Brahman

ছান্দোগ্যোপনিষদ্

(Chandogya Upanishad in Assamese)

Language:Sanskrit
Translation:English

The Chāndogya Upaniṣad belongs to the Sāma Veda and is among the largest and oldest of the principal Upaniṣads. Its eight chapters move from meditation on Om as the udgītha to the central dialogues of Vedāntic teaching: Uddālaka instructing Śvetaketu by the seed of the fig and the salt dissolved in water, arriving at the mahāvākya tat tvam asi, "that thou art"; the honesty of Satyakāma; and Sanatkumāra leading Nārada through the levels of knowledge to bhūman, the infinite. It teaches by question, image and demonstration rather than by hymn.

Read In:
DevanagariGujaratiBengaliAssameseOdiaTeluguTamilKannadaMalayalamEnglish (IAST)
Reading depth
Lyrics
#of 621
ওঁ আপ্যাযন্তু মমাঙ্গানি ৱাক্প্ৰাণশ্চক্ষুঃ
শ্ৰোত্ৰমথো বলমিন্দ্ৰিযাণি চ সৰ্ৱাণি ।
সৰ্ৱং ব্ৰহ্মৌপনিষদং মাহং ব্ৰহ্ম নিৰাকুৰ্যাং মা মা ব্ৰহ্ম
নিৰাকৰোদনিৰাকৰণমস্ত্ৱনিৰাকৰণংং মেঽস্তু ।
তদাত্মনি নিৰতে য উপনিষত্সু ধৰ্মাস্তে
মযি সন্তু তে মযি সন্তু ॥
॥ ওঁ শান্তিঃ শান্তিঃ শান্তিঃ ॥
॥ প্ৰথমোঽধ্যাযঃ ॥ ওমিত্যেতদক্ষৰমুদ্গীথমুপাসীত । ওমিতি হ্যুদ্গাযতি তস্যোপৱ্যাখ্যানম্ ॥ ১.১.১ ॥
এষাং ভূতানাং পৃথিৱী ৰসঃ পৃথিৱ্যা অপো ৰসঃ । অপামোষধযো ৰস ওষধীনাং পুৰুষো ৰসঃ পুৰুষস্য ৱাগ্ৰসো ৱাচ ঋগ্ৰস ঋচঃ সাম ৰসঃ সাম্ন উদ্গীথো ৰসঃ ॥ ১.১.২ ॥
স এষ ৰসানাংৰসতমঃ পৰমঃ পৰাৰ্ধ্যোঽষ্টমো যদুদ্গীথঃ ॥ ১.১.৩ ॥
কতমা কতমৰ্ক্কতমত্কতমত্সাম কতমঃ কতম উদ্গীথ ইতি ৱিমৃষ্টং ভৱতি ॥ ১.১.৪ ॥
ৱাগেৱৰ্ক্প্ৰাণঃ সামোমিত্যেতদক্ষৰমুদ্গীথঃ । তদ্ৱা এতন্মিথুনং যদ্ৱাক্চ প্ৰাণশ্চৰ্ক্চ সাম চ ॥ ১.১.৫ ॥
তদেতন্মিথুনমোমিত্যেতস্মিন্নক্ষৰে সংসৃজ্যতে যদা ৱৈ মিথুনৌ সমাগচ্ছত আপযতো ৱৈ তাৱন্যোন্যস্য কামম্ ॥ ১.১.৬ ॥
আপযিতা হ ৱৈ কামানাং ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱানক্ষৰমুদ্গীথমুপাস্তে ॥ ১.১.৭ ॥
তদ্ৱা এতদনুজ্ঞাক্ষৰং যদ্ধি কিংচানুজানাত্যোমিত্যেৱ তদাহৈষো এৱ সমৃদ্ধিৰ্যদনুজ্ঞা সমৰ্ধযিতা হ ৱৈ কামানাং ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱানক্ষৰমুদ্গীথমুপাস্তে ॥ ১.১.৮ ॥
তেনেযং ত্ৰযীৱিদ্যা ৱৰ্ততে ওমিত্যাশ্ৰাৱযত্যোমিতি শংসত্যোমিত্যুদ্গাযত্যেতস্যৈৱাক্ষৰস্যাপচিত্যৈ মহিম্না ৰসেন ॥ ১.১.৯ ॥
তেনোভৌ কুৰুতো যশ্চৈতদেৱং ৱেদ যশ্চ ন ৱেদ । নানা তু ৱিদ্যা চাৱিদ্যা চ যদেৱ ৱিদ্যযা কৰোতি শ্ৰদ্ধযোপনিষদা তদেৱ ৱীৰ্যৱত্তৰং ভৱতীতি খল্ৱেতস্যৈৱাক্ষৰস্যোপৱ্যাখ্যানং ভৱতি ॥ ১.১.১০ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
দেৱাসুৰা হ ৱৈ যত্ৰ সংযেতিৰে উভযে প্ৰাজাপত্যাস্তদ্ধ দেৱা উদ্গীথমাজহ্ৰুৰনেনৈনানভিভৱিষ্যাম ইতি ॥ ১.২.১ ॥
তে হ নাসিক্যং প্ৰাণমুদ্গীথমুপাসাংচক্ৰিৰে তং হাসুৰাঃ পাপ্মনা ৱিৱিধুস্তস্মাত্তেনোভযং জিঘ্ৰতি সুৰভি চ দুৰ্গন্ধি চ পাপ্মনা হ্যেষ ৱিদ্ধঃ ॥ ১.২.২ ॥
অথ হ ৱাচমুদ্গীথমুপাসাংচক্ৰিৰে তাং হাসুৰাঃ পাপ্মনা ৱিৱিধুস্তস্মাত্তযোভযং ৱদতি সত্যং চানৃতং চ পাপ্মনা হ্যেষা ৱিদ্ধা ॥ ১.২.৩ ॥
অথ হ চক্ষুৰুদ্গীথমুপাসাংচক্ৰিৰে তদ্ধাসুৰাঃ পাপ্মনা ৱিৱিধুস্তস্মাত্তেনোভযং পশ্যতি দৰ্শনীযং চাদৰ্শনীযং চ পাপ্মনা হ্যেতদ্ৱিদ্ধম্ ॥ ১.২.৪ ॥
অথ হ শ্ৰোত্ৰমুদ্গীথমুপাসাংচক্ৰিৰে তদ্ধাসুৰাঃ পাপ্মনা ৱিৱিধুস্তস্মাত্তেনোভযং শৃণোতি শ্ৰৱণীযং চাশ্ৰৱণীযং চ পাপ্মনা হ্যেতদ্ৱিদ্ধম্ ॥ ১.২.৫ ॥
অথ হ মন উদ্গীথমুপাসাংচক্ৰিৰে তদ্ধাসুৰাঃ পাপ্মনা ৱিৱিধুস্তস্মাত্তেনোভযংসংকল্পতে সংকল্পনীযংচ চাসংকল্পনীযং চ পাপ্মনা হ্যেতদ্ৱিদ্ধম্ ॥ ১.২.৬ ॥
অথ হ য এৱাযং মুখ্যঃ প্ৰাণস্তমুদ্গীথমুপাসাংচক্ৰিৰে তংহাসুৰা ঋত্ৱা ৱিদধ্ৱংসুৰ্যথাশ্মানমাখণমৃত্ৱা ৱিধ্ৱংসেতৈৱম্ ॥ ১.২.৭ ॥
যথাশ্মানমাখণমৃত্ৱা ৱিধ্ৱংসত এৱং হৈৱ স ৱিধ্ৱংসতে য এৱংৱিদি পাপং কামযতে যশ্চৈনমভিদাসতি স এষোঽশ্মাখণঃ ॥ ১.২.৮ ॥
নৈৱৈতেন সুৰভি ন দুৰ্গন্ধি ৱিজানাত্যপহতপাপ্মা হ্যেষ তেন যদশ্নাতি যত্পিবতি তেনেতৰান্প্ৰাণানৱতি এতমু এৱান্ততোঽৱিত্ত্ৱোত্ক্ৰমতি ৱ্যাদদাত্যেৱান্তত ইতি ॥ ১.২.৯ ॥
তং হাঙ্গিৰা উদ্গীথমুপাসাংচক্ৰ এতমু এৱাঙ্গিৰসং মন্যন্তেঽঙ্গানাং যদ্ৰসঃ ॥ ১.২.১০ ॥
তেন তং হ বৃহস্পতিৰুদ্গীথমুপাসাংচক্ৰ এতমু এৱ বৃহস্পতিং মন্যন্তে ৱাগ্ঘি বৃহতী তস্যা এষ পতিঃ ॥ ১.২.১১ ॥
তেন তং হাযাস্য উদ্গীথমুপাসাংচক্ৰ এতমু এৱাযাস্যং মন্যন্ত আস্যাদ্যদযতে ॥ ১.২.১২ ॥
তেন তংহ বকো দাল্ভ্যো ৱিদাংচকাৰ । স হ নৈমিশীযানামুদ্গাতা বভূৱ স হ স্মৈভ্যঃ কামানাগাযতি ॥ ১.২.১৩ ॥
আগাতা হ ৱৈ কামানাং ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱানক্ষৰমুদ্গীথমুপাস্ত ইত্যধ্যাত্মম্ ॥ ১.২.১৪ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
অথাধিদৈৱতং য এৱাসৌ তপতি তমুদ্গীথমুপাসীতোদ্যন্ৱা এষ প্ৰজাভ্য উদ্গাযতি । উদ্যংস্তমো ভযমপহন্ত্যপহন্তা হ ৱৈ ভযস্য তমসো ভৱতি য এৱং ৱেদ ॥ ১.৩.১ ॥
সমান উ এৱাযং চাসৌ চোষ্ণোঽযমুষ্ণোঽসৌ স্ৱৰ ইতীমমাচক্ষতে স্ৱৰ ইতি প্ৰত্যাস্ৱৰ ইত্যমুং তস্মাদ্ৱা এতমিমমমুং চোদ্গীথমুপাসীত ॥ ১.৩.২ ॥
অথ খলু ৱ্যানমেৱোদ্গীথমুপাসীত যদ্ৱৈ প্ৰাণিতি স প্ৰাণো যদপানিতি সোঽপানঃ । অথ যঃ প্ৰাণাপানযোঃ সংধিঃ স ৱ্যানো যো ৱ্যানঃ সা ৱাক্ । তস্মাদপ্ৰাণন্ননপানন্ৱাচমভিৱ্যাহৰতি ॥ ১.৩.৩ ॥
যা ৱাক্সৰ্ক্তস্মাদপ্ৰাণন্ননপানন্নৃচমভিৱ্যাহৰতি যৰ্ক্তত্সাম তস্মাদপ্ৰাণন্ননপানন্সাম গাযতি যত্সাম স উদ্গীথস্তস্মাদপ্ৰাণন্ননপানন্নুদ্গাযতি ॥ ১.৩.৪ ॥
অতো যান্যন্যানি ৱীৰ্যৱন্তি কৰ্মাণি যথাগ্নেৰ্মন্থনমাজেঃ সৰণং দৃঢস্য ধনুষ আযমনমপ্ৰাণন্ননপানংস্তানি কৰোত্যেতস্য হেতোৰ্ৱ্যানমেৱোদ্গীথমুপাসীত ॥ ১.৩.৫ ॥
অথ খলূদ্গীথাক্ষৰাণ্যুপাসীতোদ্গীথ ইতি প্ৰাণ এৱোত্প্ৰাণেন হ্যুত্তিষ্ঠতি ৱাগ্গীৰ্ৱাচো হ গিৰ ইত্যাচক্ষতেঽন্নং থমন্নে হীদংসৰ্ৱংস্থিতম্ ॥ ১.৩.৬ ॥
দ্যৌৰেৱোদন্তৰিক্ষং গীঃ পৃথিৱী থমাদিত্য এৱোদ্ৱাযুৰ্গীৰগ্নিস্থং সামৱেদ এৱোদ্যজুৰ্ৱেদো গীৰৃগ্ৱেদস্থং দুগ্ধেঽস্মৈ ৱাগ্দোহং যো ৱাচো দোহোঽন্নৱানন্নাদো ভৱতি য এতান্যেৱং ৱিদ্ৱানুদ্গীথাক্ষৰাণ্যুপাস্ত উদ্গীথ ইতি ॥ ১.৩.৭ ॥
অথ খল্ৱাশীঃসমৃদ্ধিৰুপসৰণানীত্যুপাসীত যেন সাম্না স্তোষ্যন্স্যাত্তত্সামোপধাৱেত্ ॥ ১.৩.৮ ॥
যস্যামৃচি তামৃচং যদাৰ্ষেযং তমৃষিং যাং দেৱতামভিষ্টোষ্যন্স্যাত্তাং দেৱতামুপধাৱেত্ ॥ ১.৩.৯ ॥
যেন চ্ছন্দসা স্তোষ্যন্স্যাত্তচ্ছন্দ উপধাৱেদ্যেন স্তোমেন স্তোষ্যমাণঃ স্যাত্তংস্তোমমুপধাৱেত্ ॥ ১.৩.১০ ॥
যাং দিশমভিষ্টোষ্যন্স্যাত্তাং দিশমুপধাৱেত্ ॥ ১.৩.১১ ॥
আত্মানমন্তত উপসৃত্য স্তুৱীত কামং ধ্যাযন্নপ্ৰমত্তোঽভ্যাশো হ যদস্মৈ স কামঃ সমৃধ্যেত যত্কামঃ স্তুৱীতেতি যত্কামঃ স্তুৱীতেতি ॥ ১.৩.১২ ॥ ॥ ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥
ওমিত্যেতদক্ষৰমুদ্গীথমুপাসীতোমিতি হ্যুদ্গাযতি তস্যোপৱ্যাখ্যানম্ ॥ ১.৪.১ ॥
দেৱা ৱৈ মৃত্যোৰ্বিভ্যতস্ত্ৰযীং ৱিদ্যাং প্ৰাৱিশংস্তে ছন্দোভিৰচ্ছাদযন্যদেভিৰচ্ছাদযংস্তচ্ছন্দসাং ছন্দস্ত্ৱম্ ॥ ১.৪.২ ॥
তানু তত্ৰ মৃত্যুৰ্যথা মত্স্যমুদকে পৰিপশ্যেদেৱং পৰ্যপশ্যদৃচি সাম্নি যজুষি । তে নু ৱিদিত্ৱোৰ্ধ্ৱা ঋচঃ সাম্নো যজুষঃ স্ৱৰমেৱ প্ৰাৱিশন্ ॥ ১.৪.৩ ॥
যদা ৱা ঋচমাপ্নোত্যোমিত্যেৱাতিস্ৱৰত্যেৱংসামৈৱং যজুৰেষ উ স্ৱৰো যদেতদক্ষৰমেতদমৃতমভযং তত্প্ৰৱিশ্য দেৱা অমৃতা অভযা অভৱন্ ॥ ১.৪.৪ ॥
স য এতদেৱং ৱিদ্ৱানক্ষৰং প্ৰণৌত্যেতদেৱাক্ষৰং স্ৱৰমমৃতমভযং প্ৰৱিশতি তত্প্ৰৱিশ্য যদমৃতা দেৱাস্তদমৃতো ভৱতি ॥ ১.৪.৫ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
অথ খলু য উদ্গীথঃ স প্ৰণৱো যঃ প্ৰণৱঃ স উদ্গীথ ইত্যসৌ ৱা আদিত্য উদ্গীথ এষ প্ৰণৱ ওমিতি হ্যেষ স্ৱৰন্নেতি ॥ ১.৫.১ ॥
এতমু এৱাহমভ্যগাসিষং তস্মান্মম ত্ৱমেকোঽসীতি হ কৌষীতকিঃ পুত্ৰমুৱাচ ৰশ্মীংস্ত্ৱং পৰ্যাৱৰ্তযাদ্বহৱো ৱৈ তে ভৱিষ্যন্তীত্যধিদৈৱতম্ ॥ ১.৫.২ ॥
অথাধ্যাত্মং য এৱাযং মুখ্যঃ প্ৰাণস্তমুদ্গীথমুপাসীতোমিতি হ্যেষ স্ৱৰন্নেতি ॥ ১.৫.৩ ॥
এতমু এৱাহমভ্যগাসিষং তস্মান্মম ত্ৱমেকোঽসীতি হ কৌষীতকিঃ পুত্ৰমুৱাচ প্ৰাণাংস্ত্ৱং ভূমানমভিগাযতাদ্বহৱো ৱৈ মে ভৱিষ্যন্তীতি ॥ ১.৫.৪ ॥
অথ খলু য উদ্গীথঃ স প্ৰণৱো যঃ প্ৰণৱঃ স উদ্গীথ ইতি হোতৃষদনাদ্ধৈৱাপি দুৰুদ্গীথমনুসমাহৰতীত্যনুসমাহৰতীতি ॥ ১.৫.৫ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
ইযমেৱৰ্গগ্নিঃ সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢং সাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢংসাম গীযত ইযমেৱ সাগ্নিৰমস্তত্সাম ॥ ১.৬.১ ॥
অন্তৰিক্ষমেৱৰ্গ্ৱাযুঃ সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢং সাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢং সাম গীযতেঽন্তৰিক্ষমেৱ সা ৱাযুৰমস্তত্সাম ॥ ১.৬.২ ॥
দ্যৌৰেৱৰ্গাদিত্যঃ সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢং সাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢং সাম গীযতে দ্যৌৰেৱ সাদিত্যোঽমস্তত্সাম ॥ ১.৬.৩ ॥
নক্ষত্ৰান্যেৱৰ্ক্চন্দ্ৰমাঃ সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢং সাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢং সাম গীযতে নক্ষত্ৰাণ্যেৱ সা চন্দ্ৰমা অমস্তত্সাম ॥ ১.৬.৪ ॥
অথ যদেতদাদিত্যস্য শুক্লং ভাঃ সৈৱৰ্গথ যন্নীলং পৰঃ কৃষ্ণং তত্সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢং সাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢং সাম গীযতে ॥ ১.৬.৫ ॥
অথ যদেৱৈতদাদিত্যস্য শুক্লং ভাঃ সৈৱ সাথ যন্নীলং পৰঃ কৃষ্ণং তদমস্তত্সামাথ য এষোঽন্তৰাদিত্যে হিৰণ্মযঃ পুৰুষো দৃশ্যতে হিৰণ্যশ্মশ্ৰুৰ্হিৰণ্যকেশ আপ্ৰণস্ৱাত্সৰ্ৱ এৱ সুৱৰ্ণঃ ॥ ১.৬.৬ ॥
তস্য যথা কপ্যাসং পুণ্ডৰীকমেৱমক্ষিণী তস্যোদিতি নাম স এষ সৰ্ৱেভ্যঃ পাপ্মভ্য উদিত উদেতি হ ৱৈ সৰ্ৱেভ্যঃ পাপ্মভ্যো য এৱং ৱেদ ॥ ১.৬.৭ ॥
তস্যৰ্ক্চ সাম চ গেষ্ণৌ তস্মাদুদ্গীথস্তস্মাত্ত্ৱেৱোদ্গাতৈতস্য হি গাতা স এষ যে চামুষ্মাত্পৰাঞ্চো লোকাস্তেষাং চেষ্টে দেৱকামানাং চেত্যধিদৈৱতম্ ॥ ১.৬.৮ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
অথাধ্যাত্মং ৱাগেৱৰ্ক্প্ৰাণঃ সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢং সাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢংসাম গীযতে। ৱাগেৱ সা প্ৰাণোঽমস্তত্সাম ॥ ১.৭.১ ॥
চক্ষুৰেৱৰ্গাত্মা সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢংসাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢংসাম গীযতে । চক্ষুৰেৱ সাত্মামস্তত্সাম ॥ ১.৭.২ ॥
শ্ৰোত্ৰমেৱৰ্ঙ্মনঃ সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢংসাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢংসাম গীযতে । শ্ৰোত্ৰমেৱ সা মনোঽমস্তত্সাম ॥ ১.৭.৩ ॥
অথ যদেতদক্ষ্ণঃ শুক্লং ভাঃ সৈৱৰ্গথ যন্নীলং পৰঃ কৃষ্ণং তত্সাম তদেতদেতস্যামৃচ্যধ্যূঢংসাম তস্মাদৃচ্যধ্যূঢংসাম গীযতে । অথ যদেৱৈতদক্ষ্ণঃ শুক্লং ভাঃ সৈৱ সাথ যন্নীলং পৰঃ কৃষ্ণং তদমস্তত্সাম ॥ ১.৭.৪ ॥
অথ য এষোঽন্তৰক্ষিণি পুৰুষো দৃশ্যতে সৈৱৰ্ক্তত্সাম তদুক্থং তদ্যজুস্তদ্ব্ৰহ্ম তস্যৈতস্য তদেৱ ৰূপং যদমুষ্য ৰূপং যাৱমুষ্য গেষ্ণৌ তৌ গেষ্ণৌ যন্নাম তন্নাম ॥ ১.৭.৫ ॥
স এষ যে চৈতস্মাদৰ্ৱাঞ্চো লোকাস্তেষাং চেষ্টে মনুষ্যকামানাং চেতি তদ্য ইমে ৱীণাযাং গাযন্ত্যেতং তে গাযন্তি তস্মাত্তে ধনসনযঃ ॥ ১.৭.৬ ॥
অথ য এতদেৱং ৱিদ্ৱান্সাম গাযত্যুভৌ স গাযতি সোঽমুনৈৱ স এষ চামুষ্মাত্পৰাঞ্চো লোকাস্তাংশ্চাপ্নোতি দেৱকামাংশ্চ ॥ ১.৭.৭ ॥
অথানেনৈৱ যে চৈতস্মাদৰ্ৱাঞ্চো লোকাস্তাংশ্চাপ্নোতি মনুষ্যকামাংশ্চ তস্মাদু হৈৱংৱিদুদ্গাতা ব্ৰূযাত্ ॥ ১.৭.৮ ॥
কং তে কামমাগাযানীত্যেষ হ্যেৱ কামাগানস্যেষ্টে য এৱং ৱিদ্ৱান্সাম গাযতি সাম গাযতি ॥ ১.৭.৯ ॥ ॥ ইতি সপ্তমঃ খণ্ডঃ ॥
ত্ৰযো হোদ্গীথে কুশলা বভূৱুঃ শিলকঃ শালাৱত্যশ্চৈকিতাযনো দাল্ভ্যঃ প্ৰৱাহণো জৈৱলিৰিতি তে হোচুৰুদ্গীথে ৱৈ কুশলাঃ স্মো হন্তোদ্গীথে কথাং ৱদাম ইতি ॥ ১.৮.১ ॥
তথেতি হ সমুপৱিৱিশুঃ স হ প্ৰাৱহণো জৈৱলিৰুৱাচ ভগৱন্তাৱগ্ৰে ৱদতাং ব্ৰাহ্মণযোৰ্ৱদতোৰ্ৱাচং শ্ৰোষ্যামীতি ॥ ১.৮.২ ॥
স হ শিলকঃ শালাৱত্যশ্চৈকিতাযনং দাল্ভ্যমুৱাচ হন্ত ত্ৱা পৃচ্ছানীতি পৃচ্ছেতি হোৱাচ ॥ ১.৮.৩ ॥
কা সাম্নো গতিৰিতি স্ৱৰ ইতি হোৱাচ স্ৱৰস্য কা গতিৰিতি প্ৰাণ ইতি হোৱাচ প্ৰাণস্য কা গতিৰিত্যন্নমিতি হোৱাচান্নস্য কা গতিৰিত্যাপ ইতি হোৱাচ ॥ ১.৮.৪ ॥
অপাং কা গতিৰিত্যসৌ লোক ইতি হোৱাচামুষ্য লোকস্য কা গতিৰিতি ন স্ৱৰ্গং লোকমিতি নযেদিতি হোৱাচ স্ৱৰ্গং ৱযং লোকং সামাভিসংস্থাপযামঃ স্ৱৰ্গসংস্তাৱংহি সামেতি ॥ ১.৮.৫ ॥
তং হ শিলকঃ শালাৱত্যশ্চৈকিতাযনং দাল্ভ্যমুৱাচাপ্ৰতিষ্ঠিতং ৱৈ কিল তে দাল্ভ্য সাম যস্ত্ৱেতৰ্হি ব্ৰূযান্মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি মূৰ্ধা তে ৱিপতেদিতি ॥ ১.৮.৬ ॥
হন্তাহমেতদ্ভগৱতো ৱেদানীতি ৱিদ্ধীতি হোৱাচামুষ্য লোকস্য কা গতিৰিত্যযং লোক ইতি হোৱাচাস্য লোকস্য কা গতিৰিতি ন প্ৰতিষ্ঠাং লোকমিতি নযেদিতি হোৱাচ প্ৰতিষ্ঠাং ৱযং লোকং সামাভিসংস্থাপযামঃ প্ৰতিষ্ঠাসংস্তাৱং হি সামেতি ॥ ১.৮.৭ ॥
তং হ প্ৰৱাহণো জৈৱলিৰুৱাচান্তৱদ্ৱৈ কিল তে শালাৱত্য সাম যস্ত্ৱেতৰ্হি ব্ৰূযান্মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি মূৰ্ধা তে ৱিপতেদিতি হন্তাহমেতদ্ভগৱতো ৱেদানীতি ৱিদ্ধীতি হোৱাচ ॥ ১.৮.৮ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
অস্য লোকস্য কা গতিৰিত্যাকাশ ইতি হোৱাচ সৰ্ৱাণি হ ৱা ইমানি ভূতান্যাকাশাদেৱ সমুত্পদ্যন্ত আকাশং প্ৰত্যস্তং যন্ত্যাকাশো হ্যেৱৈভ্যো জ্যাযানকাশঃ পৰাযণম্ ॥ ১.৯.১ ॥
স এষ পৰোৱৰীযানুদ্গীথঃ স এষোঽনন্তঃ পৰোৱৰীযো হাস্য ভৱতি পৰোৱৰীযসো হ লোকাঞ্জযতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱান্পৰোৱৰীযাংসমুদ্গীথমুপাস্তে ॥ ১.৯.২ ॥
তং হৈতমতিধন্ৱা শৌনক উদৰশাণ্ডিল্যাযোক্ত্ৱোৱাচ যাৱত্ত এনং প্ৰজাযামুদ্গীথং ৱেদিষ্যন্তে পৰোৱৰীযো হৈভ্যস্তাৱদস্মিঁল্লোকে জীৱনং ভৱিষ্যতি ॥ ১.৯.৩ ॥
তথামুষ্মিঁল্লোকে লোক ইতি স য এতমেৱং ৱিদ্ৱানুপাস্তে পৰোৱৰীয এৱ হাস্যাস্মিঁল্লোকে জীৱনং ভৱতি তথামুষ্মিঁল্লোকে লোক ইতি লোকে লোক ইতি ॥ ১.৯.৪ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
মটচীহতেষু কুৰুষ্ৱাটিক্যা সহ জাযযোষস্তিৰ্হ চাক্ৰাযণ ইভ্যগ্ৰামে প্ৰদ্ৰাণক উৱাস ॥ ১.১০.১ ॥
স হেভ্যং কুল্মাষান্খাদন্তং বিভিক্ষে তং হোৱাচ । নেতোঽন্যে ৱিদ্যন্তে যচ্চ যে ম ইম উপনিহিতা ইতি ॥ ১.১০.২ ॥
এতেষাং মে দেহীতি হোৱাচ তানস্মৈ প্ৰদদৌ হন্তানুপানমিত্যুচ্ছিষ্টং ৱৈ মে পীতংস্যাদিতি হোৱাচ ॥ ১.১০.৩ ॥
ন স্ৱিদেতেঽপ্যুচ্ছিষ্টা ইতি ন ৱা অজীৱিষ্যমিমানখাদন্নিতি হোৱাচ কামো ম উদপানমিতি ॥ ১.১০.৪ ॥
স হ খাদিত্ৱাতিশেষাঞ্জাযাযা আজহাৰ সাগ্ৰ এৱ সুভিক্ষা বভূৱ তান্প্ৰতিগৃহ্য নিদধৌ ॥ ১.১০.৫ ॥
স হ প্ৰাতঃ সংজিহান উৱাচযদ্বতান্নস্য লভেমহি লভেমহি ধনমাত্ৰাংৰাজাসৌ যক্ষ্যতে স মা সৰ্ৱৈৰাৰ্ত্ৱিজ্যৈৰ্ৱৃণীতেতি ॥ ১.১০.৬ ॥
তং জাযোৱাচ হন্ত পত ইম এৱ কুল্মাষা ইতি তান্খাদিত্ৱামুং যজ্ঞং ৱিততমেযায ॥ ১.১০.৭ ॥
তত্ৰোদ্গাতৄনাস্তাৱে স্তোষ্যমাণানুপোপৱিৱেশ স হ প্ৰস্তোতাৰমুৱাচ ॥ ১.১০.৮ ॥
প্ৰস্তোতৰ্যা দেৱতা প্ৰস্তাৱমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱান্প্ৰস্তোষ্যসি মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি ॥ ১.১০.৯ ॥
এৱমেৱোদ্গাতাৰমুৱাচোদ্গাতৰ্যা দেৱতোদ্গীথমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱানুদ্গাস্যসি মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি ॥ ১.১০.১০ ॥
এৱমেৱ প্ৰতিহৰ্তাৰমুৱাচ প্ৰতিহৰ্তৰ্যা দেৱতা প্ৰতিহাৰমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱান্প্ৰতিহৰিষ্যসি মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি তে হ সমাৰতাস্তূষ্ণীমাসাংচক্ৰিৰে ॥ ১.১০.১১ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হৈনং যজমান উৱাচভগৱন্তং ৱা অহং ৱিৱিদিষাণীত্যুষস্তিৰস্মি চাক্ৰাযণ ইতি হোৱাচ ॥ ১.১১.১ ॥
স হোৱাচ ভগৱন্তং ৱা অহমেভিঃ সৰ্ৱৈৰাৰ্ত্ৱিজ্যৈঃ পৰ্যৈষিষং ভগৱতো ৱা অহমৱিত্ত্যান্যানৱৃষি ॥ ১.১১.২ ॥
ভগৱাংস্ত্ৱেৱ মে সৰ্ৱৈৰাৰ্ত্ৱিজ্যৈৰিতি তথেত্যথ তৰ্হ্যেত এৱ সমতিসৃষ্টাঃ স্তুৱতাং যাৱত্ত্ৱেভ্যো ধনং দদ্যাস্তাৱন্মম দদ্যা ইতি তথেতি হ যজমান উৱাচ॥ ১.১১.৩ ॥
অথ হৈনং প্ৰস্তোতোপসসাদ প্ৰস্তোতৰ্যা দেৱতা প্ৰস্তাৱমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱান্প্ৰস্তোষ্যসি মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি মা ভগৱানৱোচত্কতমা সা দেৱতেতি ॥ ১.১১.৪ ॥
প্ৰাণ ইতি হোৱাচ সৰ্ৱাণি হ ৱা ইমানি ভূতানি প্ৰাণমেৱাভিসংৱিশন্তি প্ৰাণমভ্যুজ্জিহতে সৈষা দেৱতা প্ৰস্তাৱমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱান্প্ৰাস্তোষ্যো মূৰ্ধা তে ৱ্যপতিষ্যত্তথোক্তস্য মযেতি ॥ ১.১১.৫ ॥
অথ হৈনমুদ্গাতোপসসাদোদ্গাতৰ্যা দেৱতোদ্গীথমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱানুদ্গাস্যসি মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি মা ভগৱানৱোচত্কতমা সা দেৱতেতি ॥ ১.১১.৬ ॥
আদিত্য ইতি হোৱাচ সৰ্ৱাণি হ ৱা ইমানি ভূতান্যাদিত্যমুচ্চৈঃ সন্তং গাযন্তি সৈষা দেৱতোদ্গীথমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱানুদগাস্যো মূৰ্ধা তে ৱ্যপতিষ্যত্তথোক্তস্য মযেতি ॥ ১.১১.৭ ॥
অথ হৈনং প্ৰতিহৰ্তোপসসাদ প্ৰতিহৰ্তৰ্যা দেৱতা প্ৰতিহাৰমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱান্প্ৰতিহৰিষ্যসি মূৰ্ধা তে ৱিপতিষ্যতীতি মা ভগৱানৱোচত্কতমা সা দেৱতেতি ॥ ১.১১.৮ ॥
অন্নমিতি হোৱাচ সৰ্ৱাণি হ ৱা ইমানি ভূতন্যন্নমেৱ প্ৰতিহৰমাণানি জীৱন্তি সৈষা দেৱতা প্ৰতিহাৰমন্ৱাযত্তা তাং চেদৱিদ্ৱান্প্ৰত্যহৰিষ্যো মূৰ্ধা তে ৱ্যপতিষ্যত্তথোক্তস্য মযেতি তথোক্তস্য মযেতি ॥ ১.১১.৯ ॥ ॥ ইতি একাদশঃ খণ্ডঃ ॥
অথাতঃ শৌৱ উদ্গীথস্তদ্ধ বকো দাল্ভ্যো গ্লাৱো ৱা মৈত্ৰেযঃ স্ৱাধ্যাযমুদ্ৱৱ্ৰাজ ॥ ১.১২.১ ॥
তস্মৈ শ্ৱা শ্ৱেতঃ প্ৰাদুৰ্বভূৱ তমন্যে শ্ৱান উপসমেত্যোচুৰন্নং নো ভগৱানাগাযত্ৱশনাযামৱা ইতি ॥ ১.১২.২ ॥
তান্হোৱাচেহৈৱ মা প্ৰাতৰুপসমীযাতেতি তদ্ধ বকো দাল্ভ্যো গ্লাৱো ৱা মৈত্ৰেযঃ প্ৰতিপালযাংচকাৰ ॥ ১.১২.৩ ॥
তে হ যথৈৱেদং বহিষ্পৱমানেন স্তোষ্যমাণাঃ সংৰব্ধাঃ সৰ্পন্তীত্যেৱমাসসৃপুস্তে হ সমুপৱিশ্য হিং চক্ৰুঃ ॥ ১.১২.৪ ॥
ও৩মদা৩মোং৩পিবা৩মোং৩ দেৱো ৱৰুণঃ প্ৰজপতিঃ সৱিতা২ন্নমিহা২হৰদন্নপতে৩ঽন্নমিহা ২হৰা২হৰো৩মিতি ॥ ১.১২.৫ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
অযং ৱাৱ লোকো হাউকাৰঃ ৱাযুৰ্হাইকাৰশ্চন্দ্ৰমা অথকাৰঃ । আত্মেহকাৰোঽগ্নিৰীকাৰঃ ॥ ১.১৩.১ ॥
আদিত্য ঊকাৰো নিহৱ একাৰো ৱিশ্ৱে দেৱা ঔহোযিকাৰঃ প্ৰজপতিৰ্হিংকাৰঃ প্ৰাণঃ স্ৱৰোঽন্নং যা ৱাগ্ৱিৰাট্ ॥ ১.১৩.২ ॥
অনিৰুক্তস্ত্ৰযোদশঃ স্তোভঃ সংচৰো হুংকাৰঃ ॥ ১.১৩.৩ ॥
দুগ্ধেঽস্মৈ ৱাগ্দোহং যো ৱাচো দোহোঽন্নৱানন্নাদো ভৱতি য এতামেৱংসাম্নামুপনিষদং ৱেদোপনিষদং ৱেদেতি ॥ ১.১৩.৪ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমোঽধ্যাযঃ ॥
॥ দ্ৱিতীযোঽধ্যাযঃ ॥ সমস্তস্য খলু সাম্ন উপাসনং সাধু যত্খলু সাধু তত্সামেত্যাচক্ষতে যদসাধু তদসামেতি ॥ ২.১.১ ॥
তদুতাপ্যাহুঃ সাম্নৈনমুপাগাদিতি সাধুনৈনমুপাগাদিত্যেৱ তদাহুৰসাম্নৈনমুপাগাদিত্যসাধুনৈনমুপগাদিত্যেৱ তদাহুঃ ॥ ২.১.২ ॥
অথোতাপ্যাহুঃ সাম নো বতেতি যত্সাধু ভৱতি সাধু বতেত্যেৱ তদাহুৰসাম নো বতেতি যদসাধু ভৱত্যসাধু বতেত্যেৱ তদাহুঃ ॥ ২.১.৩ ॥
স য এতদেৱং ৱিদ্ৱানসাধু সামেত্যুপাস্তেঽভ্যাশো হ যদেনং সাধৱো ধৰ্মা আ চ গচ্ছেযুৰুপ চ নমেযুঃ ॥ ২.১.৪ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
লোকেষু পঞ্চৱিধং সামোপাসীত পৃথিৱী হিংকাৰঃ । অগ্নিঃ প্ৰস্তাৱোঽন্তৰিক্ষমুদ্গীথ আদিত্যঃ প্ৰতিহাৰো দ্যৌৰ্নিধনমিত্যূৰ্ধ্ৱেষু ॥ ২.২.১ ॥
অথাৱৃত্তেষু দ্যৌৰ্হিংকাৰ আদিত্যঃ প্ৰস্তাৱোঽন্তৰিক্ষমুদ্গীথোঽগ্নিঃ প্ৰতিহাৰঃ পৃথিৱী নিধনম্ ॥ ২.২.২ ॥
কল্পন্তে হাস্মৈ লোকা ঊৰ্ধ্ৱাশ্চাৱৃত্তাশ্চ য এতদেৱং ৱিদ্ৱাঁল্লোকেষু পঞ্চৱিধং সামোপাস্তে ॥ ২.২.৩ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
ৱৃষ্টৌ পঞ্চৱিধং সামোপাসীত পুৰোৱাতো হিংকাৰো মেঘো জাযতে স প্ৰস্তাৱো ৱৰ্ষতি স উদ্গীথো ৱিদ্যোততে স্তনযতি স প্ৰতিহাৰ উদ্গৃহ্ণাতি তন্নিধনম্ ॥ ২.৩.১ ॥
ৱৰ্ষতি হাস্মৈ ৱৰ্ষযতি হ য এতদেৱং ৱিদ্ৱান্ৱৃষ্টৌ পঞ্চৱিধংসামোপাস্তে ॥ ২.৩.২ ॥ ॥ ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥
সৰ্ৱাস্ৱপ্সু পঞ্চৱিধংসামোপাসীত মেঘো যত্সম্প্লৱতে স হিংকাৰো যদ্ৱৰ্ষতি স প্ৰস্তাৱো যাঃ প্ৰাচ্যঃ স্যন্দন্তে স উদ্গীথো যাঃ প্ৰতীচ্যঃ স প্ৰতিহাৰঃ সমুদ্ৰো নিধনম্ ॥ ২.৪.১ ॥
ন হাপ্সু প্ৰৈত্যপ্সুমান্ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱান্সৰ্ৱাস্ৱপ্সু পঞ্চৱিধংসামোপাস্তে ॥ ২.৪.২ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
ঋতুষু পঞ্চৱিধং সামোপাসীত ৱসন্তো হিংকাৰঃ গ্ৰীষ্মঃ প্ৰস্তাৱো ৱৰ্ষা উদ্গীথঃ শৰত্প্ৰতিহাৰো হেমন্তো নিধনম্ ॥ ২.৫.১ ॥
কল্পন্তে হাস্মা ঋতৱ ঋতুমান্ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱানৃতুষু পঞ্চৱিধং সামোপাস্তে ॥ ২.৫.২ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
পশুষু পঞ্চৱিধং সামোপাসীতাজা হিংকাৰোঽৱযঃ প্ৰস্তাৱো গাৱ উদ্গীথোঽশ্ৱাঃ প্ৰতিহাৰঃ পুৰুষো নিধনম্ ॥ ২.৬.১ ॥
ভৱন্তি হাস্য পশৱঃ পশুমান্ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱান্পশুষু পঞ্চৱিধং সামোপাস্তে ॥ ২.৬.২ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
প্ৰাণেষু পঞ্চৱিধং পৰোৱৰীযঃ সামোপাসীত প্ৰাণো হিংকাৰো ৱাক্প্ৰস্তাৱশ্চক্ষুৰুদ্গীথঃ শ্ৰোত্ৰং প্ৰতিহাৰো মনো নিধনং পৰোৱৰীযাংসি ৱা এতানি ॥ ২.৭.১ ॥
পৰোৱৰীযো হাস্য ভৱতি পৰোৱৰীযসো হ লোকাঞ্জযতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱান্প্ৰাণেষু পঞ্চৱিধং পৰোৱৰীযঃ সামোপাস্ত ইতি তু পঞ্চৱিধস্য ॥ ২.৭.২ ॥ ॥ ইতি সপ্তমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ সপ্তৱিধস্য ৱাচি সপ্তৱিধ্ং সামোপাসীত যত্কিংচ ৱাচো হুমিতি স হিংকাৰো যত্প্ৰেতি স প্ৰস্তাৱো যদেতি স আদিঃ ॥ ২.৮.১ ॥
যদুদিতি স উদ্গীথো যত্প্ৰতীতি স প্ৰতিহাৰো যদুপেতি স উপদ্ৰৱো যন্নীতি তন্নিধনম্ ॥ ২.৮.২ ॥
দুগ্ধেঽস্মৈ ৱাগ্দোহং যো ৱাচো দোহোঽন্নৱানন্নাদো ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱান্ৱাচি সপ্তৱিধং সামোপাস্তে ॥ ২.৮.৩ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ খল্ৱমুমাদিত্যংসপ্তৱিধং সামোপাসীত সৰ্ৱদা সমস্তেন সাম মাং প্ৰতি মাং প্ৰতীতি সৰ্ৱেণ সমস্তেন সাম ॥ ২.৯.১ ॥
তস্মিন্নিমানি সৰ্ৱাণি ভূতান্যন্ৱাযত্তানীতি ৱিদ্যাত্তস্য যত্পুৰোদযাত্স হিংকাৰস্তদস্য পশৱোঽন্ৱাযত্তাস্তস্মাত্তে হিং কুৰ্ৱন্তি হিংকাৰভাজিনো হ্যেতস্য সাম্নঃ ॥ ২.৯.২ ॥
অথ যত্প্ৰথমোদিতে স প্ৰস্তাৱস্তদস্য মনুষ্যা অন্ৱাযত্তাস্তস্মাত্তে প্ৰস্তুতিকামাঃ প্ৰশংসাকামাঃ প্ৰস্তাৱভাজিনো হ্যেতস্য সাম্নঃ ॥ ২.৯.৩ ॥
অথ যত্সংগৱৱেলাযাং স আদিস্তদস্য ৱযাংস্যন্ৱাযত্তানি তস্মাত্তান্যন্তৰিক্ষেঽনাৰম্বণান্যাদাযাত্মানং পৰিপতন্ত্যাদিভাজীনি হ্যেতস্য সাম্নঃ ॥ ২.৯.৪ ॥
অথ যত্সম্প্ৰতিমধ্যংদিনে স উদ্গীথস্তদস্য দেৱা অন্ৱাযত্তাস্তস্মাত্তে সত্তমাঃ প্ৰাজাপত্যানামুদ্গীথভাজিনো হ্যেতস্য সাম্নঃ ॥ ২.৯.৫ ॥
অথ যদূৰ্ধ্ৱং মধ্যংদিনাত্প্ৰাগপৰাহ্ণাত্স প্ৰতিহাৰস্তদস্য গৰ্ভা অন্ৱাযত্তাস্তস্মাত্তে প্ৰতিহৃতানাৱপদ্যন্তে প্ৰতিহাৰভাজিনো হ্যেতস্য সাম্নঃ ॥ ২.৯.৬ ॥
অথ যদূৰ্ধ্ৱমপৰাহ্ণাত্প্ৰাগস্তমযাত্স উপদ্ৰৱস্তদস্যাৰণ্যা অন্ৱাযত্তাস্তস্মাত্তে পুৰুষং দৃষ্ট্ৱা কক্ষংশ্ৱভ্ৰমিত্যুপদ্ৰৱন্ত্যুপদ্ৰৱভাজিনো হ্যেতস্য সাম্নঃ ॥ ২.৯.৭ ॥
অথ যত্প্ৰথমাস্তমিতে তন্নিধনং তদস্য পিতৰোঽন্ৱাযত্তাস্তস্মাত্তান্নিদধতি নিধনভাজিনো হ্যেতস্য সাম্ন এৱং খল্ৱমুমাদিত্যং সপ্তৱিধং সামোপাস্তে ॥ ২.৯.৮ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ খল্ৱাত্মসংমিতমতিমৃত্যু সপ্তৱিধং সামোপাসীত হিংকাৰ ইতি ত্ৰ্যক্ষৰং প্ৰস্তাৱ ইতি ত্ৰ্যক্ষৰং তত্সমম্ ॥ ২.১০.১ ॥
আদিৰিতি দ্ৱ্যক্ষৰং প্ৰতিহাৰ ইতি চতুৰক্ষৰং তত ইহৈকং তত্সমম্ ॥ ২.১০.২ ॥
উদ্গীথ ইতি ত্ৰ্যক্ষৰমুপদ্ৰৱ ইতি চতুৰক্ষৰং ত্ৰিভিস্ত্ৰিভিঃ সমং ভৱত্যক্ষৰমতিশিষ্যতে ত্ৰ্যক্ষৰং তত্সমম্ ॥ ২.১০.৩ ॥
নিধনমিতি ত্ৰ্যক্ষৰং তত্সমমেৱ ভৱতি তানি হ ৱা এতানি দ্ৱাৱিংশতিৰক্ষৰাণি ॥ ২.১০.৪ ॥
একৱিংশত্যাদিত্যমাপ্নোত্যেকৱিংশো ৱা ইতোঽসাৱাদিত্যো দ্ৱাৱিংশেন পৰমাদিত্যাজ্জযতি তন্নাকং তদ্ৱিশোকম্ ॥ ২.১০.৫ ॥
আপ্নোতী হাদিত্যস্য জযং পৰো হাস্যাদিত্যজযাজ্জযো ভৱতি য এতদেৱং ৱিদ্ৱানাত্মসংমিতমতিমৃত্যু সপ্তৱিধং সামোপাস্তে সামোপাস্তে ॥ ২.১০.৬ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
মনো হিংকাৰো ৱাক্প্ৰস্তাৱশ্চক্ষুৰুদ্গীথঃ শ্ৰোত্ৰং প্ৰতিহাৰঃ প্ৰাণো নিধনমেতদ্গাযত্ৰং প্ৰাণেষু প্ৰোতম্ ॥ ২.১১.১ ॥
স এৱমেতদ্গাযত্ৰং প্ৰাণেষু প্ৰোতং ৱেদ প্ৰাণী ভৱতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা মহামনাঃ স্যাত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১১.২ ॥ ॥ ইতি একদশঃ খণ্ডঃ ॥
অভিমন্থতি স হিংকাৰো ধূমো জাযতে স প্ৰস্তাৱো জ্ৱলতি স উদ্গীথোঽঙ্গাৰা ভৱন্তি স প্ৰতিহাৰ উপশাম্যতি তন্নিধনং সংশাম্যতি তন্নিধনমেতদ্ৰথংতৰমগ্নৌ প্ৰোতম্ ॥ ২.১২.১ ॥
স য এৱমেতদ্ৰথংতৰমগ্নৌ প্ৰোতং ৱেদ ব্ৰহ্মৱৰ্চস্যন্নাদো ভৱতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা ন প্ৰত্যঙ্ঙগ্নিমাচামেন্ন নিষ্ঠীৱেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১২.২ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
উপমন্ত্ৰযতে স হিংকাৰো জ্ঞপযতে স প্ৰস্তাৱঃ স্ত্ৰিযা সহ শেতে স উদ্গীথঃ প্ৰতি স্ত্ৰীং সহ শেতে স প্ৰতিহাৰঃ কালং গচ্ছতি তন্নিধনং পাৰং গচ্ছতি তন্নিধনমেতদ্ৱামদেৱ্যং মিথুনে প্ৰোতম্ ॥ ২.১৩.১ ॥ স য এৱমেতদ্ৱামদেৱ্যং মিথুনে প্ৰোতং ৱেদ মিথুনী ভৱতি মিথুনান্মিথুনাত্প্ৰজাযতে সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা ন কাংচন পৰিহৰেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১৩.২ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥
উদ্যন্হিংকাৰ উদিতঃ প্ৰস্তাৱো মধ্যংদিন উদ্গীথোঽপৰাহ্ণঃ প্ৰতিহাৰোঽস্তং যন্নিধনমেতদ্বৃহদাদিত্যে প্ৰোতম্ ॥ ২.১৪.১ ॥
স য এৱমেতদ্বৃহদাদিত্যে প্ৰোতং ৱেদ তেজস্ৱ্যন্নাদো ভৱতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা তপন্তং ন নিন্দেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১৪.২ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্দশঃ খণ্ডঃ ॥
অভ্ৰাণি সম্প্লৱন্তে স হিংকাৰো মেঘো জাযতে স প্ৰস্তাৱো ৱৰ্ষতি স উদ্গীথো ৱিদ্যোততে স্তনযতি স প্ৰতিহাৰ উদ্গৃহ্ণাতি তন্নিধনমেতদ্ৱৈৰূপং পৰ্জন্যে প্ৰোতম্ ॥ ২.১৫.১ ॥
স য এৱমেতদ্ৱৈৰূপং পৰ্জন্যে প্ৰোতং ৱেদ ৱিৰূপাংশ্চ সুৰূপংশ্চ পশূনৱৰুন্ধে সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা ৱৰ্ষন্তং ন নিন্দেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১৫.২ ॥ ॥ ইতি পঞ্চদশঃ খণ্ডঃ ॥
ৱসন্তো হিংকাৰো গ্ৰীষ্মঃ প্ৰস্তাৱো ৱৰ্ষা উদ্গীথঃ শৰত্প্ৰতিহাৰো হেমন্তো নিধনমেতদ্ৱৈৰাজমৃতুষু প্ৰোতম্ ॥ ২.১৬.১ ॥
স য এৱমেতদ্ৱৈৰাজমৃতুষু প্ৰোতং ৱেদ ৱিৰাজতি প্ৰজযা পশুভিৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যৰ্তূন্ন নিন্দেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১৬.২ ॥ ॥ ইতি ষোডশঃ খণ্ডঃ ॥
পৃথিৱী হিংকাৰোঽন্তৰিক্ষং প্ৰস্তাৱো দ্যৌৰুদ্গীথো দিশঃ প্ৰতিহাৰঃ সমুদ্ৰো নিধনমেতাঃ শক্ৱৰ্যো লোকেষু প্ৰোতাঃ ॥ ২.১৭.১ ॥
স য এৱমেতাঃ শক্ৱৰ্যো লোকেষু প্ৰোতা ৱেদ লোকী ভৱতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা লোকান্ন নিন্দেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১৭.২ ॥ ॥ ইতি সপ্তদশঃ খণ্ডঃ ॥
অজা হিংকাৰোঽৱযঃ প্ৰস্তাৱো গাৱ উদ্গীথোঽশ্ৱাঃ প্ৰতিহাৰঃ পুৰুষো নিধনমেতা ৰেৱত্যঃ পশুষু প্ৰোতাঃ ॥ ২.১৮.১ ॥
স য এৱমেতা ৰেৱত্যঃ পশুষু প্ৰোতা ৱেদ পশুমান্ভৱতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা পশূন্ন নিন্দেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.১৮.২ ॥ ॥ ইতি অষ্টাদশঃ খণ্ডঃ ॥
লোম হিংকাৰস্ত্ৱক্প্ৰস্তাৱো মাংসমুদ্গীথোস্থি প্ৰতিহাৰো মজ্জা নিধনমেতদ্যজ্ঞাযজ্ঞীযমঙ্গেষু প্ৰোতম্ ॥ ২.১৯.১ ॥
স য এৱমেতদ্যজ্ঞাযজ্ঞীযমঙ্গেষু প্ৰোতং ৱেদাঙ্গী ভৱতি নাঙ্গেন ৱিহূৰ্ছতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা সংৱত্সৰং মজ্জ্ঞো নাশ্নীযাত্তদ্ৱ্ৰতং মজ্জ্ঞো নাশ্নীযাদিতি ৱা ॥ ২.১৯.২ ॥ ॥ ইতি একোনৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
অগ্নিৰ্হিংকাৰো ৱাযুঃ প্ৰস্তাৱ আদিত্য উদ্গীথো নক্ষত্ৰাণি প্ৰতিহাৰশ্চন্দ্ৰমা নিধনমেতদ্ৰাজনং দেৱতাসু প্ৰোতম্ ॥ ২.২০.১ ॥
স য এৱমেতদ্ৰাজনং দেৱতাসু প্ৰোতং ৱেদৈতাসামেৱ দেৱতানাংসলোকতাংসৰ্ষ্টিতাংসাযুজ্যং গচ্ছতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি মহান্প্ৰজযা পশুভিৰ্ভৱতি মহান্কীৰ্ত্যা ব্ৰাহ্মণান্ন নিন্দেত্তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.২০.২ ॥ ॥ ইতি ৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
ত্ৰযী ৱিদ্যা হিংকাৰস্ত্ৰয ইমে লোকাঃ স প্ৰস্তাৱোঽগ্নিৰ্ৱাযুৰাদিত্যঃ স উদ্গীথো নক্ষত্ৰাণি ৱযাংসি মৰীচযঃ স প্ৰতিহাৰঃ সৰ্পা গন্ধৰ্ৱাঃ পিতৰস্তন্নিধনমেতত্সাম সৰ্ৱস্মিন্প্ৰোতম্ ॥ ২.২১.১ ॥
স য এৱমেতত্সাম সৰ্ৱস্মিন্প্ৰোতং ৱেদ সৰ্ৱং হ ভৱতি ॥ ২.২১.২ ॥
তদেষ শ্লোকো যানি পঞ্চধা ত্ৰীণী ত্ৰীণি তেভ্যো ন জ্যাযঃ পৰমন্যদস্তি ॥ ২.২১.৩ ॥
যস্তদ্ৱেদ স ৱেদ সৰ্ৱং সৰ্ৱা দিশো বলিমস্মৈ হৰন্তি সৰ্ৱমস্মীত্যুপাসিত তদ্ৱ্ৰতং তদ্ৱ্ৰতম্ ॥ ২.২১.৪ ॥ ॥ ইতি একৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
ৱিনৰ্দি সাম্নো ৱৃণে পশৱ্যমিত্যগ্নেৰুদ্গীথোঽনিৰুক্তঃ প্ৰজাপতেৰ্নিৰুক্তঃ সোমস্য মৃদু শ্লক্ষ্ণং ৱাযোঃ শ্লক্ষ্ণং বলৱদিন্দ্ৰস্য ক্ৰৌঞ্চং বৃহস্পতেৰপধ্ৱান্তং ৱৰুণস্য তান্সৰ্ৱানেৱোপসেৱেত ৱাৰুণং ত্ৱেৱ ৱৰ্জযেত্ ॥ ২.২২.১ ॥
অমৃতত্ৱং দেৱেভ্য আগাযানীত্যাগাযেত্স্ৱধাং পিতৃভ্য আশাং মনুষ্যেভ্যস্তৃণোদকং পশুভ্যঃ স্ৱৰ্গং লোকং যজমানাযান্নমাত্মন আগাযানীত্যেতানি মনসা ধ্যাযন্নপ্ৰমত্তঃ স্তুৱীত ॥ ২.২২.২ ॥
সৰ্ৱে স্ৱৰা ইন্দ্ৰস্যাত্মানঃ সৰ্ৱ ঊষ্মাণঃ প্ৰজাপতেৰাত্মানঃ সৰ্ৱে স্পৰ্শা মৃত্যোৰাত্মানস্তং যদি স্ৱৰেষূপালভেতেন্দ্ৰংশৰণং প্ৰপন্নোঽভূৱং স ত্ৱা প্ৰতি ৱক্ষ্যতীত্যেনং ব্ৰূযাত্ ॥ ২.২২.৩ ॥
অথ যদ্যেনমূষ্মসূপালভেত প্ৰজাপতিংশৰণং প্ৰপন্নোঽভূৱং স ত্ৱা প্ৰতি পেক্ষ্যতীত্যেনং ব্ৰূযাদথ যদ্যেনং স্পৰ্শেষূপালভেত মৃত্যুং শৰণং প্ৰপন্নোঽভূৱং স ত্ৱা প্ৰতি ধক্ষ্যতীত্যেনং ব্ৰূযাত্ ॥ ২.২২.৪ ॥
সৰ্ৱে স্ৱৰা ঘোষৱন্তো বলৱন্তো ৱক্তৱ্যা ইন্দ্ৰে বলং দদানীতি সৰ্ৱ ঊষ্মাণোঽগ্ৰস্তা অনিৰস্তা ৱিৱৃতা ৱক্তৱ্যাঃ প্ৰজাপতেৰাত্মানং পৰিদদানীতি সৰ্ৱে স্পৰ্শা লেশেনানভিনিহিতা ৱক্তৱ্যা মৃত্যোৰাত্মানং পৰিহৰাণীতি ॥ ২.২২.৫ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
ত্ৰযো ধৰ্মস্কন্ধা যজ্ঞোঽধ্যযনং দানমিতি প্ৰথমস্তপ এৱ দ্ৱিতীযো ব্ৰহ্মচাৰ্যাচাৰ্যকুলৱাসী তৃতীযোঽত্যন্তমাত্মানমাচাৰ্যকুলেঽৱসাদযন্সৰ্ৱ এতে পুণ্যলোকা ভৱন্তি ব্ৰহ্মসংস্থোঽমৃতত্ৱমেতি ॥ ২.২৩.১ ॥
প্ৰজাপতিৰ্লোকানভ্যতপত্তেভ্যোঽভিতপ্তেভ্যস্ত্ৰযী ৱিদ্যা সম্প্ৰাস্ৰৱত্তামভ্যতপত্তস্যা অভিতপ্তাযা এতান্যক্ষৰাণি সম্প্ৰাস্ৰ্ৱন্ত ভূৰ্ভুৱঃ স্ৱৰিতি ॥ ২.২৩.২ ॥
তান্যভ্যতপত্তেভ্যোঽভিতপ্তেভ্য ওঁকাৰঃ সম্প্ৰাস্ৰৱত্তদ্যথা শঙ্কুনা সৰ্ৱাণি পৰ্ণানি সংতৃণ্ণান্যেৱমোংকাৰেণ সৰ্ৱা ৱাক্সংতৃণ্ণোংকাৰ এৱেদং সৰ্ৱমোংকাৰ এৱেদং সৰ্ৱম্ ॥ ২.২৩.৩ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যদ্ৱসূনাং প্ৰাতঃ সৱনং ৰুদ্ৰাণাং মাধ্যংদিনং সৱনমাদিত্যানাং চ ৱিশ্ৱেষাং চ দেৱানাং তৃতীযসৱনম্ ॥ ২.২৪.১ ॥
ক্ৱ তৰ্হি যজমানস্য লোক ইতি স যস্তং ন ৱিদ্যাত্কথং কুৰ্যাদথ ৱিদ্ৱান্কুৰ্যাত্ ॥ ২.২৪.২ ॥
পুৰা প্ৰাতৰনুৱাকস্যোপাকৰণাজ্জঘনেন গাৰ্হপত্যস্যোদাঙ্মুখ উপৱিশ্য স ৱাসৱং সামাভিগাযতি ॥ ২.২৪.৩ ॥
লো৩কদ্ৱাৰমপাৱা৩ৰ্ণূ ৩৩ পশ্যেম ত্ৱা ৱযং ৰা ৩৩৩৩৩ হু ৩ ম্ আ ৩৩ জ্যা ৩ যো ৩ আ ৩২১১১ ইতি ॥ ২.২৪.৪ ॥
অথ জুহোতি নমোঽগ্নযে পৃথিৱীক্ষিতে লোকক্ষিতে লোকং মে যজমানায ৱিন্দৈষ ৱৈ যজমানস্য লোক এতাস্মি ॥ ২.২৪.৫ ॥
অত্ৰ যজমানঃ পৰস্তাদাযুষঃ স্ৱাহাপজহি পৰিঘমিত্যুক্ত্ৱোত্তিষ্ঠতি তস্মৈ ৱসৱঃ প্ৰাতঃসৱনং সম্প্ৰযচ্ছন্তি ॥ ২.২৪.৬ ॥
পুৰা মাধ্যংদিনস্য সৱনস্যোপাকৰণাজ্জঘনেনাগ্নীধ্ৰীযস্যোদঙ্মুখ উপৱিশ্য স ৰৌদ্ৰংসামাভিগাযতি ॥ ২.২৪.৭ ॥
লো৩কদ্ৱাৰমপাৱা৩ৰ্ণূ৩৩ পশ্যেম ত্ৱা ৱযং ৱৈৰা৩৩৩৩৩ হু৩ম্ আ৩৩জ্যা ৩যো৩আ৩২১১১ইতি ॥ ২.২৪.৮ ॥
অথ জুহোতি নমো ৱাযৱেঽন্তৰিক্ষক্ষিতে লোকক্ষিতে লোকং মে যজমানায ৱিন্দৈষ ৱৈ যজমানস্য লোক এতাস্মি ॥ ২.২৪.৯ ॥
অত্ৰ যজমানঃ পৰস্তাদাযুষঃ স্ৱাহাপজহি পৰিঘমিত্যুক্ত্ৱোত্তিষ্ঠতি তস্মৈ ৰুদ্ৰা মাধ্যংদিনংসৱনংসম্প্ৰযচ্ছন্তি ॥ ২.২৪.১০ ॥
পুৰা তৃতীযসৱনস্যোপাকৰণাজ্জঘনেনাহৱনীযস্যোদঙ্মুখ উপৱিশ্য স আদিত্যংস ৱৈশ্ৱদেৱং সামাভিগাযতি ॥ ২.২৪.১১ ॥
লো৩কদ্ৱাৰমপাৱা৩ৰ্ণূ৩৩পশ্যেম ত্ৱা ৱযং স্ৱাৰা ৩৩৩৩৩ হু৩ম্ আ৩৩ জ্যা৩ যো৩আ ৩২১১১ ইতি ॥ ২.২৪.১২ ॥
আদিত্যমথ ৱৈশ্ৱদেৱং লো৩কদ্ৱাৰমপাৱা৩ৰ্ণূ৩৩ পশ্যেম ত্ৱা ৱযংসাম্ৰা৩৩৩৩৩ হু৩ম্ আ৩৩ জ্যা৩যো৩আ ৩২১১১ ইতি ॥ ২.২৪.১৩ ॥
অথ জুহোতি নম আদিত্যেভ্যশ্চ ৱিশ্ৱেভ্যশ্চ দেৱেভ্যো দিৱিক্ষিদ্ভ্যো লোকক্ষিদ্ভ্যো লোকং মে যজমানায ৱিন্দত ॥ ২.২৪.১৪ ॥
এষ ৱৈ যজমানস্য লোক এতাস্ম্যত্ৰ যজমানঃ পৰস্তাদাযুষঃ স্ৱাহাপহত পৰিঘমিত্যুক্ত্ৱোত্তিষ্ঠতি ॥ ২.২৪.১৫ ॥
তস্মা আদিত্যাশ্চ ৱিশ্ৱে চ দেৱাস্তৃতীযসৱনং সম্প্ৰযচ্ছন্ত্যেষ হ ৱৈ যজ্ঞস্য মাত্ৰাং ৱেদ য এৱং ৱেদ য এৱং ৱেদ ॥ ২.২৪.১৬ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্ৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযোঽধ্যাযঃ ॥
॥ তৃতীযোঽধ্যাযঃ ॥ অসৌ ৱা আদিত্যো দেৱমধু তস্য দ্যৌৰেৱ তিৰশ্চীনৱংশোঽন্তৰিক্ষমপূপো মৰীচযঃ পুত্ৰাঃ ॥ ৩.১.১ ॥
তস্য যে প্ৰাঞ্চো ৰশ্মযস্তা এৱাস্য প্ৰাচ্যো মধুনাড্যঃ । ঋচ এৱ মধুকৃত ঋগ্ৱেদ এৱ পুষ্পং তা অমৃতা আপস্তা ৱা এতা ঋচঃ ॥ ৩.১.২ ॥
এতমৃগ্ৱেদমভ্যতপংস্তস্যাভিতপ্তস্য যশস্তেজ ইন্দ্ৰিযং ৱীৰ্যমন্নাদ্যংৰসোঽজাযত ॥ ৩.১.৩ ॥
তদ্ৱ্যক্ষৰত্তদাদিত্যমভিতোঽশ্ৰযত্তদ্ৱা এতদ্যদেতদাদিত্যস্য ৰোহিতংৰূপম্ ॥ ৩.১.৪ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যেঽস্য দক্ষিণা ৰশ্মযস্তা এৱাস্য দক্ষিণা মধুনাড্যো যজূংষ্যেৱ মধুকৃতো যজুৰ্ৱেদ এৱ পুষ্পং তা অমৃত আপঃ ॥ ৩.২.১ ॥
তানি ৱা এতানি যজূংষ্যেতং যজুৰ্ৱেদমভ্যতপংস্তস্যাভিতপ্তস্য যশস্তেজ ইন্দ্ৰিযং ৱীৰ্যমন্নাদ্যংৰসোজাযত ॥ ৩.২.২ ॥
তদ্ৱ্যক্ষৰত্তদাদিত্যমভিতোঽশ্ৰযত্তদ্ৱা এতদ্যদেতদাদিত্যস্য শুক্লং ৰূপম্ ॥ ৩.২.৩ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যেঽস্য প্ৰত্যঞ্চো ৰশ্মযস্তা এৱাস্য প্ৰতীচ্যো মধুনাড্যঃ সামান্যেৱ মধুকৃতঃ সামৱেদ এৱ পুষ্পং তা অমৃতা আপঃ ॥ ৩.৩.১ ॥
তানি ৱা এতানি সামান্যেতং সামৱেদমভ্যতপংস্তস্যাভিতপ্তস্য যশস্তেজ ইন্দ্ৰিযং ৱীৰ্যমন্নাদ্যংৰসোঽজাযত ॥ ৩.৩.২ ॥
তদ্ৱ্যক্ষৰত্তদাদিত্যমভিতোঽশ্ৰযত্তদ্ৱা এতদ্যদেতদাদিত্যস্য কৃষ্ণংৰূপম্ ॥ ৩.৩.৩ ॥ ॥ ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যেঽস্যোদঞ্চো ৰশ্মযস্তা এৱাস্যোদীচ্যো মধুনাড্যোঽথৰ্ৱাঙ্গিৰস এৱ মধুকৃত ইতিহাসপুৰাণং পুষ্পং তা অমৃতা আপঃ ॥ ৩.৪.১ ॥
তে ৱা এতেঽথৰ্ৱাঙ্গিৰস এতদিতিহাসপূৰাণমভ্যতপং স্তস্যাভিতপ্তস্য যশস্তেজ ইন্দ্ৰিযাং ৱীৰ্যমন্নাদ্যংৰসোঽজাযত ॥ ৩.৪.২ ॥
তদ্ৱ্যক্ষৰত্তদাদিত্যমভিতোঽশ্ৰযত্তদ্ৱা এতদ্যদেতদাদিত্যস্য পৰং কৃষ্ণংৰূপম্ ॥ ৩.৪.৩ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যেঽস্যোৰ্ধ্ৱা ৰশ্মযস্তা এৱাস্যোৰ্ধ্ৱা মধুনাড্যো গুহ্যা এৱাদেশা মধুকৃতো ব্ৰহ্মৈৱ পুষ্পং তা অমৃতা আপঃ ॥ ৩.৫.১ ॥
তে ৱা এতে গুহ্যা আদেশা এতদ্ব্ৰহ্মাভ্যতপং স্তস্যাভিতপ্তস্য যশস্তেজ ইন্দ্ৰিযং ৱীৰ্যমন্নাদ্যংৰসোঽজাযত ॥ ৩.৫.২ ॥
তদ্ৱ্যক্ষৰত্তদাদিত্যমভিতোঽশ্ৰযত্তদ্ৱা এতদ্যদেতদাদিত্যস্য মধ্যে ক্ষোভত ইৱ ॥ ৩.৫.৩ ॥
তে ৱা এতে ৰসানাংৰসা ৱেদা হি ৰসাস্তেষামেতে ৰসাস্তানি ৱা এতান্যমৃতানামমৃতানি ৱেদা হ্যমৃতাস্তেষামেতান্যমৃতানি ॥ ৩.৫.৪ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
তদ্যত্প্ৰথমমমৃতং তদ্ৱসৱ উপজীৱন্ত্যগ্নিনা মুখেন ন ৱৈ দেৱা অশ্নন্তি ন পিবন্ত্যেতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যন্তি ॥ ৩.৬.১ ॥
ত এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশন্ত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদ্যন্তি ॥ ৩.৬.২ ॥
স য এতদেৱমমৃতং ৱেদ ৱসূনামেৱৈকো ভূত্ৱাগ্নিনৈৱ মুখেনৈতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যতি স য এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদেতি ॥ ৩.৬.৩ ॥
স যাৱদাদিত্যঃ পুৰস্তাদুদেতা পশ্চাদস্তমেতা ৱসূনামেৱ তাৱদাধিপত্যংস্ৱাৰাজ্যং পৰ্যেতা ॥ ৩.৬.৪ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যদ্দ্ৱিতীযমমৃতং তদ্ৰুদ্ৰা উপজীৱন্তীন্দ্ৰেণ মুখেন ন ৱৈ দেৱা অশ্নন্তি ন পিবন্ত্যেতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যন্তি ॥ ৩.৭.১ ॥
ত এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশন্ত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদ্যন্তি ॥ ৩.৭.২ ॥
স য এতদেৱমমৃতং ৱেদ ৰুদ্ৰাণামেৱৈকো ভূত্ৱেন্দ্ৰেণৈৱ মুখেনৈতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যতি স এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদেতি ॥ ৩.৭.৩ ॥
স যাৱদাদিত্যঃ পুৰস্তাদুদেতা পশ্চাদস্তমেতা দ্ৱিস্তাৱদ্দক্ষিণত উদেতোত্তৰতোঽস্তমেতা ৰুদ্ৰাণামেৱ তাৱদাধিপত্যংস্ৱাৰাজ্যং পৰ্যেতা ॥ ৩.৭.৪ ॥ ॥ ইতি সপ্তমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যত্তৃতীযমমৃতং তদাদিত্যা উপজীৱন্তি ৱৰুণেন মুখেন ন ৱৈ দেৱা অশ্নন্তি ন পিবন্ত্যেতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যন্তি ॥ ৩.৮.১ ॥
ত এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশন্ত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদ্যন্তি ॥ ৩.৮.২ ॥
স য এতদেৱমমৃতং ৱেদাদিত্যানামেৱৈকো ভূত্ৱা ৱৰুণেনৈৱ মুখেনৈতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যতি স এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদেতি ॥ ৩.৮.৩ ॥
স যাৱদাদিত্যো দক্ষিণত উদেতোত্তৰতোঽস্তমেতা দ্ৱিস্তাৱত্পশ্চাদুদেতা পুৰস্তাদস্তমেতাদিত্যানামেৱ তাৱদাধিপত্যংস্ৱাৰাজ্যং পৰ্যেতা ॥ ৩.৮.৪ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যচ্চতুৰ্থমমৃতং তন্মৰুত উপজীৱন্তি সোমেন মুখেন ন ৱৈ দেৱা অশ্নন্তি ন পিবন্ত্যেতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যন্তি ॥ ৩.৯.১ ॥
ত এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশন্ত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদ্যন্তি ॥ ৩.৯.২ ॥
স য এতদেৱমমৃতং ৱেদ মৰুতামেৱৈকো ভূত্ৱা সোমেনৈৱ মুখেনৈতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যতি স এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদেতি ॥ ৩.৯.৩ ॥
স যাৱদাদিত্যঃ পশ্চাদুদেতা পুৰস্তাদস্তমেতা দ্ৱিস্তাৱদুত্তৰত উদেতা দক্ষিণতোঽস্তমেতা মৰুতামেৱ তাৱদাধিপত্য্ংস্ৱাৰাজ্যং পৰ্যেতা ॥ ৩.৯.৪ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যত্পঞ্চমমমৃতং তত্সাধ্যা উপজীৱন্তি ব্ৰহ্মণা মুখেন ন ৱৈ দেৱা অশ্নন্তি ন পিবন্ত্যেতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যন্তি ॥ ৩.১০.১ ॥
ত এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশন্ত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদ্যন্তি ॥ ৩.১০.২ ॥
স য এতদেৱমমৃতং ৱেদ সাধ্যানামেৱৈকো ভূত্ৱা ব্ৰহ্মণৈৱ মুখেনৈতদেৱামৃতং দৃষ্ট্ৱা তৃপ্যতি স এতদেৱ ৰূপমভিসংৱিশত্যেতস্মাদ্ৰূপাদুদেতি ॥ ৩.১০.৩ ॥
স যাৱদাদিত্য উত্তৰত উদেতা দক্ষিণতোঽস্তমেতা দ্ৱিস্তাৱদূৰ্ধ্ৱং উদেতাৰ্ৱাগস্তমেতা সাধ্যানামেৱ তাৱদাধিপত্যংস্ৱাৰাজ্যং পৰ্যেতা ॥ ৩.১০.৪ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ তত ঊৰ্ধ্ৱ উদেত্য নৈৱোদেতা নাস্তমেতৈকল এৱ মধ্যে স্থাতা তদেষ শ্লোকঃ ॥ ৩.১১.১ ॥
ন ৱৈ তত্ৰ ন নিম্লোচ নোদিযায কদাচন । দেৱাস্তেনাহংসত্যেন মা ৱিৰাধিষি ব্ৰহ্মণেতি ॥ ৩.১১.২ ॥
ন হ ৱা অস্মা উদেতি ন নিম্লোচতি সকৃদ্দিৱা হৈৱাস্মৈ ভৱতি য এতামেৱং ব্ৰহ্মোপনিষদং ৱেদ ॥ ৩.১১.৩ ॥
তদ্ধৈতদ্ব্ৰহ্মা প্ৰজাপতয উৱাচপ্ৰজাপতিৰ্মনৱে মনুঃ প্ৰজাভ্যস্তদ্ধৈতদুদ্দালকাযাৰুণযে জ্যেষ্ঠায পুত্ৰায পিতা ব্ৰহ্ম প্ৰোৱাচ ॥ ৩.১১.৪ ॥
ইদং ৱাৱ তজ্জ্যেষ্ঠায পুত্ৰায পিতা ব্ৰহ্ম প্ৰব্ৰূযাত্প্ৰণায্যায ৱান্তেৱাসিনে ॥ ৩.১১.৫ ॥
নান্যস্মৈ কস্মৈচন যদ্যপ্যস্মা ইমামদ্ভিঃ পৰিগৃহীতাং ধনস্য পূৰ্ণাং দদ্যাদেতদেৱ ততো ভূয ইত্যেতদেৱ ততো ভূয ইতি ॥ ৩.১১.৬ ॥ ॥ ইতি একাদশঃ খণ্ডঃ ॥
গাযত্ৰী ৱা ঈদং সৰ্ৱং ভূতং যদিদং কিং চ ৱাগ্ৱৈ গাযত্ৰী ৱাগ্ৱা ইদং সৰ্ৱং ভূতং গাযতি চ ত্ৰাযতে চ ॥ ৩.১২.১ ॥
যা ৱৈ সা গাযত্ৰীযং ৱাৱ সা যেযং পৃথিৱ্যস্যাং হীদং সৰ্ৱং ভূতং প্ৰতিষ্ঠিতমেতামেৱ নাতিশীযতে ॥ ৩.১২.২ ॥
যা ৱৈ সা পৃথিৱীযং ৱাৱ সা যদিদমস্মিন্পুৰুষে শৰীৰমস্মিন্হীমে প্ৰাণাঃ প্ৰতিষ্ঠিতা এতদেৱ নাতিশীযন্তে ॥ ৩.১২.৩ ॥
যদ্ৱৈ তত্পুৰুষে শৰীৰমিদং ৱাৱ তদ্যদিদমস্মিন্নন্তঃ পুৰুষে হৃদযমস্মিন্হীমে প্ৰাণাঃ প্ৰতিষ্ঠিতা এতদেৱ নাতিশীযন্তে ॥ ৩.১২.৪ ॥
সৈষা চতুষ্পদা ষড্ৱিধা গাযত্ৰী তদেতদৃচাভ্যনূক্তম্ ॥ ৩.১২.৫ ॥
তাৱানস্য মহিমা ততো জ্যাযাংশ্চ পূৰুষঃ । পাদোঽস্য সৰ্ৱা ভূতানি ত্ৰিপাদস্যামৃতং দিৱীতি ॥ ৩.১২.৬ ॥
যদ্ৱৈ তদ্ব্ৰহ্মেতীদং ৱাৱ তদ্যোযং বহিৰ্ধা পুৰুষাদাকাশো যো ৱৈ স বহিৰ্ধা পুৰুষাদাকাশঃ ॥ ৩.১২.৭ ॥ অযং ৱাৱ স যোঽযমন্তঃ পুৰুষ অকাশো যো ৱৈ সোঽন্তঃ পুৰুষ আকাশঃ ॥ ৩.১২.৮ ॥ অযং ৱাৱ স যোঽযমন্তৰ্হৃদয আকাশস্তদেতত্পূৰ্ণমপ্ৰৱৰ্তি পূৰ্ণমপ্ৰৱৰ্তিনীংশ্ৰিযং লভতে য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১২.৯ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
তস্য হ ৱা এতস্য হৃদযস্য পঞ্চ দেৱসুষযঃ স যোঽস্য প্ৰাঙ্সুষিঃ স প্ৰাণস্তচ্চক্ষুঃ স আদিত্যস্তদেতত্তেজোঽন্নাদ্যমিত্যুপাসীত তেজস্ৱ্যন্নাদো ভৱতি য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৩.১ ॥
অথ যোঽস্য দক্ষিণঃ সুষিঃ স ৱ্যানস্তচ্ছ্ৰোত্ৰং স চন্দ্ৰমাস্তদেতচ্ছ্ৰীশ্চ যশশ্চেত্যুপাসীত শ্ৰীমান্যশস্ৱী ভৱতি য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৩.২ ॥
অথ যোঽস্য প্ৰত্যঙ্সুষিঃ সোঽপানঃ সা ৱাক্সোঽগ্নিস্তদেতদ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসমন্নাদ্যমিত্যুপাসীত ব্ৰহ্মৱৰ্চস্যন্নাদো ভৱতি য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৩.৩ ॥
অথ যোঽস্যোদঙ্সুষিঃ স সমানস্তন্মনঃ স পৰ্জন্যস্তদেতত্কীৰ্তিশ্চ ৱ্যুষ্টিশ্চেত্যুপাসীত কীৰ্তিমান্ৱ্যুষ্টিমান্ভৱতি য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৩.৪ ॥
অথ যোঽস্যোৰ্ধ্ৱঃ সুষিঃ স উদানঃ স ৱাযুঃ স আকাশস্তদেতদোজশ্চ মহশ্চেত্যুপাসীতৌজস্ৱী মহস্ৱান্ভৱতি য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৩.৫ ॥
তে ৱা এতে পঞ্চ ব্ৰহ্মপুৰুষাঃ স্ৱৰ্গস্য লোকস্য দ্ৱাৰপাঃ স য এতানেৱং পঞ্চ ব্ৰহ্মপুৰুষান্স্ৱৰ্গস্য লোকস্য দ্ৱাৰপান্ৱেদাস্য কুলে ৱীৰো জাযতে প্ৰতিপদ্যতে স্ৱৰ্গং লোকং য এতানেৱং পঞ্চ ব্ৰহ্মপুৰুষান্স্ৱৰ্গস্য লোকস্য দ্ৱাৰপান্ৱেদ ॥ ৩.১৩.৬ ॥
অথ যদতঃ পৰো দিৱো জ্যোতিৰ্দীপ্যতে ৱিশ্ৱতঃ পৃষ্ঠেষু সৰ্ৱতঃ পৃষ্ঠেষ্ৱনুত্তমেষূত্তমেষু লোকেষ্ৱিদং ৱাৱ তদ্যদিদমস্মিন্নন্তঃ পুৰুষে জ্যোতিঃ ॥ ৩.১৩.৭ ॥
তস্যৈষা দৃষ্টিৰ্যত্ৰিতদস্মিঞ্ছৰীৰে সংস্পৰ্শেনোষ্ণিমানং ৱিজানাতি তস্যৈষা শ্ৰুতিৰ্যত্ৰৈতত্কৰ্ণাৱপিগৃহ্য নিনদমিৱ নদথুৰিৱাগ্নেৰিৱ জ্ৱলত উপশৃণোতি তদেতদ্দৃষ্টং চ শ্ৰুতং চেত্যুপাসীত চক্ষুষ্যঃ শ্ৰুতো ভৱতি য এৱং ৱেদ য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৩.৮ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥
সৰ্ৱং খল্ৱিদং ব্ৰহ্ম তজ্জলানিতি শান্ত উপাসীত । অথ খলু ক্ৰতুমযঃ পুৰুষো যথাক্ৰতুৰস্মিঁল্লোকে পুৰুষো ভৱতি তথেতঃ প্ৰেত্য ভৱতি স ক্ৰতুং কুৰ্ৱীত ॥ ৩.১৪.১ ॥
মনোমযঃ প্ৰাণশৰীৰো ভাৰূপঃ সত্যসংকল্প আকাশাত্মা সৰ্ৱকৰ্মা সৰ্ৱকামঃ সৰ্ৱগন্ধঃ সৰ্ৱৰসঃ সৰ্ৱমিদমভ্যত্তোঽৱাক্যনাদৰঃ ॥ ৩.১৪.২ ॥
এষ ম আত্মান্তৰ্হৃদযেঽণীযান্ৱ্ৰীহেৰ্ৱা যৱাদ্ৱা সৰ্ষপাদ্ৱা শ্যামাকাদ্ৱা শ্যামাকতণ্ডুলাদ্ৱৈষ ম আত্মান্তৰ্হৃদযে জ্যাযান্পৃথিৱ্যা জ্যাযানন্তৰিক্ষাজ্জ্যাযান্দিৱো জ্যাযানেভ্যো লোকেভ্যঃ ॥ ৩.১৪.৩ ॥
সৰ্ৱকৰ্মা সৰ্ৱকামঃ সৰ্ৱগন্ধঃ সৰ্ৱৰসঃ সৰ্ৱমিদমভ্যাত্তোঽৱাক্যনাদৰ এষ ম আত্মান্তৰ্হৃদয এতদ্ব্ৰহ্মৈতমিতঃ প্ৰেত্যাভিসংভৱিতাস্মীতি যস্য স্যাদদ্ধা ন ৱিচিকিত্সাস্তীতি হ স্মাহ শাণ্ডিল্যঃ শাণ্ডিল্যঃ ॥ ৩.১৪.৪ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্দশঃ খণ্ডঃ ॥
অন্তৰিক্ষোদৰঃ কোশো ভূমিবুধ্নো ন জীৰ্যতি দিশো হ্যস্য স্ৰক্তযো দ্যৌৰস্যোত্তৰং বিলং স এষ কোশো ৱসুধানস্তস্মিন্ৱিশ্ৱমিদং শ্ৰিতম্ ॥ ৩.১৫.১ ॥
তস্য প্ৰাচী দিগ্জুহূৰ্নাম সহমানা নাম দক্ষিণা ৰাজ্ঞী নাম প্ৰতীচী সুভূতা নামোদীচী তাসাং ৱাযুৰ্ৱত্সঃ স য এতমেৱং ৱাযুং দিশাং ৱত্সং ৱেদ ন পুত্ৰৰোদং ৰোদিতি সোঽহমেতমেৱং ৱাযুং দিশাং ৱত্সং ৱেদ মা পুত্ৰৰোদংৰুদম্ ॥ ৩.১৫.২ ॥
অৰিষ্টং কোশং প্ৰপদ্যেঽমুনামুনামুনা প্ৰাণং প্ৰপদ্যেঽমুনামুনামুনা ভূঃ প্ৰপদ্যেঽমুনামুনামুনা ভুৱঃ প্ৰপদ্যেঽমুনামুনামুনা স্ৱঃ প্ৰপদ্যেঽমুনামুনামুনা ॥ ৩.১৫.৩ ॥
স যদৱোচং প্ৰাণং প্ৰপদ্য ইতি প্ৰাণো ৱা ইদং সৰ্ৱং ভূতং যদিদং কিংচ তমেৱ তত্প্ৰাপত্সি ॥ ৩.১৫.৪ ॥
অথ যদৱোচং ভূঃ প্ৰপদ্য ইতি পৃথিৱীং প্ৰপদ্যেঽন্তৰিক্ষং প্ৰপদ্যে দিৱং প্ৰপদ্য ইত্যেৱ তদৱোচম্ ॥ ৩.১৫.৫ ॥
অথ যদৱোচং ভুৱঃ প্ৰপদ্য ইত্যগ্নিং প্ৰপদ্যে ৱাযুং প্ৰপদ্য আদিত্যং প্ৰপদ্য ইত্যেৱ তদৱোচম্ ॥ ৩.১৫.৬ ॥
অথ যদৱোচংস্ৱঃ প্ৰপদ্য ইত্যৃগ্ৱেদং প্ৰপদ্যে যজুৰ্ৱেদং প্ৰপদ্যে সামৱেদং প্ৰপদ্য ইত্যেৱ তদৱোচং তদৱোচম্ ॥ ৩.১৫.৭ ॥ ॥ ইতি পঞ্চদশঃ খণ্ডঃ ॥
পুৰুষো ৱাৱ যজ্ঞস্তস্য যানি চতুৰ্ৱিংশতি ৱৰ্ষাণি তত্প্ৰাতঃসৱনং চতুৰ্ৱিংশত্যক্ষৰা গাযত্ৰী গাযত্ৰং প্ৰাতঃসৱনং তদস্য ৱসৱোঽন্ৱাযত্তাঃ প্ৰাণা ৱাৱ ৱসৱ এতে হীদংসৰ্ৱং ৱাসযন্তি ॥ ৩.১৬.১ ॥
তং চেদেতস্মিন্ৱযসি কিংচিদুপতপেত্স ব্ৰূযাত্প্ৰাণা ৱসৱ ইদং মে প্ৰাতঃসৱনং মাধ্যংদিনংসৱনমনুসংতনুতেতি মাহং প্ৰাণানাং ৱসূনাং মধ্যে যজ্ঞো ৱিলোপ্সীযেত্যুদ্ধৈৱ তত এত্যগদো হ ভৱতি ॥ ৩.১৬.২ ॥
অথ যানি চতুশ্চত্ৱাৰিংশদ্ৱৰ্ষাণি তন্মাধ্যংদিনং সৱনং চতুশ্চত্ৱাৰিংশদক্ষৰা ত্ৰিষ্টুপ্ত্ৰৈষ্টুভং মাধ্যংদিনংসৱনং তদস্য ৰুদ্ৰা অন্ৱাযত্তাঃ প্ৰাণা ৱাৱ ৰুদ্ৰা এতে হীদংসৰ্ৱংৰোদযন্তি ॥ ৩.১৬.৩ ॥
তং চেদেতস্মিন্ৱযসি কিংচিদুপতপেত্স ব্ৰূযাত্প্ৰাণা ৰুদ্ৰা ইদং মে মাধ্যংদিনংসৱনং তৃতীযসৱনমনুসংতনুতেতি মাহং প্ৰাণানাংৰুদ্ৰাণাং মধ্যে যজ্ঞো ৱিলোপ্সীযেত্যুদ্ধৈৱ তত এত্যগদো হ ভৱতি ॥ ৩.১৬.৪ ॥
অথ যান্যষ্টাচত্ৱাৰিংশদ্ৱৰ্ষাণি তত্তৃতীযসৱনমষ্টাচত্ৱাৰিংশদক্ষৰা জগতী জাগতং তৃতীযসৱনং তদস্যাদিত্যা অন্ৱাযত্তাঃ প্ৰাণা ৱাৱাদিত্যা এতে হীদংসৰ্ৱমাদদতে ॥ ৩.১৬.৫ ॥
তং চেদেতস্মিন্ৱযসি কিংচিদুপতপেত্স ব্ৰূযাত্প্ৰাণা অদিত্যা ইদং মে তৃতীযসৱনমাযুৰনুসংতনুতেতি মাহং প্ৰাণানামাদিত্যানাং মধ্যে যজ্ঞো ৱিলোপ্সীযেত্যুদ্ধৈৱ তত এত্যগদো হৈৱ ভৱতি ॥ ৩.১৬.৬ ॥
এতদ্ধ স্ম ৱৈ তদ্ৱিদ্ৱানাহ মহিদাস ঐতৰেযঃ স কিং ম এতদুপতপসি যোঽহমনেন ন প্ৰেষ্যামীতি স হ ষোডশং ৱৰ্ষশতমজীৱত্প্ৰ হ ষোডশং ৱৰ্ষশতং জীৱতি য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৬.৭ ॥ ॥ ইতি ষোডশঃ খণ্ডঃ ॥
স যদশিশিষতি যত্পিপাসতি যন্ন ৰমতে তা অস্য দীক্ষাঃ ॥ ৩.১৭.১ ॥
অথ যদশ্নাতি যত্পিবতি যদ্ৰমতে তদুপসদৈৰেতি ॥ ৩.১৭.২ ॥
অথ যদ্ধসতি যজ্জক্ষতি যন্মৈথুনং চৰতি স্তুতশস্ত্ৰৈৰেৱ তদেতি ॥ ৩.১৭.৩ ॥
অথ যত্তপো দানমাৰ্জৱমহিংসা সত্যৱচনমিতি তা অস্য দক্ষিণাঃ ॥ ৩.১৭.৪ ॥
তস্মাদাহুঃ সোষ্যত্যসোষ্টেতি পুনৰুত্পাদনমেৱাস্য তন্মৰণমেৱাৱভৃথঃ ॥ ৩.১৭.৫ ॥
তদ্ধৈতদ্ঘোৰ্ আঙ্গিৰসঃ কৃষ্ণায দেৱকীপুত্ৰাযোক্ত্ৱোৱাচাপিপাস এৱ স বভূৱ সোঽন্তৱেলাযামেতত্ত্ৰযং প্ৰতিপদ্যেতাক্ষিতমস্যচ্যুতমসি প্ৰাণসংশিতমসীতি তত্ৰৈতে দ্ৱে ঋচৌ ভৱতঃ ॥ ৩.১৭.৬ ॥
আদিত্প্ৰত্নস্য ৰেতসঃ জ্যোতিঃ পশ্যন্তি ৱাসৰম্; পৰো যদিধ্যতে দিৱি ॥ ৩.১৭.৭ ॥ উদ্ৱযং তমসস্পৰি জ্যোতিঃ পশ্যন্ত উত্তৰংস্ৱঃ পশ্যন্ত উত্তৰং দেৱং দেৱত্ৰা সূৰ্যমগন্ম জ্যোতিৰুত্তমমিতি জ্যোতিৰুত্তমমিতি ॥ ৩.১৭.৮ ॥ ॥ ইতি সপ্তদশঃ খণ্ডঃ ॥
মনো ব্ৰহ্মেত্যুপাসীতেত্যধ্যাত্মমথাধিদৈৱতমাকাশো ব্ৰহ্মেত্যুভযমাদিষ্টং ভৱত্যধ্যাত্মং চাধিদৈৱতং চ ॥ ৩.১৮.১ ॥
তদেতচ্চতুষ্পাদ্ব্ৰহ্ম ৱাক্পাদঃ প্ৰাণঃ পাদশ্চক্ষুঃ পাদঃ শ্ৰোত্ৰং পাদ ইত্যধ্যাত্মমথাধিদৈৱতমগ্নিঃ পাদো ৱাযুঃ পাদা অদিত্যঃ পাদো দিশঃ পাদ ইত্যুভযমেৱাদিষ্টং ভৱত্যধ্যাত্মং চৈৱাধিদৈৱতং চ ॥ ৩.১৮.২ ॥
ৱাগেৱ ব্ৰহ্মণশ্চতুৰ্থঃ পাদঃ সোঽগ্নিনা জ্যোতিষা ভাতি চ তপতি চ ভাতি চ তপতি চ কীৰ্ত্যা যশসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৮.৩ ॥
প্ৰাণ এৱ ব্ৰহ্মণশ্চতুৰ্থঃ পাদঃ স ৱাযুনা জ্যোতিষা ভাতি চ তপতি চ্ ভাতি চ তপতি চ কীৰ্ত্যা যশসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৮.৪ ॥
চক্ষুৰেৱ ব্ৰহ্মণশ্চতুৰ্থঃ পাদঃ স আদিত্যেন জ্যোতিষা ভাতি চ তপতি চ ভাতি চ তপতি চ কীৰ্ত্যা যশসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৮.৫ ॥
শ্ৰোত্ৰমেৱ ব্ৰহ্মণশ্চতুৰ্থঃ পাদঃ স দিগ্ভিৰ্জ্যোতিষা ভাতি চ তপতি চ ভাতি চ তপতি চ কীৰ্ত্যা যশসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন য এৱং ৱেদ য এৱং ৱেদ ॥ ৩.১৮.৬ ॥ ॥ ইতি অষ্টাদশঃ খণ্ডঃ ॥
আদিত্যো ব্ৰহ্মেত্যাদেশস্তস্যোপৱ্যাখ্যানমসদেৱেদমগ্ৰ আসীত্ । তত্সদাসীত্তত্সমভৱত্তদাণ্ডং নিৰৱৰ্তত তত্সংৱত্সৰস্য মাত্ৰামশযত তন্নিৰভিদ্যত তে আণ্ডকপালে ৰজতং চ সুৱৰ্ণং চাভৱতাম্ ॥ ৩.১৯.১ ॥
তদ্যদ্ৰজতং সেযং পৃথিৱী যত্সুৱৰ্ণং সা দ্যৌৰ্যজ্জৰাযু তে পৰ্ৱতা যদুল্বং সমেঘো নীহাৰো যা ধমনযস্তা নদ্যো যদ্ৱাস্তেযমুদকং স সমুদ্ৰঃ ॥ ৩.১৯.২ ॥
অথ যত্তদজাযত সোঽসাৱাদিত্যস্তং জাযমানং ঘোষা উলূলৱোঽনূদতিষ্ঠন্ত্সৰ্ৱাণি চ ভূতানি সৰ্ৱে চ কামাস্তস্মাত্তস্যোদযং প্ৰতি প্ৰত্যাযনং প্ৰতি ঘোষা উলূলৱোঽনূত্তিষ্ঠন্তি সৰ্ৱাণি চ ভূতানি সৰ্ৱে চ কামাঃ ॥ ৩.১৯.৩ ॥
স য এতমেৱং ৱিদ্ৱানাদিত্যং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽভ্যাশো হ যদেনং সাধৱো ঘোষা আ চ গচ্ছেযুৰুপ চ নিম্ৰেডেৰন্নিম্ৰেডেৰন্ ॥ ৩.১৯.৪ ॥ ॥ ইতি একোনৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥ ॥ ইতি তৃতীযোঽধ্যাযঃ ॥
॥ চতুৰ্থোঽধ্যাযঃ ॥ জানশ্ৰুতিৰ্হ পৌত্ৰাযণঃ শ্ৰদ্ধাদেযো বহুদাযী বহুপাক্য আস স হ সৰ্ৱত আৱসথান্মাপযাংচক্ৰে সৰ্ৱত এৱ মেঽন্নমত্স্যন্তীতি ॥ ৪.১.১ ॥
অথ হংসা নিশাযামতিপেতুস্তদ্ধৈৱং হং সোহং সমভ্যুৱাদ হো হোঽযি ভল্লাক্ষ ভল্লাক্ষ জানশ্ৰুতেঃ পৌত্ৰাযণস্য সমং দিৱা জ্যোতিৰাততং তন্মা প্ৰসাঙ্ক্ষী স্তত্ত্ৱা মা প্ৰধাক্ষীৰিতি ॥ ৪.১.২ ॥
তমু হ পৰঃ প্ৰত্যুৱাচকম্ৱৰ এনমেতত্সন্তং সযুগ্ৱানমিৱ ৰৈক্ৱমাত্থেতি যো নু কথং সযুগ্ৱা ৰৈক্ৱ ইতি ॥ ৪.১.৩ ॥
যথা কৃতাযৱিজিতাযাধৰেযাঃ সংযন্ত্যেৱমেনং সৰ্ৱং তদভিসমৈতি যত্কিংচ প্ৰজাঃ সাধু কুৰ্ৱন্তি যস্তদ্ৱেদ যত্স ৱেদ স মযৈতদুক্ত ইতি ॥ ৪.১.৪ ॥
তদু হ জানশ্ৰুতিঃ পৌত্ৰাযণ উপশুশ্ৰাৱ স হ সংজিহান এৱ ক্ষত্তাৰমুৱাচাঙ্গাৰে হ সযুগ্ৱানমিৱ ৰৈক্ৱমাত্থেতি যো নু কথং সযুগ্ৱা ৰৈক্ৱ ইতি ॥ ৪.১.৫ ॥ যথা কৃতাযৱিজিতাযাধৰেযাঃ সংযন্ত্যেৱমেনং সৰ্ৱং তদভিসমৈতি যত্কিংচ প্ৰজাঃ সাধু কুৰ্ৱন্তি যস্তদ্ৱেদ যত্স ৱেদ স মযৈতদুক্ত ইতি ॥ ৪.১.৬ ॥
স হ ক্ষত্তান্ৱিষ্য নাৱিদমিতি প্ৰত্যেযায তং হোৱাচ যত্ৰাৰে ব্ৰাহ্মণস্যান্ৱেষণা তদেনমৰ্চ্ছেতি ॥ ৪.১.৭ ॥
সোঽধস্তাচ্ছকটস্য পামানং কষমাণমুপোপৱিৱেশ তং হাভ্যুৱাদ ত্ৱং নু ভগৱঃ সযুগ্ৱা ৰৈক্ৱ ইত্যহং হ্যৰা৩ ইতি হ প্ৰতিজজ্ঞে স হ ক্ষত্তাৱিদমিতি প্ৰত্যেযায ॥ ৪.১.৮ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
তদু হ জানশ্ৰুতিঃ পৌত্ৰাযণঃ ষট্শতানি গৱাং নিষ্কমশ্ৱতৰীৰথং তদাদায প্ৰতিচক্ৰমে তং হাভ্যুৱাদ ॥ ৪.২.১ ॥
ৰৈক্ৱেমানি ষট্শতানি গৱামযং নিষ্কোঽযমশ্ৱতৰীৰথোঽনু ম এতাং ভগৱো দেৱতাং শাধি যাং দেৱতামুপাস্স ইতি ॥ ৪.২.২ ॥
তমু হ পৰঃ প্ৰত্যুৱাচাহ হাৰেত্ৱা শূদ্ৰ তৱৈৱ সহ গোভিৰস্ত্ৱিতি তদু হ পুনৰেৱ জানশ্ৰুতিঃ পৌত্ৰাযণঃ সহস্ৰং গৱাং নিষ্কমশ্ৱতৰীৰথং দুহিতৰং তদাদায প্ৰতিচক্ৰমে ॥ ৪.২.৩ ॥
তং হাভ্যুৱাদ ৰৈক্ৱেদং সহস্ৰং গৱামযং নিষ্কোঽযমশ্ৱতৰীৰথ ইযং জাযাযং গ্ৰামো যস্মিন্নাস্সেঽন্ৱেৱ মা ভগৱঃ শাধীতি ॥ ৪.২.৪ ॥
তস্যা হ মুখমুপোদ্গৃহ্ণন্নুৱাচাজহাৰেমাঃ শূদ্ৰানেনৈৱ মুখেনালাপযিষ্যথা ইতি তে হৈতে ৰৈক্ৱপৰ্ণা নাম মহাৱৃষেষু যত্ৰাস্মা উৱাস স তস্মৈ হোৱাচ ॥ ৪.২.৫ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
ৱাযুৰ্ৱাৱ সংৱৰ্গো যদা ৱা অগ্নিৰুদ্ৱাযতি ৱাযুমেৱাপ্যেতি যদা সূৰ্যোঽস্তমেতি ৱাযুমেৱাপ্যেতি যদা চন্দ্ৰোঽস্তমেতি ৱাযুমেৱাপ্যেতি ॥ ৪.৩.১ ॥
যদাপ উচ্ছুষ্যন্তি ৱাযুমেৱাপিযন্তি ৱাযুৰ্হ্যেৱৈতান্সৰ্ৱান্সংৱৃঙ্ক্ত ইত্যধিদৈৱতম্ ॥ ৪.৩.২ ॥
অথাধ্যাত্মং প্ৰাণো ৱাৱ সংৱৰ্গঃ স যদা স্ৱপিতি প্ৰাণমেৱ ৱাগপ্যেতি প্ৰাণং চক্ষুঃ প্ৰাণং শ্ৰোত্ৰং প্ৰাণং মনঃ প্ৰাণো হ্যেৱৈতান্সৰ্ৱান্সংৱৃঙ্ক্ত ইতি ॥ ৪.৩.৩ ॥
তৌ ৱা এতৌ দ্ৱৌ সংৱৰ্গৌ ৱাযুৰেৱ দেৱেষু প্ৰাণঃ প্ৰাণেষু ॥ ৪.৩.৪ ॥
অথ হ শৌনকং চ কাপেযমভিপ্ৰতাৰিণং চ কাক্ষসেনিং পৰিৱিষ্যমাণৌ ব্ৰহ্মচাৰী বিভিক্ষে তস্মা উ হ ন দদতুঃ ॥ ৪.৩.৫ ॥
স হোৱাচ মহাত্মনশ্চতুৰো দেৱ একঃ কঃ স জগাৰ ভুৱনস্য গোপাস্তং কাপেয নাভিপশ্যন্তি মৰ্ত্যা অভিপ্ৰতাৰিন্বহুধা ৱসন্তং যস্মৈ ৱা এতদন্নং তস্মা এতন্ন দত্তমিতি ॥ ৪.৩.৬ ॥
তদু হ শৌনকঃ কাপেযঃ প্ৰতিমন্ৱানঃ প্ৰত্যেযাযাত্মা দেৱানাং জনিতা প্ৰজানাং হিৰণ্যদংষ্ট্ৰো বভসোঽনসূৰিৰ্মহান্তমস্য মহিমানমাহুৰনদ্যমানো যদনন্নমত্তীতি ৱৈ ৱযং ব্ৰহ্মচাৰিন্নেদমুপাস্মহে দত্তাস্মৈ ভিক্ষামিতি ॥ ৪.৩.৭ ॥
তস্ম উ হ দদুস্তে ৱা এতে পঞ্চান্যে পঞ্চান্যে দশ সন্তস্তত্কৃতং তস্মাত্সৰ্ৱাসু দিক্ষ্ৱন্নমেৱ দশ কৃতং সৈষা ৱিৰাডন্নাদী তযেদং সৰ্ৱং দৃষ্টং সৰ্ৱমস্যেদং দৃষ্টং ভৱত্যন্নাদো ভৱতি য এৱং ৱেদ য এৱং ৱেদ ॥ ৪.৩.৮ ॥ ॥ ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥
সত্যকামো হ জাবালো জবালাং মাতৰমামন্ত্ৰযাংচক্ৰে ব্ৰহ্মচৰ্যং ভৱতি ৱিৱত্স্যামি কিংগোত্ৰো ন্ৱহমস্মীতি ॥ ৪.৪.১ ॥
সা হৈনমুৱাচ নাহমেতদ্ৱেদ তাত যদ্গোত্ৰস্ত্ৱমসি বহ্ৱহং চৰন্তী পৰিচাৰিণী যৌৱনে ত্ৱামলভে সাহমেতন্ন ৱেদ যদ্গোত্ৰস্ত্ৱমসি জবালা তু নামাহমস্মি সত্যকামো নাম ত্ৱমসি স সত্যকাম এৱ জাবালো ব্ৰৱীথা ইতি ॥ ৪.৪.২ ॥
স হ হাৰিদ্ৰুমতং গৌতমমেত্যোৱাচ ব্ৰহ্মচৰ্যং ভগৱতি ৱত্স্যাম্যুপেযাং ভগৱন্তমিতি ॥ ৪.৪.৩ ॥
তং হোৱাচ কিংগোত্ৰো নু সোম্যাসীতি স হোৱাচ নাহমেতদ্ৱেদ ভো যদ্গোত্ৰোঽহমস্ম্যপৃচ্ছং মাতৰং সা মা প্ৰত্যব্ৰৱীদ্বহ্ৱহং চৰন্তী পৰিচৰিণী যৌৱনে ত্ৱামলভে সাহমেতন্ন ৱেদ যদ্গোত্ৰস্ত্ৱমসি জবালা তু নামাহমস্মি সত্যকামো নাম ত্ৱমসীতি সোঽহং সত্যকামো জাবালোঽস্মি ভো ইতি ॥ ৪.৪.৪ ॥
তং হোৱাচ নৈতদব্ৰাহ্মণো ৱিৱক্তুমৰ্হতি সমিধং সোম্যাহৰোপ ত্ৱা নেষ্যে ন সত্যাদগা ইতি তমুপনীয কৃশানামবলানাং চতুঃশতা গা নিৰাকৃত্যোৱাচেমাঃ সোম্যানুসংৱ্ৰজেতি তা অভিপ্ৰস্থাপযন্নুৱাচ নাসহস্ৰেণাৱৰ্তেযেতি স হ ৱৰ্ষগণং প্ৰোৱাস তা যদা সহস্ৰং সম্পেদুঃ ॥ ৪.৪.৫ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হৈনমৃষভোঽভ্যুৱাদ সত্যকাম৩ ইতি ভগৱ ইতি হ প্ৰতিশুশ্ৰাৱ প্ৰাপ্তাঃ সোম্য সহস্ৰং স্মঃ প্ৰাপয ন আচাৰ্যকুলম্ ॥ ৪.৫.১ ॥
ব্ৰহ্মণশ্চ তে পাদং ব্ৰৱাণীতি ব্ৰৱীতু মে ভগৱানিতি তস্মৈ হোৱাচ প্ৰাচী দিক্কলা প্ৰতীচী দিক্কলা দক্ষিণা দিক্কলোদীচী দিক্কলৈষ ৱৈ সোম্য চতুষ্কলঃ পাদো ব্ৰহ্মণঃ প্ৰকাশৱান্নাম ॥ ৪.৫.২ ॥
স য এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণঃ প্ৰকাশৱানিত্যুপাস্তে প্ৰকাশৱানস্মিঁল্লোকে ভৱতি প্ৰকাশৱতো হ লোকাঞ্জযতি য এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণঃ প্ৰকাশৱানিত্যুপাস্তে ॥ ৪.৫.৩ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
অগ্নিষ্টে পাদং ৱক্তেতি স হ শ্ৱোভূতে গ আভিপ্ৰস্থাপযাংচকাৰ তা যত্ৰাভি সাযং বভূৱুস্তত্ৰাগ্নিমুপসমাধায গা উপৰুধ্য সমিধমাধায পশ্চাদগ্নেঃ প্ৰাঙুপোপৱিৱেশ ॥ ৪.৬.১ ॥
তমগ্নিৰভ্যুৱাদ সত্যকাম৩ ইতি ভগৱ ইতি হ প্ৰতিশুশ্ৰাৱ ॥ ৪.৬.২ ॥
ব্ৰহ্মণঃ সোম্য তে পাদং ব্ৰৱাণীতি ব্ৰৱীতু মে ভগৱানিতি তস্মৈ হোৱাচ পৃথিৱী কলান্তৰিক্ষং কলা দ্যৌঃ কলা সমুদ্ৰঃ কলৈষ ৱৈ সোম্য চতুষ্কলঃ পাদো ব্ৰহ্মণোঽনন্তৱান্নাম ॥ ৪.৬.৩ ॥
স য এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণোঽনন্তৱানিত্যুপাস্তেঽনন্তৱানস্মিঁল্লোকে ভৱত্যনন্তৱতো হ লোকাঞ্জযতি য এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণোঽনন্তৱানিত্যুপাস্তে ॥ ৪.৬.৪ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
হংসস্তে পাদং ৱক্তেতি স হ শ্ৱোভূতে গা অভিপ্ৰস্থাপযাংচকাৰ তা যত্ৰাভি সাযং বভূৱুস্তত্ৰাগ্নিমুপসমাধায গা উপৰুধ্য সমিধমাধায পশ্চাদগ্নেঃ প্ৰাঙুপোপৱিৱেশ ॥ ৪.৭.১ ॥
তংহংস উপনিপত্যাভ্যুৱাদ সত্যকাম৩ ইতি ভগৱ ইতি হ প্ৰতিশুশ্ৰাৱ ॥ ৪.৭.২ ॥
ব্ৰহ্মণঃ সোম্য তে পাদং ব্ৰৱাণীতি ব্ৰৱীতু মে ভগৱানিতি তস্মৈ হোৱাচাগ্নিঃ কলা সূৰ্যঃ কলা চন্দ্ৰঃ কলা ৱিদ্যুত্কলৈষ ৱৈ সোম্য চতুষ্কলঃ পাদো ব্ৰহ্মণো জ্যোতিষ্মান্নাম ॥ ৪.৭.৩ ॥
স য এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণো জ্যোতিষ্মানিত্যুপাস্তে জ্যোতিষ্মানস্মিঁল্লোকে ভৱতি জ্যোতিষ্মতো হ লোকাঞ্জযতি য এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণো জ্যোতিষ্মানিত্যুপাস্তে ॥ ৪.৭.৪ ॥ ॥ ইতি সপ্তমঃ খণ্ডঃ ॥
মদ্গুষ্টে পাদং ৱক্তেতি স হ শ্ৱোভূতে গা অভিপ্ৰস্থাপযাংচকাৰ তা যত্ৰাভি সাযং বভূৱুস্তত্ৰাগ্নিমুপসমাধায গা উপৰুধ্য সমিধমাধায পশ্চাদগ্নেঃ প্ৰাঙুপোপৱিৱেশ ॥ ৪.৮.১ ॥
তং মদ্গুৰুপনিপত্যাভ্যুৱাদ সত্যকাম৩ ইতি ভগৱ ইতি হ প্ৰতিশুশ্ৰাৱ ॥ ৪.৮.২ ॥
ব্ৰহ্মণঃ সোম্য তে পাদং ব্ৰৱাণীতি ব্ৰৱীতু মে ভগৱানিতি তস্মৈ হোৱাচ প্ৰাণঃ কলা চক্ষুঃ কলা শ্ৰোত্ৰং কলা মনঃ কলৈষ ৱৈ সোম্য চতুষ্কলঃ পাদো ব্ৰহ্মণ আযতনৱান্নাম ॥ ৪.৮.৩ ॥
স যৈ এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণ আযতনৱানিত্যুপাস্ত আযতনৱানস্মিঁল্লোকে ভৱত্যাযতনৱতো হ লোকাঞ্জযতি য এতমেৱং ৱিদ্ৱাংশ্চতুষ্কলং পাদং ব্ৰহ্মণ আযতনৱানিত্যুপাস্তে ॥ ৪.৮.৪ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
প্ৰাপ হাচৰ্যকুলং তমাচৰ্যোঽভ্যুৱাদ সত্যকাম৩ ইতি ভগৱ ইতি হ প্ৰতিশুশ্ৰাৱ ॥ ৪.৯.১ ॥
ব্ৰহ্মৱিদিৱ ৱৈ সোম্য ভাসি কো নু ত্ৱানুশশাসেত্যন্যে মনুষ্যেভ্য ইতি হ প্ৰতিজজ্ঞে ভগৱাংস্ত্ৱেৱ মে কামে ব্ৰূযাত্ ॥ ৪.৯.২ ॥
শ্ৰুতংহ্যেৱ মে ভগৱদ্দৃশেভ্য আচাৰ্যাদ্ধৈৱ ৱিদ্যা ৱিদিতা সাধিষ্ঠং প্ৰাপতীতি তস্মৈ হৈতদেৱোৱাচাত্ৰ হ ন কিংচন ৱীযাযেতি ৱীযাযেতি ॥ ৪.৯.৩ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
উপকোসলো হ ৱৈ কামলাযনঃ সত্যকামে জাবালে ব্ৰহ্মচাৰ্যমুৱাস তস্য হ দ্ৱাদশ ৱাৰ্ষাণ্যগ্নীন্পৰিচচাৰ স হ স্মান্যানন্তেৱাসিনঃ সমাৱৰ্তযংস্তং হ স্মৈৱ ন সমাৱৰ্তযতি ॥ ৪.১০.১ ॥
তং জাযোৱাচ তপ্তো ব্ৰহ্মচাৰী কুশলমগ্নীন্পৰিচচাৰীন্মা ত্ৱাগ্নযঃ পৰিপ্ৰৱোচন্প্ৰব্ৰূহ্যস্মা ইতি তস্মৈ হাপ্ৰোচ্যৈৱ প্ৰৱাসাংচক্ৰে ॥ ৪.১০.২ ॥
স হ ৱ্যাধিনানশিতুং দধ্ৰে তমাচাৰ্যজাযোৱাচ ব্ৰহ্মচাৰিন্নশান কিং নু নাশ্নাসীতি স হোৱাচ বহৱ ইমেঽস্মিন্পুৰুষে কামা নানাত্যযা ৱ্যাধীভিঃ প্ৰতিপূৰ্ণোঽস্মি নাশিষ্যামীতি ॥ ৪.১০.৩ ॥
অথ হাগ্নযঃ সমূদিৰে তপ্তো ব্ৰহ্মচাৰী কুশলং নঃ পৰ্যচাৰীদ্ধন্তাস্মৈ প্ৰব্ৰৱামেতি তস্মৈ হোচুঃ প্ৰাণো ব্ৰহ্ম কং ব্ৰহ্ম খং ব্ৰহ্মেতি ॥ ৪.১০.৪ ॥
স হোৱাচ ৱিজানাম্যহং যত্প্ৰাণো ব্ৰহ্ম কং চ তু খং চ ন ৱিজানামীতি তে হোচুৰ্যদ্ৱাৱ কং তদেৱ খং যদেৱ খং তদেৱ কমিতি প্ৰাণং চ হাস্মৈ তদাকাশং চোচুঃ ॥ ৪.১০.৫ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হৈনং গাৰ্হপত্যোঽনুশশাস পৃথিৱ্যগ্নিৰন্নমাদিত্য ইতি য এষ আদিত্যে পুৰুষো দৃশ্যতে সোঽহমস্মি স এৱাহমস্মীতি ॥ ৪.১১.১ ॥
স য এতমেৱং ৱিদ্ৱানুপাস্তেঽপহতে পাপকৃত্যাং লোকী ভৱতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি নাস্যাৱৰপুৰুষাঃ ক্ষীযন্ত উপ ৱযং তং ভুঞ্জামোঽস্মিংশ্চ লোকেঽমুষ্মিংশ্চ য এতমেৱং ৱিদ্ৱানুপাস্তে ॥ ৪.১১.২ ॥ ॥ ইতি একাদশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হৈনমন্ৱাহাৰ্যপচনোঽনুশশাসাপো দিশো নক্ষত্ৰাণি চন্দ্ৰমা ইতি য এষ চন্দ্ৰমসি পুৰুষো দৃশ্যতে সোঽহমস্মি স এৱাহমস্মীতি ॥ ৪.১২.১ ॥
স য এতমেৱং ৱিদ্ৱানুপাস্তেঽপহতে পাপকৃত্যাং লোকী ভৱতি সৰ্ৱমাযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি নাস্যাৱৰপুৰুষাঃ ক্ষীযন্ত উপ ৱযং তং ভুঞ্জামোঽস্মিংশ্চ লোকেঽমুষ্মিংশ্চ য এতমেৱং ৱিদ্ৱানুপাস্তে ॥ ৪.১২.২ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হৈনমাহৱনীযোঽনুশশাস প্ৰাণ আকাশো দ্যৌৰ্ৱিদ্যুদিতি য এষ ৱিদ্যুতি পুৰুষো দৃশ্যতে সোঽহমস্মি স এৱাহমস্মীতি ॥ ৪.১৩.১ ॥
স য এতমেৱং ৱিদ্ৱানুপাস্তেঽপহতে পাপকৃত্যাং লোকী ভৱতি সৰ্ৱমযুৰেতি জ্যোগ্জীৱতি নাস্যাৱৰপুৰুষাঃ ক্ষীযন্ত উপ ৱযং তং ভুঞ্জামোঽস্মিংশ্চ লোকেঽমুষ্মিংশ্চ য এতমেৱং ৱিদ্ৱানুপাস্তে ॥ ৪.১৩.২ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥
তে হোচুৰুপকোসলৈষা সোম্য তেঽস্মদ্ৱিদ্যাত্মৱিদ্যা চাচাৰ্যস্তু তে গতিং ৱক্তেত্যাজগাম হাস্যাচাৰ্যস্তমাচাৰ্যোঽভ্যুৱাদোপকোসল৩ ইতি ॥ ৪.১৪.১ ॥
ভগৱ ইতি হ প্ৰতিশুশ্ৰাৱ ব্ৰহ্মৱিদ ইৱ সোম্য তে মুখং ভাতি কো নু ত্ৱানুশশাসেতি কো নু মানুশিষ্যাদ্ভো ইতীহাপেৱ নিহ্নুত ইমে নূনমীদৃশা অন্যাদৃশা ইতীহাগ্নীনভ্যূদে কিং নু সোম্য কিল তেঽৱোচন্নিতি ॥ ৪.১৪.২ ॥
ইদমিতি হ প্ৰতিজজ্ঞে লোকান্ৱাৱ কিল সোম্য তেঽৱোচন্নহং তু তে তদ্ৱক্ষ্যামি যথা পুষ্কৰপলাশ আপো ন শ্লিষ্যন্ত এৱমেৱংৱিদি পাপং কৰ্ম ন শ্লিষ্যত ইতি ব্ৰৱীতু মে ভগৱানিতি তস্মৈ হোৱাচ ॥ ৪.১৪.৩ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্দশঃ খণ্ডঃ ॥
য এষোঽক্ষিণি পুৰুষো দৃশ্যত এষ আত্মেতি হোৱাচৈতদমৃতমভযমেতদ্ব্ৰহ্মেতি তদ্যদ্যপ্যস্মিন্সৰ্পিৰ্ৱোদকং ৱা সিঞ্চতি ৱৰ্ত্মনী এৱ গচ্ছতি ॥ ৪.১৫.১ ॥
এতং সংযদ্ৱাম ইত্যাচক্ষত এতং হি সৰ্ৱাণি ৱামান্যভিসংযন্তি সৰ্ৱাণ্যেনং ৱামান্যভিসংযন্তি য এৱং ৱেদ ॥ ৪.১৫.২ ॥
এষ উ এৱ ৱামনীৰেষ হি সৰ্ৱাণি ৱামানি নযতি সৰ্ৱাণি ৱামানি নযতি য এৱং ৱেদ ॥ ৪.১৫.৩ ॥
এষ উ এৱ ভামনীৰেষ হি সৰ্ৱেষু লোকেষু ভাতি সৰ্ৱেষু লোকেষু ভাতি য এৱং ৱেদ ॥ ৪.১৫.৪ ॥
অথ যদু চৈৱাস্মিঞ্ছৱ্যং কুৰ্ৱন্তি যদি চ নাৰ্চিষমেৱাভিসংভৱন্ত্যৰ্চিষোঽহৰহ্ন আপূৰ্যমাণপক্ষমাপূৰ্যমাণপক্ষাদ্যান্ষডুদঙ্ঙেতি মাসাংস্তান্মাসেভ্যঃ সংৱত্সৰং সংৱত্সৰাদাদিত্যমাদিত্যাচ্চন্দ্ৰমসং চন্দ্ৰমসো ৱিদ্যুতং তত্ পুৰুষোঽমানৱঃ স এনান্ব্ৰহ্ম গমযত্যেষ দেৱপথো ব্ৰহ্মপথ এতেন প্ৰতিপদ্যমানা ইমং মানৱমাৱৰ্তং নাৱৰ্তন্তে নাৱৰ্তন্তে ॥ ৪.১৫.৫ ॥ ॥ ইতি পঞ্চদশঃ খণ্ডঃ ॥
এষ হ ৱৈ যজ্ঞো যোঽযং পৱতে এষ হ যন্নিদং সৰ্ৱং পুনাতি যদেষ যন্নিদং সৰ্ৱং পুনাতি তস্মাদেষ এৱ যজ্ঞস্তস্য মনশ্চ ৱাক্চ ৱৰ্তনী ॥ ৪.১৬.১ ॥
তযোৰন্যতৰাং মনসা সংস্কৰোতি ব্ৰহ্মা ৱাচা হোতাধ্ৱৰ্যুৰুদ্গাতান্যতৰাংস যত্ৰৌপাকৃতে প্ৰাতৰনুৱাকে পুৰা পৰিধানীযাযা ব্ৰহ্মা ৱ্যৱদতি ॥ ৪.১৬.২ ॥ অন্যতৰামেৱ ৱৰ্তনীং সংস্কৰোতি হীযতেঽন্যতৰা স যথৈকপাদ্ৱ্ৰজন্ৰথো ৱৈকেন চক্ৰেণ ৱৰ্তমানো ৰিষ্যত্যেৱমস্য যজ্ঞোৰিষ্যতি যজ্ঞং ৰিষ্যন্তং যজমানোঽনুৰিষ্যতি স ইষ্ট্ৱা পাপীযান্ভৱতি ॥ ৪.১৬.৩ ॥
অথ যত্ৰোপাকৃতে প্ৰাতৰনুৱাকে ন পুৰা পৰিধানীযাযা ব্ৰহ্মা ৱ্যৱদত্যুভে এৱ ৱৰ্তনী সংস্কুৰ্ৱন্তি ন হীযতেঽন্যতৰা ॥ ৪.১৬.৪ ॥
স যথোভযপাদ্ৱ্ৰজন্ৰথো ৱোভাভ্যাং চক্ৰাভ্যাং ৱৰ্তমানঃ প্ৰতিতিষ্ঠত্যেৱমস্য যজ্ঞঃ প্ৰতিতিষ্ঠতি যজ্ঞং প্ৰতিতিষ্ঠন্তং যজমানোঽনুপ্ৰতিতিষ্ঠতি স ইষ্ট্ৱা শ্ৰেযান্ভৱতি ॥ ৪.১৬.৫ ॥ ॥ ইতি ষোডশঃ খণ্ডঃ ॥
প্ৰজাপতিৰ্লোকানভ্যতপত্তেষাং তপ্যমানানাং ৰসান্প্ৰাৱৃহদগ্নিং পৃথিৱ্যা ৱাযুমন্তৰিক্ষাতাদিত্যং দিৱঃ ॥ ৪.১৭.১ ॥
স এতাস্তিস্ৰো দেৱতা অভ্যতপত্তাসাং তপ্যমানানাং ৰসান্প্ৰাৱৃহদগ্নেৰৃচো ৱাযোৰ্যজূংষি সামান্যাদিত্যাত্ ॥ ৪.১৭.২ ॥
স এতাং ত্ৰযীং ৱিদ্যামভ্যতপত্তস্যাস্তপ্যমানাযা ৰসান্প্ৰাৱৃহদ্ভূৰিত্যৃগ্ভ্যো ভুৱৰিতি যজুৰ্ভ্যঃ স্ৱৰিতি সামভ্যঃ ॥ ৪.১৭.৩ ॥
তদ্যদৃক্তো ৰিষ্যেদ্ভূঃ স্ৱাহেতি গাৰ্হপত্যে জুহুযাদৃচামেৱ তদ্ৰসেনৰ্চাং ৱীৰ্যেণৰ্চাং যজ্ঞস্য ৱিৰিষ্টং সংদধাতি ॥ ৪.১৭.৪ ॥
স যদি যজুষ্টো ৰিষ্যেদ্ভুৱঃ স্ৱাহেতি দক্ষিণাগ্নৌ জুহুযাদ্যজুষামেৱ তদ্ৰসেন যজুষাং ৱীৰ্যেণ যজুষাং যজ্ঞস্য ৱিৰিষ্টং সংদধাতি ॥ ৪.১৭.৫ ॥
অথ যদি সামতো ৰিষ্যেত্স্ৱঃ স্ৱাহেত্যাহৱনীযে জুহুযাত্সাম্নামেৱ তদ্ৰসেন সাম্নাং ৱীৰ্যেণ সাম্নাং যজ্ঞস্য ৱিৰিষ্টং সংদধাতি ॥ ৪.১৭.৬ ॥
তদ্যথা লৱণেন সুৱৰ্ণং সংদধ্যাত্সুৱৰ্ণেন ৰজতং ৰজতেন ত্ৰপু ত্ৰপুণা সীসং সীসেন লোহং লোহেন দাৰু দাৰু চৰ্মণা ॥ ৪.১৭.৭ ॥
এৱমেষাং লোকানামাসাং দেৱতানামস্যাস্ত্ৰয্যা ৱিদ্যাযা ৱীৰ্যেণ যজ্ঞস্য ৱিৰিষ্টং সংদধাতি ভেষজকৃতো হ ৱা এষ যজ্ঞো যত্ৰৈৱংৱিদ্ব্ৰহ্মা ভৱতি ॥ ৪.১৭.৮ ॥
এষ হ ৱা উদক্প্ৰৱণো যজ্ঞো যত্ৰৈৱংৱিদ্ব্ৰহ্মা ভৱত্যেৱংৱিদং হ ৱা এষা ব্ৰহ্মাণমনুগাথা যতো যত আৱৰ্ততে তত্তদ্গচ্ছতি ॥ ৪.১৭.৯ ॥
মানৱো ব্ৰহ্মৈৱৈক ঋত্ৱিক্কুৰূনশ্ৱাভিৰক্ষত্যেৱংৱিদ্ধ ৱৈ ব্ৰহ্মা যজ্ঞং যজমানং সৰ্ৱাংশ্চৰ্ত্ৱিজোঽভিৰক্ষতি তস্মাদেৱংৱিদমেৱ ব্ৰহ্মাণং কুৰ্ৱীত নানেৱংৱিদং নানেৱংৱিদম্ ॥ ৪.১৭.১০ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থোঽধ্যাযঃ ॥
॥ পঞ্চমোঽধ্যাযঃ ॥ যো হ ৱৈ জ্যেষ্ঠং চ শ্ৰেষ্ঠং চ ৱেদ জ্যেষ্ঠশ্চ হ ৱৈ শ্ৰেষ্ঠশ্চ ভৱতি প্ৰাণো ৱাৱ জ্যেষ্ঠশ্চ শ্ৰেষ্ঠশ্চ ॥ ৫.১.১ ॥
যো হ ৱৈ ৱসিষ্ঠং ৱেদ ৱসিষ্ঠো হ স্ৱানাং ভৱতি ৱাগ্ৱাৱ ৱসিষ্ঠঃ ॥ ৫.১.২ ॥
যো হ ৱৈ প্ৰতিষ্ঠাং ৱেদ প্ৰতি হ তিষ্ঠত্যস্মিংশ্চ লোকেঽমুষ্মিংশ্চ চক্ষুৰ্ৱাৱ প্ৰতিষ্ঠা ॥ ৫.১.৩ ॥
যো হ ৱৈ সম্পদং ৱেদ সংহাস্মৈ কামাঃ পদ্যন্তে দৈৱাশ্চ মানুষাশ্চ শ্ৰোত্ৰং ৱাৱ সম্পত্ ॥ ৫.১.৪ ॥
যো হ ৱা আযতনং ৱেদাযতনং হ স্ৱানাং ভৱতি মনো হ ৱা আযতনম্ ॥ ৫.১.৫ ॥
অথ হ প্ৰাণা অহংশ্ৰেযসি ৱ্যূদিৰেঽহংশ্ৰেযানস্ম্যহং শ্ৰেযানস্মীতি ॥ ৫.১.৬ ॥
তে হ প্ৰাণাঃ প্ৰজাপতিং পিতৰমেত্যোচুৰ্ভগৱন্কো নঃ শ্ৰেষ্ঠ ইতি তান্হোৱাচ যস্মিন্ৱ উত্ক্ৰান্তে শৰীৰং পাপিষ্ঠতৰমিৱ দৃশ্যেত স ৱঃ শ্ৰেষ্ঠ ইতি ॥ ৫.১.৭ ॥
সা হ ৱাগুচ্চক্ৰাম সা সংৱত্সৰং প্ৰোষ্য পৰ্যেত্যোৱাচ কথমশকতৰ্তে মজ্জীৱিতুমিতি যথা কলা অৱদন্তঃ প্ৰাণন্তঃ প্ৰাণেন পশ্যন্তশ্চক্ষুষা শৃণ্ৱন্তঃ শ্ৰোত্ৰেণ ধ্যাযন্তো মনসৈৱমিতি প্ৰৱিৱেশ হ ৱাক্ ॥ ৫.১.৮ ॥
চক্ষুৰ্হোচ্চক্ৰাম তত্সংৱত্সৰং প্ৰোষ্য পৰ্যেত্যোৱাচ কথমশকতৰ্তে মজ্জীৱিতুমিতি যথান্ধা অপশ্যন্তঃ প্ৰাণন্তঃ প্ৰাণেন ৱদন্তো ৱাচা শৃণ্ৱন্তঃ শ্ৰোত্ৰেণ ধ্যাযন্তো মনসৈৱমিতি প্ৰৱিৱেশ হ চক্ষুঃ ॥ ৫.১.৯ ॥
শ্ৰোত্ৰং হোচ্চক্ৰাম তত্সংৱত্সৰং প্ৰোষ্য পৰ্যেত্যোৱাচ কথমশকতৰ্তে মজ্জীৱিতুমিতি যথা বধিৰা অশৃণ্ৱন্তঃ প্ৰাণন্তঃ প্ৰাণেন ৱদন্তো ৱাচা পশ্যন্তশ্চক্ষুষা ধ্যাযন্তো মনসৈৱমিতি প্ৰৱিৱেশ হ শ্ৰোত্ৰম্ ॥ ৫.১.১০ ॥
মনো হোচ্চক্ৰাম তত্সংৱত্সৰং প্ৰোষ্য পৰ্যেত্যোৱাচ কথমশকতৰ্তে মজ্জীৱিতুমিতি যথা বালা অমনসঃ প্ৰাণন্তঃ প্ৰাণেন ৱদন্তো ৱাচা পশ্যন্তশ্চক্ষুষা শৃণ্ৱন্তঃ শ্ৰোত্ৰেণৈৱমিতি প্ৰৱিৱেশ হ মনঃ ॥ ৫.১.১১ ॥
অথ হ প্ৰাণ উচ্চিক্ৰমিষন্স যথা সুহযঃ পড্ৱীশশঙ্কূন্সংখিদেদেৱমিতৰান্প্ৰাণান্সমখিদত্তং হাভিসমেত্যোচুৰ্ভগৱন্নেধি ত্ৱং নঃ শ্ৰেষ্ঠোঽসি মোত্ক্ৰমীৰিতি ॥ ৫.১.১২ ॥
অথ হৈনং ৱাগুৱাচ যদহং ৱসিষ্ঠোঽস্মি ত্ৱং তদ্ৱসিষ্ঠোঽসীত্যথ হৈনং চক্ষুৰুৱাচ যদহং প্ৰতিষ্ঠাস্মি ত্ৱং তত্প্ৰতিষ্ঠাসীতি ॥ ৫.১.১৩ ॥
অথ হৈনংশ্ৰোত্ৰমুৱাচ যদহং সম্পদস্মি ত্ৱং তত্সম্পদসীত্যথ হৈনং মন উৱাচযদহমাযতনমস্মি ত্ৱং তদাযতনমসীতি ॥ ৫.১.১৪ ॥
ন ৱৈ ৱাচো ন চক্ষূংষি ন শ্ৰোত্ৰাণি ন মনাংসীত্যাচক্ষতে প্ৰাণা ইত্যেৱাচক্ষতে প্ৰাণো হ্যেৱৈতানি সৰ্ৱাণি ভৱতি ॥ ৫.১.১৫ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
স হোৱাচ কিং মেঽন্নং ভৱিষ্যতীতি যত্কিংচিদিদমা শ্ৱভ্য আ শকুনিভ্য ইতি হোচুস্তদ্ৱা এতদনস্যান্নমনো হ ৱৈ নাম প্ৰত্যক্ষং ন হ ৱা এৱংৱিদি কিংচনানন্নং ভৱতীতি ॥ ৫.২.১ ॥
স হোৱাচ কিং মে ৱাসো ভৱিষ্যতীত্যাপ ইতি হোচুস্তস্মাদ্ৱা এতদশিষ্যন্তঃ পুৰস্তাচ্চোপৰিষ্টাচ্চাদ্ভিঃ পৰিদধতি লম্ভুকো হ ৱাসো ভৱত্যনগ্নো হ ভৱতি ॥ ৫.২.২ ॥
তদ্ধৈতত্সত্যকামো জাবালো গোশ্ৰুতযে ৱৈযাঘ্ৰপদ্যাযোক্ত্ৱোৱাচ যদ্যপ্যেনচ্ছুষ্কায স্থাণৱে ব্ৰূযাজ্জাযেৰন্নেৱাস্মিঞ্ছাখাঃ প্ৰৰোহেযুঃ পলাশানীতি ॥ ৫.২.৩ ॥
অথ যদি মহজ্জিগমিষেদমাৱাস্যাযাং দীক্ষিত্ৱা পৌৰ্ণমাস্যাং ৰাত্ৰৌ সৰ্ৱৌষধস্য মন্থং দধিমধুনোৰুপমথ্য জ্যেষ্ঠায শ্ৰেষ্ঠায স্ৱাহেত্যগ্নাৱাজ্যস্য হুত্ৱা মন্থে সম্পাতমৱনযেত্ ॥ ৫.২.৪ ॥
ৱসিষ্ঠায স্ৱাহেত্যগ্নাৱাজ্যস্য হুত্ৱা মন্থে সম্পাতমৱনযেত্প্ৰতিষ্ঠাযৈ স্ৱাহেত্যগ্নাৱাজ্যস্য হুত্ৱা মন্থে সম্পাতমৱনযেত্সম্পদে স্ৱাহেত্যগ্নাৱাজ্যস্য হুত্ৱা মন্থে সম্পাতমৱনযেদাযতনায স্ৱাহেত্যগ্নাৱাজ্যস্য হুত্ৱা মন্থে সম্পাতমৱনযেত্ ॥ ৫.২.৫ ॥
অথ প্ৰতিসৃপ্যাঞ্জলৌ মন্থমাধায জপত্যমো নামাস্যমা হি তে সৰ্ৱমিদং স হি জ্যেষ্ঠঃ শ্ৰেষ্ঠো ৰাজাধিপতিঃ স মা জ্যৈষ্ঠ্যং শ্ৰৈষ্ঠ্যং ৰাজ্যমাধিপত্যং গমযত্ৱহমেৱেদং সৰ্ৱমসানীতি ॥ ৫.২.৬ ॥
অথ খল্ৱেতযৰ্চা পচ্ছ আচামতি তত্সৱিতুৰ্ৱৃণীমহ ইত্যাচামতি ৱযং দেৱস্য ভোজনমিত্যাচামতি শ্ৰেষ্ঠং সৰ্ৱধাতমমিত্যাচামতি তুৰং ভগস্য ধীমহীতি সৰ্ৱং পিবতি নিৰ্ণিজ্য কংসং চমসং ৱা পশ্চাদগ্নেঃ সংৱিশতি চৰ্মণি ৱা স্থণ্ডিলে ৱা ৱাচংযমোঽপ্ৰসাহঃ স যদি স্ত্ৰিযং পশ্যেত্সমৃদ্ধং কৰ্মেতি ৱিদ্যাত্ ॥ ৫.২.৭ ॥
তদেষ শ্লোকো যদা কৰ্মসু কাম্যেষু স্ত্ৰিযং স্ৱপ্নেষু পশ্যন্তি সমৃদ্ধিং তত্ৰ জানীযাত্তস্মিন্স্ৱপ্ননিদৰ্শনে তস্মিন্স্ৱপ্ননিদৰ্শনে ॥ ৫.২.৮ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
শ্ৱেতকেতুৰ্হাৰুণেযঃ পঞ্চালানাং সমিতিমেযায তং হ প্ৰৱাহণো জৈৱলিৰুৱাচ কুমাৰানু ত্ৱাশিষত্পিতেত্যনু হি ভগৱ ইতি ॥ ৫.৩.১ ॥
ৱেত্থ যদিতোঽধি প্ৰজাঃ প্ৰযন্তীতি ন ভগৱ ইতি ৱেত্থ যথা পুনৰাৱৰ্তন্ত৩ ইতি ন ভগৱ ইতি ৱেত্থ পথোৰ্দেৱযানস্য পিতৃযাণস্য চ ৱ্যাৱৰ্তনা৩ ইতি ন ভগৱ ইতি ॥ ৫.৩.২ ॥
ৱেত্থ যথাসৌ লোকো ন সম্পূৰ্যত৩ ইতি ন ভগৱ ইতি ৱেত্থ যথা পঞ্চম্যামাহুতাৱাপঃ পুৰুষৱচসো ভৱন্তীতি নৈৱ ভগৱ ইতি ॥ ৫.৩.৩ ॥
অথানু কিমনুশিষ্ঠোঽৱোচথা যো হীমানি ন ৱিদ্যাত্কথং সোঽনুশিষ্টো ব্ৰুৱীতেতি স হাযস্তঃ পিতুৰৰ্ধমেযায তং হোৱাচাননুশিষ্য ৱাৱ কিল মা ভগৱানব্ৰৱীদনু ত্ৱাশিষমিতি ॥ ৫.৩.৪ ॥
পঞ্চ মা ৰাজন্যবন্ধুঃ প্ৰশ্নানপ্ৰাক্ষীত্তেষাং নৈকংচনাশকং ৱিৱক্তুমিতি স হোৱাচ যথা মা ত্ৱং তদৈতানৱদো যথাহমেষাং নৈকংচন ৱেদ যদ্যহমিমানৱেদিষ্যং কথং তে নাৱক্ষ্যমিতি ॥ ৫.৩.৫ ॥
স হ গৌতমো ৰাজ্ঞোঽৰ্ধমেযায তস্মৈ হ প্ৰাপ্তাযাৰ্হাং চকাৰ স হ প্ৰাতঃ সভাগ উদেযায তং হোৱাচ মানুষস্য ভগৱন্গৌতম ৱিত্তস্য ৱৰং ৱৃণীথা ইতি স হোৱাচ তৱৈৱ ৰাজন্মানুষং ৱিত্তং যামেৱ কুমাৰস্যান্তে ৱাচমভাষথাস্তামেৱ মে ব্ৰূহীতি স হ কৃচ্ছ্ৰী বভূৱ ॥ ৫.৩.৬ ॥
তং হ চিৰং ৱসেত্যাজ্ঞাপযাংচকাৰ তং হোৱাচ যথা মা ত্ৱং গৌতমাৱদো যথেযং ন প্ৰাক্ত্ৱত্তঃ পুৰা ৱিদ্যা ব্ৰাহ্মণান্গচ্ছতি তস্মাদু সৰ্ৱেষু লোকেষু ক্ষত্ৰস্যৈৱ প্ৰশাসনমভূদিতি তস্মৈ হোৱাচ ॥ ৫.৩.৭ ॥
ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥ অসৌ ৱাৱ লোকো গৌতমাগ্নিস্তস্যাদিত্য এৱ সমিদ্ৰশ্মযো ধূমোঽহৰৰ্চিশ্চন্দ্ৰমা অঙ্গাৰা নক্ষত্ৰাণি ৱিস্ফুলিঙ্গাঃ ॥ ৫.৪.১ ॥
তস্মিন্নেতস্মিন্নগ্নৌ দেৱাঃ শ্ৰদ্ধাং জুহ্ৱতি তস্যা অহুতেঃ সোমো ৰাজা সংভৱতি ॥ ৫.৪.২ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
পৰ্জন্যো ৱাৱ গৌতমাগ্নিস্তস্য ৱাযুৰেৱ সমিদভ্ৰং ধূমো ৱিদ্যুদৰ্চিৰশনিৰঙ্গাৰাহ্ৰাদনযো ৱিস্ফুলিঙ্গাঃ ॥ ৫.৫.১ ॥
তস্মিন্নেতস্মিন্নগ্নৌ দেৱাঃ সোমং ৰাজানং জুহ্ৱতি তস্যা আহুতেৰ্ৱৰ্ষং সংভৱতি ॥ ৫.৫.২ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
পৃথিৱী ৱাৱ গৌতমাগ্নিস্তস্যাঃ সংৱত্সৰ এৱ সমিদাকাশো ধূমো ৰাত্ৰিৰৰ্চিৰ্দিশোঽঙ্গাৰা অৱান্তৰদিশো ৱিস্ফুলিঙ্গাঃ ॥ ৫.৬.১ ॥
তস্মিন্নেতস্মিন্নগ্নৌ দেৱা ৱৰ্ষং জুহ্ৱতি তস্যা আহুতেৰন্নং সংভৱতি ॥ ৫.৬.২ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
পুৰুষো ৱাৱ গৌতমাগ্নিস্তস্য ৱাগেৱ সমিত্প্ৰাণো ধূমো জিহ্ৱাৰ্চিশ্চক্ষুৰঙ্গাৰাঃ শ্ৰোত্ৰং ৱিস্ফুলিঙ্গাঃ ॥ ৫.৭.১ ॥
তস্মিন্নেতস্মিন্নগ্নৌ দেৱা অন্নং জুহ্ৱতি তস্যা আহুতে ৰেতঃ সম্ভৱতি ॥ ৫.৭.২ ॥ ॥ ইতি সপতমঃ খণ্ডঃ ॥
যোষা ৱাৱ গৌতমাগ্নিস্তস্যা উপস্থ এৱ সমিদ্যদুপমন্ত্ৰযতে স ধূমো যোনিৰৰ্চিৰ্যদন্তঃ কৰোতি তেঽঙ্গাৰা অভিনন্দা ৱিস্ফুলিঙ্গাঃ ॥ ৫.৮.১ ॥ তস্মিন্নেতস্মিন্নগ্নৌ দেৱা ৰেতো জুহ্ৱতি তস্যা আহুতেৰ্গৰ্ভঃ সংভৱতি ॥ ৫.৮.২ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
ইতি তু পঞ্চম্যামাহুতাৱাপঃ পুৰুষৱচসো ভৱন্তীতি স উল্বাৱৃতো গৰ্ভো দশ ৱা নৱ ৱা মাসানন্তঃ শযিত্ৱা যাৱদ্ৱাথ জাযতে ॥ ৫.৯.১ ॥
স জাতো যাৱদাযুষং জীৱতি তং প্ৰেতং দিষ্টমিতোঽগ্নয এৱ হৰন্তি যত এৱেতো যতঃ সংভূতো ভৱতি ॥ ৫.৯.২ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
তদ্য ইত্থং ৱিদুঃ। যে চেমেঽৰণ্যে শ্ৰদ্ধা তপ ইত্যুপাসতে তেঽৰ্চিষমভিসংভৱন্ত্যৰ্চিষোঽহৰহ্ন আপূৰ্যমাণপক্ষমাপূৰ্যমাণপক্ষাদ্যান্ষডুদঙ্ঙেতি মাসাংস্তান্ ॥ ৫.১০.১ ॥ মাসেভ্যঃ সংৱত্সৰং সংৱত্সৰাদাদিত্যমাদিত্যাচ্চন্দ্ৰমসং চন্দ্ৰমসো ৱিদ্যুতং তত্পুৰুষোঽমানৱঃ স এনান্ব্ৰহ্ম গমযত্যেষ দেৱযানঃ পন্থা ইতি ॥ ৫.১০.২ ॥
অথ য ইমে গ্ৰাম ইষ্টাপূৰ্তে দত্তমিত্যুপাসতে তে ধূমমভিসংভৱন্তি ধূমাদ্ৰাত্ৰিং ৰাত্ৰেৰপৰপক্ষমপৰপক্ষাদ্যান্ষড্দক্ষিণৈতি মাসাংস্তান্নৈতে সংৱত্সৰমভিপ্ৰাপ্নুৱন্তি ॥ ৫.১০.৩ ॥
মাসেভ্যঃ পিতৃলোকং পিতৃলোকাদাকাশমাকাশাচ্চন্দ্ৰমসমেষ সোমো ৰাজা তদ্দেৱানামন্নং তং দেৱা ভক্ষযন্তি ॥ ৫.১০.৪ ॥
তস্মিন্যৱাত্সম্পাতমুষিত্ৱাথৈতমেৱাধ্ৱানং পুনৰ্নিৱৰ্তন্তে যথেতমাকাশমাকাশাদ্ৱাযুং ৱাযুৰ্ভূত্ৱা ধূমো ভৱতি ধূমো ভূত্ৱাভ্ৰং ভৱতি ॥ ৫.১০.৫ ॥
অভ্ৰং ভূত্ৱা মেঘো ভৱতি মেঘো ভূত্ৱা প্ৰৱৰ্ষতি ত ইহ ৱ্ৰীহিযৱা ওষধিৱনস্পতযস্তিলমাষা ইতি জাযন্তেঽতো ৱৈ খলু দুৰ্নিষ্প্ৰপতৰং যো যো হ্যন্নমত্তি যো ৰেতঃ সিঞ্চতি তদ্ভূয এৱ ভৱতি ॥ ৫.১০.৬ ॥
তদ্য ইহ ৰমণীযচৰণা অভ্যাশো হ যত্তে ৰমণীযাং যোনিমাপদ্যেৰন্ব্ৰাহ্মণযোনিং ৱা ক্ষত্ৰিযযোনিং ৱা ৱৈশ্যযোনিং ৱাথ য ইহ কপূযচৰণা অভ্যাশো হ যত্তে কপূযাং যোনিমাপদ্যেৰঞ্শ্ৱযোনিং ৱা সূকৰযোনিং ৱা চণ্ডালযোনিং ৱা ॥ ৫.১০.৭ ॥
অথৈতযোঃ পথোৰ্ন কতৰেণচন তানীমানি ক্ষুদ্ৰাণ্যসকৃদাৱৰ্তীনি ভূতানি ভৱন্তি জাযস্ৱ ম্ৰিযস্ৱেত্যেতত্তৃতীযংস্থানং তেনাসৌ লোকো ন সম্পূৰ্যতে তস্মাজ্জুগুপ্সেত তদেষ শ্লোকঃ ॥ ৫.১০.৮ ॥
স্তেনো হিৰণ্যস্য সুৰাং পিবংশ্চ গুৰোস্তল্পমাৱসন্ব্ৰহ্মহা চৈতে পতন্তি চত্ৱাৰঃ পঞ্চমশ্চাচৰংস্তৈৰিতি ॥ ৫.১০.৯ ॥
অথ হ য এতানেৱং পঞ্চাগ্নীন্ৱেদ ন সহ তৈৰপ্যাচৰন্পাপ্মনা লিপ্যতে শুদ্ধঃ পূতঃ পুণ্যলোকো ভৱতি য এৱং ৱেদ য এৱং ৱেদ ॥ ৫.১০.১০ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
প্ৰাচীনশাল ঔপমন্যৱঃ সত্যযজ্ঞঃ পৌলুষিৰিন্দ্ৰদ্যুম্নো ভাল্লৱেযো জনঃ শাৰ্কৰাক্ষ্যো বুডিল আশ্ৱতৰাশ্ৱিস্তে হৈতে মহাশালা মহাশ্ৰোত্ৰিযাঃ সমেত্য মীমাংসাং চক্ৰুঃ কো ন আত্মা কিং ব্ৰহ্মেতি ॥ ৫.১১.১ ॥
তে হ সম্পাদযাংচক্ৰুৰুদ্দালকো ৱৈ ভগৱন্তোঽযমাৰুণিঃ সম্প্ৰতীমমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমধ্যেতি তং হন্তাভ্যাগচ্ছামেতি তং হাভ্যাজগ্মুঃ ॥ ৫.১১.২ ॥
স হ সম্পাদযাংচকাৰ প্ৰক্ষ্যন্তি মামিমে মহাশালা মহাশ্ৰোত্ৰিযাস্তেভ্যো ন সৰ্ৱমিৱ প্ৰতিপত্স্যে হন্তাহমন্যমভ্যনুশাসানীতি ॥ ৫.১১.৩ ॥
তান্হোৱাচাশ্ৱপতিৰ্ৱৈ ভগৱন্তোঽযং কৈকেযঃ সম্প্ৰতীমমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমধ্যেতি তংহন্তাভ্যাগচ্ছামেতি তংহাভ্যাজগ্মুঃ ॥ ৫.১১.৪ ॥
তেভ্যো হ প্ৰাপ্তেভ্যঃ পৃথগৰ্হাণি কাৰযাংচকাৰ স হ প্ৰাতঃ সংজিহান উৱাচন মে স্তেনো জনপদে ন কৰ্দৰ্যো ন মদ্যপো নানাহিতাগ্নিৰ্নাৱিদ্ৱান্ন স্ৱৈৰী স্ৱৈৰিণী কুতো যক্ষ্যমাণো ৱৈ ভগৱন্তোঽহমস্মি যাৱদেকৈকস্মা ঋত্ৱিজে ধনং দাস্যামি তাৱদ্ভগৱদ্ভ্যো দাস্যামি ৱসন্তু ভগৱন্ত ইতি ॥ ৫.১১.৫ ॥
তে হোচুৰ্যেন হৈৱাৰ্থেন পুৰুষশ্চৰেত্তংহৈৱ ৱদেদাত্মানমেৱেমং ৱৈশ্ৱানৰং সম্প্ৰত্যধ্যেষি তমেৱ নো ব্ৰূহীতি ॥ ৫.১১.৬ ॥
তান্হোৱাচ প্ৰাতৰ্ৱঃ প্ৰতিৱক্তাস্মীতি তে হ সমিত্পাণযঃ পূৰ্ৱাহ্ণে প্ৰতিচক্ৰমিৰে তান্হানুপনীযৈৱৈতদুৱাচ ॥ ৫.১১.৭ ॥ ॥ ইতি একাদশঃ খণ্ডঃ ॥
ঔপমন্যৱ কং ত্ৱমাত্মানমুপাস্স ইতি দিৱমেৱ ভগৱো ৰাজন্নিতি হোৱাচৈষ ৱৈ সুতেজা আত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যং ত্ৱমাত্মানমুপাস্সে তস্মাত্তৱ সুতং প্ৰসুতমাসুতং কুলে দৃশ্যতে ॥ ৫.১২.১ ॥
অত্স্যন্নং পশ্যসি প্ৰিযমত্ত্যন্নং পশ্যতি প্ৰিযং ভৱত্যস্য ব্ৰহ্মৱৰ্চসং কুলে য এতমেৱমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমুপাস্তে মূধা ত্ৱেষ আত্মন ইতি হোৱাচ মূৰ্ধা তে ৱ্যপতিষ্যদ্যন্মাং নাগমিষ্য ইতি ॥ ৫.১২.২ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হোৱাচ সত্যযজ্ঞং পৌলুষিং প্ৰাচীনযোগ্য কং ত্ৱমাত্মানমুপাস্স ইত্যাদিত্যমেৱ ভগৱো ৰাজন্নিতি হোৱাচৈষ ৱৈ ৱিশ্ৱৰূপ আত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যং ত্ৱমাত্মানমুপাস্সে তস্মাত্তৱ বহু ৱিশ্ৱৰূপং কুলে দৃশ্যতে ॥ ৫.১৩.১ ॥
প্ৰৱৃত্তোঽশ্ৱতৰীৰথো দাসীনিষ্কোঽত্স্যন্নং পশ্যসি প্ৰিযমত্ত্যন্নং পশ্যতি প্ৰিযং ভৱত্যস্য ব্ৰহ্মৱৰ্চসং কুলে য এতমেৱমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমুপাস্তে চক্ষুষেতদাত্মন ইতি হোৱাচান্ধোঽভৱিষ্যো যন্মাং নাগমিষ্য ইতি ॥ ৫.১৩.২ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হোৱাচেন্দ্ৰদ্যুম্নং ভাল্লৱেযং ৱৈযাঘ্ৰপদ্য কং ত্ৱমাত্মানমুপাস্স ইতি ৱাযুমেৱ ভগৱো ৰাজন্নিতি হোৱাচৈষ ৱৈ পৃথগ্ৱৰ্ত্মাত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যং ত্ৱমাত্মানমুপাস্সে তস্মাত্ত্ৱাং পৃথগ্বলয আযন্তি পৃথগ্ৰথশ্ৰেণযোঽনুযন্তি ॥ ৫.১৪.১ ॥
অত্স্যন্নং পশ্যসি প্ৰিযমত্ত্যন্নং পশ্যতি প্ৰিযং ভৱত্যস্য ব্ৰহ্মৱৰ্চসং কুলে য এতমেৱমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমুপাস্তে প্ৰাণস্ত্ৱেষ আত্মন ইতি হোৱাচ প্ৰাণস্ত উদক্ৰমিষ্যদ্যন্মাং নাগমিষ্য ইতি ॥ ৫.১৪.২ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্দশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হোৱাচ জনংশাৰ্কৰাক্ষ্য কং ত্ৱমাত্মানমুপাস্স ইত্যাকাশমেৱ ভগৱো ৰাজন্নিতি হোৱাচৈষ ৱৈ বহুল আত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যং ত্ৱমাত্মানমুপস্সে তস্মাত্ত্ৱং বহুলোঽসি প্ৰজযা চ ধনেন চ ॥ ৫.১৫.১ ॥
অত্স্যন্নং পশ্যসি প্ৰিযমত্ত্যন্নং পশ্যতি প্ৰিযং ভৱত্যস্য ব্ৰহ্মৱৰ্চসং কুলে য এতমেৱমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমুপাস্তে সংদেহস্ত্ৱেষ আত্মন ইতি হোৱাচ সংদেহস্তে ৱ্যশীৰ্যদ্যন্মাং নাগমিষ্য ইতি ॥ ৫.১৫.২ ॥ ॥ ইতি পঞ্চদশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হোৱাচ বুডিলমাশ্ৱতৰাশ্ৱিং ৱৈযাঘ্ৰপদ্য কং ত্ৱমাত্মানমুপাস্স ইত্যপ এৱ ভগৱো ৰাজন্নিতি হোৱাচৈষ ৱৈ ৰযিৰাত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যং ত্ৱমাত্মানমুপাস্সে তস্মাত্ত্ৱংৰযিমান্পুষ্টিমানসি ॥ ৫.১৬.১ ॥
অত্স্যন্নং পশ্যসি প্ৰিযমত্ত্যন্নং পশ্যতি প্ৰিযং ভৱত্যস্য ব্ৰহ্মৱৰ্চসং কুলে য এতমেৱমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমুপাস্তে বস্তিস্ত্ৱেষ আত্মন ইতি হোৱাচ বস্তিস্তে ৱ্যভেত্স্যদ্যন্মাং নাগমিষ্য ইতি ॥ ৫.১৬.২ ॥ ॥ ইতি ষোডশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হোৱাচোদ্দালকমাৰুণিং গৌতম কং ত্ৱমাত্মানমুপস্স ইতি পৃথিৱীমেৱ ভগৱো ৰাজন্নিতি হোৱাচৈষ ৱৈ প্ৰতিষ্ঠাত্মা ৱৈশ্ৱানৰো যং ত্ৱমাত্মানমুপাস্সে তস্মাত্ত্ৱং প্ৰতিষ্ঠিতোঽসি প্ৰজযা চ পশুভিশ্চ ॥ ৫.১৭.১ ॥
অত্স্যন্নং পশ্যসি প্ৰিযমত্ত্যন্নং পশ্যতি প্ৰিযং ভৱত্যস্য ব্ৰহ্মৱৰ্চসং কুলে য এতমেৱমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমুপাস্তে পাদৌ ত্ৱেতাৱাত্মন ইতি হোৱাচ পাদৌ তে ৱ্যম্লাস্যেতাং যন্মাং নাগমিষ্য ইতি ॥ ৫.১৭.২ ॥ ॥ ইতি সপ্তদশঃ খণ্ডঃ ॥
তান্হোৱাচৈতে ৱৈ খলু যূযং পৃথগিৱেমমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰং ৱিদ্ৱাংসোঽন্নমত্থ যস্ত্ৱেতমেৱং প্ৰাদেশমাত্ৰমভিৱিমানমাত্মানং ৱৈশ্ৱানৰমুপাস্তে স সৰ্ৱেষু লোকেষু সৰ্ৱেষু ভূতেষু সৰ্ৱেষ্ৱাত্মস্ৱন্নমত্তি ॥ ৫.১৮.১ ॥
তস্য হ ৱা এতস্যাত্মনো ৱৈশ্ৱানৰস্য মূৰ্ধৈৱ সুতেজাশ্চক্ষুৰ্ৱিশ্ৱৰূপঃ প্ৰাণঃ পৃথগ্ৱৰ্ত্মাত্মা সংদেহো বহুলো বস্তিৰেৱ ৰযিঃ পৃথিৱ্যেৱ পাদাৱুৰ এৱ ৱেদিৰ্লোমানি বৰ্হিৰ্হৃদযং গাৰ্হপত্যো মনোঽন্ৱাহাৰ্যপচন আস্যমাহৱনীযঃ ॥ ৫.১৮.২ ॥ ॥ ইতি অষ্টাদশঃ খণ্ডঃ ॥
তদ্যদ্ভক্তং প্ৰথমমাগচ্ছেত্তদ্ধোমীযং স যাং প্ৰথমামাহুতিং জুহুযাত্তাং জুহুযাত্প্ৰাণায স্ৱাহেতি প্ৰাণস্তৃপ্যতি ॥ ৫.১৯.১ ॥
প্ৰাণে তৃপ্যতি চক্ষুস্তৃপ্যতি চক্ষুষি তৃপ্যত্যাদিত্যস্তৃপ্যত্যাদিত্যে তৃপ্যতি দ্যৌস্তৃপ্যতি দিৱি তৃপ্যন্ত্যাং যত্কিংচ দ্যৌশ্চাদিত্যশ্চাধিতিষ্ঠতস্তত্তৃপ্যতি তস্যানুতৃপ্তিং তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰন্নাদ্যেন তেজসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেনেতি ॥ ৫.১৯.২ ॥ ॥ ইতি একোনৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যাং দ্ৱিতীযাং জুহুযাত্তাং জুহুযাদ্ৱ্যানায স্ৱাহেতি ৱ্যানস্তৃপ্যতি ॥ ৫.২০.১ ॥
ৱ্যানে তৃপ্যতি শ্ৰোত্ৰং তৃপ্যতি শ্ৰোত্ৰে তৃপ্যতি চন্দ্ৰমাস্তৃপ্যতি চন্দ্ৰমসি তৃপ্যতি দিশস্তৃপ্যন্তি দিক্ষু তৃপ্যন্তীষু যত্কিংচ দিশশ্চ চন্দ্ৰমাশ্চাধিতিষ্ঠন্তি তত্তৃপ্যতি তস্যানু তৃপ্তিং তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰন্নাদ্যেন তেজসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেনেতি ॥ ৫.২০.২ ॥ ॥ ইতি ৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যাং তৃতীযাং জুহুযাত্তাং জুহুযাদপানায স্ৱাহেত্যপানস্তৃপ্যতি ॥ ৫.২১.১ ॥
অপানে তৃপ্যতি ৱাক্তৃপ্যতি ৱাচি তৃপ্যন্ত্যামগ্নিস্তৃপ্যত্যগ্নৌ তৃপ্যতি পৃথিৱী তৃপ্যতি পৃথিৱ্যাং তৃপ্যন্ত্যাং যত্কিংচ পৃথিৱী চাগ্নিশ্চাধিতিষ্ঠতস্তত্তৃপ্যতি তস্যানু তৃপ্তিং তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰন্নাদ্যেন তেজসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেনেতি ॥ ৫.২১.২ ॥ ॥ ইতি একৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যাং চতুৰ্থীং জুহুযাত্তাং জুহুযাত্সমানায স্ৱাহেতি সমানস্তৃপ্যতি ॥ ৫.২২.১ ॥
সমানে তৃপ্যতি মনস্তৃপ্যতি মনসি তৃপ্যতি পৰ্জন্যস্তৃপ্যতি পৰ্জন্যে তৃপ্যতি ৱিদ্যুত্তৃপ্যতি ৱিদ্যুতি তৃপ্যন্ত্যাং যত্কিংচ ৱিদ্যুচ্চ পৰ্জন্যশ্চাধিতিষ্ঠতস্তত্তৃপ্যতি তস্যানু তৃপ্তিং তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰন্নাদ্যেন তেজসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেনেতি ॥ ৫.২২.২ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যাং পঞ্চমীং জুহুযাত্তাং জুহুযাদুদানায স্ৱাহেত্যুদানস্তৃপ্যতি ॥ ৫.২৩.১ ॥
উদানে তৃপ্যতি ত্ৱক্তৃপ্যতি ত্ৱচি তৃপ্যন্ত্যাং ৱাযুস্তৃপ্যতি ৱাযৌ তৃপ্যত্যাকাশস্তৃপ্যত্যাকাশে তৃপ্যতি যত্কিংচ ৱাযুশ্চাকাশশ্চাধিতিষ্ঠতস্তত্তৃপ্যতি তস্যানু তৃপ্তিং তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰন্নাদ্যেন তেজসা ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ॥ ৫.২৩.২ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
স য ইদমৱিদ্ৱাগ্নিহোত্ৰং জুহোতি যথাঙ্গাৰানপোহ্য ভস্মনি জুহুযাত্তাদৃক্তত্স্যাত্ ॥ ৫.২৪.১ ॥
অথ য এতদেৱং ৱিদ্ৱানগ্নিহোত্ৰং জুহোতি তস্য সৰ্ৱেষু লোকেষু সৰ্ৱেষু ভূতেষু সৰ্ৱেষ্ৱাত্মসু হুতং ভৱতি ॥ ৫.২৪.২ ॥
তদ্যথেষীকাতূলমগ্নৌ প্ৰোতং প্ৰদূযেতৈৱংহাস্য সৰ্ৱে পাপ্মানঃ প্ৰদূযন্তে য এতদেৱং ৱিদ্ৱানগ্নিহোত্ৰং জুহোতি ॥ ৫.২৪.৩ ॥
তস্মাদু হৈৱংৱিদ্যদ্যপি চণ্ডালাযোচ্ছিষ্টং প্ৰযচ্ছেদাত্মনি হৈৱাস্য তদ্ৱৈশ্ৱানৰে হুতং স্যাদিতি তদেষ শ্লোকঃ ॥ ৫.২৪.৪ ॥
যথেহ ক্ষুধিতা বালা মাতৰং পৰ্যুপাসত এৱং সৰ্ৱাণি ভূতান্যগ্নিহোত্ৰমুপাসত ইত্যগ্নিহোত্ৰমুপাসত ইতি ॥ ৫.২৪.৫ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্ৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমোঽধ্যাযঃ ॥
॥ ষষ্ঠোঽধ্যাযঃ ॥ শ্ৱেতকেতুৰ্হাৰুণেয আস তং হ পিতোৱাচ শ্ৱেতকেতো ৱস ব্ৰহ্মচৰ্যং ন ৱৈ সোম্যাস্মত্কুলীনোঽননূচ্য ব্ৰহ্মবন্ধুৰিৱ ভৱতীতি ॥ ৬.১.১ ॥
স হ দ্ৱাদশৱৰ্ষ উপেত্য চতুৰ্ৱিংশতিৱৰ্ষঃ সৰ্ৱান্ৱেদানধীত্য মহামনা অনূচানমানী স্তব্ধ এযায তংহ পিতোৱাচ ॥ ৬.১.২ ॥
শ্ৱেতকেতো যন্নু সোম্যেদং মহামনা অনূচানমানী স্তব্ধোঽস্যুত তমাদেশমপ্ৰাক্ষ্যঃ যেনাশ্ৰুতং শ্ৰুতং ভৱত্যমতং মতমৱিজ্ঞাতং ৱিজ্ঞাতমিতি কথং নু ভগৱঃ স আদেশো ভৱতীতি ॥ ৬.১.৩ ॥
যথা সোম্যৈকেন মৃত্পিণ্ডেন সৰ্ৱং মৃন্মযং ৱিজ্ঞাতং স্যাদ্ৱাচাৰম্ভণং ৱিকাৰো নামধেযং মৃত্তিকেত্যেৱ সত্যম্ ॥ ৬.১.৪ ॥
যথা সোম্যৈকেন লোহমণিনা সৰ্ৱং লোহমযং ৱিজ্ঞাতং স্যাদ্ৱাচাৰম্ভণং ৱিকাৰো নামধেযং লোহমিত্যেৱ সত্যম্ ॥ ৬.১.৫ ॥
যথা সোম্যিকেন নখনিকৃন্তনেন সৰ্ৱং কাৰ্ষ্ণাযসং ৱিজ্ঞাতং স্যাদ্ৱাচাৰম্ভণং ৱিকাৰো নামধেযং কৃষ্ণাযসমিত্যেৱ সত্যমেৱংসোম্য স আদেশো ভৱতীতি ॥ ৬.১.৬ ॥
ন ৱৈ নূনং ভগৱন্তস্ত এতদৱেদিষুৰ্যদ্ধ্যেতদৱেদিষ্যন্কথং মে নাৱক্ষ্যন্নিতি ভগৱাংস্ত্ৱেৱ মে তদ্ব্ৰৱীত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.১.৭ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
সদেৱ সোম্যেদমগ্ৰ আসীদেকমেৱাদ্ৱিতীযম্ । তদ্ধৈক আহুৰসদেৱেদমগ্ৰ আসীদেকমেৱাদ্ৱিতীযং তস্মাদসতঃ সজ্জাযত ॥ ৬.২.১ ॥
কুতস্তু খলু সোম্যৈৱংস্যাদিতি হোৱাচ কথমসতঃ সজ্জাযেতেতি। সত্ত্ৱেৱ সোম্যেদমগ্ৰ আসীদেকমেৱাদ্ৱিতীযম্ ॥ ৬.২.২ ॥
তদৈক্ষত বহু স্যাং প্ৰজাযেযেতি তত্তেজোঽসৃজত তত্তেজ ঐক্ষত বহু স্যাং প্ৰজাযেযেতি তদপোঽসৃজত । তস্মাদ্যত্ৰ ক্ৱচ শোচতি স্ৱেদতে ৱা পুৰুষস্তেজস এৱ তদধ্যাপো জাযন্তে ॥ ৬.২.৩ ॥
তা আপ ঐক্ষন্ত বহ্ৱ্যঃ স্যাম প্ৰজাযেমহীতি তা অন্নমসৃজন্ত তস্মাদ্যত্ৰ ক্ৱ চ ৱৰ্ষতি তদেৱ ভূযিষ্ঠমন্নং ভৱত্যদ্ভ্য এৱ তদধ্যন্নাদ্যং জাযতে ॥ ৬.২.৪ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
তেষাং খল্ৱেষাং ভূতানাং ত্ৰীণ্যেৱ বীজানি ভৱন্ত্যাণ্ডজং জীৱজমুদ্ভিজ্জমিতি ॥ ৬.৩.১ ॥
সেযং দেৱতৈক্ষত হন্তাহমিমাস্তিস্ৰো দেৱতা অনেন জীৱেনাত্মনানুপ্ৰৱিশ্য নামৰূপে ৱ্যাকৰৱাণীতি ॥ ৬.৩.২ ॥
তাসাং ত্ৰিৱৃতং ত্ৰিৱৃতমেকৈকাং কৰৱাণীতি সেযং দেৱতেমাস্তিস্ৰো দেৱতা অনেনৈৱ জীৱেনাত্মনানুপ্ৰৱিশ্য নামৰূপে ৱ্যাকৰোত্ ॥ ৬.৩.৩ ॥
তাসাং ত্ৰিৱৃতং ত্ৰিৱৃতমেকৈকামকৰোদ্যথা তু খলু সোম্যেমাস্তিস্ৰো দেৱতাস্ত্ৰিৱৃত্ত্ৰিৱৃদেকৈকা ভৱতি তন্মে ৱিজানীহীতি ॥ ৬.৩.৪ ॥ ॥ ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥
যদগ্নে ৰোহিতংৰূপং তেজসস্তদ্ৰূপং যচ্ছুক্লং তদপাং যত্কৃষ্ণং তদন্নস্যাপাগাদগ্নেৰগ্নিত্ৱং ৱাচাৰম্ভণং ৱিকাৰো নামধেযং ত্ৰীণি ৰূপাণীত্যেৱ সত্যম্ ॥ ৬.৪.১ ॥
যদাদিত্যস্য ৰোহিতংৰূপং তেজসস্তদ্ৰূপং যচ্ছুক্লং তদপাং যত্কৃষ্ণং তদন্নস্যাপাগাদাদিত্যাদাদিত্যত্ৱং ৱাচাৰম্ভণং ৱিকাৰো নামধেযং ত্ৰীণি ৰূপাণীত্যেৱ সত্যম্ ॥ ৬.৪.২ ॥
যচ্ছন্দ্ৰমসো ৰোহিতংৰূপং তেজসস্তদ্ৰূপং যচ্ছুক্লং তদপাং যত্কৃষ্ণং তদন্নস্যাপাগাচ্চন্দ্ৰাচ্চন্দ্ৰত্ৱং ৱাচাৰম্ভণং ৱিকাৰো নামধেযং ত্ৰীণি ৰূপাণীত্যেৱ সত্যম্ ॥ ৬.৪.৩ ॥
যদ্ৱিদ্যুতো ৰোহিতংৰূপং তেজসস্তদ্ৰূপং যচ্ছুক্লং তদপাং যত্কৃষ্ণং তদন্নস্যাপাগাদ্ৱিদ্যুতো ৱিদ্যুত্ত্ৱং ৱাচাৰম্ভণং ৱিকাৰো নামধেযং ত্ৰীণি ৰূপাণীত্যেৱ সত্যম্ ॥ ৬.৪.৪ ॥
এতদ্ধ স্ম ৱৈ তদ্ৱিদ্ৱাংস আহুঃ পূৰ্ৱে মহাশালা মহাশ্ৰোত্ৰিযা ন নোঽদ্য কশ্চনাশ্ৰুতমমতমৱিজ্ঞাতমুদাহৰিষ্যতীতি হ্যেভ্যো ৱিদাংচক্ৰুঃ ॥ ৬.৪.৫ ॥
যদু ৰোহিতমিৱাভূদিতি তেজসস্তদ্ৰূপমিতি তদ্ৱিদাংচক্ৰুৰ্যদু শুক্লমিৱাভূদিত্যপাংৰূপমিতি তদ্ৱিদাংচক্ৰুৰ্যদু কৃষ্ণমিৱাভূদিত্যন্নস্য ৰূপমিতি তদ্ৱিদাংচক্ৰুঃ ॥ ৬.৪.৬ ॥
যদ্ৱৱিজ্ঞাতমিৱাভূদিত্যেতাসামেৱ দেৱতানাংসমাস ইতি তদ্ৱিদাংচক্ৰুৰ্যথা তু খলু সোম্যেমাস্তিস্ৰো দেৱতাঃ পুৰুষং প্ৰাপ্য ত্ৰিৱৃত্ত্ৰিৱৃদেকৈকা ভৱতি তন্মে ৱিজানীহীতি ॥ ৬.৪.৭ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
অন্নমশিতং ত্ৰেধা ৱিধীযতে তস্য যঃ স্থৱিষ্ঠো ধাতুস্তত্পুৰীষং ভৱতি যো মধ্যমস্তন্মাংসং যোঽণিষ্ঠস্তন্মনঃ ॥ ৬.৫.১ ॥
আপঃ পীতাস্ত্ৰেধা ৱিধীযন্তে তাসাং যঃ স্থৱিষ্ঠো ধাতুস্তন্মূত্ৰং ভৱতি যো মধ্যমস্তল্লোহিতং যোঽণিষ্ঠঃ স প্ৰাণঃ ॥ ৬.৫.২ ॥
তেজোঽশিতং ত্ৰেধা ৱিধীযতে তস্য যঃ স্থৱিষ্ঠো ধাতুস্তদস্থি ভৱতি যো মধ্যমঃ স মজ্জা যোঽণিষ্ঠঃ সা ৱাক্ ॥ ৬.৫.৩ ॥
অন্নমযংহি সোম্য মনঃ আপোমযঃ প্ৰাণস্তেজোমযী ৱাগিতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.৫.৪ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
দধ্নঃ সোম্য মথ্যমানস্য যোঽণিমা স উৰ্ধ্ৱঃ সমুদীষতি তত্সৰ্পিৰ্ভৱতি ॥ ৬.৬.১ ॥
এৱমেৱ খলু সোম্যান্নস্যাশ্যমানস্য যোঽণিমা স উৰ্ধ্ৱঃ সমুদীষতি তন্মনো ভৱতি ॥ ৬.৬.২ ॥
অপাংসোম্য পীযমানানাং যোঽণিমা স উৰ্ধ্ৱঃ সমুদীষতি সা প্ৰাণো ভৱতি ॥ ৬.৬.৩ ॥
তেজসঃ সোম্যাশ্যমানস্য যোঽণিমা স উৰ্ধ্ৱঃ সমুদীষতি সা ৱাগ্ভৱতি ॥ ৬.৬.৪ ॥
অন্নমযং হি সোম্য মন আপোমযঃ প্ৰাণস্তেজোমযী ৱাগিতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.৬.৬ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
ষোডশকলঃ সোম্য পুৰুষঃ পঞ্চদশাহানি মাশীঃ কামমপঃ পিবাপোমযঃ প্ৰাণো নপিবতো ৱিচ্ছেত্স্যত ইতি ॥ ৬.৭.১ ॥
স হ পঞ্চদশাহানি নশাথ হৈনমুপসসাদ কিং ব্ৰৱীমি ভো ইত্যৃচঃ সোম্য যজূংষি সামানীতি স হোৱাচ ন ৱৈ মা প্ৰতিভান্তি ভো ইতি ॥ ৬.৭.২ ॥
তং হোৱাচ যথা সোম্য মহতোঽভ্যা হিতস্যৈকোঽঙ্গাৰঃ খদ্যোতমাত্ৰঃ পৰিশিষ্টঃ স্যাত্তেন ততোঽপি ন বহু দহেদেৱংসোম্য তে ষোডশানাং কলানামেকা কলাতিশিষ্টা স্যাত্তযৈতৰ্হি ৱেদান্নানুভৱস্যশানাথ মে ৱিজ্ঞাস্যসীতি ॥ ৬.৭.৩ ॥
স হশাথ হৈনমুপসসাদ তং হ যত্কিংচ পপ্ৰচ্ছ সৰ্ৱংহ প্ৰতিপেদে ॥ ৬.৭.৪ ॥
তং হোৱাচ যথা সোম্য মহতোঽভ্যাহিতস্যৈকমঙ্গাৰং খদ্যোতমাত্ৰং পৰিশিষ্টং তং তৃণৈৰুপসমাধায প্ৰাজ্ৱলযেত্তেন ততোঽপি বহু দহেত্ ॥ ৬.৭.৫ ॥
এৱং সোম্য তে ষোডশানাং কলানামেকা কলাতিশিষ্টাভূত্সান্নেনোপসমাহিতা প্ৰাজ্ৱালী তযৈতৰ্হি ৱেদাননুভৱস্যন্নমযংহি সোম্য মন আপোমযঃ প্ৰাণস্তেজোমযী ৱাগিতি তদ্ধাস্য ৱিজজ্ঞাৱিতি ৱিজজ্ঞাৱিতি ॥ ৬.৭.৬ ॥ ॥ ইতি সপ্তমঃ খণ্ডঃ ॥
উদ্দালকো হাৰুণিঃ শ্ৱেতকেতুং পুত্ৰমুৱাচ স্ৱপ্নান্তং মে সোম্য ৱিজানীহীতি যত্ৰৈতত্পুৰুষঃ স্ৱপিতি নাম সতা সোম্য তদা সম্পন্নো ভৱতি স্ৱমপীতো ভৱতি তস্মাদেনং স্ৱপিতীত্যাচক্ষতে স্ৱংহ্যপীতো ভৱতি ॥ ৬.৮.১ ॥
স যথা শকুনিঃ সূত্ৰেণ প্ৰবদ্ধো দিশং দিশং পতিত্ৱান্যত্ৰাযতনমলব্ধ্ৱা বন্ধনমেৱোপশ্ৰযত এৱমেৱ খলু সোম্য তন্মনো দিশং দিশং পতিত্ৱান্যত্ৰাযতনমলব্ধ্ৱা প্ৰাণমেৱোপশ্ৰযতে প্ৰাণবন্ধনং হি সোম্য মন ইতি ॥ ৬.৮.২ ॥
অশনাপিপাসে মে সোম্য ৱিজানীহীতি যত্ৰৈতত্পুৰুষোঽশিশিষতি নামাপ এৱ তদশিতং নযন্তে তদ্যথা গোনাযোঽশ্ৱনাযঃ পুৰুষনায ইত্যেৱং তদপ আচক্ষতেঽশনাযেতি তত্ৰিতচ্ছুঙ্গমুত্পতিতং সোম্য ৱিজানীহি নেদমমূলং ভৱিষ্যতীতি ॥ ৬.৮.৩ ॥
তস্য ক্ৱ মূলং স্যাদন্যত্ৰান্নাদেৱমেৱ খলু সোম্যান্নেন শুঙ্গেনাপো মূলমন্ৱিচ্ছাদ্ভিঃ সোম্য শুঙ্গেন তেজো মূলমন্ৱিচ্ছ তেজসা সোম্য শুঙ্গেন সন্মূলমন্ৱিচ্ছ সন্মূলাঃ সোম্যেমাঃ সৰ্ৱাঃ প্ৰজাঃ সদাযতনাঃ সত্প্ৰতিষ্ঠাঃ ॥ ৬.৮.৪ ॥
অথ যত্ৰৈতত্পুৰুষঃ পিপাসতি নাম তেজ এৱ তত্পীতং নযতে তদ্যথা গোনাযোঽশ্ৱনাযঃ পুৰুষনায ইত্যেৱং তত্তেজ আচষ্ট উদন্যেতি তত্ৰৈতদেৱ শুঙ্গমুত্পতিতং সোম্য ৱিজানীহি নেদমমূলং ভৱিষ্যতীতি ॥ ৬.৮.৫ ॥
তস্য ক্ৱ মূলং স্যাদন্যত্ৰাদ্ভ্য্ঽদ্ভিঃ সোম্য শুঙ্গেন তেজো মূলমন্ৱিচ্ছ তেজসা সোম্য শুঙ্গেন সন্মূলমন্ৱিচ্ছ সন্মূলাঃ সোম্যেমাঃ সৰ্ৱাঃ প্ৰজাঃ সদাযতনাঃ সত্প্ৰতিষ্ঠা যথা তু খলু সোম্যেমাস্তিস্ৰো দেৱতাঃ পুৰুষং প্ৰাপ্য ত্ৰিৱৃত্ত্ৰিৱৃদেকৈকা ভৱতি তদুক্তং পুৰস্তাদেৱ ভৱত্যস্য সোম্য পুৰুষস্য প্ৰযতো ৱাঙ্মনসি সম্পদ্যতে মনঃ প্ৰাণে প্ৰাণস্তেজসি তেজঃ পৰস্যাং দেৱতাযাম্ ॥ ৬.৮.৬ ॥
স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.৮.৭ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
যথা সোম্য মধু মধুকৃতো নিস্তিষ্ঠন্তি নানাত্যযানাং ৱৃক্ষাণাংৰসান্সমৱহাৰমেকতাংৰসং গমযন্তি ॥ ৬.৯.১ ॥
তে যথা তত্ৰ ন ৱিৱেকং লভন্তেঽমুষ্যাহং ৱৃক্ষস্য ৰসোঽস্ম্যমুষ্যাহং ৱৃক্ষস্য ৰসোঽস্মীত্যেৱমেৱ খলু সোম্যেমাঃ সৰ্ৱাঃ প্ৰজাঃ সতি সম্পদ্য ন ৱিদুঃ সতি সম্পদ্যামহ ইতি ॥ ৬.৯.২ ॥
ত ইহ ৱ্যঘ্ৰো ৱা সিংহো ৱা ৱৃকো ৱা ৱৰাহো ৱা কীটো ৱা পতঙ্গো ৱা দংশো ৱা মশকো ৱা যদ্যদ্ভৱন্তি তদাভৱন্তি ॥ ৬.৯.৩ ॥
স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.৯.৪ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
ইমাঃ সোম্য নদ্যঃ পুৰস্তাত্প্ৰাচ্যঃ স্যন্দন্তে পশ্চাত্প্ৰতীচ্যস্তাঃ সমুদ্ৰাত্সমুদ্ৰমেৱাপিযন্তি স সমুদ্ৰ এৱ ভৱতি তা যথা তত্ৰ ন ৱিদুৰিযমহমস্মীযমহমস্মীতি ॥ ৬.১০.১ ॥
এৱমেৱ খলু সোম্যেমাঃ সৰ্ৱাঃ প্ৰজাঃ সত আগম্য ন ৱিদুঃ সত আগচ্ছামহ ইতি ত ইহ ৱ্যাঘ্ৰো ৱা সিংহো ৱা ৱৃকো ৱা ৱৰাহো ৱা কীটো ৱা পতঙ্গো ৱা দংশো ৱা মশকো ৱা যদ্যদ্ভৱন্তি তদাভৱন্তি ॥ ৬.১০.২ ॥
স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.১০.৩ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
অস্য সোম্য মহতো ৱৃক্ষস্য যো মূলেঽভ্যাহন্যাজ্জীৱন্স্ৰৱেদ্যো মধ্যেঽভ্যাহন্যাজ্জীৱন্স্ৰৱেদ্যোঽগ্ৰেঽভ্যাহন্যাজ্জীৱন্স্ৰৱেত্স এষ জীৱেনাত্মনানুপ্ৰভূতঃ পেপীযমানো মোদমানস্তিষ্ঠতি ॥ ৬.১১.১ ॥ অস্য যদেকাং শাখাং জীৱো জহাত্যথ সা শুষ্যতি দ্ৱিতীযাং জহাত্যথ সা শুষ্যতি তৃতীযাং জহাত্যথ সা শুষ্যতি সৰ্ৱং জহাতি সৰ্ৱঃ শুষ্যতি ॥ ৬.১১.২ ॥
এৱমেৱ খলু সোম্য ৱিদ্ধীতি হোৱাচ জীৱাপেতং ৱাৱ কিলেদং ম্ৰিযতে ন জীৱো ম্ৰিযতে ইতি স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.১১.৩ ॥ ॥ ইতি একাদশঃ খণ্ডঃ ॥
ন্যগ্ৰোধফলমত আহৰেতীদং ভগৱ ইতি ভিন্দ্ধীতি ভিন্নং ভগৱ ইতি কিমত্ৰ পশ্যসীত্যণ্ৱ্য ইৱেমা ধানা ভগৱ ইত্যাসামঙ্গৈকাং ভিন্দ্ধীতি ভিন্না ভগৱ ইতি কিমত্ৰ পশ্যসীতি ন কিংচন ভগৱ ইতি ॥ ৬.১২.১ ॥
তং হোৱাচ যং ৱৈ সোম্যৈতমণিমানং ন নিভালযস এতস্য ৱৈ সোম্যৈষোঽণিম্ন এৱং মহান্যগ্ৰোধস্তিষ্ঠতি শ্ৰদ্ধত্স্ৱ সোম্যেতি ॥ ৬.১২.২ ॥
স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদদ্ং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.১২.৩ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
লৱণমেতদুদকেঽৱধাযাথ মা প্ৰাতৰুপসীদথা ইতি স হ তথা চকাৰ তং হোৱাচ যদ্দোষা লৱণমুদকেঽৱাধা অঙ্গ তদাহৰেতি তদ্ধাৱমৃশ্য ন ৱিৱেদ ॥ ৬.১৩.১ ॥ যথা ৱিলীনমেৱাঙ্গাস্যান্তাদাচামেতি কথমিতি লৱণমিতি মধ্যাদাচামেতি কথমিতি লৱণমিত্যন্তাদাচামেতি কথমিতি লৱণমিত্যভিপ্ৰাস্যৈতদথ মোপসীদথা ইতি তদ্ধ তথা চকাৰ তচ্ছশ্ৱত্সংৱৰ্ততে তং হোৱাচাত্ৰ ৱাৱ কিল তত্সোম্য ন নিভালযসেঽত্ৰৈৱ কিলেতি ॥ ৬.১৩.২ ॥
স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.১৩.৩ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥
যথা সোম্য পুৰুষং গন্ধাৰেভ্যোঽভিনদ্ধাক্ষমানীয তং ততোঽতিজনে ৱিসৃজেত্স যথা তত্ৰ প্ৰাঙ্ৱোদঙ্ৱাধৰাঙ্ৱা প্ৰত্যঙ্ৱা প্ৰধ্মাযীতাভিনদ্ধাক্ষ আনীতোঽভিনদ্ধাক্ষো ৱিসৃষ্টঃ ॥ ৬.১৪.১ ॥
তস্য যথাভিনহনং প্ৰমুচ্য প্ৰব্ৰূযাদেতাং দিশং গন্ধাৰা এতাং দিশং ৱ্ৰজেতি স গ্ৰামাদ্গ্ৰামং পৃচ্ছন্পণ্ডিতো মেধাৱী গন্ধাৰানেৱোপসম্পদ্যেতৈৱমেৱেহাচাৰ্যৱান্পুৰুষো ৱেদ তস্য তাৱদেৱ চিৰং যাৱন্ন ৱিমোক্ষ্যেঽথ সম্পত্স্য ইতি ॥ ৬.১৪.২ ॥
স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.১৪.৩ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্দশঃ খণ্ডঃ ॥
পুৰুষং সোম্যোতোপতাপিনং জ্ঞাতযঃ পৰ্যুপাসতে জানাসি মাং জানাসি মামিতি তস্য যাৱন্ন ৱাঙ্মনসি সম্পদ্যতে মনঃ প্ৰাণে প্ৰাণস্তেজসি তেজঃ পৰস্যাং দেৱতাযাং তাৱজ্জানাতি ॥ ৬.১৫.১ ॥
অথ যদাস্য ৱাঙ্মনসি সম্পদ্যতে মনঃ প্ৰাণে প্ৰাণস্তেজসি তেজঃ পৰস্যাং দেৱতাযামথ ন জানাতি ॥ ৬.১৫.২ ॥
স য এষোঽণিমৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্ সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি ভূয এৱ মা ভগৱান্ৱিজ্ঞাপযত্ৱিতি তথা সোম্যেতি হোৱাচ ॥ ৬.১৫.৩ ॥ ॥ ইতি পঞ্চদশঃ খণ্ডঃ ॥
পুৰুষং সোম্যোত হস্তগৃহীতমানযন্ত্যপহাৰ্ষীত্স্তেযমকাৰ্ষীত্পৰশুমস্মৈ তপতেতি স যদি তস্য কৰ্তা ভৱতি তত এৱানৃতমাত্মানং কুৰুতে সোঽনৃতাভিসংধোঽনৃতেনাত্মানমন্তৰ্ধায পৰশুং তপ্তং প্ৰতিগৃহ্ণাতি স দহ্যতেঽথ হন্যতে ॥ ৬.১৬.১ ॥
অথ যদি তস্যাকৰ্তা ভৱতি ততেৱ সত্যমাত্মানং কুৰুতে স সত্যাভিসন্ধঃ সত্যেনাত্মানমন্তৰ্ধায পৰশুং তপ্তং প্ৰতিগৃহ্ণাতি সন দহ্যতেঽথ মুচ্যতে ॥ ৬.১৬.২ ॥
স যথা তত্ৰ নাদাহ্যেতৈতদাত্ম্যমিদং সৰ্ৱং তত্সত্যং স আত্মা তত্ত্ৱমসি শ্ৱেতকেতো ইতি তদ্ধাস্য ৱিজজ্ঞাৱিতি ৱিজজ্ঞাৱিতি ॥ ৬.১৬.৩ ॥ ॥ ইতি ষোডশঃ খণ্ডঃ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠোঽধ্যাযঃ ॥
॥ সপ্তমোঽধ্যাযঃ ॥ অধীহি ভগৱ ইতি হোপসসাদ সনত্কুমাৰং নাৰদস্তং হোৱাচ যদ্ৱেত্থ তেন মোপসীদ ততস্ত ঊৰ্ধ্ৱং ৱক্ষ্যামীতি স হোৱাচ ॥ ৭.১.১ ॥
ঋগ্ৱেদং ভগৱোঽধ্যেমি যজুৰ্ৱেদং সামৱেদমাথৰ্ৱণং চতুৰ্থমিতিহাসপুৰাণং পঞ্চমং ৱেদানাং ৱেদং পিত্ৰ্যং ৰাশিং দৈৱং নিধিং ৱাকোৱাক্যমেকাযনং দেৱৱিদ্যাং ব্ৰহ্মৱিদ্যাং ভূতৱিদ্যাং ক্ষত্ৰৱিদ্যাং নক্ষত্ৰৱিদ্যাং সৰ্পদেৱজনৱিদ্যামেতদ্ভগৱোঽধ্যেমি ॥ ৭.১.২ ॥
সোঽহং ভগৱো মন্ত্ৰৱিদেৱাস্মি নাত্মৱিচ্ছ্ৰুতং হ্যেৱ মে ভগৱদ্দৃশেভ্যস্তৰতি শোকমাত্মৱিদিতি সোঽহং ভগৱঃ শোচামি তং মা ভগৱাঞ্ছোকস্য পাৰং তাৰযত্ৱিতি তং হোৱাচ যদ্ৱৈ কিংচৈতদধ্যগীষ্ঠা নামৈৱৈতত্ ॥ ৭.১.৩ ॥
নাম ৱা ঋগ্ৱেদো যজুৰ্ৱেদঃ সামৱেদ আথৰ্ৱণশ্চতুৰ্থ ইতিহাসপুৰাণঃ পঞ্চমো ৱেদানাং ৱেদঃ পিত্ৰ্যো ৰাশিৰ্দৈৱো নিধিৰ্ৱাকোৱাক্যমেকাযনং দেৱৱিদ্যা ব্ৰহ্মৱিদ্যা ভূতৱিদ্যা ক্ষত্ৰৱিদ্যা নক্ষত্ৰৱিদ্যা সৰ্পদেৱজনৱিদ্যা নামৈৱৈতন্নামোপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.১.৪ ॥
স যো নাম ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে যাৱন্নাম্নো গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যো নাম ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱো নাম্নো ভূয ইতি নাম্নো ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.১.৫ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
ৱাগ্ৱাৱ নাম্নো ভূযসী ৱাগ্ৱা ঋগ্ৱেদং ৱিজ্ঞাপযতি যজুৰ্ৱেদং সামৱেদমাথৰ্ৱণং চতুৰ্থমিতিহাসপুৰাণং পঞ্চমং ৱেদানাং ৱেদং পিত্ৰ্যংৰাশিং দৈৱং নিধিং ৱাকোৱাক্যমেকাযনং দেৱৱিদ্যাং ব্ৰহ্মৱিদ্যাং ভূতৱিদ্যাং ক্ষত্ৰৱিদ্যাং সৰ্পদেৱজনৱিদ্যাং দিৱং চ পৃথিৱীং চ ৱাযুং চাকাশং চাপশ্চ তেজশ্চ দেৱাংশ্চ মনুষ্যাংশ্চ পশূংশ্চ ৱযাংসি চ তৃণৱনস্পতীঞ্শ্ৱাপদান্যাকীটপতঙ্গপিপীলকং ধৰ্মং চাধৰ্মং চ সত্যং চানৃতং চ সাধু চাসাধু চ হৃদযজ্ঞং চাহৃদযজ্ঞং চ যদ্ৱৈ ৱাঙ্নাভৱিষ্যন্ন ধৰ্মো নাধৰ্মো ৱ্যজ্ঞাপযিষ্যন্ন সত্যং নানৃতং ন সাধু নাসাধু ন হৃদযজ্ঞো নাহৃদযজ্ঞো ৱাগেৱৈতত্সৰ্ৱং ৱিজ্ঞাপযতি ৱাচমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.২.১ ॥
স যো ৱাচং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে যাৱদ্ৱাচো গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যো ৱাচং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱো ৱাচো ভূয ইতি ৱাচো ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.২.২ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
মনো ৱাৱ ৱাচো ভূযো যথা ৱৈ দ্ৱে ৱামলকে দ্ৱে ৱা কোলে দ্ৱৌ ৱাক্ষৌ মুষ্টিৰনুভৱত্যেৱং ৱাচং চ নাম চ মনোঽনুভৱতি স যদা মনসা মনস্যতি মন্ত্ৰানধীযীযেত্যথাধীতে কৰ্মাণি কুৰ্ৱীযেত্যথ কুৰুতে পুত্ৰাংশ্চ পশূংশ্চেচ্ছেযেত্যথেচ্ছত ইমং চ লোকমমুং চেচ্ছেযেত্যথেচ্ছতে মনো হ্যাত্মা মনো হি লোকো মনো হি ব্ৰহ্ম মন উপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.৩.১ ॥
স যো মনো ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে যাৱন্মনসো গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যো মনো ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱো মনসো ভূয ইতি মনসো ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.৩.২ ॥ ॥ ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥
সংকল্পো ৱাৱ মনসো ভূযান্যদা ৱৈ সংকল্পযতেঽথ মনস্যত্যথ ৱাচমীৰযতি তামু নাম্নীৰযতি নাম্নি মন্ত্ৰা একং ভৱন্তি মন্ত্ৰেষু কৰ্মাণি ॥ ৭.৪.১ ॥
তানি হ ৱা এতানি সংকল্পৈকাযনানি সংকল্পাত্মকানি সংকল্পে প্ৰতিষ্ঠিতানি সমকৢপতাং দ্যাৱাপৃথিৱী সমকল্পেতাং ৱাযুশ্চাকাশং চ সমকল্পন্তাপশ্চ তেজশ্চ তেষাং সং কৢপ্ত্যৈ ৱৰ্ষং সংকল্পতে ৱৰ্ষস্য সংকৢপ্ত্যা অন্নং সংকল্পতেঽন্নস্য সং কৢপ্ত্যৈ প্ৰাণাঃ সংকল্পন্তে প্ৰাণানাং সং কৢপ্ত্যৈ মন্ত্ৰাঃ সংকল্পন্তে মন্ত্ৰাণাং সং কৢপ্ত্যৈ কৰ্মাণি সংকল্পন্তে কৰ্মণাং সংকৢপ্ত্যৈ লোকঃ সংকল্পতে লোকস্য সং কৢপ্ত্যৈ সৰ্ৱং সংকল্পতে স এষ সংকল্পঃ সংকল্পমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.৪.২ ॥
স যঃ সংকল্পং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে সংকৢপ্তান্ৱৈ স লোকান্ধ্ৰুৱান্ধ্ৰুৱঃ প্ৰতিষ্ঠিতান্ প্ৰতিষ্ঠিতোঽৱ্যথমানানৱ্যথমানোঽভিসিধ্যতি যাৱত্সংকল্পস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যঃ সংকল্পং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱঃ সংকল্পাদ্ভূয ইতি সংকল্পাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.৪.৩ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
চিত্তং ৱাৱ সং কল্পাদ্ভূযো যদা ৱৈ চেতযতেঽথ সংকল্পযতেঽথ মনস্যত্যথ ৱাচমীৰযতি তামু নাম্নীৰযতি নাম্নি মন্ত্ৰা একং ভৱন্তি মন্ত্ৰেষু কৰ্মাণি ॥ ৭.৫.১ ॥
তানি হ ৱা এতানি চিত্তৈকাযনানি চিত্তাত্মানি চিত্তে প্ৰতিষ্ঠিতানি তস্মাদ্যদ্যপি বহুৱিদচিত্তো ভৱতি নাযমস্তীত্যেৱৈনমাহুৰ্যদযং ৱেদ যদ্ৱা অযং ৱিদ্ৱান্নেত্থমচিত্তঃ স্যাদিত্যথ যদ্যল্পৱিচ্চিত্তৱান্ভৱতি তস্মা এৱোত শুশ্ৰূষন্তে চিত্তংহ্যেৱৈষামেকাযনং চিত্তমাত্মা চিত্তং প্ৰতিষ্ঠা চিত্তমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.৫.২ ॥
স যশ্চিত্তং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে চিত্তান্ৱৈ স লোকান্ধ্ৰুৱান্ধ্ৰুৱঃ প্ৰতিষ্ঠিতান্প্ৰতিষ্ঠিতোঽৱ্যথমানানৱ্যথমানোঽভিসিধ্যতি যাৱচ্চিত্তস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যশ্চিত্তং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱশ্চিত্তাদ্ভূয ইতি চিত্তাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.৫.৩ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
ধ্যানং ৱাৱ চিত্তাদ্ভূযো ধ্যাযতীৱ পৃথিৱী ধ্যাযতীৱান্তৰিক্ষং ধ্যাযতীৱ দ্যৌৰ্ধ্যাযন্তীৱাপো ধ্যাযন্তীৱ পৰ্ৱতা দেৱমনুষ্যাস্তস্মাদ্য ইহ মনুষ্যাণাং মহত্তাং প্ৰাপ্নুৱন্তি ধ্যানাপাদাংশা ইৱৈৱ তে ভৱন্ত্যথ যেঽল্পাঃ কলহিনঃ পিশুনা উপৱাদিনস্তেঽথ যে প্ৰভৱো ধ্যানাপাদাংশা ইৱৈৱ তে ভৱন্তি ধ্যানমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.৬.১ ॥
স যো ধ্যানং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে যাৱদ্ধ্যানস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যো ধ্যানং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱো ধ্যানাদ্ভূয ইতি ধ্যানাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.৬.২ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
ৱিজ্ঞানং ৱাৱ ধ্যানাদ্ভূযঃ ৱিজ্ঞানেন ৱা ঋগ্ৱেদং ৱিজানাতি যজুৰ্ৱেদং সামৱেদমাথৰ্ৱণং চতুৰ্থমিতিহাসপুৰাণং পঞ্চমং ৱেদানাং ৱেদং পিত্ৰ্যংৰাশিং দৈৱং নিধিং ৱাকোৱাক্যমেকাযনং দেৱৱিদ্যাং ব্ৰহ্মৱিদ্যাং ভূতৱিদ্যাং ক্ষত্ৰৱিদ্যাং নক্ষত্ৰৱিদ্যাংসৰ্পদেৱজনৱিদ্যাং দিৱং চ পৃথিৱীং চ ৱাযুং চাকাশং চাপশ্চ তেজশ্চ দেৱাংশ্চ মনুষ্যাংশ্চ পশূংশ্চ ৱযাংসি চ তৃণৱনস্পতীঞ্ছ্ৱাপদান্যাকীটপতঙ্গপিপীলকং ধৰ্মং চাধৰ্মং চ সত্যং চানৃতং চ সাধু চাসাধু চ হৃদযজ্ঞং চাহৃদযজ্ঞং চান্নং চ ৰসং চেমং চ লোকমমুং চ ৱিজ্ঞানেনৈৱ ৱিজানাতি ৱিজ্ঞানমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.৭.১ ॥
স যো ৱিজ্ঞানং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে ৱিজ্ঞানৱতো ৱৈ স লোকাঞ্জ্ঞানৱতোঽভিসিধ্যতি যাৱদ্ৱিজ্ঞানস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যো ৱিজ্ঞানং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱো ৱিজ্ঞানাদ্ভূয ইতি ৱিজ্ঞানাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.৭.২ ॥ ॥ ইতি সপ্তমঃ খণ্ডঃ ॥
বলং ৱাৱ ৱিজ্ঞানাদ্ভূযোঽপি হ শতং ৱিজ্ঞানৱতামেকো বলৱানাকম্পযতে স যদা বলী ভৱত্যথোত্থাতা ভৱত্যুত্তিষ্ঠন্পৰিচৰিতা ভৱতি পৰিচৰন্নুপসত্তা ভৱত্যুপসীদন্দ্ৰষ্টা ভৱতি শ্ৰোতা ভৱতি মন্তা ভৱতি বোদ্ধা ভৱতি কৰ্তা ভৱতি ৱিজ্ঞাতা ভৱতি বলেন ৱৈ পৃথিৱী তিষ্ঠতি বলেনান্তৰিক্ষং বলেন দ্যৌৰ্বলেন পৰ্ৱতা বলেন দেৱমনুষ্যা বলেন পশৱশ্চ ৱযাংসি চ তৃণৱনস্পতযঃ শ্ৱাপদান্যাকীটপতঙ্গপিপীলকং বলেন লোকস্তিষ্ঠতি বলমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.৮.১ ॥
স যো বলং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে যাৱদ্বলস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যো বলং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱো বলাদ্ভূয ইতি বলাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.৮.২ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
অন্নং ৱাৱ বলাদ্ভূযস্তস্মাদ্যদ্যপি দশ ৰাত্ৰীৰ্নাশ্নীযাদ্যদ্যু হ জীৱেদথৱাদ্ৰষ্টাশ্ৰোতামন্তাবোদ্ধাকৰ্তাৱিজ্ঞাতা ভৱত্যথান্নস্যাযৈ দ্ৰষ্টা ভৱতি শ্ৰোতা ভৱতি মন্তা ভৱতি বোদ্ধা ভৱতি কৰ্তা ভৱতি ৱিজ্ঞাতা ভৱত্যন্নমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.৯.১ ॥
স যোঽন্নং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽন্নৱতো ৱৈ স লোকান্পানৱতোঽভিসিধ্যতি যাৱদন্নস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যোঽন্নং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱোঽন্নাদ্ভূয ইত্যন্নাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.৯.২ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
আপো ৱাৱান্নাদ্ভূযস্তস্মাদ্যদা সুৱৃষ্টিৰ্ন ভৱতি ৱ্যাধীযন্তে প্ৰাণা অন্নং কনীযো ভৱিষ্যতীত্যথ যদা সুৱৃষ্টিৰ্ভৱত্যানন্দিনঃ প্ৰাণা ভৱন্ত্যন্নং বহু ভৱিষ্যতীত্যাপ এৱেমা মূৰ্তা যেযং পৃথিৱী যদন্তৰিক্ষং যদ্দ্যৌৰ্যত্পৰ্ৱতা যদ্দেৱমনুষ্যাযত্পশৱশ্চ ৱযাংসি চ তৃণৱনস্পতযঃ শ্ৱাপদান্যাকীটপতঙ্গপিপীলকমাপ এৱেমা মূৰ্তা অপ উপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.১০.১ ॥
স যোঽপো ব্ৰহ্মেত্যুপাস্ত আপ্নোতি সৰ্ৱান্কামাংস্তৃপ্তিমান্ভৱতি যাৱদপাং গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যোঽপো ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱোঽদ্ভ্যো ভূয ইত্যদ্ভ্যো ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.১০.২ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
তেজো ৱাৱাদ্ভ্যো ভূযস্তদ্ৱা এতদ্ৱাযুমাগৃহ্যাকাশমভিতপতি তদাহুৰ্নিশোচতি নিতপতি ৱৰ্ষিষ্যতি ৱা ইতি তেজ এৱ তত্পূৰ্ৱং দৰ্শযিত্ৱাথাপঃ সৃজতে তদেতদূৰ্ধ্ৱাভিশ্চ তিৰশ্চীভিশ্চ ৱিদ্যুদ্ভিৰাহ্ৰাদাশ্চৰন্তি তস্মাদাহুৰ্ৱিদ্যোততে স্তনযতি ৱৰ্ষিষ্যতি ৱা ইতি তেজ এৱ তত্পূৰ্ৱং দৰ্শযিত্ৱাথাপঃ সৃজতে তেজ উপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.১১.১ ॥
স যস্তেজো ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে তেজস্ৱী ৱৈ স তেজস্ৱতো লোকান্ভাস্ৱতোঽপহততমস্কানভিসিধ্যতি যাৱত্তেজসো গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যস্তেজো ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱস্তেজসো ভূয ইতি তেজসো ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.১১.২ ॥ ॥ ইতি একাদশঃ খণ্ডঃ ॥
আকাশো ৱাৱ তেজসো ভূযানাকাশে ৱৈ সূৰ্যাচন্দ্ৰমসাৱুভৌ ৱিদ্যুন্নক্ষত্ৰাণ্যগ্নিৰাকাশেনাহ্ৱযত্যাকাশেন শৃণোত্যাকাশেন প্ৰতিশৃণোত্যাকাশে ৰমত আকাশে ন ৰমত আকাশে জাযত আকাশমভিজাযত আকাশমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.১২.১ ॥
স য আকাশং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্ত আকাশৱতো ৱৈ স লোকান্প্ৰকাশৱতোঽসংবাধানুৰুগাযৱতোঽভিসিধ্যতি যাৱদাকাশস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি য আকাশং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱ আকাশাদ্ভূয ইতি আকাশাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.১২.২ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
স্মৰো ৱাৱাকাশাদ্ভূযস্তস্মাদ্যদ্যপি বহৱ আসীৰন্ন স্মৰন্তো নৈৱ তে কংচন শৃণুযুৰ্ন মন্ৱীৰন্ন ৱিজানীৰন্যদা ৱাৱ তে স্মৰেযুৰথ শৃণুযুৰথ মন্ৱীৰন্নথ ৱিজানীৰন্স্মৰেণ ৱৈ পুত্ৰান্ৱিজানাতি স্মৰেণ পশূন্স্মৰমুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.১৩.১ ॥
স যঃ স্মৰং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তে যাৱত্স্মৰস্য গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি যঃ স্মৰং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱঃ স্মৰাদ্ভূয ইতি স্মৰাদ্ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.১৩.২ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥
আশা ৱাৱ স্মৰাদ্ভূযস্যাশেদ্ধো ৱৈ স্মৰো মন্ত্ৰানধীতে কৰ্মাণি কুৰুতে পুত্ৰাংশ্চ পশূংশ্চেচ্ছত ইমং চ লোকমমুং চেচ্ছত আশামুপাস্স্ৱেতি ॥ ৭.১৪.১ ॥
স য আশাং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্ত আশযাস্য সৰ্ৱে কামাঃ সমৃধ্যন্ত্যমোঘা হাস্যাশিষো ভৱন্তি যাৱদাশাযা গতং তত্ৰাস্য যথাকামচাৰো ভৱতি য আশাং ব্ৰহ্মেত্যুপাস্তেঽস্তি ভগৱ আশাযা ভূয ইত্যাশাযা ৱাৱ ভূযোঽস্তীতি তন্মে ভগৱান্ব্ৰৱীত্ৱিতি ॥ ৭.১৪.২ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্দশঃ খণ্ডঃ ॥
প্ৰাণো ৱা আশাযা ভূযান্যথা ৱা অৰা নাভৌ সমৰ্পিতা এৱমস্মিন্প্ৰাণে সৰ্ৱংসমৰ্পিতং প্ৰাণঃ প্ৰাণেন যাতি প্ৰাণঃ প্ৰাণং দদাতি প্ৰাণায দদাতি প্ৰাণো হ পিতা প্ৰাণো মাতা প্ৰাণো ভ্ৰাতা প্ৰাণঃ স্ৱসা প্ৰাণ আচাৰ্যঃ প্ৰাণো ব্ৰাহ্মণঃ ॥ ৭.১৫.১ ॥
স যদি পিতৰং ৱা মাতৰং ৱা ভ্ৰাতৰং ৱা স্ৱসাৰং ৱাচাৰ্যং ৱা ব্ৰাহ্মণং ৱা কিংচিদ্ভৃশমিৱ প্ৰত্যাহ ধিক্ত্ৱাস্ত্ৱিত্যেৱৈনমাহুঃ পিতৃহা ৱৈ ত্ৱমসি মাতৃহা ৱৈ ত্ৱমসি ভ্ৰাতৃহা ৱৈ ত্ৱমসি স্ৱসৃহা ৱৈ ত্ৱমস্যাচাৰ্যহা ৱৈ ত্ৱমসি ব্ৰাহ্মণহা ৱৈ ত্ৱমসীতি ॥ ৭.১৫.২ ॥
অথ যদ্যপ্যেনানুত্ক্ৰান্তপ্ৰাণাঞ্ছূলেন সমাসং ৱ্যতিষংদহেন্নৈৱৈনং ব্ৰূযুঃ পিতৃহাসীতি ন মাতৃহাসীতি ন ভ্ৰাতৃহাসীতি ন স্ৱসৃহাসীতি নাচাৰ্যহাসীতি ন ব্ৰাহ্মণহাসীতি ॥ ৭.১৫.৩ ॥
প্ৰাণো হ্যেৱৈতানি সৰ্ৱাণি ভৱতি স ৱা এষ এৱং পশ্যন্নেৱং মন্ৱান এৱং ৱিজানন্নতিৱাদী ভৱতি তং চেদ্ব্ৰূযুৰতিৱাদ্যসীত্যতিৱাদ্যস্মীতি ব্ৰূযান্নাপহ্নুৱীত ॥ ৭.১৫.৪ ॥ ॥ ইতি পঞ্চদশঃ খণ্ডঃ ॥
এষ তু ৱা অতিৱদতি যঃ সত্যেনাতিৱদতি সোঽহং ভগৱঃ সত্যেনাতিৱদানীতি সত্যং ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যমিতি সত্যং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.১৬.১ ॥ ॥ ইতি ষোডশঃ খণ্ডঃ ॥
যদা ৱৈ ৱিজানাত্যথ সত্যং ৱদতি নাৱিজানন্সত্যং ৱদতি ৱিজানন্নেৱ সত্যং ৱদতি ৱিজ্ঞানং ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যমিতি ৱিজ্ঞানং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.১৭.১ ॥ ॥ ইতি সপ্তদশঃ খণ্ডঃ ॥
যদা ৱৈ মনুতেঽথ ৱিজানাতি নামত্ৱা ৱিজানাতি মত্ৱৈৱ ৱিজানাতি মতিস্ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যেতি মতিং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.১৮.১ ॥ ॥ ইতি অষ্টাদশঃ খণ্ডঃ ॥
যদা ৱৈ শ্ৰদ্দধাত্যথ মনুতে নাশ্ৰদ্দধন্মনুতে শ্ৰদ্দধদেৱ মনুতে শ্ৰদ্ধা ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যেতি শ্ৰদ্ধাং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.১৯.১ ॥ ॥ ইতি একোনৱিংশতিতমঃ খণ্ডঃ ॥
যদা ৱৈ নিস্তিষ্ঠত্যথ শ্ৰদ্দধাতি নানিস্তিষ্ঠঞ্ছ্ৰদ্দধাতি নিস্তিষ্ঠন্নেৱ শ্ৰদ্দধাতি নিষ্ঠা ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যেতি নিষ্ঠাং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.২০.১ ॥ ॥ ইতি ৱিংশতিতমঃ খণ্ডঃ ॥
যদা ৱৈ কৰোত্যথ নিস্তিষ্ঠতি নাকৃত্ৱা নিস্তিষ্ঠতি কৃত্ৱৈৱ নিস্তিষ্ঠতি কৃতিস্ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যেতি কৃতিং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.২১.১ ॥ ॥ ইতি একৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
যদা ৱৈ সুখং লভতেঽথ কৰোতি নাসুখং লব্ধ্ৱা কৰোতি সুখমেৱ লব্ধ্ৱা কৰোতি সুখং ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যমিতি সুখং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.২২.১ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
যো ৱৈ ভূমা তত্সুখং নাল্পে সুখমস্তি ভূমৈৱ সুখং ভূমা ত্ৱেৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্য ইতি ভূমানং ভগৱো ৱিজিজ্ঞাস ইতি ॥ ৭.২৩.১ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
যত্ৰ নান্যত্পশ্যতি নান্যচ্ছৃণোতি নান্যদ্ৱিজানাতি স ভূমাথ যত্ৰান্যত্পশ্যত্যন্যচ্ছৃণোত্যন্যদ্ৱিজানাতি তদল্পং যো ৱৈ ভূমা তদমৃতমথ যদল্পং তন্মৰ্ত্য্ং স ভগৱঃ কস্মিন্প্ৰতিষ্ঠিত ইতি স্ৱে মহিম্নি যদি ৱা ন মহিম্নীতি ॥ ৭.২৪.১ ॥
গোঅশ্ৱমিহ মহিমেত্যাচক্ষতে হস্তিহিৰণ্যং দাসভাৰ্যং ক্ষেত্ৰাণ্যাযতনানীতি নাহমেৱং ব্ৰৱীমি ব্ৰৱীমীতি হোৱাচান্যোহ্যন্যস্মিন্প্ৰতিষ্ঠিত ইতি ॥ ৭.২৪.২ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্ৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
স এৱাধস্তাত্স উপৰিষ্টাত্স পশ্চাত্স পুৰস্তাত্স দক্ষিণতঃ স উত্তৰতঃ স এৱেদং সৰ্ৱমিত্যথাতোঽহংকাৰাদেশ এৱাহমেৱাধস্তাদহমুপৰিষ্টাদহং পশ্চাদহং পুৰস্তাদহং দক্ষিণতোঽহমুত্তৰতোঽহমেৱেদং সৰ্ৱমিতি ॥ ৭.২৫.১ ॥
অথাত আত্মাদেশ এৱাত্মৈৱাধস্তাদাত্মোপৰিষ্টাদাত্মা পশ্চাদাত্মা পুৰস্তাদাত্মা দক্ষিণত আত্মোত্তৰত আত্মৈৱেদং সৰ্ৱমিতি স ৱা এষ এৱং পশ্যন্নেৱং মন্ৱান এৱং ৱিজানন্নাত্মৰতিৰাত্মক্ৰীড আত্মমিথুন আত্মানন্দঃ স স্ৱৰাড্ভৱতি তস্য সৰ্ৱেষু লোকেষু কামচাৰো ভৱতি অথ যেঽন্যথাতো ৱিদুৰন্যৰাজানস্তে ক্ষয্যলোকা ভৱন্তি তেষাং সৰ্ৱেষু লোকেষ্ৱকামচাৰো ভৱতি ॥ ৭.২৫.২ ॥ ॥ ইতি পঞ্চৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥
তস্য হ ৱা এতস্যৈৱং পশ্যত এৱং মন্ৱানস্যৈৱং ৱিজানত আত্মতঃ প্ৰাণ আত্মত আশাত্মতঃ স্মৰ আত্মত আকাশ আত্মতস্তেজ আত্মত আপ আত্মত আৱিৰ্ভাৱতিৰোভাৱাৱাত্মতোঽন্নমাত্মতো বলমাত্মতো ৱিজ্ঞানমাত্মতো ধ্যানমাত্মতশ্চিত্তমাত্মতঃ সংকল্প আত্মতো মন আত্মতো ৱাগাত্মতো নামাত্মতো মন্ত্ৰা আত্মতঃ কৰ্মাণ্যাত্মত এৱেদংসৰ্ৱমিতি ॥ ৭.২৬.১ ॥
তদেষ শ্লোকো ন পশ্যো মৃত্যুং পশ্যতি ন ৰোগং নোত দুঃখতাং সৰ্ৱং হ পশ্যঃ পশ্যতি সৰ্ৱমাপ্নোতি সৰ্ৱশ ইতি স একধা ভৱতি ত্ৰিধা ভৱতি পঞ্চধা সপ্তধা নৱধা চৈৱ পুনশ্চৈকাদশঃ স্মৃতঃ শতং চ দশ চৈকশ্চ সহস্ৰাণি চ ৱিংশতিৰাহাৰশুদ্ধৌ সত্ত্ৱশুদ্ধৌ ধ্ৰুৱা স্মৃতিঃ স্মৃতিলম্ভে সৰ্ৱগ্ৰন্থীনাং ৱিপ্ৰমোক্ষস্তস্মৈ মৃদিতকষাযায তমসস্পাৰং দৰ্শযতি ভগৱান্সনত্কুমাৰস্তং স্কন্দ ইত্যাচক্ষতে তং স্কন্দ ইত্যাচক্ষতে ॥ ৭.২৬.২ ॥ ॥ ইতি ষড্ৱিংশঃ খণ্ডঃ ॥ ॥ ইতি সপ্তমোঽধ্যাযঃ ॥
॥ অষ্টমোঽধ্যাযঃ ॥ অথ যদিদমস্মিন্ব্ৰহ্মপুৰে দহৰং পুণ্ডৰীকং ৱেশ্ম দহৰোঽস্মিন্নন্তৰাকাশস্তস্মিন্যদন্তস্তদন্ৱেষ্টৱ্যং তদ্ৱাৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যমিতি ॥ ৮.১.১ ॥
তং চেদ্ব্ৰূযুৰ্যদিদমস্মিন্ব্ৰহ্মপুৰে দহৰং পুণ্ডৰীকং ৱেশ্ম দহৰোঽস্মিন্নন্তৰাকাশঃ কিং তদত্ৰ ৱিদ্যতে যদন্ৱেষ্টৱ্যং যদ্ৱাৱ ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যমিতি স ব্ৰূযাত্ ॥ ৮.১.২ ॥
যাৱান্ৱা অযমাকাশস্তাৱানেষোঽন্তৰ্হৃদয অকাশ উভে অস্মিন্দ্যাৱাপৃথিৱী অন্তৰেৱ সমাহিতে উভাৱগ্নিশ্চ ৱাযুশ্চ সূৰ্যাচন্দ্ৰমসাৱুভৌ ৱিদ্যুন্নক্ষত্ৰাণি যচ্চাস্যেহাস্তি যচ্চ নাস্তি সৰ্ৱং তদস্মিন্সমাহিতমিতি ॥ ৮.১.৩ ॥
তং চেদ্ব্ৰূযুৰস্মিংশ্চেদিদং ব্ৰহ্মপুৰে সৰ্ৱং সমাহিতং সৰ্ৱাণি চ ভূতানি সৰ্ৱে চ কামা যদৈতজ্জৰা ৱাপ্নোতি প্ৰধ্ৱংসতে ৱা কিং ততোঽতিশিষ্যত ইতি ॥ ৮.১.৪ ॥
স ব্ৰূযাত্নাস্য জৰযৈতজ্জীৰ্যতি ন ৱধেনাস্য হন্যত এতত্সত্যং ব্ৰহ্মপুৰমস্মিকামাঃ সমাহিতাঃ এষ আত্মাপহতপাপ্মা ৱিজৰো ৱিমৃত্যুৰ্ৱিশোকো ৱিজিঘত্সোঽপিপাসঃ সত্যকামঃ সত্যসংকল্পো যথা হ্যেৱেহ প্ৰজা অন্ৱাৱিশন্তি যথানুশাসনম্ যং যমন্তমভিকামা ভৱন্তি যং জনপদং যং ক্ষেত্ৰভাগং তং তমেৱোপজীৱন্তি ॥ ৮.১.৫ ॥
তদ্যথেহ কৰ্মজিতো লোকঃ ক্ষীযত এৱমেৱামুত্ৰ পুণ্যজিতো লোকঃ ক্ষীযতে তদ্য ইহাত্মানমনুৱিদ্য ৱ্ৰজন্ত্যেতাংশ্চ সত্যান্কামাংস্তেষাং সৰ্ৱেষু লোকেষ্ৱকামচাৰো ভৱত্যথ য ইহাত্মানমনিৱুদ্য ৱ্ৰজন্ত্যেতংশ্চ সত্যান্কামাংস্তেষাং সৰ্ৱেষু লোকেষু কামচাৰো ভৱতি ॥ ৮.১.৬ ॥ ॥ ইতি প্ৰথমঃ খণ্ডঃ ॥
স যদি পিতৃলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য পিতৰঃ সমুত্তিষ্ঠন্তি তেন পিতৃলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.১ ॥
অথ যদি মাতৃলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য মাতৰঃ সমুত্তিষ্ঠন্তি তেন মাতৃলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.২ ॥
অথ যদি ভ্ৰাতৃলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য ভ্ৰাতৰঃ সমুত্তিষ্ঠন্তি তেন ভ্ৰাতৃলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.৩ ॥
অথ যদি স্ৱসৃলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য স্ৱসাৰঃ সমুত্তিষ্ঠন্তি তেন স্ৱসৃলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.৪ ॥
অথ যদি সখিলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য সখাযঃ সমুত্তিষ্ঠন্তি তেন সখিলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.৫ ॥
অথ যদি গন্ধমাল্যলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য গন্ধমাল্যে সমুত্তিষ্ঠতস্তেন গন্ধমাল্যলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.৬ ॥
অথ যদ্যন্নপানলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্যান্নপানে সমুত্তিষ্ঠতস্তেনান্নপানলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.৭ ॥
অথ যদি গীতৱাদিত্ৰলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য গীতৱাদিত্ৰে সমুত্তিষ্ঠতস্তেন গীতৱাদিত্ৰলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.৮ ॥
অথ যদি স্ত্ৰীলোককামো ভৱতি সংকল্পাদেৱাস্য স্ত্ৰিযঃ সমুত্তিষ্ঠন্তি তেন স্ত্ৰীলোকেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.৯ ॥
যং যমন্তমভিকামো ভৱতি যং কামং কামযতে সোঽস্য সংকল্পাদেৱ সমুত্তিষ্ঠতি তেন সম্পন্নো মহীযতে ॥ ৮.২.১০ ॥ ॥ ইতি দ্ৱিতীযঃ খণ্ডঃ ॥
ত ইমে সত্যাঃ কামা অনৃতাপিধানাস্তেষাং সত্যানাং সতামনৃতমপিধানং যো যো হ্যস্যেতঃ প্ৰৈতি ন তমিহ দৰ্শনায লভতে ॥ ৮.৩.১ ॥
অথ যে চাস্যেহ জীৱা যে চ প্ৰেতা যচ্চান্যদিচ্ছন্ন লভতে সৰ্ৱং তদত্ৰ গত্ৱা ৱিন্দতেঽত্ৰ হ্যস্যৈতে সত্যাঃ কামা অনৃতাপিধানাস্তদ্যথাপি হিৰণ্যনিধিং নিহিতমক্ষেত্ৰজ্ঞা উপৰ্যুপৰি সঞ্চৰন্তো ন ৱিন্দেযুৰেৱমেৱেমাঃ সৰ্ৱাঃ প্ৰজা অহৰহৰ্গচ্ছন্ত্য এতং ব্ৰহ্মলোকং ন ৱিন্দন্ত্যনৃতেন হি প্ৰত্যূঢাঃ ॥ ৮.৩.২ ॥
স ৱা এষ আত্মা হৃদি তস্যৈতদেৱ নিৰুক্তং হৃদ্যযমিতি তস্মাদ্ধৃদযমহৰহৰ্ৱা এৱংৱিত্স্ৱৰ্গং লোকমেতি ॥ ৮.৩.৩ ॥
অথ য এষ সম্প্ৰসাদোঽস্মাচ্ছৰীৰাত্সমুত্থায পৰং জ্যোতিৰুপসম্পদ্য স্ৱেন ৰূপেণাভিনিষ্পদ্যত এষ আত্মেতি হোৱাচৈতদমৃতমভযমেতদ্ব্ৰহ্মেতি তস্য হ ৱা এতস্য ব্ৰহ্মণো নাম সত্যমিতি ॥ ৮.৩.৪ ॥
তানি হ ৱা এতানি ত্ৰীণ্যক্ষৰাণি সতীযমিতি তদ্যত্সত্তদমৃতমথ যত্তি তন্মৰ্ত্যমথ যদ্যং তেনোভে যচ্ছতি যদনেনোভে যচ্ছতি তস্মাদ্যমহৰহৰ্ৱা এৱংৱিত্স্ৱৰ্গং লোকমেতি ॥ ৮.৩.৫ ॥ ॥ ইতি তৃতীযঃ খণ্ডঃ ॥
অথ য আত্মা স সেতুৰ্ধৃতিৰেষাং লোকানামসংভেদায নৈতং সেতুমহোৰাত্ৰে তৰতো ন জৰা ন মৃত্যুৰ্ন শোকো ন সুকৃতং ন দুষ্কৃতং সৰ্ৱে পাপ্মানোঽতো নিৱৰ্তন্তেঽপহতপাপ্মা হ্যেষ ব্ৰহ্মলোকঃ ॥ ৮.৪.১ ॥
তস্মাদ্ৱা এতং সেতুং তীৰ্ত্ৱান্ধঃ সন্ননন্ধো ভৱতি ৱিদ্ধঃ সন্নৱিদ্ধো ভৱত্যুপতাপী সন্ননুপতাপী ভৱতি তস্মাদ্ৱা এতং সেতুং তীৰ্ত্ৱাপি নক্তমহৰেৱাভিনিষ্পদ্যতে সকৃদ্ৱিভাতো হ্যেৱৈষ ব্ৰহ্মলোকঃ ॥ ৮.৪.২ ॥
তদ্য এৱৈতং ব্ৰহ্মলোকং ব্ৰহ্মচৰ্যেণানুৱিন্দন্তি তেষামেৱৈষ ব্ৰহ্মলোকস্তেষাং সৰ্ৱেষু লোকেষু কামচাৰো ভৱতি ॥ ৮.৪.৩ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্থঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যদ্যজ্ঞ ইত্যাচক্ষতে ব্ৰহ্মচৰ্যমেৱ তদ্ব্ৰহ্মচৰ্যেণ হ্যেৱ যো জ্ঞাতা তং ৱিন্দতেঽথ যদিষ্টমিত্যাচক্ষতে ব্ৰহ্মচৰ্যমেৱ তদ্ব্ৰহ্মচৰ্যেণ হ্যেৱেষ্ট্ৱাত্মানমনুৱিন্দতে ॥ ৮.৫.১ ॥
অথ যত্সত্ত্ৰাযণমিত্যাচক্ষতে ব্ৰহ্মচৰ্যমেৱ তদ্ব্ৰহ্মচৰ্যেণ হ্যেৱ সত আত্মনস্ত্ৰাণং ৱিন্দতেঽথ যন্মৌনমিত্যাচক্ষতে ব্ৰহ্মচৰ্যমেৱ তব্ব্ৰহ্মচৰ্যেণ হ্যেৱাত্মানমনুৱিদ্য মনুতে ঽ॥ ৮.৫.২ ॥
অথ যদনাশকাযনমিত্যাচক্ষতে ব্ৰহ্মচৰ্যমেৱ তদেষ হ্যাত্মা ন নশ্যতি যং ব্ৰহ্মচৰ্যেণানুৱিন্দতেঽথ যদৰণ্যাযনমিত্যাচক্ষতে ব্ৰহ্মচৰ্যমেৱ তদৰশ্চ হ ৱৈ ণ্যশ্চাৰ্ণৱৌ ব্ৰহ্মলোকে তৃতীযস্যামিতো দিৱি তদৈৰং মদীযং সৰস্তদশ্ৱত্থঃ সোমসৱনস্তদপৰাজিতা পূৰ্ব্ৰহ্মণঃ প্ৰভুৱিমিতং হিৰণ্মযম্ ॥ ৮.৫.৩ ॥
তদ্য এৱৈতৱৰং চ ণ্যং চাৰ্ণৱৌ ব্ৰহ্মলোকে ব্ৰহ্মচৰ্যেণানুৱিন্দন্তি তেষামেৱৈষ ব্ৰহ্মলোকস্তেষাং সৰ্ৱেষু লোকেষু কামচাৰো ভৱতি ॥ ৮.৫.৪ ॥ ॥ ইতি পঞ্চমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ যা এতা হৃদযস্য নাড্যস্তাঃ পিঙ্গলস্যাণিম্নস্তিষ্ঠন্তি শুক্লস্য নীলস্য পীতস্য লোহিতস্যেত্যসৌ ৱা আদিত্যঃ পিঙ্গল এষ শুক্ল এষ নীল এষ পীত এষ লোহিতঃ ॥ ৮.৬.১ ॥
তদ্যথা মহাপথ আতত উভৌ গ্ৰামৌ গচ্ছতীমং চামুং চৈৱমেৱৈতা আদিত্যস্য ৰশ্ময উভৌ লোকৌ গচ্ছন্তীমং চামুং চামুষ্মাদাদিত্যাত্প্ৰতাযন্তে তা আসু নাডীষু সৃপ্তা আভ্যো নাডীভ্যঃ প্ৰতাযন্তে তেঽমুষ্মিন্নাদিত্যে সৃপ্তাঃ ॥ ৮.৬.২ ॥
তদ্যত্ৰৈতত্সুপ্তঃ সমস্ত্ঃ সম্প্ৰসন্নঃ স্ৱপ্নং ন ৱিজানাত্যাসু তদা নাডীষু সৃপ্তো ভৱতি তং ন কশ্চন পাপ্মা স্পৃশতি তেজসা হি তদা সম্পন্নো ভৱতি ॥ ৮.৬.৩ ॥
অথ যত্ৰৈতদবলিমানং নীতো ভৱতি তমভিত আসীনা আহুৰ্জানাসি মাং জানাসি মামিতি স যাৱদস্মাচ্ছৰীৰাদনুত্ক্ৰান্তো ভৱতি তাৱজ্জানাতি ॥ ৮.৬.৪ ॥
অথ যত্ৰৈতদস্মাচ্ছৰীৰাদুত্ক্ৰামত্যথৈতৈৰেৱ ৰশ্মিভিৰূৰ্ধ্ৱমাক্ৰমতে স ওমিতি ৱা হোদ্ৱা মীযতে স যাৱত্ক্ষিপ্যেন্মনস্তাৱদাদিত্যং গচ্ছত্যেতদ্ৱৈ খলু লোকদ্ৱাৰং ৱিদুষাং প্ৰপদনং নিৰোধোঽৱিদুষাম্ ॥ ৮.৬.৫ ॥
তদেষ শ্লোকঃ । শতং চৈকা চ হৃদযস্য নাড্যস্তাসাং মূৰ্ধানমভিনিঃসৃতৈকা । তযোৰ্ধ্ৱমাযন্নমৃতত্ৱমেতি ৱিষ্ৱঙ্ঙন্যা উত্ক্ৰমণে ভৱন্ত্যুত্ক্ৰমণে ভৱন্তি ॥ ৮.৬.৬ ॥ ॥ ইতি ষষ্ঠঃ খণ্ডঃ ॥
য আত্মাপহতপাপ্মা ৱিজৰো ৱিমৃত্যুৰ্ৱিশোকো ৱিজিঘত্সোঽপিপাসঃ সত্যকামঃ সত্যসংকল্পঃ সোঽন্ৱেষ্টৱ্যঃ স ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যঃ স সৰ্ৱাংশ্চ লোকানাপ্নোতি সৰ্ৱাংশ্চ কামান্যস্তমাত্মানমনুৱিদ্য ৱিজানাতীতি হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ ॥ ৮.৭.১ ॥
তদ্ধোভযে দেৱাসুৰা অনুবুবুধিৰে তে হোচুৰ্হন্ত তমাত্মানমন্ৱেচ্ছামো যমাত্মানমন্ৱিষ্য সৰ্ৱাংশ্চ লোকানাপ্নোতি সৰ্ৱাংশ্চ কামানিতীন্দ্ৰো হৈৱ দেৱানামভিপ্ৰৱৱ্ৰাজ ৱিৰোচনোঽসুৰাণাং তৌ হাসংৱিদানাৱেৱ সমিত্পাণী প্ৰজাপতিসকাশমাজগ্মতুঃ ॥ ৮.৭.২ ॥
তৌ হ দ্ৱাত্ৰিংশতং ৱৰ্ষাণি ব্ৰহ্মচৰ্যমূষতুস্তৌ হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ কিমিচ্ছন্তাৱাস্তমিতি তৌ হোচতুৰ্য আত্মাপহতপাপ্মা ৱিজৰো ৱিমৃত্যুৰ্ৱিশোকো ৱিজিঘত্সোঽপিপাসঃ সত্যকামঃ সত্যসংকল্পঃ সোঽন্ৱেষ্টৱ্যঃ স ৱিজিজ্ঞাসিতৱ্যঃ স সৰ্ৱাংশ্চ লোকানাপ্নোতি সৰ্ৱাংশ্চ কামান্যস্তমাত্মানমনুৱিদ্য ৱিজানাতীতি ভগৱতো ৱচো ৱেদযন্তে তমিচ্ছন্তাৱৱাস্তমিতি ॥ ৮.৭.৩ ॥
তৌ হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ য এষোঽক্ষিণি পুৰুষো দৃশ্যত এষ আত্মেতি হোৱাচৈতদমৃতমভযমেতদ্ব্ৰহ্মেত্যথ যোঽযং ভগৱোঽপ্সু পৰিখ্যাযতে যশ্চাযমাদৰ্শে কতম এষ ইত্যেষ উ এৱৈষু সৰ্ৱেষ্ৱন্তেষু পৰিখ্যাযত ইতি হোৱাচ ॥ ৮.৭.৪ ॥ ॥ ইতি সপ্তমঃ খণ্ডঃ ॥
উদশৰাৱ আত্মানমৱেক্ষ্য যদাত্মনো ন ৱিজানীথস্তন্মে প্ৰব্ৰূতমিতি তৌ হোদশৰাৱেঽৱেক্ষাংচক্ৰাতে তৌ হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ কিং পশ্যথ ইতি তৌ হোচতুঃ সৰ্ৱমেৱেদমাৱাং ভগৱ আত্মানং পশ্যাৱ আ লোমভ্যঃ আ নখেভ্যঃ প্ৰতিৰূপমিতি ॥ ৮.৮.১ ॥
তৌ হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ সাধ্ৱলংকৃতৌ সুৱসনৌ পৰিষ্কৃতৌ ভূত্ৱোদশৰাৱেঽৱেক্ষেথামিতি তৌ হ সাধ্ৱলংকৃতৌ সুৱসনৌ পৰিষ্কৃতৌ ভূত্ৱোদশৰাৱেঽৱেক্ষাংচক্ৰাতে তৌ হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ কিং পশ্যথ ইতি ॥ ৮.৮.২ ॥
তৌ হোচতুৰ্যথৈৱেদমাৱাং ভগৱঃ সাধ্ৱলংকৃতৌ সুৱসনৌ পৰিষ্কৃতৌ স্ৱ এৱমেৱেমৌ ভগৱঃ সাধ্ৱলংকৃতৌ সুৱসনৌ পৰিষ্কৃতাৱিত্যেষ আত্মেতি হোৱাচৈতদমৃতমভযমেতদ্ব্ৰহ্মেতি তৌ হ শান্তহৃদযৌ প্ৰৱৱ্ৰজতুঃ ॥ ৮.৮.৩ ॥
তৌ হান্ৱীক্ষ্য প্ৰজাপতিৰুৱাচানুপলভ্যাত্মানমননুৱিদ্য ৱ্ৰজতো যতৰ এতদুপনিষদো ভৱিষ্যন্তি দেৱা ৱাসুৰা ৱা তে পৰাভৱিষ্যন্তীতি স হ শান্তহৃদয এৱ ৱিৰোচনোঽসুৰাঞ্জগাম তেভ্যো হৈতামুপনিষদং প্ৰোৱাচাত্মৈৱেহ মহয্য আত্মা পৰিচৰ্য আত্মানমেৱেহ মহযন্নাত্মানং পৰিচৰন্নুভৌ লোকাৱৱাপ্নোতীমং চামুং চেতি ॥ ৮.৮.৪ ॥
তস্মাদপ্যদ্যেহাদদানমশ্ৰদ্দধানমযজমানমাহুৰাসুৰো বতেত্যসুৰাণাং হ্যেষোপনিষত্প্ৰেতস্য শৰীৰং ভিক্ষযা ৱসনেনালংকাৰেণেতি সংস্কুৰ্ৱন্ত্যেতেন হ্যমুং লোকং জেষ্যন্তো মন্যন্তে ॥ ৮.৮.৫ ॥ ॥ ইতি অষ্টমঃ খণ্ডঃ ॥
অথ হেন্দ্ৰোঽপ্ৰাপ্যৈৱ দেৱানেতদ্ভযং দদৰ্শ যথৈৱ খল্ৱযমস্মিঞ্ছৰীৰে সাধ্ৱলংকৃতে সাধ্ৱলংকৃতো ভৱতি সুৱসনে সুৱসনঃ পৰিষ্কৃতে পৰিষ্কৃত এৱমেৱাযমস্মিন্নন্ধেঽন্ধো ভৱতি স্ৰামে স্ৰামঃ পৰিৱৃক্ণে পৰিৱৃক্ণোঽস্যৈৱ শৰীৰস্য নাশমন্ৱেষ নশ্যতি নাহমত্ৰ ভোগ্যং পশ্যামীতি ॥ ৮.৯.১ ॥
স সমিত্পাণিঃ পুনৰেযায তং হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ মঘৱন্যচ্ছান্তহৃদযঃ প্ৰাৱ্ৰাজীঃ সাৰ্ধং ৱিৰোচনেন কিমিচ্ছন্পুনৰাগম ইতি স হোৱাচ যথৈৱ খল্ৱযং ভগৱোঽস্মিঞ্ছৰীৰে সাধ্ৱলংকৃতে সাধ্ৱলংকৃতো ভৱতি সুৱসনে সুৱসনঃ পৰিষ্কৃতে পৰিষ্কৃত এৱমেৱাযমস্মিন্নন্ধেঽন্ধো ভৱতি স্ৰামে স্ৰামঃ পৰিৱৃক্ণে পৰিৱৃক্ণোঽস্যৈৱ শৰীৰস্য নাশমন্ৱেষ নশ্যতি নাহমত্ৰ ভোগ্যং পশ্যামীতি ॥ ৮.৯.২ ॥
এৱমেৱৈষ মঘৱন্নিতি হোৱাচৈতং ত্ৱেৱ তে ভূযোঽনুৱ্যাখ্যাস্যামি ৱসাপৰাণি দ্ৱাত্ৰিংশতং ৱৰ্ষাণীতি স হাপৰাণি দ্ৱাত্ৰিংশতং ৱৰ্ষাণ্যুৱাস তস্মৈ হোৱাচ ॥ ৮.৯.৩ ॥ ॥ ইতি নৱমঃ খণ্ডঃ ॥
য এষ স্ৱপ্নে মহীযমানশ্চৰত্যেষ আত্মেতি হোৱাচৈতদমৃতমভযমেতদ্ব্ৰহ্মেতি স হ শান্তহৃদযঃ প্ৰৱৱ্ৰাজ স হাপ্ৰাপ্যৈৱ দেৱানেতদ্ভযং দদৰ্শ তদ্যদ্যপীদং শৰীৰমন্ধং ভৱত্যনন্ধঃ স ভৱতি যদি স্ৰামমস্ৰামো নৈৱৈষোঽস্য দোষেণ দুষ্যতি ॥ ৮.১০.১ ॥
ন ৱধেনাস্য হন্যতে নাস্য স্ৰাম্যেণ স্ৰামো ঘ্নন্তি ত্ৱেৱৈনং ৱিচ্ছাদযন্তীৱাপ্ৰিযৱেত্তেৱ ভৱত্যপি ৰোদিতীৱ নাহমত্ৰ ভোগ্যং পশ্যামীতি ॥ ৮.১০.২ ॥
স সমিত্পাণিঃ পুনৰেযায তং হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ মঘৱন্যচ্ছান্তহৃদযঃ প্ৰাৱ্ৰাজীঃ কিমিচ্ছন্পুনৰাগম ইতি স হোৱাচ তদ্যদ্যপীদং ভগৱঃ শৰীৰমন্ধং ভৱত্যনন্ধঃ স ভৱতি যদি স্ৰামমস্ৰামো নৈৱৈষোঽস্য দোষেণ দুষ্যতি ॥ ৮.১০.৩ ॥
ন ৱধেনাস্য হন্যতে নাস্য স্ৰাম্যেণ স্ৰামো ঘ্নন্তি ত্ৱেৱৈনং ৱিচ্ছাদযন্তীৱাপ্ৰিযৱেত্তেৱ ভৱত্যপি ৰোদিতীৱ নাহমত্ৰ ভোগ্যং পশ্যামীত্যেৱমেৱৈষ মঘৱন্নিতি হোৱাচৈতং ত্ৱেৱ তে ভূযোঽনুৱ্যাখ্যাস্যামি ৱসাপৰাণি দ্ৱাত্ৰিংশতং ৱৰ্ষাণীতি স হাপৰাণি দ্ৱাত্ৰিংশতং ৱৰ্ষাণ্যুৱাস তস্মৈ হোৱাচ ॥ ৮.১০.৪ ॥ ॥ ইতি দশমঃ খণ্ডঃ ॥
তদ্যত্ৰৈতত্সুপ্তঃ সমস্তঃ সম্প্ৰসন্নঃ স্ৱপ্নং ন ৱিজানাত্যেষ আত্মেতি হোৱাচৈতদমৃতমভযমেতদ্ব্ৰহ্মেতি স হ শান্তহৃদযঃ প্ৰৱৱ্ৰাজ স হাপ্ৰাপ্যৈৱ দেৱানেতদ্ভযং দদৰ্শ নাহ খল্ৱযমেৱং সম্প্ৰত্যাত্মানং জানাত্যযমহমস্মীতি নো এৱেমানি ভূতানি ৱিনাশমেৱাপীতো ভৱতি নাহমত্ৰ ভোগ্যং পশ্যামীতি ॥ ৮.১১.১ ॥
স সমিত্পাণিঃ পুনৰেযায তং হ প্ৰজাপতিৰুৱাচ মঘৱন্যচ্ছান্তহৃদযঃ প্ৰাৱ্ৰাজীঃ কিমিচ্ছন্পুনৰাগম ইতি স হোৱাচ নাহ খল্ৱযং ভগৱ এৱং সম্প্ৰত্যাত্মানং জানাত্যযমহমস্মীতি নো এৱেমানি ভূতানি ৱিনাশমেৱাপীতো ভৱতি নাহমত্ৰ ভোগ্যং পশ্যামীতি ॥ ৮.১১.২ ॥
এৱমেৱৈষ মঘৱন্নিতি হোৱাচৈতং ত্ৱেৱ তে ভূযোঽনুৱ্যাখ্যাস্যামি নো এৱান্যত্ৰৈতস্মাদ্ৱসাপৰাণি পঞ্চ ৱৰ্ষাণীতি স হাপৰাণি পঞ্চ ৱৰ্ষাণ্যুৱাস তান্যেকশতং সম্পেদুৰেতত্তদ্যদাহুৰেকশতং হ ৱৈ ৱৰ্ষাণি মঘৱান্প্ৰজাপতৌ ব্ৰহ্মচৰ্যমুৱাস তস্মৈ হোৱাচ ॥ ৮.১১.৩ ॥ ॥ ইতি একাদশঃ খণ্ডঃ ॥
মঘৱন্মৰ্ত্যং ৱা ইদং শৰীৰমাত্তং মৃত্যুনা তদস্যামৃতস্যাশৰীৰস্যাত্মনোঽধিষ্ঠানমাত্তো ৱৈ সশৰীৰঃ প্ৰিযাপ্ৰিযাভ্যাং ন ৱৈ সশৰীৰস্য সতঃ প্ৰিযাপ্ৰিযযোৰপহতিৰস্ত্যশৰীৰং ৱাৱ সন্তং ন প্ৰিযাপ্ৰিযে স্পৃশতঃ ॥ ৮.১২.১ ॥
অশৰীৰো ৱাযুৰভ্ৰং ৱিদ্যুত্স্তনযিত্নুৰশৰীৰাণ্যেতানি তদ্যথৈতান্যমুষ্মাদাকাশাত্সমুত্থায পৰং জ্যোতিৰুপসম্পদ্য স্ৱেন ৰূপেণাভিনিষ্পদ্যন্তে ॥ ৮.১২.২ ॥
এৱমেৱৈষ সম্প্ৰসাদোঽস্মাচ্ছৰীৰাত্সমুত্থায পৰং জ্যোতিৰুপসম্পদ্য স্ৱেন ৰূপেণাভিনিষ্পদ্যতে স উত্তমপুৰুষঃ স তত্ৰ পৰ্যেতি জক্ষত্ক্ৰীডন্ৰমমাণঃ স্ত্ৰীভিৰ্ৱা যানৈৰ্ৱা জ্ঞাতিভিৰ্ৱা নোপজনং স্মৰন্নিদং শৰীৰং স যথা প্ৰযোগ্য আচৰণে যুক্ত এৱমেৱাযমস্মিঞ্ছৰীৰে প্ৰাণো যুক্তঃ ॥ ৮.১২.৩ ॥
অথ যত্ৰৈতদাকাশমনুৱিষণ্ণং চক্ষুঃ স চাক্ষুষঃ পুৰুষো দৰ্শনায চক্ষুৰথ যো ৱেদেদং জিঘ্ৰাণীতি স আত্মা গন্ধায ঘ্ৰাণমথ যো ৱেদেদমভিৱ্যাহৰাণীতি স আত্মাভিৱ্যাহাৰায ৱাগথ যো ৱেদেদং শৃণৱানীতি স আত্মা শ্ৰৱণায শ্ৰোত্ৰম্ ॥ ৮.১২.৪ ॥
অথ যো ৱেদেদং মন্ৱানীতি সাত্মা মনোঽস্য দৈৱং চক্ষুঃ স ৱা এষ এতেন দৈৱেন চক্ষুষা মনসৈতান্কামান্পশ্যন্ৰমতে য এতে ব্ৰহ্মলোকে ॥ ৮.১২.৫ ॥
তং ৱা এতং দেৱা আত্মানমুপাসতে তস্মাত্তেষাং সৰ্ৱে চ লোকা আত্তাঃ সৰ্ৱে চ কামাঃ স সৰ্ৱাংশ্চ লোকানাপ্নোতি সৰ্ৱাংশ্চ কামান্যস্তমাত্মানমনুৱিদ্য ৱিজানাতীতি হ প্ৰ্জাপতিৰুৱাচ প্ৰজাপতিৰুৱাচ ॥ ৮.১২.৬ ॥ ॥ ইতি দ্ৱাদশঃ খণ্ডঃ ॥
শ্যামাচ্ছবলং প্ৰপদ্যে শবলাচ্ছ্যামং প্ৰপদ্যেঽশ্ৱ ইৱ ৰোমাণি ৱিধূয পাপং চন্দ্ৰ ইৱ ৰাহোৰ্মুখাত্প্ৰমুচ্য ধূত্ৱা শৰীৰমকৃতং কৃতাত্মা ব্ৰহ্মলোকমভিসংভৱামীত্যভিসংভৱামীতি ॥ ৮.১৩.১ ॥ ॥ ইতি ত্ৰযোদশঃ খণ্ডঃ ॥
আকাশো ৱৈ নাম নামৰূপযোৰ্নিৰ্ৱহিতা তে যদন্তৰা তদ্ব্ৰহ্ম তদমৃতং স আত্মা প্ৰজাপতেঃ সভাং ৱেশ্ম প্ৰপদ্যে যশোঽহং ভৱামি ব্ৰাহ্মণানাং যশো ৰাজ্ঞাং যশোৱিশাং যশোঽহমনুপ্ৰাপত্সি স হাহং যশসাং যশঃ শ্যেতমদত্কমদত্কং শ্যেতং লিন্দু মাভিগাং লিন্দু মাভিগাম্ ॥ ৮.১৪.১ ॥ ॥ ইতি চতুৰ্দশঃ খণ্ডঃ ॥
তধৈতদ্ব্ৰহ্মা প্ৰজাপতযৈ উৱাচপ্ৰজাপতিৰ্মনৱে মনুঃ প্ৰজাভ্যঃ আচাৰ্যকুলাদ্ৱেদমধীত্য যথাৱিধানং গুৰোঃ কৰ্মাতিশেষেণাভিসমাৱৃত্য কুটুম্বে শুচৌ দেশে স্ৱাধ্যাযমধীযানো ধৰ্মিকান্ৱিদধদাত্মনি সৰ্ৱৈন্দ্ৰিযাণি সম্প্ৰতিষ্ঠাপ্যাহিংসন্সৰ্ৱ ভূতান্যন্যত্ৰ তীৰ্থেভ্যঃ স খল্ৱেৱং ৱৰ্তযন্যাৱদাযুষং ব্ৰহ্মলোকমভিসম্পদ্যতে ন চ পুনৰাৱৰ্ততে ন চ পুনৰাৱৰ্ততে ॥ ৮.১৫.১ ॥ ॥ ইতি পঞ্চদশঃ খণ্ডঃ ॥

More Brahman Stotras

भावनोपनिषद्
Bhavanopanishad
चाक्षुषोपनिषद् (चक्षुष्मती विद्या)
Chakshushopanishad (Chakshushmati Vidya)
कालिकोपनिषत्
Kalikopanisat
माण्डूक्य उपनिषद्
Mandukya Upanishad
नारायण उपनिषद्
Narayana Upanishad
शिवसङ्कल्पोपनिषत् (शिव सङ्कल्पमस्तु)
Shiva Sankalpa Upanishad
गणेशतापिन्युपनिषत्
Ganesatapinyupanisat
श्री सूर्योपनिषद्
Shri Suryopanishad
View All Chandogya Upanishad Collection →

Explore More

Chandogya Upanishad CollectionWealthObstaclesHealthProtectionWisdomHome