শ্ৰীশুক উৱাচ
হৰিতো ৰোহিতসুতশ্চম্পস্তস্মাদ্ ৱিনিৰ্মিতা ।
চম্পাপুৰী সুদেৱোঽতো ৱিজযো যস্য চাত্মজঃ ॥ ১ ॥
হৰিতো ৰোহিতসুতশ্চম্পস্তস্মাদ্ ৱিনিৰ্মিতা ।
চম্পাপুৰী সুদেৱোঽতো ৱিজযো যস্য চাত্মজঃ ॥ ১ ॥
ভৰুকস্তত্সুতস্তস্মাদ্ ৱৃকস্তস্যাপি বাহুকঃ ।
সোঽৰিভিৰ্হৃতভূ ৰাজা সভাৰ্যো ৱনমাৱিশত্ ॥ ২ ॥
সোঽৰিভিৰ্হৃতভূ ৰাজা সভাৰ্যো ৱনমাৱিশত্ ॥ ২ ॥
ৱৃদ্ধং তং পঞ্চতাং প্ৰাপ্তং মহিষ্যনুমৰিষ্যতী ।
ঔৰ্ৱেণ জানতাত্মানং প্ৰজাৱন্তং নিৱাৰিতা ॥ ৩ ॥
ঔৰ্ৱেণ জানতাত্মানং প্ৰজাৱন্তং নিৱাৰিতা ॥ ৩ ॥
আজ্ঞাযাস্যৈ সপত্নীভিৰ্গৰো দত্তোঽন্ধসা সহ ।
সহ তেনৈৱ সঞ্জাতঃ সগৰাখ্যো মহাযশাঃ ।
সগৰশ্চক্ৰৱৰ্ত্যাসীত্ সাগৰো যত্সুতৈঃ কৃতঃ ॥ ৪ ॥
সহ তেনৈৱ সঞ্জাতঃ সগৰাখ্যো মহাযশাঃ ।
সগৰশ্চক্ৰৱৰ্ত্যাসীত্ সাগৰো যত্সুতৈঃ কৃতঃ ॥ ৪ ॥
যস্তালজঙ্ঘান্ যৱনাঞ্ছকান্ হৈহযবৰ্বৰান্ ।
নাৱধীদ্ গুৰুৱাক্যেন চক্ৰে ৱিকৃতৱেষিণঃ ॥ ৫ ॥
নাৱধীদ্ গুৰুৱাক্যেন চক্ৰে ৱিকৃতৱেষিণঃ ॥ ৫ ॥
মুণ্ডাঞ্ছ্মশ্ৰুধৰান্ কাংশ্চিন্মুক্তকেশাৰ্ধমুণ্ডিতান্ ।
অনন্তৰ্ৱাসসঃ কাংশ্চিদবহিৰ্ৱাসসোঽপৰান্ ॥ ৬ ॥
অনন্তৰ্ৱাসসঃ কাংশ্চিদবহিৰ্ৱাসসোঽপৰান্ ॥ ৬ ॥
সোঽশ্ৱমেধৈৰযজত সৰ্ৱৱেদসুৰাত্মকম্ ।
ঔৰ্ৱোপদিষ্টযোগেন হৰিমাত্মানমীশ্ৱৰম্ ।
তস্যোত্সৃষ্টং পশুং যজ্ঞে জহাৰাশ্ৱং পুৰন্দৰঃ ॥ ৭ ॥
ঔৰ্ৱোপদিষ্টযোগেন হৰিমাত্মানমীশ্ৱৰম্ ।
তস্যোত্সৃষ্টং পশুং যজ্ঞে জহাৰাশ্ৱং পুৰন্দৰঃ ॥ ৭ ॥
সুমত্যাস্তনযা দৃপ্তাঃ পিতুৰাদেশকাৰিণঃ ।
হযমন্ৱেষমাণাস্তে সমন্তান্ন্যখনন্ মহীম্ ॥ ৮ ॥
হযমন্ৱেষমাণাস্তে সমন্তান্ন্যখনন্ মহীম্ ॥ ৮ ॥
প্ৰাগুদীচ্যাং দিশি হযং দদৃশুঃ কপিলান্তিকে ।
এষ ৱাজিহৰশ্চৌৰ আস্তে মীলিতলোচনঃ ॥ ৯ ॥
এষ ৱাজিহৰশ্চৌৰ আস্তে মীলিতলোচনঃ ॥ ৯ ॥
হন্যতাং হন্যতাং পাপ ইতি ষষ্টিসহস্ৰিণঃ ।
উদাযুধা অভিযযুৰুন্মিমেষ তদা মুনিঃ ॥ ১০ ॥
উদাযুধা অভিযযুৰুন্মিমেষ তদা মুনিঃ ॥ ১০ ॥
স্ৱশৰীৰাগ্নিনা তাৱন্মহেন্দ্ৰহৃতচেতসঃ ।
মহদ্ৱ্যতিক্ৰমহতা ভস্মসাদভৱন্ ক্ষণাত্ ॥ ১১ ॥
মহদ্ৱ্যতিক্ৰমহতা ভস্মসাদভৱন্ ক্ষণাত্ ॥ ১১ ॥
ন সাধুৱাদো মুনিকোপভৰ্জিতা
নৃপেন্দ্ৰপুত্ৰা ইতি সত্ত্ৱধামনি ।
কথং তমো ৰোষমযং ৱিভাৱ্যতে
জগত্পৱিত্ৰাত্মনি খে ৰজো ভুৱঃ ॥ ১২ ॥
নৃপেন্দ্ৰপুত্ৰা ইতি সত্ত্ৱধামনি ।
কথং তমো ৰোষমযং ৱিভাৱ্যতে
জগত্পৱিত্ৰাত্মনি খে ৰজো ভুৱঃ ॥ ১২ ॥
যস্যেৰিতা সাঙ্খ্যমযী দৃঢেহ নৌ-
ৰ্যযা মুমুক্ষুস্তৰতে দুৰত্যযম্ ।
ভৱাৰ্ণৱং মৃত্যুপথং ৱিপশ্চিতঃ
পৰাত্মভূতস্য কথং পৃথঙ্মতিঃ ॥ ১৩ ॥
ৰ্যযা মুমুক্ষুস্তৰতে দুৰত্যযম্ ।
ভৱাৰ্ণৱং মৃত্যুপথং ৱিপশ্চিতঃ
পৰাত্মভূতস্য কথং পৃথঙ্মতিঃ ॥ ১৩ ॥
যোঽসমঞ্জস ইত্যুক্তঃ স কেশিন্যা নৃপাত্মজঃ ।
তস্য পুত্ৰোশুমান্ নাম পিতামহহিতে ৰতঃ ॥ ১৪ ॥
তস্য পুত্ৰোশুমান্ নাম পিতামহহিতে ৰতঃ ॥ ১৪ ॥
অসমঞ্জস আত্মানং দৰ্শযন্নসমঞ্জসম্ ।
জাতিস্মৰঃ পুৰা সঙ্গাদ্ যোগী যোগাদ্ ৱিচালিতঃ ॥ ১৫ ॥
জাতিস্মৰঃ পুৰা সঙ্গাদ্ যোগী যোগাদ্ ৱিচালিতঃ ॥ ১৫ ॥
আচৰন্ গৰ্হিতং লোকে জ্ঞাতীনাং কৰ্ম ৱিপ্ৰিযম্ ।
সৰয্ৱাং ক্ৰীডতো বালান্প্ৰাস্যদুদ্ৱেজযঞ্জনম্ ॥ ১৬ ॥
সৰয্ৱাং ক্ৰীডতো বালান্প্ৰাস্যদুদ্ৱেজযঞ্জনম্ ॥ ১৬ ॥
এৱং ৱৃত্তঃ পৰিত্যক্তঃ পিত্ৰা স্নেহমপোহ্য ৱৈ ।
যোগৈশ্ৱৰ্যেণ বালাংস্তান্ দৰ্শযিত্ৱা ততো যযৌ ॥ ১৭ ॥
যোগৈশ্ৱৰ্যেণ বালাংস্তান্ দৰ্শযিত্ৱা ততো যযৌ ॥ ১৭ ॥
অযোধ্যাৱাসিনঃ সৰ্ৱে বালকান্ পুনৰাগতান্ ।
দৃষ্ট্ৱা ৱিসিস্মিৰে ৰাজন্ ৰাজা চাপ্যন্ৱতপ্যত ॥ ১৮ ॥
দৃষ্ট্ৱা ৱিসিস্মিৰে ৰাজন্ ৰাজা চাপ্যন্ৱতপ্যত ॥ ১৮ ॥
অংশুমাংশ্চোদিতো ৰাজ্ঞা তুৰগান্ৱেষণে যযৌ ।
পিতৃৱ্যখাতানুপথং ভস্মান্তি দদৃশে হযম্ ॥ ১৯ ॥
পিতৃৱ্যখাতানুপথং ভস্মান্তি দদৃশে হযম্ ॥ ১৯ ॥
তত্ৰাসীনং মুনিং ৱীক্ষ্য কপিলাখ্যমধোক্ষজম্ ।
অস্তৌত্ সমাহিতমনাঃ প্ৰাঞ্জলিঃ প্ৰণতো মহান্ ॥ ২০ ॥
অস্তৌত্ সমাহিতমনাঃ প্ৰাঞ্জলিঃ প্ৰণতো মহান্ ॥ ২০ ॥
অংশুমানুৱাচ
ন পশ্যতি ত্ৱাং পৰমাত্মনোঽজনো
ন বুধ্যতেঽদ্যাপি সমাধিযুক্তিভিঃ ।
কুতোঽপৰে তস্য মনঃশৰীৰধী-
ৱিসৰ্গসৃষ্টা ৱযমপ্ৰকাশাঃ ॥ ২১ ॥
ন পশ্যতি ত্ৱাং পৰমাত্মনোঽজনো
ন বুধ্যতেঽদ্যাপি সমাধিযুক্তিভিঃ ।
কুতোঽপৰে তস্য মনঃশৰীৰধী-
ৱিসৰ্গসৃষ্টা ৱযমপ্ৰকাশাঃ ॥ ২১ ॥
যে দেহভাজস্ত্ৰিগুণপ্ৰধানা
গুণান্ ৱিপশ্যন্ত্যুত ৱা তমশ্চ ।
যন্মাযযা মোহিতচেতসস্ত্ৱাং
ৱিদুঃ স্ৱসংস্থং ন বহিঃপ্ৰকাশাঃ ॥ ২২ ॥
গুণান্ ৱিপশ্যন্ত্যুত ৱা তমশ্চ ।
যন্মাযযা মোহিতচেতসস্ত্ৱাং
ৱিদুঃ স্ৱসংস্থং ন বহিঃপ্ৰকাশাঃ ॥ ২২ ॥
তং ত্ৱামহং জ্ঞানঘনং স্ৱভাৱ-
প্ৰধ্ৱস্তমাযাগুণভেদমোহৈঃ ।
সনন্দনাদ্যৈৰ্মুনিভিৰ্ৱিভাৱ্যং
কথং ৱিমূঢঃ পৰিভাৱযামি ॥ ২৩ ॥
প্ৰধ্ৱস্তমাযাগুণভেদমোহৈঃ ।
সনন্দনাদ্যৈৰ্মুনিভিৰ্ৱিভাৱ্যং
কথং ৱিমূঢঃ পৰিভাৱযামি ॥ ২৩ ॥
প্ৰশান্ত মাযাগুণকৰ্মলিঙ্গ-
মনামৰূপং সদসদ্ৱিমুক্তম্ ।
জ্ঞানোপদেশায গৃহীতদেহং
নমামহে ত্ৱাং পুৰুষং পুৰাণম্ ॥ ২৪ ॥
মনামৰূপং সদসদ্ৱিমুক্তম্ ।
জ্ঞানোপদেশায গৃহীতদেহং
নমামহে ত্ৱাং পুৰুষং পুৰাণম্ ॥ ২৪ ॥
ত্ৱন্মাযাৰচিতে লোকে ৱস্তুবুদ্ধ্যা গৃহাদিষু ।
ভ্ৰমন্তি কামলোভেৰ্ষ্যামোহৱিভ্ৰান্তচেতসঃ ॥ ২৫ ॥
ভ্ৰমন্তি কামলোভেৰ্ষ্যামোহৱিভ্ৰান্তচেতসঃ ॥ ২৫ ॥
অদ্য নঃ সৰ্ৱভূতাত্মন্ কামকৰ্মেন্দ্ৰিযাশযঃ ।
মোহপাশো দৃঢশ্ছিন্নো ভগৱংস্তৱ দৰ্শনাত্ ॥ ২৬ ॥
মোহপাশো দৃঢশ্ছিন্নো ভগৱংস্তৱ দৰ্শনাত্ ॥ ২৬ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্থংগীতানুভাৱস্তং ভগৱান্কপিলো মুনিঃ ।
অংশুমন্তমুৱাচেদমনুগ্ৰাহ্য ধিযা নৃপ ॥ ২৭ ॥
ইত্থংগীতানুভাৱস্তং ভগৱান্কপিলো মুনিঃ ।
অংশুমন্তমুৱাচেদমনুগ্ৰাহ্য ধিযা নৃপ ॥ ২৭ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
অশ্ৱোঽযং নীযতাং ৱত্স পিতামহপশুস্তৱ ।
ইমে চ পিতৰো দগ্ধা গঙ্গাম্ভোঽৰ্হন্তি নেতৰত্ ॥ ২৮ ॥
অশ্ৱোঽযং নীযতাং ৱত্স পিতামহপশুস্তৱ ।
ইমে চ পিতৰো দগ্ধা গঙ্গাম্ভোঽৰ্হন্তি নেতৰত্ ॥ ২৮ ॥
তং পৰিক্ৰম্য শিৰসা প্ৰসাদ্য হযমানযত্ ।
সগৰস্তেন পশুনা যজ্ঞশেষং সমাপযত্ ॥ ২৯ ॥
সগৰস্তেন পশুনা যজ্ঞশেষং সমাপযত্ ॥ ২৯ ॥
ৰাজ্যমংশুমতে ন্যস্য নিঃস্পৃহো মুক্তবন্ধনঃ ।
ঔৰ্ৱোপদিষ্টমাৰ্গেণ লেভে গতিমনুত্তমাম্ ॥ ৩০ ॥
ঔৰ্ৱোপদিষ্টমাৰ্গেণ লেভে গতিমনুত্তমাম্ ॥ ৩০ ॥
ৰাজ্যমংশুমতে ন্যস্য নিঃস্পৃহো মুক্তবন্ধনঃ ।
ঔৰ্ৱোপদিষ্টমাৰ্গেণ লেভে গতিমনুত্তমাম্
ঔৰ্ৱোপদিষ্টমাৰ্গেণ লেভে গতিমনুত্তমাম্