The Guru

ଶ୍ରୀ ଦାସବୋଧ ଅଧ୍ଯାଯ 11

(Dasbodh Dashak 11 in Odia)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 11 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 11. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for निरूपण.

#of 321
ସମାସ ପହିଲା : ସିଦ୍ଧାଂତନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଚତ୍ଵାରଦେଵନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ତିସରା : ଶିକଵଣ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଚଵଥା : ସାରଵିଵେକନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ରାଜକାରଣ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସହାଵା : ମହଂତ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଚଂଚଳ ନଦୀଈ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଅଂତରାତ୍ମାଵିଵରଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ନଵାଵା : ଉପଦେଶ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ନିସ୍ପୃହ ଵର୍ତଣୂକ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପହିଲା : ସିଦ୍ଧାଂତନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ଆକାଶାପାସୂନ ଵାଯୋ ହୋତୋ । ହା ତୋଂ ପ୍ରତ୍ଯଯେ ଯେତୋ ।
ଵାଯୋପାସୂନ ଅଗ୍ନୀ ଜୋ ତୋ । ସାଵଧ ଐକା ॥ ୧ ॥
ଵାଯୋଚୀ କଠୀଣ ଘିସଣୀ । ତେଥେଂ ନିର୍ମାଣ ଜାଲା ଵନ୍ହୀ ।
ମଂଦ ଵାଯୋ ସୀତଳ ପାଣୀ । ତେଥୁନି ଜାଲେଂ ॥ ୨ ॥
ଆପାପାସୂନ ଜାଲୀ ପୃଥ୍ଵୀ । ତେ ନାନା ବୀଜରୂପ ଜାଣାଵୀ ।
ବୀଜାପାସୂନ ଉତ୍ପତ୍ତି ଵ୍ହାଵୀ । ହା ସ୍ଵଭାଵଚି ଆହେ ॥ ୩ ॥
ମୁଳୀଂ ସୃଷ୍ଟୀ କଲ୍ପନେଚୀ । କଲ୍ପନା ଆହେ ମୁଳୀଂଚୀ ।
ଜଯେପାସୂନ ଦେଵତ୍ରଯାଚୀ । କାଯା ଜାଲୀ ॥ ୪ ॥
ନିଶ୍ଚଳାମଧେଂ ଚଂଚଳ । ତେ ଚି କଲ୍ପନା କେଵଳ ।
ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତୀଚେଂ ମୂଳ । କଲ୍ପନାରୂପ ॥ ୫ ॥
କଲ୍ପନା ତେଚି ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତି । ଅଷ୍ଟଧା ତେଚି କଲ୍ପନାମୁର୍ତୀ ।
ମୁଳାଗ୍ରାପାସୂନ ଉତ୍ପତ୍ତି । ଅଷ୍ଟଧା ଜାଣାଵୀ ॥ ୬ ॥
ପାଂଚ ଭୂତେଂ ତୀନ ଗୁଣ । ଆଠ ଜାଲୀଂ ଦୋନୀ ମିଳୋନ ।
ମ୍ହଣୌନି ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତି ଜାଣ । ବୋଲିଜେତେ ॥ ୭ ॥
ମୁଳୀଂ କଲ୍ପନାରୂପ ଜାଲୀ । ପୁଢେଂ ତେଚି ଫାପାଵଲୀ ।
କେଵଳ ଜଡତ୍ଵାସ ଆଲୀ । ସୃଷ୍ଟିରୂପେଂ ॥ ୮ ॥
ମୁଳୀଂ ଜାଲୀ ତେ ମୂଳମାଯା । ତ୍ରିଗୁଣ ଜାଲେ ତେ ଗୁଣମାଯା ।
ଜଡତ୍ଵ ପାଵଲୀ ତେ ଅଵିଦ୍ଯା ମାଯା । ସୃଷ୍ଟିରୂପେଂ ॥ ୯ ॥
ପୁଢେଂ ଚ୍ଯାରୀ ଖାଣୀ ଜାଲ୍ଯା । ଚ୍ଯାରୀ ଵାଣୀ ଵିସ୍ତାରଲ୍ଯା ।
ନାନା ଯୋନୀ ପ୍ରଗଟଲ୍ଯା । ନାନା ଵେକ୍ତୀ ॥ ୧୦ ॥
ଐସୀ ଜାଲୀ ଉଭାରଣୀ । ଆତାଂ ଐକା ସଂଵ୍ହାରଣୀ ।
ମାଗୀଲ ଦଶକୀଂ ଵିଶଦ କରୂନି । ବୋଲିଲେଂ ଅସେ ॥ ୧୧ ॥
ପରଂତୁ ଆତାଂ ସଂକଳିତ । ବୋଲିଜେଲ ସଂଵ୍ହାରସଂକେତ ।
ଶ୍ରୋତେ ଵକ୍ତେ ଯେଥେଂ ଚିତ୍ତ । ଦେଊନ ଐକା ॥ ୧୨ ॥
ଶତ ଵରୁଷେଂ ଅନାଵୃଷ୍ଟି । ତେଥେଂ ଆଟେଲ ଜୀଵସୃଷ୍ଟି ।
ଐଶା କଲ୍ପାଂତାଚ୍ଯା ଗୋଷ୍ଟୀ । ଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ନିରୋପିଲ୍ଯା ॥ ୧୩ ॥
ବାରାକଳୀଂ ତପେ ସୂର୍ଯ । ତେଣେଂ ପୃଥ୍ଵୀଚୀ ରକ୍ଶା ହୋଯେ ।
ମଗ ତେ ରକ୍ଶା ଵିରୋନ ଜାଯେ । ଜଳାଂତରୀଂ ॥ ୧୪ ॥
ତେଂ ଜଳ ଶୋଷୀ ଵୈଶ୍ଵାନରୁ । ଵନ୍ହୀ ଝଡପୀ ସମୀରୁ ।
ସମୀର ଵିତୁଳେ ନିରାକାରୁ । ଜୈସେଂ ତୈସେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଐସୀ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରଣୀ ଜାଲୀ । ମାଗାଂ ଵିସ୍ତାରେଂ ବୋଲିଲୀ ।
ମାଯାନିରାସେଂ ଉରଲୀ । ସ୍ଵରୂପସ୍ଥିତି ॥ ୧୬ ॥
ତେଥେଂ ଜୀଵଶିଵ ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଂଡ । ଅଟୋନ ଗେଲେଂ ଥୋତାଂଡ ।
ମାଯେଅଵିଦ୍ଯେଚେଂ ବଂଡ । ଵିତଳୋନ ଗେଲେଂ ॥ ୧୭ ॥
ଵିଵେକେଂଚି ବୋଲିଲା କ୍ଶଯେ । ମ୍ହଣୋନି ଵିଵେକପ୍ରଳଯେ ।
ଵିଵେକୀ ଜାଣତୀ କାଯେ । ମୂର୍ଖାସ କଳେ ॥ ୧୮ ॥
ସୃଷ୍ଟି ଶୋଧିତାଂ ସକଳ । ଯେକ ଚଂଚଳ ଯେକ ନିଶ୍ଚଳ ।
ଚଂଚଳାସ କର୍ତା ଚଂଚଳ । ଚଂଚଳରୂପୀ ୧୯ ॥
ଜୋ ସକଳ ଶରୀରୀଂ ଵର୍ତେ । ସକଲ କର୍ତୁତ୍ଵାସ ପ୍ରଵର୍ତେ ।
କରୂନ ଅକର୍ତା ହା ଵର୍ତେ । ଶବ୍ଦ ଜଯା ॥ ୨୦ ॥
ରାଵ ରଂକ ବ୍ରହ୍ମାଦିକ । ସକଳାଂମଧେଂ ଵର୍ତେ ଯେକ ।
ନାନା ଶରୀରେଂ ଚାଳକ । ଇଂଦ୍ରିଯେଂଦ୍ଵାରେଂ ॥ ୨୧ ॥
ତ୍ଯାସ ପରମାତ୍ମା ବୋଲତୀ । ସକଳ କର୍ତା ଐସେଂ ଜାଣତୀ ।
ପରି ତୋ ନାସେଲ ପ୍ରଚିତୀ । ଵିଵେକେଂ ପାହାଵୀ ॥ ୨୨ ॥
ଜୋ ସ୍ଵାନାମଧେଂ ଗୁରୁଗୁରିତୋ । ଜୋ ସୂକରାଂମଧେଂ କୁରୁକୁରିତୋ ।
ଗାଢଵୀଂ ଭରୋନ ଭୁଂକତୋ । ଆଟାହାସ୍ଯେଂ ॥ ୨୩ ॥
ଲୋକ ନାନା ଦେହ ଦେଖତୀ । ଵିଵେକୀ ଦେହାଂତ ପାହାତୀ ।
ପଂଡିତ ସମଦର୍ଶନେଂ ଘେତୀ । ଯେଣେଂ ପ୍ରକାରେଂ ॥ ୨୪ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକ ॥
ଵିଦ୍ଯାଵିନଯସଂପନ୍ନେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଗଵି ହସ୍ତିନି ।
ଶୁନି ଚୈଵ ଶ୍ଵପାକେ ଚ ପଂଡିତାଃ ସମଦର୍ଶିନଃ ॥
ଦେହ ପାହାତାଂ ଵେଗଳାଲେ । ପରଂତୁ ଅଂତର ଯେକଚି ଜାଲେଂ ।
ପ୍ରାଣୀମାତ୍ର ଦେଖିଲେଂ । ଯେକାଂତରେଂ ॥ ୨୫ ॥
ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ନିର୍ମାଣ ହୋତୀ । ପରୀ ଯେକଚି କଳା ଵର୍ତତୀ ।
ତଯେ ନାଂଵ ଜଗଜ୍ଜୋତୀ । ଜାଣତୀକଳା ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ରୋତ୍ରୀଂ ନାନା ଶବ୍ଦ ଜାଣେ । ତ୍ଵଚେମଧେଂ ସୀତୋଷ୍ଣ ଜାଣେ ।
ଚକ୍ଷୁମଧେଂ ପାହୋଂ ଜାଣେ । ନାନା ପଦାର୍ଥ ॥ ୨୭ ॥
ରସନେମଧେଂ ରସ ଜାଣେ । ଘ୍ରାଣାମଧେଂ ଵାସ ତୋ ଜାଣେ ।
କର୍ମୈଂଦ୍ରିଯାମଧେଂ ଜାଣେ । ନାନା ଵିଷଯସ୍ଵାଦ ॥ ୨୮ ॥
ସୂକ୍ଶ୍ମ ରୂପେଂ ସ୍ଥୂଳ ରକ୍ଶୀ । ନାନା ସୁଖଦୁଃଖେଂ ପରୀକ୍ଶୀ ।
ତ୍ଯାସ ମ୍ହଣତୀ ଅଂତରସାକ୍ଶୀ । ଅଂତରାତ୍ମା ॥ ୨୯ ॥
ଆତ୍ମା ଅଂତରାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା । ଚୈତନ୍ଯ ସର୍ଵାତ୍ମା ସୁକ୍ଶ୍ମାତ୍ମା ।
ଜୀଵାତ୍ମା ଶିଵାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା । ଦ୍ରଷ୍ଟା ସାକ୍ଶୀ ସତ୍ତାରୂପ ॥ ୩୦ ॥
ଵିକାରାମଧୀଲ ଵିକାରୀ । ଅଖଂଡ ନାନା ଵିକାର କରୀ ।
ତଯାସ ଵସ୍ତୁ ମ୍ହଣତୀ ଭିକାରୀ । ପରମ ହୀନ ॥ ୩୧ ॥
ସର୍ଵ ଯେକଚି ଦିସତୀ । ଅଵଘା ଯେକଂକାର କରିତୀ ।
ତେ ଅଵଘୀ ମାଈକ ସ୍ଥିତୀ । ଚଂଚଳାମଧେଂ ॥ ୩୨ ॥
ଚଂଚଳ ମାଯା ତେ ମାଈକ । ନିଶ୍ଚଳ ପରବ୍ରହ୍ମ ଯେକ ।
ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯଵିଵେକ । ଯାକାରଣେ ॥ ୩୩ ॥
ଜାତୋ ଜୀଵ ତୋ ପ୍ରାଣ । ନେଣେ ଜୀଵ ତୋ ଅଜ୍ଞାନ ।
ଜନ୍ମତୋ ଜୀଵ ତୋ ଜାଣ । ଵାସନାତ୍ମକ ॥ ୩୪ ॥
ଐକ୍ଯ ଜୀଵ ତୋ ବ୍ରହ୍ମାଂଶ । ଜେଥେଂ ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଂଡନିରାସ ।
ଯେଥେଂ ସାଂଗିତଲେ ଵିଶେଷ । ଚତ୍ଵାର ଜୀଵ ॥ ୩୫ ॥
ଅସୋ ହେଂ ଅଵଘେଂ ଚଂଚଳ । ଚଂଚଳ ଜାଈଲ ସକଳ ।
ନିଶ୍ଚଳ ତେଂ ନିଶ୍ଚଳ । ଆଦିଅଂତୀଂ ॥ ୩୬ ॥
ଆଦ୍ଯ ମଧ୍ଯ ଅଵସାନ । ଜେ ଵସ୍ତୁ ସମସମାନ ।
ନିର୍ଵିକାରୀ ନିର୍ଗୁଣ ନିରଂଜନ । ନିଃସଂଗ ନିଃପ୍ରପଂଚ ॥ ୩୭ ॥
ଉପାଧୀନିରାସେଂ ତତ୍ଵତା । ଜୀଵଶିଵାସ ଐକ୍ଯତା ।
ଵିଵଂଚୂନ ପାହୋଂ ଜାତାଂ । ଉପାଧି କୈଂଚୀ ॥ ୩୮ ॥
ଅସୋ ଜାଣଣେଂ ତିତୁକେଂ ଜ୍ଞାନ । ପରଂତୁ ହୋତେଂ ଵିଜ୍ଞାନ ।
ମନେଂ ଵୋଳଖାଵେଂ ଉନ୍ମନ । କୋଣ୍ଯା ପ୍ରକାରେଂ ॥ ୩୯ ॥
ଵୃତ୍ତିସ ନ କଳେ ନିଵୃତ୍ତି । ଗୁଣାସ କୈଂଚୀ ନିର୍ଗୁଣପ୍ରାପ୍ତୀ ।
ଗୁଣାତୀତ ସାଧକ ସଂତୀଂ । ଵିଵେକେଂ କେଲେଂ ॥ ୪୦ ॥
ଶ୍ରଵଣାପରୀସ ମନନ ସାର । ମନନେଂ କଳେ ସାରାସାର ।
ନିଜଧ୍ଯାସେଂ ସାକ୍ଶାତ୍କାର । ନିଃସଂଗ ଵସ୍ତୁ ॥ ୪୧ ॥
ନିର୍ଗୁଣୀଂ ଜେ ଅନନ୍ଯତା । ତେଚି ମୁକ୍ତି ସାଯୋଜ୍ଯତା ।
ଲକ୍ଶ୍ଯାଂଶ ଵାଚ୍ଯାଂଶ ଆତାଂ । ପୁରେ ଜାଲା ॥ ୪୨ ॥
ଅଲକ୍ଶୀଂ ରାହିଲେଂ ଲକ୍ଶ । ସିଦ୍ଧାଂତୀଂ କୈଂଚା ପୂର୍ଵପକ୍ଶ ।
ଅପ୍ରତ୍ଯକ୍ଶାସ କୈଂଚେଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଶ । ଅସୋନ ନାହୀଂ ॥ ୪୩ ॥
ଅସୋନ ମାଈକ ଉପାଧୀ । ତେଚି ସହଜସମାଧୀ ।
ଶ୍ରଵଣେଂ ବଳାଵୀ ବୁଦ୍ଧୀ । ନିଶ୍ଚଯାଚୀ ॥ ୪୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସିଦ୍ଧାଂତନିରୂପଣନାମ ସମାସ ପହିଲା ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଚତ୍ଵାରଦେଵନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଯେକ ନିଶ୍ଚଳ ଯେକ ଚଂଚଳ । ଚଂଚଳୀଂ ଗୁଂତଲେଂ ସକଳ ।
ନିଶ୍ଚଳ ତେଂ ନିଶ୍ଚଳ । ଜୈସେଂ ତୈସେଂ ॥ ୧ ॥
ପାହେ ନିଶ୍ଚଳାଚା ଵିଵେକ । ଐସା ଲକ୍ଶାଂମଧେଂ ଯେକ ।
ନିଶ୍ଚଳାଐସା ନିଶ୍ଚଯାତ୍ମକ । ନିଶ୍ଚଳଚି ତୋ ॥ ୨ ॥
ଯା ନିଶ୍ଚଳାଚ୍ଯା ଗୋଷ୍ଟୀ ସାଂଗତୀ । ପୁନ୍ହାଂ ଚଂଚଳାକଡେ ଧାଂଵତୀ ।
ଚଂଚଳଚକ୍ରୀଂ ନିଘୋନ ଜାତୀ । ଐସେ ଥୋଡେ ॥ ୩ ॥
ଚଂଚଳୀଂ ଚଂଚଳ ଜନ୍ମଲେଂ । ଚଂଚଳାଚି ମଧେଂ ଵାଢଲେଂ ।
ଅଵଘେଂ ଚଂଚଳଚି ବିଂବଲେଂ । ଜନ୍ମଵରୀ ॥ ୪ ॥
ପୃଥ୍ଵୀ ଅଵଘୀ ଚଂଚଳାକଡେ । କରଣେଂ ତିତୁକେଂ ଚଂଚଳୀଂ ଘଡେ ।
ଚଂଚଳ ସାଂଡୂନ ନିଶ୍ଚଳୀଂ ପଵାଡେ । ଐସା କୈଂଚା ॥ ୫ ॥
ଚଂଚଳ କାଂହୀଂ ନିଶ୍ଚଳେନା । ନିଶ୍ଚଳ କଦାପୀ ଚଳେନା ।
ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯଵିଵେକେଂ ଜନା । ଉମଜେ କାଂହୀଂ ॥ ୬ ॥
କାଂହୀଂ ଉମଜଲେଂ ତରୀ ନୁମଜେ । କାଂହୀଂ ସମଜଲେଂ ତରୀ ନ ସମଜେ ।
କାଂହୀଂ ବୁଝେ ତରୀ ନିର୍ବୁଜେ । କିଂଚିତ ମାତ୍ର ॥ ୭ ॥
ସଂଦେହ ଅନୁମାନ ଆଣୀ ଭ୍ରମ । ଅଵଘା ଚଂଚଳାମଧେଂ ଶ୍ରମ ।
ନିଶ୍ଚଳୀଂ କଦା ନାହୀଂ ଵର୍ମ । ସମଜଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୮ ॥
ଚଂଚଳାକରୀ ତିତୁକୀ ମାଯା । ମାଈକ ଜାଲେ ଵିଲଯା ।
ଲହାନ ଥୋର ମ୍ହଣାଵଯା । କାର୍ଯ ନାହୀଂ ॥ ୯ ॥
ସଗଟ ମାଯା ଵିସ୍ତାରଲୀ । ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତି ଫାଂପାଵଲୀ ।
ଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ର ଵିକାରଲୀ । ନାନା ରୂପେଂ ॥ ୧୦ ॥
ନାନା ଉତ୍ପତ୍ତୀ ନାନା ଵିକାର । ନାନା ପ୍ରାଣୀ ଲାହାନ ଥୋର ।
ନାନା ପଦାର୍ଥ ମକାର । ନାନା ରୂପେଂ ॥ ୧୧ ॥
ଵିକାରଵଂତ ଵିକାରଲେଂ । ସୂକ୍ଶ୍ମ ଜଡତ୍ଵା ଆଲେଂ ।
ଅମର୍ଯାଦ ଦିସୋଂ ଲାଗଲେଂ । କାଂହୀଂଚାବାହୀଂ ॥ ୧୨ ॥
ମଗ ନାନା ଶରୀରେଂ ନିର୍ମାଣ ଜାଲୀଂ । ନାନା ନାମାଭିଧାନେଂ ଠେଵିଲୀଂ ।
ଭାଷା ପରତ୍ଵେଂ କଳୋଂ ଆଲୀଂ । କାହୀଂ କାଂହୀଂ ॥ ୧୩ ॥
ମଗ ନାନା ରୀତି ନାନା ଦଂଡକ । ଆଚାର ଯେକାହୂନ ଯେକ ।
ଵର୍ତୋଂ ଲାଗଲେ ସକଳ ଲୋକ । ଲୋକାଚାରେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତୀଚୀଂ ଶରୀରେଂ । ନିର୍ମାଣ ଜାଲୀଂ ଲାହାନଥୋରେଂ ।
ପୁଢେଂ ଆପୁଲାଲ୍ଯା ପ୍ରକାରେଂ । ଵର୍ତୋଂ ଲାଗତୀ ॥ ୧୫ ॥
ନାନା ମତ୍ତେଂ ନିର୍ମାଣ ଜାଲୀଂ । ନାନା ପାଷାଂଡେଂ ଵାଢଲୀଂ ।
ନାନା ପ୍ରକାରୀଚୀଂ ଉଠିଲୀଂ ॥ ନାନା ବଂଡେଂ ॥
୧୬ ॥ ଜୈସା ପ୍ରଵାହ ପଡିଲା । ତୈସାଚ ଲୋକ ଚାଲିଲା ।
କୋଣ ଵାରୀଲ କୋଣାଲା । ଯେକ ନାହୀଂ ॥ ୧୭ ॥
ପୃଥ୍ଵୀଚା ଜାଲା ଗଳାଂଠା । ଯେକାହୂନ ଯେକ ମୋଠା ।
କୋଣ ଖରା କୋଣ ଖୋଟା । କୋଣ ଜାଣେ ॥ ୧୮ ॥
ଆଚାର ବହୁକାଚେଂତ ପଡିଲା । କିତ୍ଯେକ ପୋଟାସାଠୀଂ ବୁଡାଲା ।
ଅଵଘା ଵରପଂଗଚି ଜାଲା । ସାଭିମାନେଂ ॥ ୧୯ ॥
ଦେଵ ଜାଲେ ଉଦଂଡ । ଦେଵାଂଚେଂ ମାଂଡଲେଂ ଭଂଡ ।
ଭୂତାଦେଵତାଂଚେଂ ଥୋତାଂଡ । ଯେକଚି ଜାଲେଂ ॥ ୨୦ ॥
ମୁଖ୍ଯ ଦେଵ ତୋ କଳେନା । କାଶାସ କାଂହୀଂଚ ମିଳେନା ।
ଯେକାସ ଯେକ ଵଳେନା । ଅନାଵର ॥ ୨୧ ॥
ଐସା ନାସଲା ଵିଚାର । କୋଣ ପାହାତୋ ସାରାସାର ।
କୈଚା ଲହାନ କୈଂଚା ଥୋର । କଳେଚିନା ॥ ୨୨ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରାଂଚା ବାଜାର ଭରଲା । ଦେଵାଂଚା ଗଲ୍ବଲା ଜାଲା ।
ଲୋକ କାମନେଚ୍ଯା ଵ୍ରତାଲା । ଝୋଂବୋନ ପଡତୀ ॥ ୨୩ ॥
ଐସେଂ ଅଵଘେଂ ନାସଲେଂ । ସତ୍ଯାସତ୍ଯ ହାରପଲେଂ ।
ଅଵଘେଂ ଅନାଯେକ ଜାଲେଂ । ଚହୂଂକଡେ ॥ ୨୪ ॥
ମତାମତାଂଚା ଗଲ୍ବଲା । କୋଣୀ ପୁସେନା କୋଣାଲା ।
ଜୋ ଜେ ମତୀଂ ସାଂପଡଲା । ତଯାସ ତେଂଚି ଥୋର ॥ ୨୫ ॥
ଅସତ୍ଯାଚା ଅଭିମାନ । ତେଣେଂ ପାଵିଜେ ପତନ ।
ମ୍ହଣୋନିଯାଂ ଜ୍ଞାତେ ଜନ । ସତ୍ଯ ଶୋଧିତୀ ॥ ୨୬ ॥
ଲୋକ ଵର୍ତତୀ ସକଳ । ତେଂ ଜ୍ଞାତ୍ଯାସ କରତଳାମଳ ।
ଆତାଂ ଏଇକା କେଵଳ । ଵିଵେକୀ ହୋ ॥ ୨୭ ॥
ଲୋକ କୋଣ୍ଯା ପଂଥେଂ ଜାତୀ । ଆଣି କୋଣ୍ଯା ଦେଵାସ ଭଜତୀ ।
ଐସୀ ହେ ରୋକଡୀ ପ୍ରଚିତୀ । ସାଵଧ ଐକା ॥ ୨୮ ॥
ମୃତ୍ତିକା ଧାତୁ ପାଷାଣାଦିକ । ଐସିଯା ପ୍ରତିମା ଅନେକ ।
ବହୁତେକ ଲୋକାଂଚା ଦଂଡକ । ପ୍ରତିମାଦେଵୀଂ ॥ ୨୯ ॥
ନାନା ଦେଵାଂଚେ ଅଵତାର । ଚରିତ୍ରେଂ ଐକତୀ ଯେକ ନର ।
ଜପ ଧ୍ଯାନ ନିରଂତର । କରିତୀ ପୂଜା ॥ ୩୦ ॥
ଯେକ ସକଳାଂଚା ଅଂତରାତ୍ମା । ଵିଶ୍ଵୀଂ ଵର୍ତେ ଜୋ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ସାକ୍ଶୀ ଜ୍ଞାନାତ୍ମା । ମାନିତୀ ଯେକ ॥ ୩୧ ॥
ଯେକ ତେ ନିର୍ମଳ ନିଶ୍ଚଳ । କଦାପୀ ନଵ୍ହେତି ଚଂଚଳ ।
ଅନନ୍ଯଭାଵେଂ କେଵଳ । ଵସ୍ତୁଚ ତେ ॥ ୩୨ ॥
ଯେକ ନାନା ପ୍ରତିମା । ଦୁସରା ଅଵତାରମହିମା ।
ତିସରା ତୋ ଅଂତରାତ୍ମା । ଚୌଥା ତୋ ନିର୍ଵିକାରୀ ॥ ୩୩ ॥
ଐସେ ହେ ଚତ୍ଵାର ଦେଵ । ସୃଷ୍ଟୀମଧୀଲ ସ୍ଵଭାଵ ।
ଯାଵେଗଳା ଅଂତର୍ଭାଵ । କୋଠେଂଚି ନାହୀଂ ॥ ୩୪ ॥
ଅଵଘେଂ ଯେକଚି ମାନିତୀ । ତେ ସାକ୍ଶ ଦେଵ ଜାଣତୀ ।
ପରଂତୁ ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତି । ଵୋଳଖିଲୀ ପାହିଜେ ॥ ୩୫ ॥
ପ୍ରକୃତୀମଧୀଲ ଦେଵ । ତୋ ପ୍ରକୃତୀଚା ସ୍ଵଭାଵ ।
ଭାଵାତୀତ ମାହାନଭାଵ । ଵିଵେକେଂ ଜାଣାଵା ॥ ୩୬ ॥
ଜୋ ନିର୍ମଳାସ ଧ୍ଯାଈଲ । ତୋ ନିର୍ମଳଚି ହୋଈଲ ।
ଜୋ ଜଯାସ ଭଜେଲ । ତୋ ତଦ୍ରୂପ ଜାଣାଵା ॥ ୩୭ ॥
କ୍ଶୀର ନୀର ନିଵଡିତୀ । ତେ ରାଜହଂସ ବୋଲିଜେତୀ ।
ସାରାସାର ଜାଣତୀ । ତେ ମାହାନଭାଵ ॥ ୩୮ ॥
ଅରେ ଜୋ ଚଂଚଳାସ ଧ୍ଯାଈଲ । ତୋ ସହଜଚି ଚଳେଲ ।
ଜୋ ନିଶ୍ଚଳାସ ଭଜେଲ । ତୋ ନିଶ୍ଚଳଚି ॥ ୩୯ ॥
ପ୍ରକୃତୀସାରିଖେଂ ଚାଲାଵେଂ । ପରୀ ଅଂତରୀଂ ଶାଶ୍ଵତ ଵୋଳଖାଵେଂ ।
ସତ୍ଯ ହୋଊନ ଵର୍ତାଵେଂ । ଲୋକାଂଐସେଂ ॥ ୪୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଚତ୍ଵାରଦେଵନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଦୁସରା ॥
ସମାସ ତିସରା : ଶିକଵଣ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ବହୁତାଂ ଜନ୍ମାଂଚା ସେଵଟ । ନରଦେହ ସାଂପଡେ ଅଵଚଟ ।
ଯେଥେଂ ଵର୍ତାଵେଂ ଚୋଖଟ । ନିତିନ୍ଯାଯେଂ ॥ ୧ ॥
ପ୍ରପଂଚ କରାଵା ନେମକ । ପାହାଵା ପରମାର୍ଥଵିଵେକ ।
ଜେଣେଂକରିତାଂ ଉଭଯ ଲୋକ । ସଂତୁଷ୍ଟ ହୋତୀ ॥ ୨ ॥
ଶତ ଵରୁଷେଂ ଵଯ ନେମିଲେଂ । ତ୍ଯାଂତ ବାଳପଣ ନେଣତାଂ ଗେଲେଂ ।
ତାରୁଣ୍ଯ ଅଵଘେଂ ଵେଚଲେଂ । ଵିଷଯାଂକଡେ ॥ ୩ ॥
ଵୃଦ୍ଧପଣୀଂ ନାନା ରୋଗ । ଭୋଗଣେଂ ଲାଗେ କର୍ମଭୋଗ ।
ଆତାଂ ଭଗଵଂତାଚା ଯୋଗ । କୋଣେ ଵେଳେ ॥ ୪ ॥
ରାଜିକ ଦେଵିକ ଉଦେଗ ଚିଂତା । ଅନ୍ନ ଵସ୍ତ୍ର ଦେହମମତା ।
ନାନା ପ୍ରସଂଗେଂ ଅଵଚିତା । ଜନ୍ମ ଗେଲା ॥ ୫ ॥
ଲୋକ ମରମରୋଂ ଜାତୀ । ଵଡିଲେଂ ଗେଲୀଂ ହେ ପ୍ରଚିତୀ ।
ଜାଣତ ଜାଣତ ନିଶ୍ଚିତୀ । କାଯେ ମାନିଲେଂ ॥ ୬ ॥
ଅଗ୍ନ ଗୃହାସୀ ଲାଗଲା । ଆଣି ସାଵକାସ ନିଜେଲା ।
ତୋ କୈସା ମ୍ହଣାଵା ଭଲା । ଆତ୍ମହତ୍ଯାରା ॥ ୭ ॥
ପୁଣ୍ଯମାର୍ଗ ଅଵଘା ବୁଡାଲା । ପାପସଂଗ୍ରହ ଉଦଂଡ ଜାଲା ।
ଯେମଯାତନେଚା ଝୋଲା । କଠୀଣ ଆହେ ॥ ୮ ॥
ତରୀ ଆତାଂ ଐସେଂ ନ କରାଵେଂ । ବହୁତ ଵିଵେକେଂ ଵର୍ତାଵେଂ ॥
ଇକ ଲୋକ ପରତ୍ର ସାଧାଵେଂ । ଦୋହୀକଡେ ॥ ୯ ॥
ଆଳସାଚେଂ ଫଳ ରୋକଡେଂ । ଜାଂଭଯା ଦେଊନ ନିଦ୍ରା ପଡେ ।
ସୁଖ ମ୍ହଣୌନ ଆଵଡେ । ଆଳସୀ ଲୋକାଂ ॥ ୧୦ ॥
ସାକ୍ଶେପ କରିତାଂ କଷ୍ଟତୀ । ପରଂତୁ ପୁଢେଂ ସୁରଵାଡତୀ ।
ଖାତୀ ଜେଵିତୀ ସୁଖୀ ହୋତୀ । ଯେତ୍ନେଂକରୂନୀ ॥ ୧୧ ॥
ଆଳସ ଉଦାସ ନାଗଵଣା । ଆଳସ ପ୍ରେତ୍ନବୁଡଵଣା ।
ଆଳସେଂ କରଂଟପଣାଚ୍ଯା ଖୁଣା । ପ୍ରଗଟ କରିତୀ ॥ ୧୨ ॥
ମ୍ହଣୌନ ଆଳସ ନସାଵା । ତରୀଚ ପାଵିଜେ ଵୈଭଵା ।
ଅରତ୍ରୀଂ ପରତ୍ରୀଂ ଜୀଵା । ସମାଧାନ ॥ ୧୩ ॥
ପ୍ରେତ୍ନ କରାଵା ତୋ କୋଣ । ହେଂଚି ଐକା ନିରୂପଣ ।
ସାଵଧ କରୂନ ଅଂତଃକରଣ । ନିମିଷ୍ଯ ଯେକ ॥ ୧୪ ॥
ପ୍ରାତଃକାଳୀ ଉଠାଵେଂ । କାଂହୀଂ ପାଠାଂତର କରାଵେ ।
ଯେଥାନଶକ୍ତୀ ଆଠଵାଵେଂ ସର୍ଵୋତ୍ତମାସୀ ॥ ୧୫ ॥
ମଗ ଦିଶେକଡେ ଜାଵେଂ । ଜେ କୋଣାସିଚ ନଵ୍ହେ ଠାଵେଂ ।
ଶୌଚ୍ଯ ଆଚ୍ମନ କରାଵେଂ । ନିର୍ମଳ ଜଳେଂ ॥ ୧୬ ॥
ମୁଖମାର୍ଜନ ପ୍ରାତଃସ୍ନାନ । ସଂଧ୍ଯା ତର୍ପଣ ଦେଵତାର୍ଚନ ।
ପୁଢେଂ ଵୈଶ୍ଯଦେଵୌପାସନ । ଯେଥାସାଂଗ ॥ ୧୭ ॥
କାଂହୀଂ ଫଳାହାର ଘ୍ଯାଵ । ମଗ ସଂସାରଧାଂଦା କରାଵା ।
ସୁଶବ୍ଦେଂ ରାଜୀ ରାଖାଵା । ସକଳ ଲୋକ ॥ ୧୮ ॥
ଜ୍ଯା ଜ୍ଯାଚା ଜୋ ଵ୍ଯାପାର । ତେଥେଂ ଅସାଵେ ଖବର୍ଦାର ।
ଦୁଶ୍ଚିତପଣେଂ ତରୀ ପୋର । ଵେଢା ଲାଵୀ ॥ ୧୯ ॥
ଚୁକେ ଠକେ ଵିସରେ ସାଂଡୀ । ଆଠଵଣ ଜାଲିଯାଂ ଚର୍ଫଡୀ ।
ଦୁଶ୍ଚିତ ଆଳସାଚୀ ରକଡୀ । ପ୍ରଚିତ ପାହା ॥ ୨୦ ॥
ଯାକାରଣେଂ ସାଵଧାନ । ଯେକାଗ୍ର ଅସାଵେଂ ମନ ।
ତରୀ ମଗ ଜେଵିତାଂ ଭୋଜନ । ଗୋଡ ଵାଟେ॥ ୨୧ ॥
ପୁଢେଂ ଭୋଜନ ଜାଲିଯାଂଵରୀ । କାଂହୀଂ ଵାଚୀ ଚର୍ଚା କରୀ ।
ଯେକାଂତୀଂ ଜାଊନ ଵିଵରୀ । ନାନା ଗ୍ରଂଥ ॥ ୨୨ ॥
ତରୀଚ ପ୍ରାଣୀ ଶାହାଣା ହୋତୋ । ନାହୀଂତରୀ ମୂର୍ଖଚି ରାହାତୋ ।
ଲୋକ ଖାତୀ ଆପଣ ପାହାତୋ । ଦୈନ୍ଯଵାଣା ॥ ୨୩ ॥
ଐକ ସଦେଵପଣାଚେଂ ଲକ୍ଶଣ । ରିକାମ୍ଯା ଜାଊଂ ନେଦୀ ଯେକ କ୍ଶଣ ।
ପ୍ରପଂଚଵେଵସାଯାଚେଂ ଜ୍ଞାନ । ବରେଂ ପାହେ ॥ ୨୪ ॥
କାଂହୀଂ ମେଳଵୀ ମଗ ଜେଵୀ । ଗୁଂତଲ୍ଯା ଲୋକାଂସ ଉଗଵୀ ।
ଶରୀର କାରଣୀଂ ଲାଵୀ । କାଂହୀଂ ତରୀ ॥ ୨୫ ॥
କାଂହୀଂ ଧର୍ମଚର୍ଚା ପୁରାଣ । ହରୀକଥା ନିରୂପଣ ।
ଵାଯାଂ ଜଊଂ ନେଦୀ କ୍ଶଣ । ଦୋହୀଂକଡେ ॥ ୨୬ ॥
ଐସା ଜୋ ସର୍ଵସାଵଧ । ତ୍ଯାସ କୈଂଚା ଅସେଲ ଖେଦ ।
ଵିଵେକେଂ ତୁଟଲା ସମଂଧ । ଦେହବୁଦ୍ଧୀଚା ॥ ୨୭ ॥
ଆହେ ତିତୁକେଂ ଦେଵାଚେଂ । ଐସେଂ ଵର୍ତଣେଂ ନିଶ୍ଚଯାଚେଂ ।
ମୂଳ ତୁଟେଂ ଉଦ୍ଵେଗାଚେଂ । ଯେଣେଂ ରୀତୀଂ ॥ ୨୮ ॥
ପ୍ରପଂଚୀଂ ପାହିଜେ ସୁଵର୍ଣ । ପରମାର୍ଥୀଂ ପଂଚିକର୍ଣ ।
ମାହାଵାକ୍ଯାଚେଂ ଵିଵରଣ । କରିତାଂ ସୁଟେ ॥ ୨୯ ॥
କର୍ମ ଉପାସନା ଆଣି ଜ୍ଞାନ । ଯେଣେଂ ରାହେ ସମାଧାନ ।
ପରମାର୍ଥାଚେଂ ଜେଂ ସାଧନ । ତେଂଚି ଐକତ ଜାଵେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସିକଵଣନିରୂପଣନାମ ସମାସ ତୀସରା ॥
ସମାସ ଚଵଥା : ସାରଵିଵେକନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ମ୍ହଣିଜେ ନିରାକାର । ଗଗନାସାରିଖା ଵିଚାର ।
ଵିକାର ନାହୀଂ ନିର୍ଵିକାର । ତେଂଚି ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ମ୍ହଣିଜେ ନିଶ୍ଚଳ । ଅଂତରାତ୍ମା ତୋ ଚଂଚଳ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ସାକ୍ଶୀ କେଵଳ । ବୋଲିଜେ ତଯା ॥ ୨ ॥
ତୋ ଅଂତରାତ୍ମା ମ୍ହଣିଜେ ଦେଵ । ତ୍ଯାଚା ଚଂଚଳ ସ୍ଵଭାଵ ।
ପାଳିତାହେ ସକଳ ଜୀଵ । ଅଂତରୀ ଵସୋନୀ ॥ ୩ ॥
ତ୍ଯାଵେଗଳେ ଜଡ ପଦାର୍ଥ । ତେଣେଂଵୀଣ ଦେହ ଵେର୍ଥ ।
ତେଣେଂଚି କଳେ ପରମାର୍ଥ । ସକଳ କାଂହୀ ॥ ୪ ॥
କର୍ମମାର୍ଗ ଉପାସନା ମାର୍ଗ । ଜ୍ଞାନମାର୍ଗ ସିଦ୍ଧାଂତମାର୍ଗ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିମାର୍ଗ ନିଵୃତ୍ତିମାର୍ଗ । ଦେଵଚୀ ଚାଲଵୀ ॥ ୫ ॥
ଚଂଚଳେଵିଣ ନିଶ୍ଚଳ କଳେନା । ଚଂଚଳ ତରୀ ସ୍ଥିରାଵେନା ।
ଐସେଂ ହେ ଵିଚାର ନାନା । ବରେ ପାହା ॥ ୬ ॥
ଚଂଚଳନିଶ୍ଚଳାଚୀ ସଂଧୀ । ତେଥେଂ ଭାଂବାଵତେ ବୁଦ୍ଧି ।
କର୍ମମାର୍ଗାଚେ ଜେ ଵିଧୀ । ତେ ମଗ ଐଲିକଡେ ॥ ୭ ॥
ଦେଵ ଯା ସକଳାଂଚେ ମୂଳ । ଦେଵାସ ମୂଳ ନା ଡାଳ ।
ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ନିଶ୍ଚଳ । ନିର୍ଵିକାରୀ ॥ ୮ ॥
ନିର୍ଵିକାରୀ ଆଣି ଵିକାରୀ। ଯେକ ମ୍ହଣେଲ ତୋ ଭିକାରୀ ।
ଵିଚାରାଚୀ ହୋତେ ଵାରୀ । ଦେଖତଦେଖତାଂ ॥ ୯ ॥
ସକଳ ପରମାର୍ଥାସ ମୂଳ । ପଂଚୀକର୍ଣ ମାହାଵାକ୍ଯ କେଵଳ ।
ତେଂଚୀ କରାଵେଂ ପ୍ରାଂଜଳ । ପୁନଃପୁନ୍ହାଂ ॥ ୧୦ ॥
ପହିଲା ଦେହ ସ୍ଥୂଳକାଯା । ଆଠଵା ଦେହ ମୂଳମାଯା ।
ଅଷ୍ଟ ଦେହ ନିର୍ଶଲିଯାଂ । ଵିକାର କୈଂଚା ॥ ୧୧ ॥
ଯାକାରଣେଂ ଵିକାରୀ । ସାଚାଐସୀ ବାଜୀଗରୀ ।
ଯେକ ସମଜେ ଯେକ ଖରୀ । ମାନିତାହେ ॥ ୧୨ ॥
ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥିତୀ ସଂଵ୍ହାର । ଯାଵେଗଳା ନିର୍ଵିକାର ।
କଳାଯାସାଠୀଂ ସାରାସାର । ଵିଚାର କେଲା ॥ ୧୩ ॥
ସାର ଅସାର ଦୋନୀ ଯେକ । ତେଥେଂ କୈଂଚା ଉରଲା ଵିଵେକ ।
ପରିକ୍ଶା ନେଣତୀ ତଂକ । ପାପୀ କରଂଟେ ॥ ୧୪ ॥
ଜୋ ଯେକଚି ଵିସ୍ତାରଲା । ତୋ ଅଂତରାତ୍ମା ବୋଲିଲା ।
ନାନା ଵିକାରୀଂ ଵିକାରଲା । ନିର୍ଵିକାରୀ ନଵ୍ହେ ॥ ୧୫ ॥
ଐସେଂ ପ୍ରଗଟଚି ଆହେ । ଆପୁଲ୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯଯେଂ ପାହେ ।
କାଯ ରାହେ କାଯ ନ ରାହେ । ହେଂ କଳେନା ॥ ୧୬ ॥
ଜେଂ ଅଖଂଡ ହୋତ ଜାତେଂ । ଜେଂ ସର୍ଵଦା ସଂଵ୍ହାରତେଂ ।
ରୋକଡେଂ ପ୍ରଚିତୀସ ଯେତେଂ । ଜନାମଧେଂ ॥ ୧୭ ॥
ଯେକ ରଡେ ଯେକ ଚର୍ଫଡୀ । ଯେକାଂଚୀ ଧରୀ ନରଡୀ ।
ଯେକମେକାଂ ଝୋଂବତୀ ବରାଡୀ । ଦୁକଳ୍ଳଲେ ଜୈସେ ॥ ୧୮ ॥
ନାହୀଂ ନ୍ଯାଵେ ନାହିଂ ନୀତି । ଐସେ ହେ ଲୋକ ଵର୍ତତୀ ।
ଆଣି ଅଵଘେଂଚ ସାର ମ୍ହଣତୀ । ଵିଵେକହୀନ ॥ ୧୯ ॥
ଧୋଂଡେ ସାଂଡୂନ ସୋନେଂ ଘ୍ଯାଵେଂ । ମାତୀ ସାଂଡୂନ ଅନ୍ନ ଖାଵେଂ ।
ଆଣି ଆଵଘେଂଚି ସାର ମ୍ହଣାଵେଂ । ବାଷ୍କଳପଣେଂ ॥ ୨୦ ॥
ମ୍ହଣୌନି ହା ଵିଚାର କରାଵା । ସତ୍ଯମାର୍ଗ ତୋଚି ଧରାଵା ।
ଲାଭ ଜାଣୋନ ଘ୍ଯାଵା । ଵିଵେକାଚା ॥ ୨୧ ॥
ସାରଗାର ଯେକଚି ସରୀ । ତେଥେଂ ପରୀକ୍ଶେସ କୈଂଚୀ ଉରୀ ।
ଯାକାରଣେଂ ଚତୁରୀଂ । ପରୀକ୍ଶା କରାଵୀ ॥ ୨୨ ॥
ଜେଥେଂ ପରୀକ୍ଶେଚା ଅଭାଵ । ତେଥେଂ ଦେ ଘାଵ ଘେ ଘାଵ ।
ସଗଟ ସାରିଖା ସ୍ଵଭାଵ । ଲୌଂଦପଣାଚା ॥ ୨୩ ॥
ଘେଵ ଯେ ତେଂଚି ଘ୍ଯାଵେଂ । ଘେଵ ନ ଯେ ତେଂ ସୋଂଡାଵେଂ ।
ଉଂଚ ନୀଚ ଵୋଳଖାଵେଂ । ତ୍ଯା ନାଵ ଜ୍ଞାନ ॥ ୨୪ ॥
ସଂସାରସାଂତେସ ଆଲେ । ଯେକ ଲାଭେଂ ଅମର ଜାଲେ ।
ଯେକ ତେ କରଂଟେ ଠକଲେ । ମୁଦଲ ଗେଲେଂ ॥ ୨୫ ॥
ଜାଣତ୍ଯାନେଂ ଐସେଂ ନ କରାଵେଂ । ସାର ତେଂଚି ଶୋଧୂନ ଘ୍ଯାଵେଂ ।
ଅସାର ତେଂ ଜାଣୋନ ତ୍ଯାଗାଵେଂ । ଵମକ ଜୈସେଂ ॥ ୨୬ ॥
ତେଂ ଵମକ କରୀ ପ୍ରାଶନ । ତରୀ ତେଂ ସ୍ଵାନାଚେଂ ଲକ୍ଶଣ ।
ତେଥେଂ ସୁଚିସ୍ମଂତ ବ୍ରାହ୍ମଣ । କାଯ କରୀ ॥ ୨୭ ॥
ଜେହି।ମ୍ ଜୈସେଂ ସଂଚିତ କେଲେଂ । ତଯାସ ତୈସେଂଚି ଘଡଲେଂ ।
ଜେଂ ଅଭ୍ଯାସୀଂ ପଡୋନ ଜଡଲେଂ । ତେଂ ତୋଂ ସୁଟେନା ॥ ୨୮ ॥
ଯେକ ଦିଵ୍ଯାନ୍ନେଂ ଭକ୍ଶିତୀ । ଯେକ ଵିଷ୍ଠା ସାଵଡିତୀ ।
ଆପୁଲ୍ଯା ଵଡିଲାଂଚା ଘେତୀ । ସାଭିମାନ ॥ ୨୯ ॥
ଅସୋ ଵିଵେକେଵିଣ । ବୋଲଣେଂ ତିତୁକା ସୀଣ ।
କୋଣୀଯେକେଂ ଶ୍ରଵଣ ମନନ । କେଲେଂଚି କରାଵେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସାରଵିଵେକନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଚୌଥା ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ରାଜକାରଣ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
କର୍ମ କେଲେଂଚି କରାଵେଂ । ଧ୍ଯାନ ଧରିଲେଂଚି ଧରାଵେଂ ।
ଵିଵରଲେଂଚି ଵିଵରାଵେଂ । ପୁନ୍ହା ନିରୂପଣ ॥ ୧ ॥
ତୈସେଂ ଆମ୍ହାଂସ ଘଡଲେଂ । ବୋଲିଲେଂଚି ବୋଲଣେଂ ପଡିଲେଂ ।
କାଂ ଜେଂ ବିଘଡଲେଂଚି ଘଡଲେଂ । ପାହିଜେ ସମାଧାନ ॥ ୨ ॥
ଅନନ୍ଯ ରାହେ ସମୁଦାଵ । ଇତର ଜନାସ ଉପଜେ ଭାଵ ।
ଐସା ଆହେ ଅଭିପ୍ରାଵ । ଉପାଯାଚା ॥ ୩ ॥
ମୁଖ୍ଯ ହରିକଥା ନିରୂପଣ । ଦୁସରେଂ ତେଂ ରାଜକରଣ ।
ତିସରେଂ ତେଂ ସାଵଧପଣ । ସର୍ଵଵିଷଈଂ ॥ ୪ ॥
ଚୌଥା ଅତ୍ଯଂତ ସାକ୍ଶପ । ଫେଡାଵେ ନାନା ଆକ୍ଶପ ।
ଅନ୍ଯାଯେ ଥୋର ଅଥଵା ଅଲ୍ପ । କ୍ଶ୍ମା କରୀତ ଜାଵେ ॥ ୫ ॥
ଜାଣାଵେଂ ପରାଚେଂ ଅଂତର । ଉଦାସୀନତା ନିରଂତର ।
ନୀତିନ୍ଯାଯାସି ଅଂତର । ପଡୋଂଚ ନେଦାଵେଂ ॥ ୬ ॥
ସଂକେତେଂ ଲୋକ ଵେଧାଵା । ଯେକୂନଯେକ ବୋଧାଵା ।
ପ୍ରପଂଚହି ସାଵରାଵା । ଯେଥାନଶକ୍ତ୍ଯା ॥ ୭ ॥
ପ୍ରପଂଚସମଯୋ ଵୋଳଖାଵା । ଧୀର ବହୁତ ଅସାଵା ।
ସଂମଂଧ ପଡୋଂ ନେଦାଵା । ଅତି ପରୀ ତଯାଚା ॥ ୮ ॥
ଉପାଧୀସୀ ଵିସ୍ତାରାଵେଂ । ଉପାଧୀଂତ ନ ସଂପଡାଵେଂ ।
ନୀଚତ୍ଵ ପହିଲେଂଚ ଘ୍ଯାଵେଂ । ଆଣି ମୂର୍ଖପଣ ॥ ୯ ॥
ଦୋଷ ଦେଖୋନ ଝାଂକାଵେ। ଅଵଗୁଣ ଅଖଂଡ ନ ବୋଲାଵେ ।
ଦୁର୍ଜନ ସାଂପଡୋନ ସୋଡାଵେ । ପରୋପକାର କରୂନୀ ॥ ୧୦ ॥
ତର଼୍ହେ ଭରୋଂଚ ନଯେ । ସୁଚାଵେ ନାନା ଉପାଯେ ।
ନଵ୍ହେ ତେଂଚି କରାଵେଂ କାଯେଂ । ଦୀର୍ଘ ପ୍ରେତ୍ନେଂ ॥ ୧୧ ॥
ଫଡ ନାସୋଂଚି ନେଦାଵା । ପଡିଲା ପ୍ରସଂଗ ସାଂଵରାଵା ।
ଅତିଵାଦ ନ କରାଵା । କୋଣୀଯେକାସୀ ॥ ୧୨ ॥
ଦୁସର୍ଯାଚେଂ ଅଭିଷ୍ଟ ଜାଣାଵେଂ । ବହୁତାଂଚେଂ ବହୁତ ସୋସାଵେଂ ।
ନ ସୋସେ ତରୀ ଜାଵେଂ । ଦିଗାଂତରାପ୍ରତୀ ॥ ୧୩ ॥
ଦୁଖଃ ଦୁସର୍ଯାଚେଂ ଜାଣାଵେଂ । ଐକୋନ ତରୀ ଵାଂଟୂନ ଘ୍ଯାଵେଂ ।
ବରେଂ ଵାଈଟ ସୋସାଵେଂ । ସମୁଦାଯାଚେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଅପାର ଅସାଵେଂ ପାଠାଂତର । ସନ୍ନିଧଚି ଅସାଵା ଵିଚାର ।
ସଦା ସର୍ଵଦା ତତ୍ପର । ପରୋପକାରାସୀ ॥ ୧୫ ॥
ଶାଂତୀ କରୂନ କରଵାଵୀ । ତର଼୍ହେ ସାଂଡୂନ ସାଂଡଵାଵୀ ।
କ୍ରିଯା କରୂନ କରଵାଵୀ । ବହୁତାଂକରଵୀଂ ॥ ୧୬ ॥
କରଣେଂ ଅସେଲ ଅପାଯେ । ତରୀ ବୋଲୋନ ଦାଖଊଂ ନଯେ ।
ପରସ୍ପରେଂଚି ପ୍ରତ୍ଯଯେ । ପ୍ରଚିତୀସ ଆଣାଵା ॥ ୧୭ ॥
ଜୋ ବହୁତାଂଚେ ସୋସୀନ । ତ୍ଯାସ ବହୁତେକ ଲୋକ ମିଳେନା ।
ବହୁତ ସୋସିତାଂ ଉରେନା । ମହତ୍ଵ ଆପୁଲେଂ ॥ ୧୮ ॥
ରାଜକାରଣ ବହୁତ କରାଵେଂ । ପରଂତୁ କଳୋଂଚ ନେଦାଵେଂ ।
ପରପୀଡେଵରୀ ନସାଵେଂ । ଅଂତଃକରଣ ॥ ୧୯ ॥
ଲୋକ ପାରଖୂନ ସାଂଡାଵେ । ରାଜକାରଣେଂ ଅଭିମାନ ଝାଡାଵେ ।
ପୁନ୍ହା ମେଳଊନ ଘ୍ଯାଵେଂ । ଦୁରୀଲ ଦୋରେ ॥ ୨୦ ॥
ହିରଵଟାସୀ ଦୁରୀ ଧରାଵେଂ । କଚରଟାସୀ ନ ବୋଲାଵେଂ ।
ସମଂଧ ପଡତା ସୋଡୂନ ଜାଵେଂ । ଯେକୀକଡେ ॥ ୨୧ ॥
ଐସେଂ ଅସୋ ରାଜକାରଣ । ସାଂଗତାଂ ତେଂ ଅସାଧାରଣ ।
ସୁଚିତ ଅସ୍ତାଂ ଅଂତଃକରଣ । ରାଜକାରଣ ଜାଣେ ॥ ୨୨ ॥
ଵୃକ୍ଷୀଂ ରୂଢାସୀ ଉଚଲାଵେଂ । ଯୁଦ୍ଧକର୍ତ୍ଯାସ ଢକଲୂନ ଦ୍ଯାଵେଂ ।
କାରବାରାଚେଂ ସାଂଗାଵେଂ । ଆଂଗ କୈସେଂ ॥ ୨୩ ॥
ପାହାତାଂ ତରୀ ସାଂପଡେନା । କୀର୍ତି କରୂଂ ତରୀ ରାହେନା ।
ଆଲେଂ ଵୈଭଵ ଅଭିଳାସୀନା । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯାଂ ॥ ୨୪ ॥
ଯେକାଂଚୀ ପାଠୀ ରାଖଣେଂ । ଯେକାଂସ ଦେଖୋ ନ ସକଣେଂ ।
ଐସୀଂ ନଵ୍ହେତ କୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ଚାତୁର୍ଯାଚୀଂ ॥ ୨୫ ॥
ନ୍ଯାଯ ବୋଲତାଂହି ମାନେନା । ହିତ ତେଂଚି ନ ଯେ ମନା ।
ଯେଥେଂ କାଂହୀଂଚ ଚାଲେନା । ତ୍ଯାଗେଂଵୀଣ ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ରୋତୀଂ କଳୋନ ଆକ୍ଷେପିଲେଂ । ମ୍ହଣୌନ ବୋଲିଲେଂଚି ବୋଲିଲେଂ ।
ନ୍ଯୂନପୂର୍ଣ କ୍ଷ୍ମା କେଲେଂ । ପାହିଜେ ଶ୍ରୋତୀଂ ॥ ୨୭ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ରାଜକାରଣନିରୂପଣନାମ ସମାସ ପାଂଚଵା ॥
ସମାସ ସହାଵା : ମହଂତ ଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ନେଟକେଂ ଲ୍ଯାହାଵେଂ । ଲେହୋନ ଶୁଦ୍ଧ ଶୋଧାଵେଂ ।
ଶୋଧୂନ ଶୁଦ୍ଧ ଵାଚାଵେଂ । ଚୁକୋଂ ନଯେ ॥ ୧ ॥
ଵିଶ୍କଳିତ ମାତ୍ରୁକା ନେମସ୍ତ କରାଵ୍ଯା । ଧାଟ୍ଯା ଜାଣୋନ ସଦୃଢ ଧରାଵ୍ଯା ।
ରଂଗ ରାଖୋନ ଭରାଵ୍ଯା । ନାନା କଥା ॥ ୨ ॥
ଜାଣାଯାଚେଂ ସାଂଗତାଂ ନ ଯେ । ସାଂଗାଯାଚେଂ ନେମସ୍ତ ନ ଯେ ।
ସମଜଲ୍ଯାଵିଣ କାଂହୀଂଚ ନ ଯେ । କୋଣୀଯେକ ॥ ୩ ॥
ହରିକଥା ନିରୂପଣ । ନେମସ୍ତପଣେଂ ରାଜକାରଣ ।
ଵର୍ତାଯାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ତେଂହି ଅସାଵେଂ ॥ ୪ ॥
ପୁସୋଂ ଜାଣେ ସାଂଗୋଂ ଜାଣେ । ଅର୍ଥାଂତର କରୂଂ ଜାଣେ ।
ସକଳିକାଂଚେଂ ରାଖୋଂ ଜାଣେ । ସମାଧାନ ॥ ୫ ॥
ଦୀର୍ଘ ସୂଚନା ଆଧୀଂ କଳେ । ସାଵଧପଣେଂ ତର୍କ ପ୍ରବଳେ ।
ଜାଣଜାଣୋନି ନିଵଳେ । ଯେଥାଯୋଗ୍ଯ ॥ ୬ ॥
ଐସା ଜାଣେ ଜୋ ସମସ୍ତ । ତୋଚି ମହଂତ ବୁଦ୍ଧିମଂତ ।
ଯାଵେଗଳେଂ ଅଂତଵଂତ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୭ ॥
ତାଳଵେଳ ତାନମାନେଂ । ପ୍ରବଂଦ କଵିତା ଜାଡ ଵଚନେଂ ।
ମଜ୍ଯାଲସୀ ନାନା ଚିନ୍ହେଂ । ସୁଚତୀ ତଯା ॥ ୮ ॥
ଜୋ ଯେକାଂତାସ ତତ୍ପର । ଆଧୀଂ କରୀ ପାଠାଂତର ।
ଅଥଵା ଶୋଧୀ ଅର୍ଥାଂତର । ଗ୍ରଂଥଗର୍ଭୀଂଚେଂ ॥ ୯ ॥
ଆଧୀଂଚ ସିକୋନ ଜୋ ସିକଵୀ । ତୋଚି ପାଵେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦଵୀ ।
ଗୁଂତଲ୍ଯା ଲୋକାଂସ ଉଗଵୀ । ଵିଵେକବଳେଂ ॥ ୧୦ ॥
ଅକ୍ଷର ସୁଂଦର ଵାଚଣେଂ ସୁଂଦର । ବୋଲଣେଂ ସୁଂଦର ଚାଲଣେଂ ସୁଂଦର ।
ଭକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଵୈରାଗ୍ଯ ସୁଂଦର । କରୂନ ଦାଵୀ ॥ ୧୧ ॥
ଜଯାସ ଯେତ୍ନଚି ଆଵଡେ । ନାନା ପ୍ରସଂଗୀଂ ପଵାଡେ ।
ଧୀଟପଣେଂ ପ୍ରଗଟେ ଦଡେ । ଐସା ନଵ୍ହେ ॥ ୧୨ ॥
ସାଂକଡୀମଧେଂ ଵର୍ତୋଂ ଜାଣେ । ଉପାଧୀମଧେଂ ମିଳୋଂ ଜାଣେ ।
ଅଲିପ୍ତପଣେଂ ରାଖୋଂ ଜାଣେ । ଆପଣାସୀ ॥ ୧୩ ॥
ଆହେ ତରୀ ସର୍ଵାଂ ଠାଈଂ । ପାହୋଂ ଜାତାଂ କୋଠେଂଚି ନାହୀଂ ।
ଜୈସା ଅଂତରାତ୍ମା ଠାଈଂଚା ଠାଈଂ । ଗୁପ୍ତ ଜାଲା ॥ ୧୪ ॥
ତ୍ଯାଵେଗଳେଂ କାଂହୀଂଚ ନସେ । ପାହୋଂ ଜାତାଂ ତୋ ନ ଦିସେ ।
ନ ଦିସୋନ ଵର୍ତଵୀତସେ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାଂସୀ ॥ ୧୫ ॥
ତୈସାଚ ହାହି ନାନାପରୀ । ବହୁତ ଜନାସ ଶାହାଣେ କରୀ ।
ନାନା ଵିଦ୍ଯା ତ୍ଯା ଵିଵରୀ । ସ୍ଥୂଳ ସୂକ୍ଷ୍ମା ॥ ୧୬ ॥
ଆପଣାକରିତାଂ ଶାହାଣେ ହୋତୀ । ତେ ସହଜଚି ସୋଯେ ଧରିତୀ ।
ଜାଣତେପଣାଚୀ ମହଂତୀ । ଐସୀ ଅସେ ॥ ୧୭ ॥
ରାଖୋଂ ଜାଣେଂ ନୀତିନ୍ଯାଯ । ନ କରୀ ନ କରଵୀ ଅନ୍ଯାଯେ ।
କଠୀଣ ପ୍ରସଂଗୀଂ ଉପାଯେ । କରୂଂ ଜାଣେ ॥ ୧୮ ॥
ଐସା ପୁରୁଷ ଧାରଣେଚା । ତୋଚି ଆଧାର ବହୁତାଂଚା ।
ଦାସ ମ୍ହଣେ ରଘୁନାଥାଚା । ଗୁଣ ଘ୍ଯାଵା ॥ ୧୯ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ମହଂତଲକ୍ଷଣନିରୂପଣନାମ ସମାସ ସହାଵା ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଚଂଚଳ ନଦୀଈ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଚଂଚଳ ନଦୀ ଗୁପ୍ତ ଗଂଗା । ସ୍ମରଣେଂ ପାଵନ କରୀଂ ଜଗା ।
ପ୍ରଚିତ ରୋକଡୀ ପାହା ଗା । ଅନ୍ଯଥା ନଵ୍ହେ ॥ ୧ ॥
କେଵଳ ଅଚଂଚଳୀଂ ନିର୍ମାଣ ଜାଲୀ । ଅଧୋମୁଖେଂ ବଳେଂ ଚାଲିଲୀ ।
ଅଖଂଡ ଵାହେ ପରୀ ଦେଖିଲୀ । ନାହୀଂଚ କୋଣୀଂ ॥ ୨ ॥
ଵଳଣେଂ ଵାଂକାଣେଂ ଭୋଵରେ । ଉକଳ୍ଯା ତରଂଗ ଝରେ ।
ଲାଦା ଲାଟା କାତରେ । ଠାଈଂ ଠାଈଂ ॥ ୩ ॥
ଶୁଷ୍କ ଜଳାଚେ ଚଳାଳ । ଧାରା ଧବାବେ ଖଳାଳ ।
ଚିପଳ୍ଯା ଚଳକ୍ଯା ଭଳାଳ । ଚପଳ ପାଣୀ ॥ ୪ ॥
ଫେଣ ଫୁଗେ ହେଲାଵେ । ସୈରାଵୈରା ଉଦକ ଧାଵେ ।
ଥେଂବ ଫୁଈ ମୋଜାଵେ । ଅଣୁରେଣୁ କିତୀ ॥ ୫ ॥
ଵୋସାଣେ ଵାହତୀ ଉଦଂଡ । ଝୋତାଵେ ଦର୍କୁଟେ ଦଗଡ ।
ଖଡକେଂ ବେଟେଂ ଆଡ । ଵଳସା ଉଠେ ॥ ୬ ॥
ମୃଦ ଭୂମୀ ତୁଟୋନ ଗେଲ୍ଯା । କଠୀଣ ତୈଶ୍ଯାଚି ରାହିଲ୍ଯା ।
ଠାଈଂ ଠାଈଂ ଉଦଂଡ ପାହିଲ୍ଯା । ସୃଷ୍ଟୀମଧେଂ ॥ ୭ ॥
ଯେକ ତେ ଵାହତଚି ଗେଲେ । ଯେକ ଵଳଶାମଧେଂ ପଡିଲେ ।
ଯେକ ସାଂକଡୀଂତ ଆଡକଲେ । ଅଧୋମୁଖ ॥ ୮ ॥
ଯେକ ଆପଟଆପଟୋଂଚ ଗେଲୀ । ଯେକ ଚିରଡଚିର୍ଦୋଂଚ ମେଲୀଂ ।
କିତୀଯେକ ତେ ଫୁଗଲୀଂ । ପାଣୀ ଭରଲେଂ ॥ ୯ ॥
ଯେକ ବଳାଚେ ନିଵଡଲେ । ତେ ପୋହତଚି ଉଗମାସ ଗେଲେ ।
ଉଗମଦର୍ଶନେଂ ପଵିତ୍ର ଜାଲେ । ତୀର୍ଥରୂପ ॥ ୧୦ ॥
ତେଥେଂ ବ୍ରହ୍ମାଦିକାଂଚୀଂ ଭୁଵନେଂ । ବ୍ରହ୍ମାଂଡଦେଵତାଂଚୀଂ ସ୍ଥାନେଂ ।
ଉଫରାଟୀ ଗଂଗା ପାହାତାଂ ମିଳଣେଂ । ସକଳାଂସ ତେଥେଂ ॥ ୧୧ ॥
ତ୍ଯା ଜଳାଐସେଂ ନାହୀ ନିର୍ମଳ । ତ୍ଯା ଜଳାଐସେଂ ନାହୀଂ ଚଂଚଳ ।
ଆପୋନାରାଯଣ କେଵଳ । ବୋଲିଜେ ତ୍ଯାସୀ ॥ ୧୨ ॥
ମାହାନଦୀ ପରୀ ଅଂତରାଳୀଂ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଵାହେ ସର୍ଵକାଳୀଂ ।
ସ୍ଵର୍ଗମୃତ୍ଯୁପାତାଳୀ । ପସରଲୀ ପାହା ॥ ୧୩ ॥
ଅଧୋର୍ଧ ଅଷ୍ଟହି ଦିଶା । ତିଚେଂ ଉଦକ କରୀ ଵଳସା ।
ଜାଣତେ ଜାଣତୀ ଜଗଦୀଶା । ସାରିଖୀଚ ତେ ॥ ୧୪ ॥
ଅନଂତ ପାତ୍ରୀଂ ଉଦକ ଭରଲେଂ । କୋଠେଂ ପାଝପାଝରୋଂଚ ଗେଲେଂ ।
କିତୀଯେକ ତେଂ ଵେଚଲେଂ । ସଂସାରାସୀ ॥ ୧୫ ॥
ଯେକ୍ଯାସଂଗେ ତେଂ କଡଵଟ । ଯେକ୍ଯାସଂଗେଂ ତେଂ ଗୁଳଚଟ ।
ଯେକ୍ଯାସଂଗେ ତେ ତିଖଟ । ତୁରଟ କ୍ଷାର ॥ ୧୬ ॥
ଜ୍ଯା ଜ୍ଯା ପଦାର୍ଥାସ ମିଳେ । ତେଥେଂ ତଦ୍ରୂପଚି ମିସଳେ ।
ସଖୋଲେ ଭୂମୀସ ତୁଂବଳେ । ସଖୋଲପଣେଂ ॥ ୧୭ ॥
ଵିଷାମଧେଂ ଵିଷଚି ହୋତେଂ । ଅମୃତାମଧେଂ ମିଳୋନ ଜାତେ ।
ସୁଗଂଧୀଂ ସୁଗଂଧ ତେଂ । ଦୁର୍ଗଂଧୀଂ ଦୁର୍ଗଂଧ ॥ ୧୮ ॥
ଗୁଣୀଂ ଅଵଗୁଣୀଂ ମିଳେ । ଜ୍ଯାଚେଂ ତ୍ଯାପରୀ ନିଵଳେ ।
ତ୍ଯା ଉଦକାଚା ମହିମା ନ କଳେ । ଉଦକେଂଵିଣ ॥ ୧୯ ॥
ଉଦକ ଵାହେ ଅପରଂପାର । ନ କଳେ ନଦୀ କୀଂ ସରୋଵର ।
ଜଳଵାସ କରୂନ ନର । ରାହିଲେ କିତୀଯେକ ॥ ୨୦ ॥
ଉଗମାପୈଲିକଡେ ଗେଲେ । ତେଥେଂ ପରତୋନ ପାହିଲେଂ ।
ତଂଵ ତେଂ ପାଣୀଚ ଆଟଲେଂ । କାଂହୀଂ ନାହୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ଵୃତ୍ତିସୁନ୍ଯ ଯୋଗେଶ୍ଵର । ଯାଚା ପାହାଵା ଵିଚାର ।
ଦାସ ମ୍ହଣେ ଵାରଂଵାର । କିତୀ ସାଂଗୋଂ ॥ ୨୨ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଚଂଚଳ ନଦୀଈନିରୂପଣନାମ ସମାସ ସାତଵା ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଅଂତରାତ୍ମାଵିଵରଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଆତାଂ ଵଂଦୂଂ ସକଳକର୍ତା । ସମସ୍ତ ଦେଵାଂଚା ଜୋ ଭର୍ତା ।
ତ୍ଯାଚେ ଭଜନୀଂ ପ୍ରଵର୍ତା । କୋଣୀତରୀ ॥ ୧ ॥
ତେଣେଂଵିଣ କାର୍ଯ ନ ଚଲେ । ପଡିଲେଂ ପର୍ଣ ତେଂହି ନ ହାଲେ ।
ଅଵଘେଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଚି ଚାଲେ । ଜଯାଚେନୀ ॥ ୨ ॥
ତୋ ଅଂତରାତ୍ମା ସକଳାଂଚା । ଦେଵଦାନଵମାନଵାଂଚା ।
ଚତ୍ଵାରଖାଣୀଚତ୍ଵାରଵାଣୀଚା । ପ୍ରଵର୍ତକୁ ॥ ୩ ॥
ତୋ ଯେକଲାଚି ସକଳାଂ ଘଟୀଂ । କରୀ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନା ରାହାଟୀ ।
ସକଳ ସୃଷ୍ଟୀଚୀ ଗୋଷ୍ଟୀ । କିତୀ ମ୍ହଣୋନ ସାଂଗାଵୀ ॥ ୪ ॥
ଐସା ଜୋ ଗୁପ୍ତେଶ୍ଵର । ତ୍ଯାସ ମ୍ହଣାଵେଂ ଈଶ୍ଵର ।
ସକଳ ଐଶ୍ଵର୍ଯ ଥୋର ଥୋର । ଜଯାଚେନି ଭୋଗିତୀ ॥ ୫ ॥
ଐସା ଜେଣେଂ ଵୋଳଖିଲା । ତୋ ଵିଶ୍ଵଂଭରଚି ଜାଲା ।
ସମାଧୀ ସହଜସ୍ଥିତୀଲା । କୋଣ ପୁସେ ॥ ୬ ॥
ଅଵଘେଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯ ଵିଵରାଵେଂ । ତେଵ୍ହାଂ ଵର୍ମ ପଡେଲ ଠାଵେଂ ।
ଆଵଚଟେଂ ଘବାଡ ସିଣାଵେଂ । ନଲଗେଚି କାଂହୀଂ ॥ ୭ ॥
ପାହାତାଂ ଐସା କୋଣ ଆହେ । ଜୋ ଅଂତରାତ୍ମା ଵିଵରୋନ ପାହେ ।
ଅଲ୍ପ ସ୍ଵଲ୍ପ କଳୋନ ରାହେ । ସମାଧାନେଂ ॥ ୮ ॥
ଆରେ ହେଂ ପାହିଲେଂଚ ପାହାଵେଂ । ଵିଵରଲେଂଚି ମାଗୁତେଂ ଵିଵରାଵେଂ ।
ଵାଚିଲେଂଚି ଵାଚାଵେଂ । ପୁନ୍ହାପୁନ୍ହା ॥ ୯ ॥
ଅଂତରାତ୍ମା କେଵଢା କୈସା । ପାହାଣାରାଚୀ କୋଣ ଦଶା ।
ଦେଖିଲ୍ଯା ଐକିଲ୍ଯା ଐସା । ଵିଵେକ ସାଂଗେ ॥ ୧୦ ॥
ଉଦଂଡ ଐକିଲେଂ ଦେଖିଲେଂ । ଅଂତରାତ୍ମ୍ଯାସ ନଵଚେ ପୁରଵିଲେଂ ।
ପ୍ରାଣୀ ଦେହଧାରୀ ବାଉଲେଂ । କାଯ ଜାଣେ ॥ ୧୧ ॥
ପୂର୍ଣାସ ଅପୂର୍ଣ ପୁରେନା । କାଂ ଜେଂ ଅଖଂଡ ଵିଵରେନା ।
ଵିଵରତାଂ ଵିଵରତାଂ ଉରେନା । ଦେଵାଵେଗଳା ॥ ୧୨ ॥
ଵିଭକ୍ତପଣେଂ ନସାଵେଂ । ତରୀଚ ଭକ୍ତ ମ୍ହଣଵାଵେଂ ।
ନାହୀଂତରୀ ଵେର୍ଥଚି ସିଣାଵେଂ । ଖଟାଟୋପେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଉଗାଚ ଘର ପାହୋନ ଗେଲା । ଘରଧନୀ ନାହୀଂ ଵୋଳଖିଲା ।
ରାଜ୍ଯାମଧୂନଚି ଆଲା । ପରୀ ରାଜା ନେଣେ ॥ ୧୪ ॥
ଦେହସଂଗେଂ ଵିଷଯେ ଭୋଗିଲେ । ଦେହସଂଗେଂ ପ୍ରାଣୀ ମିରଵଲେଂ ।
ଦେହଧର୍ତ୍ଯାସ ଚୁକଲେଂ । ନଵଲ ମୋଠେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଐସେ ଲୋକ ଅଵିଵେକୀ । ଆଣି ମ୍ହଣତୀ ଆମ୍ହୀ ଵିଵେକୀ ।
ବରେଂ ଜ୍ଯାଚୀ ଜୈସୀ ଟାକୀ । ତୈସେଂ କରାଵେଂ ॥ ୧୬ ॥
ମୂର୍ଖ ଅଂତର ରାଖୋଂ ନେଣେ । ମ୍ହଣୌନ ଅସାଵେଂ ଶାହାଣେ ।
ତେ ଶାହାଣେହି ଦୈନ୍ଯଵାଣେ । ହୋଊନ ଗେଲେ ॥ ୧୭ ॥
ଅଂତରୀଂ ଠେଵଣେଂ ଚୁକଲେଂ । ଦାରୋଦାରୀଂ ଧୁଂଡୂଂ ଲାଗଲେଂ ।
ତୈସେଂ ଅଜ୍ଞାନାସ ଜାଲେଂ । ଦେଵ ନ କଳେ ॥ ୧୮ ॥
ଯା ଦେଵାଚେଂ ଧ୍ଯାନ କରୀ । ଐସା କୋଣ ସୃଷ୍ଟୀଵରୀ ।
ଵୃତ୍ତୀ ଯେକଦେଂସୀ ତର୍ତରୀ । ପଵାଡେଲ କୋଠେଂ ॥ ୧୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଂଡୀଂ ଦାଟଲେ ପ୍ରାଣୀ । ବହୁରୂପେଂ ବହୁଵାଣୀ ।
ଭୂଗର୍ଭୀଂ ଆଣି ପାଷାଣୀଂ । କିତୀଯେକ ॥ ୨୦ ॥
ଇତୁକେ ଠାଈଂ ପୁରଵଲା । ଅନେକୀଂ ଯେକଚି ଵର୍ତଲା ।
ଗୁପ୍ତ ଆଣି ପ୍ରଗଟଲା । କିତୀଯେକ ॥ ୨୧ ॥
ଚଂଚଳେଂ ନ ହୋଈଜେ ନିଶ୍ଚଳ । ପ୍ରଚିତ ଜାଣାଵୀ କେଵଳ ।
ଚଂଚଳ ତେଂ ନଵ୍ହେ ନିଶ୍ଚଳ । ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ॥ ୨୨ ॥
ତତ୍ଵେଂ ତତ୍ଵ ଜେଵ୍ହାଂ ଉଡେ । ତେଵ୍ହାଂ ଦେହବୁଦ୍ଧି ଝଡେ ।
ନିର୍ମଳ ନିଶ୍ଚଳ ଚହୁଂକଡେ । ନିରଂଜନ ॥ ୨୩ ॥
ଆପଣ କୋଣ କୋଠେଂ କୈଂଚା । ଐସା ମାର୍ଗ ଵିଵେକଚା ।
ପ୍ରାଣୀ ଜୋ ସ୍ଵଯେଂ କାଚା । ତ୍ଯାସ ହେଂ କଳେନା ॥ ୨୪ ॥
ଭଲ୍ଯାନେଂ ଵିଵେକ ଧରାଵା । ଦୁସ୍ତର ସଂସାର ତରାଵା ।
ଅଵଘା ଵଂଶଚି ଉଧରାଵା । ହରିଭକ୍ତୀ କରୂନୀ ॥ ୨୫ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଅଂତରାତ୍ମାଵିଵରଣନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଆଠଵା ॥
ସମାସ ନଵାଵା : ଉପଦେଶ ନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଆଧୀଂ କର୍ମାଚା ପ୍ରସଂଗ । କର୍ମ କେଲେଂ ପାହିଜେ ସାଂଗ ।
କଦାଚିତ ପଡିଲେ ଵ୍ଯଂଗ । ତରୀ ପ୍ରତ୍ଯଵାଯ ଘଡେ ॥ ୧ ॥
ମ୍ହଣୌନ କର୍ମ ଆରଂଭିଲେ । କାଂହୀଂଯେକ ସାଂଗ ଘଡଲେଂ ।
ଜେଥଜେଥେଂ ଅଂତର ପଡିଲେଂ । ତେଥେଂ ହରିସ୍ମରଣ କରାଵେଂ ॥ ୨ ॥
ତରୀ ତୋ ହରୀ ଆହେ କୈସା । ଵିଚାର ପାହାଵା ଐସା ।
ସଂଧେପୂର୍ଵୀଂ ଜଗଦୀଶା । ଚୋଵିସାଂ ନାମୀଂ ସ୍ମରଵେଂ ॥ ୩ ॥
ଚୋଵୀସନାମୀ ସହସ୍ତ୍ରନାମୀ । ଅନଂତନାମୀ ତୋ ଅନାମୀ ।
ତୋ କୈସା ଆହେ ଅଂତର୍ଯାମୀଂ । ଵିଵେକେଂ ଵୋଳଖାଵା ॥ ୪ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ନାନସଂଧ୍ଯା କରୂନ ଆଲା । ମଗ ତୋ ଦେଵାର୍ଚନାସ ବୈସଲା ।
ଯେଥାସାଂଗ ତୋ ପୂଜିଲା । ପ୍ରତିମାଦେଵୋ ॥ ୫ ॥
ନାନା ଦେଵାଂଚ୍ଯା ନାନା ପ୍ରତିମା । ଲୋକ ପୂଜିତୀ ଧରୂନ ପ୍ରେମା ।
ଜ୍ଯାଚ୍ଯା ପ୍ରତିମା ତୋ ପରମାତ୍ମା । କୈସା ଆହେ ॥ ୬ ॥
ଐସେଂ ଵୋଳଖିଲେଂ ପାହିଜେ । ଵୋଳଖୋନ ଭଜନ କୀଜେ ।
ଜୈସା ସାହେବ ନମସ୍କାରିଜେ । ଵୋଳଖିଲ୍ଯାଉପରୀ ॥ ୭ ॥
ତୈସା ପରମାତ୍ମା ପରମେଶ୍ଵର । ବରା ଵୋଳଖାଵା ପାହୋନ ଵିଚାର ।
ତରୀଚ ପାଵିଜେ ପାର । ଭ୍ରମସାଗରଚା ॥ ୮ ॥
ପୂଜା ଘେତାତୀ ପ୍ରତିମା । ଆଂଗା ଯେତୋ ଅଂତରାତ୍ମା ।
ଅଵତାରୀ ତରୀ ନିଜଧାମା । ଯେଊନ ଗେଲେ ॥ ୯ ॥
ପରୀ ତେ ନିଜରୂପେଂ ଅସତୀ । ତେଂ ନିଜରୂପ ତେ ଜଗଜ୍ଜୋତୀ ।
ସତ୍ଵଗୁଣ ତଯେସ ମ୍ହଣତୀ । ଜାଣତୀ କଳା ॥ ୧୦ ॥
ତଯେ କଳେଚେ ପୋଟୀଂ । ଦେଵ ଅସତୀ କୋଟ୍ଯାନ୍-କୋଟୀ ।
ଯା ଅନୁଭଵାଚ୍ଯା ଗୋଷ୍ଟୀ । ପ୍ରତ୍ଯଯେଂ ପାହାଵ୍ଯା ॥ ୧୧ ॥
ଦେହପୁରାମଧେଂ ଈଶ । ମ୍ହଣୋନ ତଯା ନାଂଵ ପୁରୁଷ ।
ଜଗାମଧେଂ ଜଗଦୀଶ । ତୈସା ଵୋଳଖାଵା ॥ ୧୨ ॥
ଜାଣୀଵରୂପେଂ ଜଗଦାଂତରେଂ । ପ୍ରସ୍ତୁତ ଵର୍ତତୀ ଶରୀରେଂ ।
ଅଂତଃକରଣଵିଷ୍ଣୁ ଯେଣେଂ ପ୍ରକାରେଂ । ଵୋଳଖାଵା ॥ ୧୩ ॥
ତୋ ଵିଷ୍ଣୁ ଆହେ ଜଗଦାଂତରୀଂ । ତୋଚି ଆପୁଲେ ଅଂତରୀଂ ।
କର୍ତା ଭୋକ୍ତା ଚତୁରୀଂ । ଅଂତରାତ୍ମା ଵୋଳଖାଵା ॥ ୧୪ ॥
ଐକେ ଦେଖେ ହୁଂଗେ ଚାଖେ । ଜାଣୋନ ଵିଚାରେଂ ଓଳଖେ ।
କିତ୍ଯେକ ଆପୁଲେ ପାରିଖେ । ଜାଣତାହେ ॥ ୧୫ ॥
ଯେକଚୀ ଜଗାଚା ଜିଵ୍ହାଳା । ପରୀ ଦେହଲୋଭାଚା ଆଡତାଳା ।
ଦେହସମଂଧେଂ ଵେଗଳା । ଅଭିମାନ ଧରୀ ॥ ୧୬ ॥
ଉପଜେ ଵାଢେ ମରେ ମାରୀ । ଜୈଶା ଉଚଲତୀ ଲହରୀଵରୀ ଲହରୀ ।
ଚଂଚଳ ସାଗରୀଂ ଭରୋଵରୀ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯ ହୋତ ଜାତେଂ ॥ ୧୭ ॥
ତ୍ରୈଲୋକା ଵର୍ତଵିତୋ ଯେକ । ମ୍ହଣୋନ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯନାଯେକ ।
ଐସା ପ୍ରତ୍ଯଯାଚା ଵିଵେକ । ପାହାନା କୈସା ॥ ୧୮ ॥
ଐସା ଅଂତରାତ୍ମା ବୋଲିଲା । ପରୀ ତୋହି ତତ୍ଵାଂମଧେଂ ଆଲା ।
ପୁଢେଂ ଵିଚାର ପାହିଜେ କେଲା । ମାହାଵାକ୍ଯାଚା ॥ ୧୯ ॥
ଆଧୀଂ ଦେଖିଲା ଦେହଧାରୀ । ମଗ ପାହାଵେଂ ଜଗଦାଂତରୀଂ ।
ତଯାଚେନିଯାଂ ଉପରୀ । ପରବ୍ରହ୍ମ ପାଵେ ॥ ୨୦ ॥
ପରବ୍ରହ୍ମାଚା ଵିଚାର । ହୋତାଂ ନିଵଡେ ସାରାସାର ।
ଚଂଚଳ ଜାଈଲ ହା ନିର୍ଧାର । ଚୁକେନା କୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥିତି ସଂଵ୍ହାର ଜାଣ । ତ୍ଯାହୂନ ଵେଗଳା ନିରଂଜନ ।
ଯେଥେଂ ଜ୍ଞାନାଚେଂ ଵିଜ୍ଞାନ । ହୋତ ଆହେ ॥ ୨୨ ॥
ଅଷ୍ଟଦେହ ଥାନମାନ । ଜାଣୋନ ଜାଲିଯାଂ ନିର୍ଶନ ।
ପୁଢେଂ ଉରେ ନିରଂଜନ । ଵିମଳ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୨୩ ॥
ଵିଚାରେଂଚି ଅନନ୍ଯ ଜାଲା । ପାହାଣାରାଵିଣ ପ୍ରତ୍ଯଯ ଆଲା ।
ତେହି ଵୃତ୍ତି ନିଵୃତ୍ତୀଲା । ବରେଂ ପାହା ॥ ୨୪ ॥
ଯେଥେଂ ରାହିଲା ଵାଚ୍ଯାଂଶ । ପାହୋନ ସାଂଡିଲା ଲକ୍ଷ୍ଯାଂଶ ।
ଲକ୍ଷ୍ଯାଂଶାସାରିସା ଵୃତ୍ତିଲେଶ । ତୋହି ଗେଲା ॥ ୨୫ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଉପଦେଶ ନିରୂପଣନାମ ସମାସ ନଵଵା ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ନିସ୍ପୃହ ଵର୍ତଣୂକ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମୂର୍ଖ ଯେକଦେସୀ ହୋତୋ । ଚତୁର ସର୍ଵତ୍ର ପାହାତୋ ।
ଜୈସା ବହୁଧା ହୋଊନ ଭୋଗିତୋ । ନାନା ସୁଖେଂ ॥ ୧ ॥
ତୋଚି ଅଂତରାତ୍ମା ମହଂତ । ତୋ କାଂ ହୋଈଲ ସଂକୋଚିତ ।
ପ୍ରଶସ୍ତ ଜାଣତା ସମସ୍ତ । ଵିଖ୍ଯାତ ଯୋଗୀ ॥ ୨ ॥
କର୍ତା ଭୋକ୍ତା ତତ୍ଵତା । ଭୂମଂଡଳୀଂ ସର୍ଵ ସତ୍ତା ।
ତ୍ଯାଵେଗଳା ତ୍ଯାସ ଜ୍ଞାତା । ପାହେସା କଵଣୁ ॥ ୩ ॥
ଐସେଂ ମହଂତେ ଅସାଵେଂ । ସର୍ଵ ସାର ଶୋଧୂନ ଘ୍ଯାଵେଂ ।
ପାହୋଂ ଜାତାଂ ନ ସାଂପଡାଵେଂ । ଯେକାଯେକୀ ॥ ୪ ॥
କୀର୍ତିରୂପେଂ ଉଦଂଡ ଖ୍ଯାତ । ଜାଣତୀ ଲହାନ ଥୋର ସମସ୍ତ ।
ଵେଶ ପାହାତାଂ ଶାଶ୍ଵତ । ଯେକଚି ନାହୀଂ ॥ ୫ ॥
ପ୍ରଗଟ କୀର୍ତି ତେ ଢଳେନା । ବହୁତ ଜନାସ କଳେନା ।
ପାହୋଂ ଜାତାଂ ଆଡଳେନା । କାଯେ କୈସେଂ ॥ ୬ ॥
ଵେଷଭୂଷଣ ତେ ଦୂଷଣ । କୀର୍ତିଭୂଷଣ ତେଂ ଭୂଷଣ ।
ଚାଳଣେଵିଣ ଯେକ କ୍ଷଣ । ଜାଊଂଚ ନେଦୀ ॥ ୭ ॥
ତ୍ଯାଗୀ ଵୋଳଖୀଚେ ଜନ । ସର୍ଵକାଳ ନିତ୍ଯ ନୂତନ ।
ଲୋକ ଶୋଧୂନ ପାହାତୀ ମନ । ପରୀ ଇଚ୍ଛା ଦିସେନା ॥ ୮ ॥
ପୁର୍ତେଂ କୋଣାକଡେ ପାହେନା । ପୁର୍ତେଂ କୋଣାସୀଂ ବୋଲେନା ।
ପୁର୍ତେଂ ଯେକେ ସ୍ଥଳୀଂ ରାହେନା । ଉଠୋନ ଜାତୋ ॥ ୯ ॥
ଜାତେଂ ସ୍ଥଳ ତେଂ ସାଂଗେନା । ସାଂଗିତଲେଂ ତେଥେଂ ତରୀ ଜାଯେନା ।
ଆପୁଲୀ ସ୍ଥିତି ଅନୁମାନା । ଯେଵୋଂଚ ଜେଦୀ ॥ ୧୦ ॥
ଲୋକୀଂ କେଲେଂ ତେଂ ଚୁକାଵୀ । ଲୋକୀ। ମ୍ ଭାଵିଲେଂ ତେଂ ଉଲଥଵୀ ।
ଲୋକୀଂ ତର୍କିଲେଂ ତେଂ ଦାଵୀ । ନିର୍ଫଲ କରୂନୀ ॥ ୧୧ ॥
ଲୋକାଂସ ପାହ୍ଯାଚା ଆଦର । ତେଥେଂ ଯାଚା ଅନାଦର ।
ଲୋକ ସର୍ଵକାଳ ତତ୍ପର । ତେଥେଂ ଯାଚୀ ଅନିଛ୍ଯା ॥ ୧୨ ॥
ଏଵଂ କଲ୍ପିତାଂ କଲ୍ପେନା । ନ ତର୍କିତାଂହି ତର୍କେନା ।
କଦପୀ ଭାଵିତାଂ ଭାଵେନା । ଯୋଗେଶ୍ଵର ॥ ୧୩ ॥
ଐସେଂ ଅଂତର ସାଂପଡେନା । ଶରୀର ଠାଈଂ ପଡେନା ।
କ୍ଷଣଯେକ ଵିଶଂଭେନା । କଥାକୀର୍ତନ ॥ ୧୪ ॥
ଲୋକ ସଂକଲ୍ପ ଵିକଲ୍ପ କରିତୀ । ତେ ଅଵଘେଚି ନିର୍ଫଳ ହୋତୀ ।
ଜନାଚୀ ଜନା ଲାଜଵୀ ଵୃତ୍ତି । ତେଵ୍ହାଂ ଯୋଗେଶ୍ଵର ॥ ୧୫ ॥
ବହୁତୀଂ ଶୋଧୂନ ପାହିଲେଂ । ବହୁତାଂଚ୍ଯା ମନାସ ଆଲେଂ ।
ତରୀ ମଗ ଜାଣାଵେଂ ସାଧିଲେଂ । ମହତ୍କୃତ୍ଯ ॥ ୧୬ ॥
ଅଖଂଡ ଯେକାଂ ସେଵାଵା । ଅଭ୍ଯାସଚି କରୀତ ଜାଵା ।
କାଳ ସାର୍ଥକଚି କରାଵା । ଜନାସହିତ ॥ ୧୭ ॥
ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ତିତୁଲେ ଘ୍ଯାଵେ । ଘେଊନ ଜନାସ ସିକଵାଵେ ।
ଉଦଂଡ ସମୁଦାଯେ କରାଵେ । ପରୀ ଗୁପ୍ତରୂପେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଅଖଂଡ କାମାଚୀ ଲଗବଗ । ଉପାସନେସ ଲାଵାଵେଂ ଜଗ ।
ଲୋକ ସମଜୋନ ମଗ । ଆଜ୍ଞା ଇଛିତୀ ॥ ୧୯ ॥
ଆଧୀଂ କଷ୍ଟ ମଗ ଫଳ । କଷ୍ଟଚି ନାହୀଂ ତେଂ ନିର୍ଫଳ ।
ସାକ୍ଷେପେଂଵିଣ କେଵଳ । ଵୃଥାପୁଷ୍ଟ ॥ ୨୦ ॥
ଲୋକ ବହୁତ ଶୋଧାଵେ । ତ୍ଯାଂଚେ ଅଧିକାର ଜାଣାଵେ ।
ଜାଣଜାଣୋନ ଧରାଵେ । ଜଵଳୀ ଦୁରୀ ॥ ୨୧ ॥
ଅଧିକାରପରତ୍ଵେଂ କାର୍ଯ ହୋତେଂ । ଅଧିକାର ନସ୍ତାଂ ଵେର୍ଥ ଜାତେଂ ।
ଜାଣୋନି ଶୋଧାଵୀଂ ଚିତ୍ତେଂ । ନାନା ପ୍ରକାରେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଅଧିକାର ପାହୋନ କାର୍ଯ ସାଂଗଣେଂ । ସାକ୍ଷେପ ପାହୋନ ଵିଶ୍ଵାସ ଧରଣେଂ ।
ଆପଲା ମଗଜ ରାଖଣେଂ । କାଂହୀତରୀ ॥ ୨୩ ॥
ହେଂ ପ୍ରଚିତୀଚେଂ ବୋଲିଲେଂ । ଆଧୀଂ କେଲେଂ ମଗ ସାଂଗିତଲେଂ ।
ମାନେଲ ତରୀ ପାହିଜେ ଘେତଲେଂ । କୋଣୀଯେକେଂ ॥ ୨୪ ॥
ମହଂତେଂ ମହଂତ କରାଵେ । ଯୁକ୍ତିବୁଦ୍ଧୀନେଂ ଭରାଵେ ।
ଜାଣତେ କରୂନ ଵିଖରାଵେ । ନାନା ଦେସୀଂ ॥ ୨୫ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ନିସ୍ପୃହ ଵର୍ତଣୂକ ନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଦହାଵା ॥
॥ ଦଶକ ଅକରାଵା ସମାପ୍ତ ॥

Explore More