്രസ്തഹൃദയോ ഭക്തൈര്ഭക്തജനപ്രിയഃ ॥ ൬൩ ॥
നാഹമാത്മാനമാശാസേ മദ്ഭക്തൈഃ സാധുഭിര്വിനാ ।
ശ്രിയം ചാത്യന്തികീം ബ്രഹ്മന് യേഷാം ഗതിരഹം പരാ ॥ ൬൪ ॥
ശ്രിയം ചാത്യന്തികീം ബ്രഹ്മന് യേഷാം ഗതിരഹം പരാ ॥ ൬൪ ॥
യേ ദാരാഗാരപുത്രാപ്തപ്രാണാന് വിത്തമിമം പരമ് ।
ഹിത്വാ മാം ശരണം യാതാഃ കഥം താംസ്ത്യക്തുമുത്സഹേ ॥ ൬൫ ॥
ഹിത്വാ മാം ശരണം യാതാഃ കഥം താംസ്ത്യക്തുമുത്സഹേ ॥ ൬൫ ॥
മയി നിര്ബദ്ധഹൃദയാഃ സാധവഃ സമദര്ശനാഃ ।
വശീകുര്വന്തി മാം ഭക്ത്യാ സത്സ്ത്രിയഃ സത്പതിം യഥാ ॥ ൬൬ ॥
വശീകുര്വന്തി മാം ഭക്ത്യാ സത്സ്ത്രിയഃ സത്പതിം യഥാ ॥ ൬൬ ॥
മത്സേവയാ പ്രതീതം തേ സാലോക്യാദിചതുഷ്ടയമ് ।
നേച്ഛന്തി സേവയാ പൂര്ണാഃ കുതോഽന്യത് കാലവിപ്ലുതമ് ॥ ൬൭ ॥
നേച്ഛന്തി സേവയാ പൂര്ണാഃ കുതോഽന്യത് കാലവിപ്ലുതമ് ॥ ൬൭ ॥
സാധവോ ഹൃദയം മഹ്യം സാധൂനാം ഹൃദയം ത്വഹമ് ।
മദന്യത് തേ ന ജാനന്തി നാഹം തേഭ്യോ മനാഗപി ॥ ൬൮ ॥
മദന്യത് തേ ന ജാനന്തി നാഹം തേഭ്യോ മനാഗപി ॥ ൬൮ ॥
ഉപായം കഥയിഷ്യാമി തവ വിപ്ര ശൃണുഷ്വ തത് ।
അയം ഹ്യാത്മാഭിചാരസ്തേ യതസ്തം യാഹി മാ ചിരമ് ।
സാധുഷു പ്രഹിതം തേജഃ പ്രഹര്തുഃ കുരുതേഽശിവമ് ॥ ൬൯ ॥
അയം ഹ്യാത്മാഭിചാരസ്തേ യതസ്തം യാഹി മാ ചിരമ് ।
സാധുഷു പ്രഹിതം തേജഃ പ്രഹര്തുഃ കുരുതേഽശിവമ് ॥ ൬൯ ॥
തപോ വിദ്യാ ച വിപ്രാണാം നിഃശ്രേയസകരേ ഉഭേ ।
തേ ഏവ ദുര്വിനീതസ്യ കല്പേതേ കര്തുരന്യഥാ ॥ ൭൦ ॥
തേ ഏവ ദുര്വിനീതസ്യ കല്പേതേ കര്തുരന്യഥാ ॥ ൭൦ ॥
ബ്രഹ്മംസ്തദ് ഗച്ഛ ഭദ്രം തേ നാഭാഗതനയം നൃപമ് ।
ക്ഷമാപയ മഹാഭാഗം തതഃ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ ൭൧ ॥
ക്ഷമാപയ മഹാഭാഗം തതഃ ശാന്തിര്ഭവിഷ്യതി ॥ ൭൧ ॥