samāsa pahilā : vimal̤a lakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa dusarā : pratyayanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa tisarā : bhaktanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa cauthā : vivekavairāgyanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : ātmanivedana || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : sṛṣṭikramanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa sātavā : viṣayatyāga || śrīrāma ||
samāsa āṭhavā : kāl̤arūpanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa navavā : yatnaśikavaṇa || śrīrāma ||
samāsa dahāvā : uttamapuruṣahnirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : vimal̤a lakṣaṇa || śrīrāma ||
ādhī prapaṃca karāvā neṭakā | maga ghyāveṃ paramārthavivekā |
yetheṃ āl̤asa karūṃ nakā | vivekī ho || 1 ||
yetheṃ āl̤asa karūṃ nakā | vivekī ho || 1 ||
prapaṃca sāṃḍūna paramārtha karāla | teṇeṃ tumhī kaṣṭī vhāla |
prapaṃca paramārtha cālavāla | tarī tumhī vivekī || 2 ||
prapaṃca paramārtha cālavāla | tarī tumhī vivekī || 2 ||
prapaṃca sāṃḍūna paramārtha kelā | tarī anna mil̤enā khāyālā |
maga tayā karaṃṭyālā | paramārtha kaiṃcā || 3 ||
maga tayā karaṃṭyālā | paramārtha kaiṃcā || 3 ||
paramārtha sāṃḍūna prapaṃca karisī | tarī tūṃ yemayātanā bhogisī |
aṃtīṃ parama kaṣṭī hosī | yemayātanā bhogitāṃ || 4 ||
aṃtīṃ parama kaṣṭī hosī | yemayātanā bhogitāṃ || 4 ||
sāhebakāmāsa nāhīṃ gelā | gṛhīṃca suravaḍona baisalā |
tarī sāheba kuṭīla tayālā | pāhātī loka || 5 ||
tarī sāheba kuṭīla tayālā | pāhātī loka || 5 ||
tevhāṃ mahatvaci geleṃ | durjanāceṃ hāseṃ jāleṃ |
duḥkha udaṃḍa bhogileṃ | āpulyā jīveṃ || 6 ||
duḥkha udaṃḍa bhogileṃ | āpulyā jīveṃ || 6 ||
taiseci hoṇāra aṃtīṃ | mhaṇona bhajāveṃ bhagavaṃtīṃ |
paramārthācī pracitī | rokaḍī ghyāvī || 7 ||
paramārthācī pracitī | rokaḍī ghyāvī || 7 ||
saṃsārīṃ asatāṃ mukta | toci jāṇāvā saṃyukta |
akhaṃḍa pāhe yuktāyukta | vicāraṇā he || 8 ||
akhaṃḍa pāhe yuktāyukta | vicāraṇā he || 8 ||
prapaṃcī to sāvadhāna | to paramārtha karīla jāṇa |
prapaṃcīṃ jo apramāṇa | to paramārthīṃ khoṭā || 9 ||
prapaṃcīṃ jo apramāṇa | to paramārthīṃ khoṭā || 9 ||
mhaṇauna sāvadhapaṇeṃ | prapaṃca paramārtha cālavaṇeṃ |
aiseṃ na karitā bhogaṇeṃ | nānā duḥkheṃ || 10 ||
aiseṃ na karitā bhogaṇeṃ | nānā duḥkheṃ || 10 ||
parṇāl̤i pāhona ucale | jīvasṛṣṭi vivekeṃ cāle |
āṇi puruṣa hoūna bhramale | yāsī kāya mhaṇāveṃ || 11 ||
āṇi puruṣa hoūna bhramale | yāsī kāya mhaṇāveṃ || 11 ||
mhaṇauna asāvī dīrgha sūcanā | akhaṃḍa karāvī cāl̤aṇā |
puḍhīla hoṇāra anumānā | āṇūna soḍāveṃ || 12 ||
puḍhīla hoṇāra anumānā | āṇūna soḍāveṃ || 12 ||
sukhī asato khabardāra | duḥkhī hoto bekhabara |
aisā hā lokika vicāra | disataci āhe || 13 ||
aisā hā lokika vicāra | disataci āhe || 13 ||
mhaṇauna sarvasāvadhāna | dhanya tayāceṃ mahimāna |
janīṃ rākhe samādhāna | toci yeka || 14 ||
janīṃ rākhe samādhāna | toci yeka || 14 ||
cāl̤aṇecā āl̤asa kelā | tarī avacitā paḍela ghālā |
te vel̤e sāvarāyālā | avakāśa kaiṃcā || 15 ||
te vel̤e sāvarāyālā | avakāśa kaiṃcā || 15 ||
mhaṇauna dīrghasūcanece loka | tyāṃcā pāhāvā viveka |
lokāṃkaritā loka | śāhāṇe hotī || 16 ||
lokāṃkaritā loka | śāhāṇe hotī || 16 ||
parī te śāhāṇe vol̤akhāve | guṇavaṃtāce guṇa ghyāve |
avaguṇa dekhona sāṃḍāve | janāmadheṃ || 17 ||
avaguṇa dekhona sāṃḍāve | janāmadheṃ || 17 ||
manuṣya pārakhūṃ rāhenā | āṇi koṇāceṃ mana toḍīnā |
manuṣyamātra anumānā | āṇūna pāhe || 18 ||
manuṣyamātra anumānā | āṇūna pāhe || 18 ||
dise sakal̤āṃsa sārikhā | pāhātāṃ vivekī neṭakā |
kāmī nikāmī lokāṃ | bareṃ pāhe || 19 ||
kāmī nikāmī lokāṃ | bareṃ pāhe || 19 ||
jāṇona pāhijeta sarva | heṃci tayāceṃ apūrva |
jyāce tyāparī gaurava | rākhoṃ jāṇe || 20 ||
jyāce tyāparī gaurava | rākhoṃ jāṇe || 20 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde vimal̤alakṣaṇanāma samāsa pahilā
||
||
samāsa dusarā : pratyayanirūpaṇa || śrīrāma ||
aikā saṃsārāsī āle ho | strī puruṣa nispṛha ho |
sucitapaṇeṃ pāho | arthāṃtara || 1 ||
sucitapaṇeṃ pāho | arthāṃtara || 1 ||
kāye mhaṇate vāsanā | kāye kalpite kalpanā |
aṃtarīṃce taraṃga nānā | prakāreṃ uṭhatī || 2 ||
aṃtarīṃce taraṃga nānā | prakāreṃ uṭhatī || 2 ||
bareṃ khāveṃ bareṃ jevāveṃ | bareṃ lyāveṃ bareṃ nesāveṃ |
manāsārikheṃ asāveṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 3 ||
manāsārikheṃ asāveṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 3 ||
aiseṃ āhe manogata | tarī teṃ kāṃhīṃca na hota |
bareṃ karitāṃ akasmāta | vāīṭa hoteṃ || 4 ||
bareṃ karitāṃ akasmāta | vāīṭa hoteṃ || 4 ||
yeka sukhī yeka duḥkhī | pratyakṣa vartateṃ lokīṃ |
kaṣṭī hoūniyāṃ sekhīṃ | prārabdhāvarī ghālitī || 5 ||
kaṣṭī hoūniyāṃ sekhīṃ | prārabdhāvarī ghālitī || 5 ||
acuka yetna karavenā | mhaṇauna keleṃ teṃ sajenā |
āpalā avaguṇa jāṇavenā | kāṃhīṃ kelyāṃ || 6 ||
āpalā avaguṇa jāṇavenā | kāṃhīṃ kelyāṃ || 6 ||
jo āpalā āpaṇa neṇe | to dusaryāceṃ kāye jāṇe |
nyāye sāṃḍitāṃ dainyavāṇe | hotī loka || 7 ||
nyāye sāṃḍitāṃ dainyavāṇe | hotī loka || 7 ||
lokāṃce manogata kal̤enā | lokāṃsārikheṃ vartavenā |
mūrkhapaṇeṃ lokīṃ nānā | kal̤aha uṭhatī || 8 ||
mūrkhapaṇeṃ lokīṃ nānā | kal̤aha uṭhatī || 8 ||
maga te kal̤o vāḍhatī | paraspareṃ kaṣṭī hotī |
pretna rāhātāṃ aṃtīṃ | śramaci hoyeṃ || 9 ||
pretna rāhātāṃ aṃtīṃ | śramaci hoyeṃ || 9 ||
aisī navhe vartaṇuka | parikṣāve nānā loka |
samajaleṃ pāhije nemaka | jyāceṃ tyāparī || 10 ||
samajaleṃ pāhije nemaka | jyāceṃ tyāparī || 10 ||
śabda parīkṣā aṃtaraparīkṣā | kāṃhīṃ yeka kal̤e dakṣā |
manogata natadrakṣā | kāya kal̤e || 11 ||
manogata natadrakṣā | kāya kal̤e || 11 ||
dusaryāsa śabda ṭhevaṇeṃ | āpalā kaipakṣa gheṇeṃ |
pāhoṃ jātāṃ lokika lakṣaṇeṃ | bahuteka aisīṃ || 12 ||
pāhoṃ jātāṃ lokika lakṣaṇeṃ | bahuteka aisīṃ || 12 ||
lokīṃ bareṃ mhaṇāyākāraṇeṃ | bhalyāsa lāgateṃ sosaṇeṃ |
na sositāṃ bhaṃḍavāṇeṃ | sahajaci hoye || 13 ||
na sositāṃ bhaṃḍavāṇeṃ | sahajaci hoye || 13 ||
āpaṇāsa jeṃ mānenā | tetheṃ kadāpi rāhāvenā |
urī toḍūna jāvenā | koṇīyekeṃ || 14 ||
urī toḍūna jāvenā | koṇīyekeṃ || 14 ||
bolato khareṃ cālato khareṃ | tyāsa mānitī lahānathoreṃ |
nyāye anyāye paraspareṃ | sahajaci kal̤e || 15 ||
nyāye anyāye paraspareṃ | sahajaci kal̤e || 15 ||
lokāṃsa kal̤enā taṃvarī | vivekeṃ kṣmā jo na karī |
teṇeṃkaritāṃ barābarī | hota jāte || 16 ||
teṇeṃkaritāṃ barābarī | hota jāte || 16 ||
jaṃvarī caṃdana jhijenā | taṃva to sugaṃdha kal̤enā |
caṃdana āṇi vṛkṣa nānā | sagaṭa hotī || 17 ||
caṃdana āṇi vṛkṣa nānā | sagaṭa hotī || 17 ||
jaṃva uttama guṇa na kal̤e | toṃ yā janāsa kāye kal̤e |
uttama guṇa dekhatāṃ nival̤e | jagadāṃtara || 18 ||
uttama guṇa dekhatāṃ nival̤e | jagadāṃtara || 18 ||
jagadāṃtara nival̤ata geleṃ | jagadāṃtarī sakhya jāleṃ |
maga jāṇāveṃ vol̤ale | viśvajana || 19 ||
maga jāṇāveṃ vol̤ale | viśvajana || 19 ||
janīṃjanārdana vol̤alā | tarī kāye uṇeṃ tayālā |
rājī rākhāveṃ sakal̤āṃlā | kaṭhīṇa āhe || 20 ||
rājī rākhāveṃ sakal̤āṃlā | kaṭhīṇa āhe || 20 ||
perileṃ teṃ ugavateṃ | usiṇeṃ dyāveṃ ghyāveṃ lāgateṃ |
varma kāḍhitāṃ bhaṃgateṃ | parāṃtara || 21 ||
varma kāḍhitāṃ bhaṃgateṃ | parāṃtara || 21 ||
lokīkīṃ barepaṇa keleṃ | teṇeṃ saukhya vāḍhaleṃ |
uttarāsārikheṃ āleṃ | pratyottara || 22 ||
uttarāsārikheṃ āleṃ | pratyottara || 22 ||
heṃ āvagheṃ āpaṇāṃpāsīṃ | yetheṃ bola nāhīṃ janāsī |
sikavāveṃ āpalyā manāsī | kṣaṇakṣaṇā || 23 ||
sikavāveṃ āpalyā manāsī | kṣaṇakṣaṇā || 23 ||
khal̤a durjana bheṭalā | kṣamecā dhīra buḍālā |
tarī moneṃci sthal̤atyāga kelā | pāhije sādhakeṃ || 24 ||
tarī moneṃci sthal̤atyāga kelā | pāhije sādhakeṃ || 24 ||
loka nānā parīkṣā jāṇatī | aṃtaraparīkṣā neṇatī |
teṇeṃ prāṇī karaṃṭe hotī | saṃdeha nāhīṃ || 25 ||
teṇeṃ prāṇī karaṃṭe hotī | saṃdeha nāhīṃ || 25 ||
āpaṇāsa āhe maraṇa | mhaṇauna rākhāveṃ bareṃpaṇa |
kaṭhiṇa āhe lakṣaṇa | vivekāceṃ || 26 ||
kaṭhiṇa āhe lakṣaṇa | vivekāceṃ || 26 ||
thora lāhāna samāna | āpale pārikhe sakal̤a jana |
caḍhateṃ vāḍhateṃ sanedhāna | karitāṃ bareṃ || 27 ||
caḍhateṃ vāḍhateṃ sanedhāna | karitāṃ bareṃ || 27 ||
bareṃ karitāṃ bareṃ hoteṃ | heṃ toṃ pratyayāsa yeteṃ |
ātāṃ puḍheṃ sāṃgāveṃ teṃ | koṇāsa kāye || 28 ||
ātāṃ puḍheṃ sāṃgāveṃ teṃ | koṇāsa kāye || 28 ||
harikathānirūpaṇa | barepaṇeṃ rājakāraṇa |
prasaṃga pāhilyāviṇa | sakal̤a khoṭeṃ || 29 ||
prasaṃga pāhilyāviṇa | sakal̤a khoṭeṃ || 29 ||
vidyā udaṃḍaci sikalā | prasaṃgamāna cukataci gelā |
tarī maga taye vidyelā | koṇa puse || 30 ||
tarī maga taye vidyelā | koṇa puse || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde pratyayanirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : bhaktanirūpaṇa || śrīrāma ||
pṛthvīmadheṃ bahuta loka | teṃhi pāhāvā viveka |
ihaloka āṇi paraloka | barā pāhāvā|| 1 ||
ihaloka āṇi paraloka | barā pāhāvā|| 1 ||
ihaloka sādhāyākāraṇeṃ | jāṇatyācī saṃgatī dharaṇeṃ |
paraloka sādhāyākāraṇeṃ | sadguru pāhije || 2 ||
paraloka sādhāyākāraṇeṃ | sadguru pāhije || 2 ||
sadgurusī pāya pusāveṃ | heṃhi kal̤enā svabhāveṃ |
ananyabhāveṃ yekabhāveṃ | donī goṣṭī pusāvyā || 3 ||
ananyabhāveṃ yekabhāveṃ | donī goṣṭī pusāvyā || 3 ||
donī goṣṭī tyā koṇa | deva koṇa āpaṇa koṇa |
yā goṣṭīṃce vivaraṇa | keleṃci karāveṃ || 4 ||
yā goṣṭīṃce vivaraṇa | keleṃci karāveṃ || 4 ||
ādhīṃ mukhya deva to koṇa | maga āpaṇa bhakta to koṇa |
paṃcīkarṇa māhāvākyavivaraṇa | keleṃci karāveṃ || 5 ||
paṃcīkarṇa māhāvākyavivaraṇa | keleṃci karāveṃ || 5 ||
sakal̤a keliyāceṃ phal̤a | śāśvata vol̤akhāveṃ niścal̤a |
āpaṇa koṇa kā keval̤a | śodha ghyāvā || 6 ||
āpaṇa koṇa kā keval̤a | śodha ghyāvā || 6 ||
sārāsāra vicāra ghetāṃ | padāsa nāhīṃ śāśvatatā |
ādhī kāraṇa bhagavaṃtā | vol̤akhileṃ pāhije || 7 ||
ādhī kāraṇa bhagavaṃtā | vol̤akhileṃ pāhije || 7 ||
niścal̤a caṃcal̤a āṇi jaḍa | avaghā māyecā pavāḍa |
yāmadheṃ vastu jāḍa | jāṇāra nāhīṃ || 8 ||
yāmadheṃ vastu jāḍa | jāṇāra nāhīṃ || 8 ||
teṃ parabrahma dhuṃḍāveṃ | vivekeṃ trailokya hiṃḍāveṃ |
māīka vicāra khaṃḍāveṃ | parīkṣavaṃtīṃ || 9 ||
māīka vicāra khaṃḍāveṃ | parīkṣavaṃtīṃ || 9 ||
khoṭeṃ sāṃḍūna khareṃ ghyāveṃ | parīkṣavaṃtīṃ parīkṣāveṃ |
māyeceṃ avagheci jāṇāveṃ | rūpa māīka || 10 ||
māyeceṃ avagheci jāṇāveṃ | rūpa māīka || 10 ||
paṃcabhūtika he māyā | māīka jāye vilayā |
piṃḍabrahmāṃḍa aṣṭakāyā | nasivaṃta || 11 ||
piṃḍabrahmāṃḍa aṣṭakāyā | nasivaṃta || 11 ||
disela titukeṃ nāsela | upajela titukeṃ marela |
racela titukeṃ khacela | rūpa māyeceṃ || 12 ||
racela titukeṃ khacela | rūpa māyeceṃ || 12 ||
vāḍhela titukeṃ moḍela | yeīla tituleṃ jāīla |
bhūtāṃsa bhūta khāīla | kalpāṃtakāl̤īṃ || 13 ||
bhūtāṃsa bhūta khāīla | kalpāṃtakāl̤īṃ || 13 ||
dehadhāraka tituke nāsatī | he toṃ rokaḍī pracitī |
manuṣyeṃviṇa utpatti | reta kaiṃceṃ || 14 ||
manuṣyeṃviṇa utpatti | reta kaiṃceṃ || 14 ||
anna nastāṃ reta kaiṃceṃ | voṣadhī nastāṃ anna kaiṃceṃ |
voṣadhīsa jiṇeṃ kaiṃceṃ | pṛthvī nastāṃ || 15 ||
voṣadhīsa jiṇeṃ kaiṃceṃ | pṛthvī nastāṃ || 15 ||
āpa nastāṃ pṛthvī nāhīṃ | teja nastāṃ āpa nāhīṃ |
vāyo nastāṃ teja nāhīṃ | aiseṃ jāṇāveṃ || 16 ||
vāyo nastāṃ teja nāhīṃ | aiseṃ jāṇāveṃ || 16 ||
aṃtarātmā nastāṃ vāyo kaiṃcā | vikāra nastāṃ aṃtarātmā kaiṃcā |
nirvikārīṃ vikāra kaiṃcā | bareṃ pāhā || 17 ||
nirvikārīṃ vikāra kaiṃcā | bareṃ pāhā || 17 ||
pṛthvī nāhīṃ āpa nāhīṃ | teja nāhīṃ vāyo nāhīṃ |
aṃtarātmā vikāra nāhīṃ | nirvikārīṃ || 18 ||
aṃtarātmā vikāra nāhīṃ | nirvikārīṃ || 18 ||
nirvikāra jeṃ nirguṇa | teci śāśvatācī khūṇa |
aṣṭadhā prakṛti saṃpūrṇa | nāsivaṃta || 19 ||
aṣṭadhā prakṛti saṃpūrṇa | nāsivaṃta || 19 ||
nāsivaṃta samajona pāhileṃ | toṃ teṃ astāṃci nasteṃ jāleṃ |
sārāsāreṃ kal̤oṃ āleṃ | samādhāna || 20 ||
sārāsāreṃ kal̤oṃ āleṃ | samādhāna || 20 ||
vivekeṃ pāhilā vicāra | manāsa āleṃ sārāsāra |
yeṇeṃkaritāṃ vicāra | sadṛḍha jālā || 21 ||
yeṇeṃkaritāṃ vicāra | sadṛḍha jālā || 21 ||
śāśvata deva to nirguṇa | aisīṃ aṃtarīṃ bāṇalī khūṇa |
deva kal̤alā mī koṇa | kal̤aleṃ pāhije || 22 ||
deva kal̤alā mī koṇa | kal̤aleṃ pāhije || 22 ||
mī koṇa pāhije kal̤aleṃ | dehatatva titukeṃ śodhileṃ |
manovṛttīcā ṭhāīṃ āleṃ | mītūṃpaṇa || 23 ||
manovṛttīcā ṭhāīṃ āleṃ | mītūṃpaṇa || 23 ||
sakal̤a dehācā śodha ghetāṃ | mīpaṇa disenā pāhātāṃ |
mītūṃpaṇa heṃ tatvatā | tatvīṃ māval̤aleṃ || 24 ||
mītūṃpaṇa heṃ tatvatā | tatvīṃ māval̤aleṃ || 24 ||
dṛśya padārthaci vosare | tatveṃ tatva tevhāṃ sare |
mītūṃpaṇa heṃ kaiṃceṃ ure | tatvatā vastu || 25 ||
mītūṃpaṇa heṃ kaiṃceṃ ure | tatvatā vastu || 25 ||
paṃcīkarṇa tatvavivarṇa | māhāvākyeṃ vastu āpaṇa |
nisaṃgapaṇeṃ nivedana | kele pāhije || 26 ||
nisaṃgapaṇeṃ nivedana | kele pāhije || 26 ||
devābhaktāṃce mūl̤a | śodhūna pāhātāṃ sakal̤a |
upādhivegalā keval̤a | niropādhī ātmā || 27 ||
upādhivegalā keval̤a | niropādhī ātmā || 27 ||
mīpaṇa teṃ buḍāleṃ | vivekeṃ vegal̤epaṇa geleṃ |
nivṛttipadāsa prāpta jāleṃ | unmanīpada || 28 ||
nivṛttipadāsa prāpta jāleṃ | unmanīpada || 28 ||
vijñānīṃ rāhileṃ jñāna | dhyeye rāhileṃ dhyāna |
sakal̤a kāṃhīṃ kāryākāraṇa | pāhona sāṃḍileṃ || 29 ||
sakal̤a kāṃhīṃ kāryākāraṇa | pāhona sāṃḍileṃ || 29 ||
janmamaraṇāceṃ cukaleṃ | pāpa avagheṃci buḍāleṃ |
yemayātaneceṃ jāleṃ | nisaṃtāna || 30 ||
yemayātaneceṃ jāleṃ | nisaṃtāna || 30 ||
nirbaṃda avaghāci tuṭalā | vicāreṃ mokṣa prāpta jālā |
janma sārthakaci vāṭalā | sakal̤a kāṃhīṃ || 31 ||
janma sārthakaci vāṭalā | sakal̤a kāṃhīṃ || 31 ||
nānā kiṃta nivārale | dhoke avagheci tuṭale |
jñānavivekeṃ pāvana jāleṃ | bahuta loka || 32 ||
jñānavivekeṃ pāvana jāleṃ | bahuta loka || 32 ||
patitapāvanāce dāsa | tehi pāvana karitī jagāsa |
aisī he pracita manāsa | bahutāṃcyā ālī || 33 ||
aisī he pracita manāsa | bahutāṃcyā ālī || 33 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde bhaktanirūpaṇanāma samāsa tisarā ||
samāsa cauthā : vivekavairāgyanirūpaṇa || śrīrāma ||
mahadbhāgya hātāsī āleṃ | parī bhogūṃ nāhīṃ jāṇitaleṃ |
taiseṃ vairāgya utpanna jāleṃ | parī viveka nāhīṃ || 1 ||
taiseṃ vairāgya utpanna jāleṃ | parī viveka nāhīṃ || 1 ||
ādal̤ateṃ āphal̤ateṃ | kaṣṭī hoteṃ duḥkhī hoteṃ |
aikateṃ dekhate yeteṃ | vairāgya teṇeṃ || 2 ||
aikateṃ dekhate yeteṃ | vairāgya teṇeṃ || 2 ||
nānā prapaṃcācyā voḍhī || nānā saṃkaṭeṃ sāṃkaḍīṃ |
saṃsāra sāṃḍunī deśadhaḍī | hoye teṇeṃ || 3 ||
saṃsāra sāṃḍunī deśadhaḍī | hoye teṇeṃ || 3 ||
to ciṃtepāsūna suṭalā | parādhenatepāsuni pal̤ālā |
duḥkhatyāgeṃ mokal̤ā jālā | rogī jaisā || 4 ||
duḥkhatyāgeṃ mokal̤ā jālā | rogī jaisā || 4 ||
parī to hoūṃ naye mokāṭa | naṣṭa bhraṣṭa āṇi cāṭa |
sīmāca nāhīṃ sairāṭa | gurūṃ jaiṃseṃ || 5 ||
sīmāca nāhīṃ sairāṭa | gurūṃ jaiṃseṃ || 5 ||
vivekeṃviṇa vairāgye keleṃ | tarī avivekeṃ anarthīṃ ghātaleṃ |
avagheṃ verthaci geleṃ | dohiṃkaḍe || 6 ||
avagheṃ verthaci geleṃ | dohiṃkaḍe || 6 ||
nā prapaṃca nā paramārtha | avagheṃ jiṇeṃci jāleṃ vertha |
avivekeṃ anartha | aisā kelā || 7 ||
avivekeṃ anartha | aisā kelā || 7 ||
kā|m verthaci jñāna baḍabaḍilā | parī vairāgyayoga nāhīṃ ghaḍalā |
jaisā kārāgṛhīṃ aḍakalā | puruṣārtha sāṃge || 8 ||
jaisā kārāgṛhīṃ aḍakalā | puruṣārtha sāṃge || 8 ||
vairāgyeṃviṇa jñāna | to verthaci sābhimāna |
lobhadaṃbheṃ ghol̤asūna | kāsāvisa kelā || 9 ||
lobhadaṃbheṃ ghol̤asūna | kāsāvisa kelā || 9 ||
svāna bāṃdhaleṃ tarī bhuṃke | taisā svārthamul̤eṃ thiṃkeṃ
parādhīka dekhoṃ na sake | sābhimāneṃ || 10 ||
parādhīka dekhoṃ na sake | sābhimāneṃ || 10 ||
heṃ yekeṃviṇa yeka | teṇeṃ ugāca vāḍhe śoka |
ātāṃ vairāgya āṇi viveka | yoga aikā || 11 ||
ātāṃ vairāgya āṇi viveka | yoga aikā || 11 ||
vivekeṃ aṃtarīṃ suṭalā | vairāgyeṃ prapaṃca tuṭalā |
aṃtarbāhya mokal̤ā jālā | niḥsaṃga yogī || 12 ||
aṃtarbāhya mokal̤ā jālā | niḥsaṃga yogī || 12 ||
jaiseṃ mukheṃ jñāna bole | taisīca saveṃ kriyā cāle |
dīkṣā dekhonī cakkita jāle | sucismaṃta || 13 ||
dīkṣā dekhonī cakkita jāle | sucismaṃta || 13 ||
āsthā nāhīṃ trilokyācī | sthitī bāṇalī vairāgyācī |
yetnavivekadhāraṇecī | sīmā nāhīṃ || 14 ||
yetnavivekadhāraṇecī | sīmā nāhīṃ || 14 ||
saṃgīta rasāl̤a harikīrtana | tālabaddha tānamāna |
premal̤a āvaḍīceṃ bhajana | aṃtarāpāsunī || 15 ||
premal̤a āvaḍīceṃ bhajana | aṃtarāpāsunī || 15 ||
tatkāl̤aci sanmārga lāge | aisā aṃtarīṃ viveka jāge |
vagatrṛtva karitāṃ na bhaṃge | sāhitya pratyayāceṃ || 16 ||
vagatrṛtva karitāṃ na bhaṃge | sāhitya pratyayāceṃ || 16 ||
sanmārgeṃ jagāsa mil̤ālā | mhaṇije jagadīśa vol̤alā |
prasaṃga pāhije kal̤alā | koṇīyeka || 17 ||
prasaṃga pāhije kal̤alā | koṇīyeka || 17 ||
prakhara vairāgya udāsīna | pratyayāceṃ brahmajñāna |
snānasaṃdhyā bhagavadbhajana | puṇyamārga || 18 ||
snānasaṃdhyā bhagavadbhajana | puṇyamārga || 18 ||
vivekavairāgya teṃ aiseṃ | nusteṃ vairāgya heṃkāḍapiseṃ |
śabdajñāna yel̤ilaseṃ | āpaṇaci vāṭe || 19 ||
śabdajñāna yel̤ilaseṃ | āpaṇaci vāṭe || 19 ||
mhaṇauna viveka āṇi vairāgya | teṃci jāṇije mahadbhāgya |
rāmadāsa mhaṇe yogya | sādhu jāṇatī || 20 ||
rāmadāsa mhaṇe yogya | sādhu jāṇatī || 20 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde vivekavairāgyanirūpaṇanāma samāsa cauthā
||
||
samāsa pāṃcavā : ātmanivedana || śrīrāma ||
rekheceṃ guṃḍāl̤eṃ keleṃ | mātrukākṣarīṃ śabda jāle |
śabda mel̤aūna cāle | śloka gadya prabaṃda || 1 ||
śabda mel̤aūna cāle | śloka gadya prabaṃda || 1 ||
vedaśāstreṃ purāṇeṃ | nānā kāvyeṃ nirūpaṇeṃ |
graṃthabheda anuvādaṇeṃ | kitī mhaṇoni || 2 ||
graṃthabheda anuvādaṇeṃ | kitī mhaṇoni || 2 ||
nānā ṛṣī nānā mateṃ | pāhoṃ jātāṃ asaṃkhyāteṃ |
bhāṣā lipī jetha tetheṃ | kāye uṇeṃ || 3 ||
bhāṣā lipī jetha tetheṃ | kāye uṇeṃ || 3 ||
varga ṛcā śruti smṛti | adhe svarga stabaka jātī |
prasaṃga māneṃ samāsa pothī | bahudhā nāmeṃ || 4 ||
prasaṃga māneṃ samāsa pothī | bahudhā nāmeṃ || 4 ||
nānā padeṃ nānā śloka | nānā bīra nānā kaḍaka |
nānā sākhyā dohaḍe aneka | nāmābhidhāneṃ || 5 ||
nānā sākhyā dohaḍe aneka | nāmābhidhāneṃ || 5 ||
ḍaphagāṇeṃ mācigāṇeṃ | daṃḍigāṇeṃ kathāgāṇeṃ |
nānā māneṃ nānā jasaneṃ | nānā khel̤a || 6 ||
nānā māneṃ nānā jasaneṃ | nānā khel̤a || 6 ||
dhvani ghoṣa nāda rekhā | cahuṃ vācāmadhyeṃ dekhā |
vācārūpeṃhi aikā | nānā bheda || 7 ||
vācārūpeṃhi aikā | nānā bheda || 7 ||
unmeṣa parā dhvani paśyaṃti | nāda madhyamā śabda cauthī |
vaikharīpāsūna umaṭatī | nānā śabdaratneṃ || 8 ||
vaikharīpāsūna umaṭatī | nānā śabdaratneṃ || 8 ||
akāra ukāra makāra | ardhamātrāceṃ aṃtara |
auṭamātrā tadanaṃtara | bāvana mātrukā || 9 ||
auṭamātrā tadanaṃtara | bāvana mātrukā || 9 ||
nānā bheda rāgajñāna | nṛtyabheda tānamāna |
arthabheda tatvajñāna | vivaṃcanā || 10 ||
arthabheda tatvajñāna | vivaṃcanā || 10 ||
tatvāṃmadhyeṃ mukhya tatva | teṃ jāṇāveṃ śuddhasatva |
ardhamātrā mahattatva | mūl̤amāyā || 11 ||
ardhamātrā mahattatva | mūl̤amāyā || 11 ||
nānā tatveṃ lāhānathore | mil̤ona aṣṭahi śarīreṃ |
aṣṭadhā prakṛtīceṃ vāreṃ | nighona jāteṃ || 12 ||
aṣṭadhā prakṛtīceṃ vāreṃ | nighona jāteṃ || 12 ||
vāreṃ nastāṃ jeṃ gagana | taiseṃ parabrahma saghana |
aṣṭa dehāceṃ nirśana | karūna pāhāveṃ || 13 ||
aṣṭa dehāceṃ nirśana | karūna pāhāveṃ || 13 ||
brahmāṃḍapiṃḍaubhāra | piṃḍabrahmāṃḍasaṃvhāra |
dohivegal̤eṃ sārāsāra | vimal̤abrahma || 14 ||
dohivegal̤eṃ sārāsāra | vimal̤abrahma || 14 ||
padārtha jaḍa ātmā caṃcal̤a | vimal̤abrahma teṃ niścal̤a |
vivarona vire tatkāl̤a | tadrūpa hoye || 15 ||
vivarona vire tatkāl̤a | tadrūpa hoye || 15 ||
padārtha maneṃ kāyā vācā | mī hā avaghāci devācā |
jaḍa ātmanivedanācā | vicāra aisā || 16 ||
jaḍa ātmanivedanācā | vicāra aisā || 16 ||
caṃcal̤akartā to jagadīśa | prāṇīmātra to tyācā aṃśa |
tyācā toci āpaṇāsa | ṭhāva nāhīṃ || 17 ||
tyācā toci āpaṇāsa | ṭhāva nāhīṃ || 17 ||
caṃcal̤a ātmanivedana | yāceṃ sāṃgitaleṃ lakṣaṇa |
kartā deva to āpaṇa | koṭheṃci nāhīṃ || 8 ||
kartā deva to āpaṇa | koṭheṃci nāhīṃ || 8 ||
caṃcal̤a cal̤e svapnākāra | niścal̤a deva to nirākāra |
ātmanivedanācā prakāra | jāṇije aisā || 19 ||
ātmanivedanācā prakāra | jāṇije aisā || 19 ||
ṭhāvaci nāīṃ caṃcal̤ācā | tetheṃ ādhīṃ āpaṇa kaiṃcā |
niścal̤a ātmanivedanācā | viveka aisā || 20 ||
niścal̤a ātmanivedanācā | viveka aisā || 20 ||
tihiṃ prakāreṃ āpaṇa | nāhīṃ nāhīṃ dujepaṇa |
āpaṇa nastāṃ mīpaṇa | nāhīṃca koṭheṃ || 21 ||
āpaṇa nastāṃ mīpaṇa | nāhīṃca koṭheṃ || 21 ||
pāhātāṃ pāhātāṃ anumānaleṃ | kal̤atāṃ kal̤atāṃ kal̤oṃ āleṃ |
pāhātāṃ avagheṃci nivāṃta jāleṃ | bolaṇeṃ ātāṃ || 22 ||
pāhātāṃ avagheṃci nivāṃta jāleṃ | bolaṇeṃ ātāṃ || 22 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ātmanivedananāma samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : sṛṣṭikramanirūpaṇa || śrīrāma ||
brahma nirmal̤a niścal̤a | śāśvata sāra amal̤a vimal̤a |
avakāśa ghana pokal̤a | gaganāaiseṃ || 1 ||
avakāśa ghana pokal̤a | gaganāaiseṃ || 1 ||
tayāsa karaṇeṃ nā dharaṇeṃ | tayāsa janma nā maraṇeṃ |
tetheṃ jāṇaṇeṃ nā neṇaṇeṃ | sunyātīta || 2 ||
tetheṃ jāṇaṇeṃ nā neṇaṇeṃ | sunyātīta || 2 ||
teṃ racenā nā khacenā | teṃ hoyenā nā jāyenā |
māyātīta niraṃjanā pāraci nāhīṃ || 3 ||
māyātīta niraṃjanā pāraci nāhīṃ || 3 ||
puḍheṃ saṃkalpa uṭhilā | ṣaḍaguṇeśvara bolije tyālā |
ardharārīnaṭeśvarālā | bolijeteṃ || 4 ||
ardharārīnaṭeśvarālā | bolijeteṃ || 4 ||
sarveśvara sarvajña | sākṣī draṣṭā jñānaghana |
pareśa paramātmā jagajīvana | mūl̤apuruṣa || 5 ||
pareśa paramātmā jagajīvana | mūl̤apuruṣa || 5 ||
te mūl̤amāyā bahuguṇī | adhomukheṃ guṇakṣobhiṇī |
guṇatraye tijapāsūni | nirmāṇa jāle || 6 ||
guṇatraye tijapāsūni | nirmāṇa jāle || 6 ||
puḍheṃ viṣṇu jālā nirmāṇa | jāṇatīkal̤ā satvaguṇa |
jo karitāhe pāl̤aṇa | trailokyāceṃ || 7 ||
jo karitāhe pāl̤aṇa | trailokyāceṃ || 7 ||
puḍheṃ jāṇīvaneṇīvamiśrita | brahmā jāṇāvā nemasta |
tyācyā guṇeṃ utpatti hota | bhuvanatraiṃ || 8 ||
tyācyā guṇeṃ utpatti hota | bhuvanatraiṃ || 8 ||
puḍheṃ rudra tamoguṇa | sakal̤a saṃvhārāceṃ kāraṇa |
sakal̤a kāṃhīṃ kartepaṇa | tetheṃci āleṃ || 9 ||
sakal̤a kāṃhīṃ kartepaṇa | tetheṃci āleṃ || 9 ||
tethūna puḍheṃ paṃcabhūteṃ | pāvalīṃ paṣṭa daśeteṃ |
aṣṭadhā prakṛtīceṃ svarūpa teṃ | mul̤īṃca āhe || 10 ||
aṣṭadhā prakṛtīceṃ svarūpa teṃ | mul̤īṃca āhe || 10 ||
niścal̤īṃ jāleṃ cal̤aṇa | teṃci vāyoceṃ lakṣaṇa |
paṃcabhūteṃ āṇi triguṇa | sūkṣma aṣṭadhā || 11 ||
paṃcabhūteṃ āṇi triguṇa | sūkṣma aṣṭadhā || 11 ||
ākāśa mhaṇije aṃtarātmā | pratyayeṃ pāhavā mahimā |
tyā ākāśāpāsūna janmā | vāyo ālā || 12 ||
tyā ākāśāpāsūna janmā | vāyo ālā || 12 ||
tayā vāyocyā donī jhul̤ukā | uṣṇa sītal̤a aikā |
sītal̤āpāsūna tārā mayaṃkā | janma jālā || 13 ||
sītal̤āpāsūna tārā mayaṃkā | janma jālā || 13 ||
uṣṇāpāsūna ravi vanhī | vidyulyatā ādikarūni |
sītal̤a uṣṇa mil̤oni | teja jāṇāveṃ || 14 ||
sītal̤a uṣṇa mil̤oni | teja jāṇāveṃ || 14 ||
tayā tejāpāsūna jāleṃ āpa | āpa āl̤ona pṛthvīceṃ rūpa |
puḍheṃ auṣadhī amūpa | nirmāṇa jālyāṃ || 15 ||
puḍheṃ auṣadhī amūpa | nirmāṇa jālyāṃ || 15 ||
auṣadhīpāsūna nānā rasa | nānā bīja annarasa |
cauryāsi lakṣa yonīca vāsa | bhūmaṃḍal̤īṃ || 16 ||
cauryāsi lakṣa yonīca vāsa | bhūmaṃḍal̤īṃ || 16 ||
aisī jālī sṛṣṭīracanā | vicāra āṇilā pāhije manā |
pratyayeṃviṇa anumānā | pātra hoīje || 17 ||
pratyayeṃviṇa anumānā | pātra hoīje || 17 ||
aisā jālā ākāra | yeṇeṃci nyāyeṃ saṃvhāra |
sārāsāravicāra | yāsa bolije || 18 ||
sārāsāravicāra | yāsa bolije || 18 ||
jeṃ jeṃ jethūna nirmāṇa jāleṃ | teṃ teṃ tetheṃci nimāleṃ |
yeṇeṃci nyāyeṃ saṃvhāraleṃ | māhāpral̤aīṃ || 19 ||
yeṇeṃci nyāyeṃ saṃvhāraleṃ | māhāpral̤aīṃ || 19 ||
ādya madhya avasāna | jeṃ śāśvata niraṃjana |
tetheṃ lāvāveṃ anusaṃdhāna | jāṇate puruṣīṃ || 20 ||
tetheṃ lāvāveṃ anusaṃdhāna | jāṇate puruṣīṃ || 20 ||
hota jāte nānā racanā | parī te kāṃhīṃca tagenā |
sārāsāra vicāraṇā | yākāraṇeṃ || 21 ||
sārāsāra vicāraṇā | yākāraṇeṃ || 21 ||
draṣṭā sākṣī aṃtarātmā | sarvatra bolatī mahimā |
parī he sarvasākṣiṇī avastā māṃ | pratyayeṃ pāhavī || 22 ||
parī he sarvasākṣiṇī avastā māṃ | pratyayeṃ pāhavī || 22 ||
mul̤āpāsūna sevaṭavarī | avaghī māyecī bharovarī |
nānā vidyā kal̤ākuṃsarī | tayemadheṃ || 23 ||
nānā vidyā kal̤ākuṃsarī | tayemadheṃ || 23 ||
jo upādhīcā sevaṭa pāvela | tyāsa bhrama aiseṃ vāṭela |
jo upādhīmadhyeṃ āḍakela | tyāsa kāḍhitā kavaṇa || 24 ||
jo upādhīmadhyeṃ āḍakela | tyāsa kāḍhitā kavaṇa || 24 ||
viveka pratyayācīṃ kāmeṃ | kaisīṃ ghaḍatīla anumānabhrameṃ |
sārāsāravicārācena saṃbhrameṃ | pāvije brahma || 25 ||
sārāsāravicārācena saṃbhrameṃ | pāvije brahma || 25 ||
brahmāṃḍīṃce māhākāraṇa | te mul̤amāyā jāṇa |
apūrṇāsa mhaṇatī brahma pūrṇa | vivekahīna || 26 ||
apūrṇāsa mhaṇatī brahma pūrṇa | vivekahīna || 26 ||
sṛṣṭīmadheṃ bahujana | yeka bhogitī nṛpāsana |
yeka viṣṭhā ṭākitī jāṇa | pratyekṣa ātāṃ || 27 ||
yeka viṣṭhā ṭākitī jāṇa | pratyekṣa ātāṃ || 27 ||
aise udaṃḍa loka asatī | āpaṇāsa thora mhaṇatī |
parī te vivekī jāṇatī | sakal̤a kāṃhīṃ || 28 ||
parī te vivekī jāṇatī | sakal̤a kāṃhīṃ || 28 ||
aisā āhe samācāra | kāraṇa pāhije vicāra |
bahutāṃcyā boleṃ hā saṃsara | nāsūṃ naye || 29 ||
bahutāṃcyā boleṃ hā saṃsara | nāsūṃ naye || 29 ||
pustakajñāneṃ niścaye dharaṇeṃ | tarī guru kāsayā karaṇeṃ |
yākāraṇeṃ vivaraṇeṃ | āpulyā pratyayeṃ || 30 ||
yākāraṇeṃ vivaraṇeṃ | āpulyā pratyayeṃ || 30 ||
jo bahutāṃcyā boleṃ lāgalā | to nemasta jāṇāvā buḍālā |
yeka sāheba nastāṃ koṇālā | muśyārā magāvā || 31 ||
yeka sāheba nastāṃ koṇālā | muśyārā magāvā || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sṛṣṭikramanirūpaṇanāma samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : viṣayatyāga || śrīrāma ||
nyāyeṃ niṣṭhura bolaṇeṃ | bahutāṃsa vāṭe kaṃṭāl̤avāṇeṃ |
mal̤amal̤a karitāṃ jevaṇeṃ | vihita navhe || 1 ||
mal̤amal̤a karitāṃ jevaṇeṃ | vihita navhe || 1 ||
bahutīṃ viṣaya niṃdile | āṇi teci sevita gele |
viṣayatyāgeṃ deha cāle | heṃ toṃ ghaḍenā || 2 ||
viṣayatyāgeṃ deha cāle | heṃ toṃ ghaḍenā || 2 ||
bolaṇeṃ yeka cālaṇeṃ yeka | tyāceṃ nāṃva hīna viveka |
yeṇeṃ karitāṃ sakal̤a loka | hāṃsoṃ lāgatī || 3 ||
yeṇeṃ karitāṃ sakal̤a loka | hāṃsoṃ lāgatī || 3 ||
viṣayatyāgeṃviṇa toṃ kāṃhīṃ | paraloka to prāpta nāhīṃ |
aiseṃ bolaṇeṃ ṭhāīṃ ṭhāīṃ | bareṃ pāhā || 4 ||
aiseṃ bolaṇeṃ ṭhāīṃ ṭhāīṃ | bareṃ pāhā || 4 ||
prapaṃcī khātī jevitī | paramārthī kāye upavāsa karitī |
ubhayatā sārikhe disatī | viṣayāviṣaīṃ || 5 ||
ubhayatā sārikhe disatī | viṣayāviṣaīṃ || 5 ||
deha cālatāṃ viṣaya tyāgī | aisā koṇa āhe jagīṃ |
yācā nirvāha majalāgīṃ | deveṃ niropāvā || 6 ||
yācā nirvāha majalāgīṃ | deveṃ niropāvā || 6 ||
viṣaya avaghā tyāgāvā | tarīca paramārtha karāvā |
aiseṃ pāhātāṃ govā | disato kiṃ || 7 ||
aiseṃ pāhātāṃ govā | disato kiṃ || 7 ||
aisā śrotā anuvādalā | vaktā uttara detā jālā |
sāvadha hoūna mana ghālā | yetadviṣaīṃ || 8 ||
sāvadha hoūna mana ghālā | yetadviṣaīṃ || 8 ||
vairagyeṃ karāvā tyāga | tarīca paramārthayoga |
prapaṃcatyāgeṃ sarva sāṃga | paramārtha ghaḍe || 9 ||
prapaṃcatyāgeṃ sarva sāṃga | paramārtha ghaḍe || 9 ||
māgeṃ jñānī hoūna gele | teṃhiṃ bahuta kaṣṭa kele |
tarī maga vikhyāta jāle | bhūmaṃḍal̤īṃ || 10 ||
tarī maga vikhyāta jāle | bhūmaṃḍal̤īṃ || 10 ||
yera matsara karitāṃca gelīṃ | anna anna mhaṇatāṃ melīṃ |
kityeka bhraṣṭalīṃ | poṭāsāṭhīṃ || 11 ||
kityeka bhraṣṭalīṃ | poṭāsāṭhīṃ || 11 ||
vairāgya mul̤īṃhūna nāhīṃ | jñāna pratyayāceṃ nāhīṃ |
suci ācāra tohi nāhīṃ | bhajana kaiṃceṃ || 12 ||
suci ācāra tohi nāhīṃ | bhajana kaiṃceṃ || 12 ||
aise prakārīce jana | āpaṇāsa mhaṇatī sajjana |
pāhoṃ jātāṃ anumāna | avaghāca dise || 13 ||
pāhoṃ jātāṃ anumāna | avaghāca dise || 13 ||
jayāsa nāhīṃ anutāpa | heṃci yeka pūrvapāpa |
kṣaṇakṣṇā vikṣepa | parādhīkapaṇeṃ || 14 ||
kṣaṇakṣṇā vikṣepa | parādhīkapaṇeṃ || 14 ||
maja nāhīṃ tuja sājenā | heṃ toṃ avagheṃ ṭhāukeṃ āhe janā |
khātyāsa nakhāteṃ dekhoṃ sakenā | aiseṃ āhe || 15 ||
khātyāsa nakhāteṃ dekhoṃ sakenā | aiseṃ āhe || 15 ||
bhāgyapuruṣa thora thora | tyāsa niṃditī ḍīvāl̤akhora |
sāvāsa dekhatāṃ cora | carphaḍī jaisā || 16 ||
sāvāsa dekhatāṃ cora | carphaḍī jaisā || 16 ||
vairāgyaparateṃ nāhīṃ bhagya | vairāgya nāhīṃ teṃ abhāgya |
vairāgya nastāṃ yogya | paramārtha navhe || 17 ||
vairāgya nastāṃ yogya | paramārtha navhe || 17 ||
pratyayejñānī vītarāgī | vivekabal̤eṃ sakal̤a tyāgī |
to jāṇīje māhāṃyogī | īśvarī puruṣa || 18 ||
to jāṇīje māhāṃyogī | īśvarī puruṣa || 18 ||
aṣṭamā siddhīcī upekṣā | karūna ghetalī yogadīkṣā |
gharogharīṃ māge bhikṣā | māhādeva || 19 ||
gharogharīṃ māge bhikṣā | māhādeva || 19 ||
īśvarācī barābarī | kaisā karīla veṣadhārī |
mhaṇoniyāṃ sagaṭa sarī | hota nāhīṃ || 20 ||
mhaṇoniyāṃ sagaṭa sarī | hota nāhīṃ || 20 ||
udāsa āṇi viveka | tyāsa śodhitī sakal̤a loka |
jaiseṃ lālacī mūrkha raṃka | teṃ dainyavāṇeṃ || 21 ||
jaiseṃ lālacī mūrkha raṃka | teṃ dainyavāṇeṃ || 21 ||
je vicārāpāsūna cevale | je ācārāpāsūna bhraṣṭhale |
viveka karūṃ visarale | viṣayalobhīṃ || 22 ||
viveka karūṃ visarale | viṣayalobhīṃ || 22 ||
bhajana tarī āvaḍenā | puraścarṇa kadāpi ghaḍenā |
bhalyāṃsa tyāṃsa paḍenā | yetannimitya || 23 ||
bhalyāṃsa tyāṃsa paḍenā | yetannimitya || 23 ||
vairāgyeṃ karūna bhraṣṭenā | jñāna bhajana sāṃḍinā |
vitpanna āṇi vāda ghenā | aisā thoḍā || 24 ||
vitpanna āṇi vāda ghenā | aisā thoḍā || 24 ||
kaṣṭa karitāṃ seta pike | uṃca vasta tatkāl̤a vike |
jāṇatyā lokāṃcyā kautukeṃ | uḍyā paḍatī || 25 ||
jāṇatyā lokāṃcyā kautukeṃ | uḍyā paḍatī || 25 ||
yera te avagheci maṃdale | durāśeneṃ khoṭe jāle |
kānakoṃḍeṃ jñāna keleṃ | bhraṣṭākāreṃ || 26 ||
kānakoṃḍeṃ jñāna keleṃ | bhraṣṭākāreṃ || 26 ||
sabal̤a viṣaya tyāgaṇeṃ | śuddha kāryākāraṇa gheṇeṃ |
viṣayatyāgācīṃ lakṣaṇeṃ | vol̤akhā aisīṃ || 27 ||
viṣayatyāgācīṃ lakṣaṇeṃ | vol̤akhā aisīṃ || 27 ||
sakal̤a kāṃhīṃ kartā deva | nāhīṃ prakṛtīcā ṭhāva |
vivekācā abhiprāva | vivekī jāṇatī || 28 ||
vivekācā abhiprāva | vivekī jāṇatī || 28 ||
śūratvaviṣaīṃ khaḍatara | tyāsa mānitī lāhānathora |
kāmagāra āṇi āṃgacora | yeka kaisā || 29 ||
kāmagāra āṇi āṃgacora | yeka kaisā || 29 ||
tyāgātyāga tārkika jāṇe | bolāaiseṃ cāloṃ jāṇe |
piṃḍabrahmāṃḍa sakal̤a jāṇe | yethāyogya || 30 ||
piṃḍabrahmāṃḍa sakal̤a jāṇe | yethāyogya || 30 ||
aisā jo sarvajāṇatā | uttamalakṣaṇī purutā |
tayāceni sārthakatā | sahajaci hoye || 31 ||
tayāceni sārthakatā | sahajaci hoye || 31 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde viṣayatyāganirūpaṇanāma samāsa sātavā ||
samāsa āṭhavā : kāl̤arūpanirūpaṇa || śrīrāma ||
mūl̤amāyā jagadeśvara | puḍheṃ aṣṭadhecā vistāra |
sṛṣṭikrameṃ ākāra | ākāralā || 1 ||
sṛṣṭikrameṃ ākāra | ākāralā || 1 ||
heṃ avagheṃca nastāṃ nirmal̤a | jaiseṃ gagana aṃtarāl̤a |
nirākārīṃ kāl̤avel̤a | kāṃhīṃca nāhīṃ || 2 ||
nirākārīṃ kāl̤avel̤a | kāṃhīṃca nāhīṃ || 2 ||
upādhīcā vistāra jālā | tetheṃ kāl̤a disona ālā |
yeravīṃ pāhātāṃ kāl̤ālā | ṭhāvaci nāhī || 3 ||
yeravīṃ pāhātāṃ kāl̤ālā | ṭhāvaci nāhī || 3 ||
yeka caṃcal̤a yeka niścala | yāvegal̤ā koṭheṃ kāl̤a |
caṃcal̤a āhe tāvatkāl̤a | kāl̤a mhaṇāveṃ || 4 ||
caṃcal̤a āhe tāvatkāl̤a | kāl̤a mhaṇāveṃ || 4 ||
ākāśa mhaṇije avakāśa | avakāśa bolije vilaṃbāsa |
tyā vilaṃbarūpa kāl̤āsa | jāṇoni ghyāveṃ || 5 ||
tyā vilaṃbarūpa kāl̤āsa | jāṇoni ghyāveṃ || 5 ||
sūryākaritāṃ vilaṃba kal̤e | gaṇanā sakal̤āṃcī ākal̤e |
pal̤āpāsūna nival̤e | yugapariyaṃta || 6 ||
pal̤āpāsūna nival̤e | yugapariyaṃta || 6 ||
pal̤a ghaṭikā prahara divasa | ahorātra pakṣa māsa |
śaḍmāsa vari yugāsa | ṭhāva jālā || 7 ||
śaḍmāsa vari yugāsa | ṭhāva jālā || 7 ||
kreta treta dvāpāra kal̤ī | saṃkhyā cālilī bhūmaṃḍal̤ī |
devāṃcīṃ āyuṣyeṃ āgal̤īṃ | śāstrīṃ niropilīṃ || 8 ||
devāṃcīṃ āyuṣyeṃ āgal̤īṃ | śāstrīṃ niropilīṃ || 8 ||
te devatrayācī khaṭapaṭa | sūkṣmarūpeṃ vilagaṭa |
daṃḍaka sāṃḍitāṃ caṭapaṭa | lokāṃsa hote || 9 ||
daṃḍaka sāṃḍitāṃ caṭapaṭa | lokāṃsa hote || 9 ||
miśrita triguṇa nivaḍenā | teṇeṃ ādyaṃta sṛṣṭiracanā |
koṇa thora koṇa sānā | kaisā mhaṇāvā || 10 ||
koṇa thora koṇa sānā | kaisā mhaṇāvā || 10 ||
aso hīṃ jāṇatyācīṃ kāmeṃ | neṇatā ugāca guṃte bhrameṃ |
pratyaye jāṇajāṇoṃ varmeṃ | ṭhāīṃ pāḍāvīṃ || 11 ||
pratyaye jāṇajāṇoṃ varmeṃ | ṭhāīṃ pāḍāvīṃ || 11 ||
utpannakāl̤a sṛṣṭikāl̤a | sthitikāl̤a saṃvhārakāl̤a |
ādyaṃta avaghā kāl̤a | vilaṃbarūpī || 12 ||
ādyaṃta avaghā kāl̤a | vilaṃbarūpī || 12 ||
jeṃ jeṃ jaye prasaṃgīṃ jāleṃ | tetheṃ kāl̤āceṃ nāṃva paḍileṃ |
bareṃ nasela anumānaleṃ | tarī puḍheṃ aikā || 13 ||
bareṃ nasela anumānaleṃ | tarī puḍheṃ aikā || 13 ||
prajanyakāl̤a śītakāl̤a | uṣṇakāl̤a saṃtoṣakāl̤a |
sukhaduḥkhaānaṃdakāl̤a | pratyaye yeto || 14 ||
sukhaduḥkhaānaṃdakāl̤a | pratyaye yeto || 14 ||
prātaḥkāl̤a mādhyānakāl̤a | sāyaṃkāl̤a vasaṃtakāl̤a |
parvakāl̤a kaṭhiṇakāl̤a | jāṇije lokīṃ || 15 ||
parvakāl̤a kaṭhiṇakāl̤a | jāṇije lokīṃ || 15 ||
janmakāl̤a bāl̤atvakāl̤a | tāruṇyakāl̤a vṛdhāpyakāl̤a |
aṃtakāl̤a viṣamakāl̤a | vel̤arūpeṃ || 16 ||
aṃtakāl̤a viṣamakāl̤a | vel̤arūpeṃ || 16 ||
sukāl̤a āṇi duṣkāl̤a | pradoṣakāl̤a puṇyakāl̤a |
sakal̤a vel̤ā mil̤ona kāl̤a | tayāsa mhaṇāveṃ || 17 ||
sakal̤a vel̤ā mil̤ona kāl̤a | tayāsa mhaṇāveṃ || 17 ||
asateṃ yeka vāṭateṃ yeka | tyāceṃ nāṃva hīna viveka |
nānā pravṛttīce loka | pravṛtti jāṇatī || 18 ||
nānā pravṛttīce loka | pravṛtti jāṇatī || 18 ||
pravṛtti cāle adhomukheṃ | nivṛtti dhāve ūrdhamukheṃ |
ūrdhamukheṃ nānā sukheṃ | vivekī jāṇatī || 19 ||
ūrdhamukheṃ nānā sukheṃ | vivekī jāṇatī || 19 ||
brahmāṃḍaracanā jethūna jālī | tetheṃ vivekī dṛṣṭi ghālī |
vivaratāṃ vivaratāṃ lādhalī | pūrvāpara sthiti || 20 ||
vivaratāṃ vivaratāṃ lādhalī | pūrvāpara sthiti || 20 ||
prapaṃcī asona paramārtha pāhe | tohi ye sthitīteṃ lāhe |
prārabdhayogeṃ karūna rāhe | lokāṃmadheṃ || 21 ||
prārabdhayogeṃ karūna rāhe | lokāṃmadheṃ || 21 ||
sakal̤āṃce yekaci mūl̤a | yeka jāṇate yeka bāṣkal̤a |
vivekeṃ karūna tatkāl̤a | paraloka sādhāvā || 22 ||
vivekeṃ karūna tatkāl̤a | paraloka sādhāvā || 22 ||
tarīca janmāceṃ sārthaka | bhale pāhātī ubhaye loka |
kāraṇa mul̤īṃcā viveka | pāhilā pāhije || 23 ||
kāraṇa mul̤īṃcā viveka | pāhilā pāhije || 23 ||
vivekahīna je jana | te jāṇāve paśusamāna |
tyāṃce aikatāṃ bhāṣaṇa | paraloka kaiṃcā || 24 ||
tyāṃce aikatāṃ bhāṣaṇa | paraloka kaiṃcā || 24 ||
bareṃ āmaceṃ kāye geleṃ | jeṃ keleṃ teṃ phal̤āsa āleṃ |
perileṃ teṃ ugavaleṃ | bhogitī ātāṃ || 25 ||
perileṃ teṃ ugavaleṃ | bhogitī ātāṃ || 25 ||
puḍheṃhi karī to pāve | bhaktiyogeṃ bhagavaṃta phāve |
deva bhakta mil̤atāṃ duṇāveṃ | samādhāna || 26 ||
deva bhakta mil̤atāṃ duṇāveṃ | samādhāna || 26 ||
kīrti karūna nāhīṃ mele | ugeca āle āṇi gele |
śāhāṇe hoūna bhulale | kāye sāṃgaveṃ || 27 ||
śāhāṇe hoūna bhulale | kāye sāṃgaveṃ || 27 ||
yethīla yetheṃ avagheṃci rāhāteṃ | aiseṃ pratyayāsa heteṃ |
koṇa kāye gheūna jāteṃ | sāṃgānā kāṃ || 28 ||
koṇa kāye gheūna jāteṃ | sāṃgānā kāṃ || 28 ||
padārthīṃ asāveṃ udāsa | viveka pāhāvā sāvakāsa |
yeṇeṃkaritāṃ jagadīśa | alabhya lābhe || 29 ||
yeṇeṃkaritāṃ jagadīśa | alabhya lābhe || 29 ||
jagadīśāparatā lābha nāhīṃ | kāryākāraṇa sarva kāṃhīṃ |
saṃsāra karita asatāṃhi | samādhāna || 30 ||
saṃsāra karita asatāṃhi | samādhāna || 30 ||
māgāṃ hote janakādika | rājya karitāṃhi aneka |
taiseci ātāṃ puṇyaśloka | kityeka asatī || 31 ||
taiseci ātāṃ puṇyaśloka | kityeka asatī || 31 ||
rājā asatāṃ mṛtyu ālā | lakṣa koṭī kabula jālā |
tari soḍinā tayālā | mṛtya kāṃhīṃ || 32 ||
tari soḍinā tayālā | mṛtya kāṃhīṃ || 32 ||
aiseṃ heṃ parādhena jiṇeṃ | yāmadheṃ dukhaṇeṃ bāhāṇeṃ |
nānā udvega ciṃtā karaṇeṃ | kitī mhaṇoni || 33 ||
nānā udvega ciṃtā karaṇeṃ | kitī mhaṇoni || 33 ||
hāṭa bharalā saṃsārācā | naphā pāhāvā devācā |
tarīca yā kaṣṭācā | pariyāye hoto || 34 ||
tarīca yā kaṣṭācā | pariyāye hoto || 34 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kāl̤arūpanirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navavā : yatnaśikavaṇa || śrīrāma ||
durbala nācārī voḍagasta | āl̤asī khādāḍa riṇagasta |
mūrkhapaṇeṃ avagheṃ vesta | kāṃhīṃca nāhīṃ || 1 ||
mūrkhapaṇeṃ avagheṃ vesta | kāṃhīṃca nāhīṃ || 1 ||
khāyā nāhīṃ jevāyā nāhīṃ | leyā nāhīṃ nesāyā nāhīṃ |
aṃtharāyā nāhīṃ pāṃgharāyā nāhīṃ | koṃpaṭa nāhīṃ abhāgī || 2 ||
aṃtharāyā nāhīṃ pāṃgharāyā nāhīṃ | koṃpaṭa nāhīṃ abhāgī || 2 ||
soeyere nāhīṃ dhāyere nāhīṃ | iṣṭa nāhīṃ mitra nāhīṃ |
pāhātāṃ koṭheṃ vol̤akhī nāhīṃ | āśrayeṃviṇa paradesī || 3 ||
pāhātāṃ koṭheṃ vol̤akhī nāhīṃ | āśrayeṃviṇa paradesī || 3 ||
teṇeṃ kaiseṃ karāveṃ | kāye jīveṃsīṃ dharāveṃ |
vācāveṃ kiṃ marāveṃ | koṇyā prakāreṃ || 4 ||
vācāveṃ kiṃ marāveṃ | koṇyā prakāreṃ || 4 ||
aiseṃ koṇīyekeṃ pusileṃ | koṇīyekeṃ uttara didhaleṃ |
śrotīṃ sāvadha aikileṃ | pāhije ātāṃ |
5 || lāhāna thora kāma kāṃhīṃ | kelyāvegal̤eṃ hota nāhīṃ |
karaṃṭyā sāvadha pāhīṃ | sadeva hosī || 6 ||
śrotīṃ sāvadha aikileṃ | pāhije ātāṃ |
5 || lāhāna thora kāma kāṃhīṃ | kelyāvegal̤eṃ hota nāhīṃ |
karaṃṭyā sāvadha pāhīṃ | sadeva hosī || 6 ||
aṃtarīṃ nāhīṃ sāvadhānatā | yetna ṭhākenā puratā |
sukhasaṃtoṣācī vārtā | tetheṃ kaiṃcī || 7 ||
sukhasaṃtoṣācī vārtā | tetheṃ kaiṃcī || 7 ||
mhaṇona āl̤asa soḍāvā | yetna sākṣepeṃ joḍāvā |
duścitapaṇācā moḍāvā | thārā bal̤eṃ || 8 ||
duścitapaṇācā moḍāvā | thārā bal̤eṃ || 8 ||
prātaḥkāl̤īṃ uṭhata jāveṃ | prātaḥsmarāmi karāveṃ |
nitya nemeṃ smarāveṃ | pāṭhāṃtara || 9 ||
nitya nemeṃ smarāveṃ | pāṭhāṃtara || 9 ||
māgīla ujal̤aṇī puḍheṃ pāṭha | nema dharāvā nikaṭa |
bāṣkal̤apaṇācī vaṭavaṭa | karūṃca naye || 10 ||
bāṣkal̤apaṇācī vaṭavaṭa | karūṃca naye || 10 ||
diśekaḍe durī jāveṃ | sucismaṃta hoūna yāveṃ |
yetāṃ kāṃhīṃ tarī āṇāveṃ | riteṃ khoṭeṃ || 11 ||
yetāṃ kāṃhīṃ tarī āṇāveṃ | riteṃ khoṭeṃ || 11 ||
dhūtavastreṃ ghālāvīṃ pil̤ūna | karāveṃ caraṇakṣāl̤aṇa |
devadarśana devārcana | yethāsāṃga || 12 ||
devadarśana devārcana | yethāsāṃga || 12 ||
kāṃhīṃ phal̤āhāra ghyāvā | puḍheṃ vevasāye karāvā |
loka āpalā parāvā | mhaṇata jāvā || 13 ||
loka āpalā parāvā | mhaṇata jāvā || 13 ||
suṃdara akṣara lyāhāveṃ | paṣṭa nemasta vācāveṃ |
vivaravivaroṃ jāṇāveṃ | arthāṃtara || 14 ||
vivaravivaroṃ jāṇāveṃ | arthāṃtara || 14 ||
nemasta neṭakeṃ pusāveṃ | viśada karūna sāṃgāveṃ |
pratyayeṃviṇa bolāveṃ | teṃci pāpa || 15 ||
pratyayeṃviṇa bolāveṃ | teṃci pāpa || 15 ||
sāvadhānatā asāvī | nītimaryāda rākhāvī |
janāsa māne aisī karāvī | kriyāsiddhi || 16 ||
janāsa māne aisī karāvī | kriyāsiddhi || 16 ||
āliyāceṃ samādhāna | harikathā nirūpaṇa |
sarvadā prasaṃga pāhona | vartata jāveṃ || 17 ||
sarvadā prasaṃga pāhona | vartata jāveṃ || 17 ||
tāl̤a dhāṭī mudrā śuddha | artha pramaye anvaye śuddha |
gadyapadyeṃ dṛṣṭāṃta śuddha | anvayāce || 18 ||
gadyapadyeṃ dṛṣṭāṃta śuddha | anvayāce || 18 ||
gāṇeṃ vājavaṇeṃ nācaṇeṃ | hastanyāsa dākhavaṇeṃ |
sabhāraṃjakeṃ vacaneṃ | āḍakathā chaṃdabaṃda || 19 ||
sabhāraṃjakeṃ vacaneṃ | āḍakathā chaṃdabaṃda || 19 ||
bahutāṃceṃ samādhāna rākhāveṃ | bahutāṃsa mānela teṃ bolāveṃ |
vilaga paḍoṃ nedāveṃ | kathemadheṃ || 20 ||
vilaga paḍoṃ nedāveṃ | kathemadheṃ || 20 ||
lokāṃsa udaṃḍa vājī āṇūṃ naye | lokāṃce ukalāveṃ hṛdaye |
tarī maga svabhāveṃ hoye | nāmaghoṣa || 21 ||
tarī maga svabhāveṃ hoye | nāmaghoṣa || 21 ||
bhakti jñāna vairāgya yoga | nānā sādhanāce prayoga |
jeṇeṃ tuṭe bhavaroga | mananamātreṃ || 22 ||
jeṇeṃ tuṭe bhavaroga | mananamātreṃ || 22 ||
jaiseṃ bolaṇeṃ bolāveṃ | taiseṃci cālaṇeṃ cālāveṃ |
maga mahaṃtalīl̤ā svabhāveṃ | āṃgīṃ bāṇe || 23 ||
maga mahaṃtalīl̤ā svabhāveṃ | āṃgīṃ bāṇe || 23 ||
yuktivīṇa sājirā yoga | to durāśecā roga |
saṃgatīcyā lokāṃcā bhoga | ubhā ṭhelā || 24 ||
saṃgatīcyā lokāṃcā bhoga | ubhā ṭhelā || 24 ||
aiseṃ na karāveṃ sarvathā | janāsa pāvaūṃ naye vethā |
hṛdaīṃ ciṃtāveṃ samartha | raghunāthajīsī || 25 ||
hṛdaīṃ ciṃtāveṃ samartha | raghunāthajīsī || 25 ||
udāsavṛttisa mānave jana | viśeṣa kathānirūpaṇa |
rāmakathā brahmāṃḍa bhedūna | pailāḍa nyāvī || 26 ||
rāmakathā brahmāṃḍa bhedūna | pailāḍa nyāvī || 26 ||
sāṃga mahaṃtī saṃgīta gāṇeṃ | tetheṃ vaibhavāsa kāya uṇeṃ |
nabhāmājī tārāṃgaṇeṃ | taise loka || 27 ||
nabhāmājī tārāṃgaṇeṃ | taise loka || 27 ||
ākalabaṃda nāhīṃ jetheṃ | avagheṃci viśkal̤ita tetheṃ |
yekeṃ ākaleviṇa teṃ | kāye āhe || 28 ||
yekeṃ ākaleviṇa teṃ | kāye āhe || 28 ||
ghālūna akalecā pavāḍa | vhāveṃ brahmāṃḍāhūna jāḍa |
tetheṃ kaiceṃ āṇile dvāḍa | karaṃṭapaṇa || 29 ||
tetheṃ kaiceṃ āṇile dvāḍa | karaṃṭapaṇa || 29 ||
yetheṃ āśaṃkā phiṭalī | buddhi yetnīṃ praveśalī |
kāṃhīṃyeka āśā vāḍhalī | aṃtaḥkarṇī || 30 ||
kāṃhīṃyeka āśā vāḍhalī | aṃtaḥkarṇī || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde yatnaśikavaṇanāma samāsa navavā ||
samāsa dahāvā : uttamapuruṣahnirūpaṇa || śrīrāma ||
āpaṇa yetheṣṭa jevaṇeṃ | uraleṃ teṃ anna vāṭaṇeṃ |
paraṃtu vāyā davaḍaṇeṃ | hā dharma navhe || 1 ||
paraṃtu vāyā davaḍaṇeṃ | hā dharma navhe || 1 ||
taiseṃ jñāneṃ tṛpta vhāveṃ| teṃci jñāna janāsa sāṃgāveṃ |
taratena buḍoṃ nedāveṃ | buḍatayāsī || 2 ||
taratena buḍoṃ nedāveṃ | buḍatayāsī || 2 ||
uttama guṇa svayeṃ ghyāve | te bahutāṃsa sāṃgāve |
vartalyāviṇa bolāve | te śabda mithyā || 3 ||
vartalyāviṇa bolāve | te śabda mithyā || 3 ||
snāna saṃdhyā devārcana | yekāgra karāveṃ japadhyāna |
harikathā nirūpaṇa | keleṃ pāhije || 4 ||
harikathā nirūpaṇa | keleṃ pāhije || 4 ||
śarīra paropakārīṃ lāvāveṃ | bahutāṃcyā kāryāsa yāveṃ |
uṇeṃ paḍoṃ nedāveṃ | koṇiyekāceṃ || 5 ||
uṇeṃ paḍoṃ nedāveṃ | koṇiyekāceṃ || 5 ||
āḍale jākasaleṃ jāṇāveṃ | yathānaśakti kāmāsa yāveṃ |
mṛdavacaneṃ bolata jāveṃ | koṇīyekāsī || 6 ||
mṛdavacaneṃ bolata jāveṃ | koṇīyekāsī || 6 ||
dusaryācyā duḥkheṃ duḥkhavāveṃ | parasaṃtoṣeṃ sukhī vhāveṃ |
prāṇīmātrāsa mel̤aūna ghyāveṃ | baryā śabdeṃ || 7 ||
prāṇīmātrāsa mel̤aūna ghyāveṃ | baryā śabdeṃ || 7 ||
bahutāṃce anyāye kṣmāve | bahutāṃce kāryabhāga karāve |
āpalyāparīsa vhāve | pārakhe jana ||8 ||
āpalyāparīsa vhāve | pārakhe jana ||8 ||
dusaryāceṃ aṃtarajāṇāveṃ | tadanusāraci vartāveṃ|
lokāṃsa parīkṣita jāveṃ | nānā prakāreṃ || 9 ||
lokāṃsa parīkṣita jāveṃ | nānā prakāreṃ || 9 ||
nemakaci bolāveṃ | tatkāl̤aci prativacana dyāveṃ |
kadāpī rāgāsa na yāveṃ | kṣmārūpeṃ || 10 ||
kadāpī rāgāsa na yāveṃ | kṣmārūpeṃ || 10 ||
ālasya avaghāca davaḍāvā | yetna udaṃḍaci karāvā |
śabdamatsara na karāvā | koṇīyekācā || 11 ||
śabdamatsara na karāvā | koṇīyekācā || 11 ||
uttama padārtha dusaryāsa dyāvā | śabda nivaḍūna bolāvā |
sāvadhapaṇeṃ karīta jāvā | saṃsāra āpalā || 12 ||
sāvadhapaṇeṃ karīta jāvā | saṃsāra āpalā || 12 ||
maraṇāceṃ smaraṇa asāveṃ | haribhaktīsa sādara vhāveṃ |
marona kīrtīsa uravāveṃ | yeṇeṃ prakāreṃ || 13 ||
marona kīrtīsa uravāveṃ | yeṇeṃ prakāreṃ || 13 ||
nemakapaṇeṃ vartoṃ lāgalā | to bahutāṃsa kal̤oṃ ālā |
sarva ārjavī tayālā | kāye uṇeṃ ||14 ||
sarva ārjavī tayālā | kāye uṇeṃ ||14 ||
aisā uttama guṇī viśeṣa | tayāsa mhaṇāveṃ puruṣa |
jayācyā bhajaneṃ jagadīśa | tṛpta hoye || 15 ||
jayācyā bhajaneṃ jagadīśa | tṛpta hoye || 15 ||
udaṃḍa dhiḥkārūna bolatī | tarī cal̤oṃ nedāvī śāṃti |
durjanāsa mil̤ona jātī | dhanya te sādhu || 16 ||
durjanāsa mil̤ona jātī | dhanya te sādhu || 16 ||
uttama guṇīṃ śrṛṃghāralā | jñānavairāgyeṃ śobhalā |
tocī yeka jāṇāvā bhalā | bhūmaṃḍal̤īṃ || 17 ||
tocī yeka jāṇāvā bhalā | bhūmaṃḍal̤īṃ || 17 ||
svayeṃ āpaṇa kaṣṭāveṃ | bahutāṃceṃ sosita jāveṃ |
jhijona kīrtīsa uravāveṃ | nānā prakāreṃ || 18 ||
jhijona kīrtīsa uravāveṃ | nānā prakāreṃ || 18 ||
kīrtī pāhoṃ jātāṃ sukha nāhīṃ | sukha pāhātāṃ kīrtī nāhīṃ |
vicāreṃviṇa koṭheṃci nāhīṃ | sāmādhāna || 19 ||
vicāreṃviṇa koṭheṃci nāhīṃ | sāmādhāna || 19 ||
parāṃtarāsa na lāvāvā ḍhakā | kadāpi paḍoṃ nedāvā cukā |
smāsīl̤a tayācyā tukā | hānī nāhīṃ || 20 ||
smāsīl̤a tayācyā tukā | hānī nāhīṃ || 20 ||
āpaleṃ athavā parāveṃ | kārya avagheṃca karāveṃ |
prasaṃgīṃ kāmāsa cukavāveṃ | heṃ vihita navhe || 21 ||
prasaṃgīṃ kāmāsa cukavāveṃ | heṃ vihita navhe || 21 ||
bareṃ bolatāṃ sukha vāṭateṃ | heṃ toṃ pratyakṣa kal̤ateṃ |
ātmavata parāveṃ teṃ | mānīta jāveṃ || 22 ||
ātmavata parāveṃ teṃ | mānīta jāveṃ || 22 ||
kaṭhiṇa śabdeṃ vāīṭa vāṭateṃ | teṃ toṃ pratyayāsa yeteṃ |
tarī maga vāīṭa bolāveṃ teṃ | kāye nimitya || 23 ||
tarī maga vāīṭa bolāveṃ teṃ | kāye nimitya || 23 ||
āpaṇāsa cimoṭa ghetalā | teṇeṃ kāsāvisa jālā |
āpaṇāvarūna dusaryālā | rākhata jāveṃ || 24 ||
āpaṇāvarūna dusaryālā | rākhata jāveṃ || 24 ||
je dusaryāsa duḥkha karī | te apavitra vaikharī |
āpaṇāsa ghāta karī | koṇiyeke prasaṃgīṃ || 25 ||
āpaṇāsa ghāta karī | koṇiyeke prasaṃgīṃ || 25 ||
perileṃ te ugavateṃ | bolaṇyāsārikheṃ uttara yeteṃ |
tarī maga karkaśa bolāveṃ teṃ | kāye nimitya || 26 ||
tarī maga karkaśa bolāveṃ teṃ | kāye nimitya || 26 ||
āpalyā puruṣārthavaibhaveṃ | bahutāṃsa sukhī karāveṃ |
paraṃtu kaṣṭī karāveṃ | he rākṣesī kriyā || 27 ||
paraṃtu kaṣṭī karāveṃ | he rākṣesī kriyā || 27 ||
daṃbha darpa abhimāna | krodha āṇī kaṭhiṇa vacana |
heṃ ajñānāceṃ lakṣaṇa | bhagavadgīteṃta bolileṃ || 28 ||
heṃ ajñānāceṃ lakṣaṇa | bhagavadgīteṃta bolileṃ || 28 ||
jo uttama guṇeṃ śobhalā | toci puruṣa māhā bhalā |
kityeka loka tayālā | śodhīta phiratī || 29 ||
kityeka loka tayālā | śodhīta phiratī || 29 ||
kriyeviṇa śabdajñāna | teṃci svānāceṃ vamana |
bhale tetheṃ avalokana | kadāpī na karitī || 30 ||
bhale tetheṃ avalokana | kadāpī na karitī || 30 ||
manāpāsūna bhakti karaṇeṃ | uttama guṇa agatya dharaṇeṃ |
tayā māhāṃpuruṣākāraṇeṃ | dhuṃḍīta yetī || 31 ||
tayā māhāṃpuruṣākāraṇeṃ | dhuṃḍīta yetī || 31 ||
aisā jo māhānubhāva| teṇeṃ karāvā samudāva |
bhaktiyogeṃ devādhideva | āpulā karāvā || 32 ||
bhaktiyogeṃ devādhideva | āpulā karāvā || 32 ||
āpaṇa āvaciteṃ marona jāveṃ | maga bhajana koṇeṃ karāveṃ |
yākāraṇeṃ bhajanāsa lāvāve | bahuta loka || 33 ||
yākāraṇeṃ bhajanāsa lāvāve | bahuta loka || 33 ||
āmacī pratijñā aisī | kāṃhīṃ na māgāveṃ śiṣyāsī |
āpaṇāmāgeṃ jagadīśāsī | bhajata jāveṃ || 34 ||
āpaṇāmāgeṃ jagadīśāsī | bhajata jāveṃ || 34 ||
yākāraṇeṃ samudāva | jālā pāhije mohochāva |
hātohātīṃ devādhideva | vol̤esā karāvā || 35 ||
hātohātīṃ devādhideva | vol̤esā karāvā || 35 ||
ātā samudāyākāraṇeṃ | pāhijetī donī lakṣaṇeṃ |
śrotīṃ yetheṃ sāvadhapaṇeṃ | mana ghālāveṃ || 36 ||
śrotīṃ yetheṃ sāvadhapaṇeṃ | mana ghālāveṃ || 36 ||
jeṇeṃ bahutāṃsa ghaḍe bhakti | te he rokaḍī prabodhaśakti |
bahutāṃceṃ manogata hātīṃ | ghetaleṃ pāhije || 37 ||
bahutāṃceṃ manogata hātīṃ | ghetaleṃ pāhije || 37 ||
māgā bolile uttama guṇa | tayāsa mānitī pramāṇa |
prabodhaśaktīceṃ lakṣaṇa | puḍheṃ cāle || 38 ||
prabodhaśaktīceṃ lakṣaṇa | puḍheṃ cāle || 38 ||
bolaṇyāsārikheṃ cālaṇeṃ | svayeṃ karūna bolaṇeṃ |
tayācīṃ vacaneṃ pramāṇeṃ | mānitī janīṃ || 39 ||
tayācīṃ vacaneṃ pramāṇeṃ | mānitī janīṃ || 39 ||
jeṃ jeṃ janāsa mānenā | teṃ teṃ janahi mānīnā |
āpaṇa yekalā jana nānā | sṛṣṭimadheṃ || 40 ||
āpaṇa yekalā jana nānā | sṛṣṭimadheṃ || 40 ||
mhaṇona sāṃgātī asāve | mānata mānata śikavāve |
hal̤u hal̤u sevaṭā nyāve | vivekāneṃ || 41 ||
hal̤u hal̤u sevaṭā nyāve | vivekāneṃ || 41 ||
paraṃtu he vivekācīṃ kāmeṃ | vivekī karīla nemeṃ |
itara te bāpuḍe bhrameṃ | bhāṃḍoṃca lāgale || 42 ||
itara te bāpuḍe bhrameṃ | bhāṃḍoṃca lāgale || 42 ||
bahutāṃsīṃ bhāṃḍatāṃ yekalā | śainyāvāṃcūna puravalā |
yākāraṇeṃ bahutāṃlā | rājī rākhāveṃ || 43 ||
yākāraṇeṃ bahutāṃlā | rājī rākhāveṃ || 43 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde uttamapuruṣanirūpaṇanāma samāsa dahāvā ||
daśaka barāvā samāpta ||
