ধ্যানম্ -
মাণিক্যৱীণামুপলালযন্তীং মদালসাং মঞ্জুলৱাগ্ৱিলাসাম্ ।
মহেন্দ্ৰনীলদ্যুতিকোমলাঙ্গীং মাতঙ্গকন্যাং সততং স্মৰামি ॥ ১॥
মাণিক্যৱীণামুপলালযন্তীং মদালসাং মঞ্জুলৱাগ্ৱিলাসাম্ ।
মহেন্দ্ৰনীলদ্যুতিকোমলাঙ্গীং মাতঙ্গকন্যাং সততং স্মৰামি ॥ ১॥
চতুৰ্ভুজে চন্দ্ৰকলাৱতংসে কুচোন্নতে কুঙ্কমৰাগশোণে ।
পুণ্ড্ৰেক্ষুপাশাঙ্কুশপুষ্পবাণহস্তে নমস্তে জগদেকমাতঃ ॥
পুণ্ড্ৰেক্ষুপাশাঙ্কুশপুষ্পবাণহস্তে নমস্তে জগদেকমাতঃ ॥
প্ৰাৰ্থনা -
মাতা মৰকতশ্যামা মাতঙ্গী মদশালিনী ।
কটাক্ষযতু কল্যাণী কদম্বৱনৱাসিনী ॥
মাতা মৰকতশ্যামা মাতঙ্গী মদশালিনী ।
কটাক্ষযতু কল্যাণী কদম্বৱনৱাসিনী ॥
জয মাতঙ্গতনযে জয নীলোত্পলদ্যুতে ।
জয সঙ্গীতৰসিকে জয লীলাশুকপ্ৰিযে ॥
জয সঙ্গীতৰসিকে জয লীলাশুকপ্ৰিযে ॥
অথ দণ্ডকম্ ।
জয জননি ! সুধাসমুদ্ৰান্তহৃদ্যন্মণিদ্ৱীপসংৰূঢবিল্ৱাটৱীমধ্যকল্প-
দ্ৰুমাকল্পকাদম্বকান্তাৰৱাসপ্ৰিযে, কৃত্তিৱাসঃপ্ৰিযে, সৰ্ৱলোকপ্ৰিযে;
জয জননি ! সুধাসমুদ্ৰান্তহৃদ্যন্মণিদ্ৱীপসংৰূঢবিল্ৱাটৱীমধ্যকল্প-
দ্ৰুমাকল্পকাদম্বকান্তাৰৱাসপ্ৰিযে, কৃত্তিৱাসঃপ্ৰিযে, সৰ্ৱলোকপ্ৰিযে;
সাদৰাৰব্ধসঙ্গীতসম্ভাৱনাসম্ভ্ৰমালোলনীপস্ৰগাবদ্ধচূলীসনাথত্ৰিকে,
সানুমত্পুত্ৰিকে,
শেখৰীভূতশীতাংশুৰেখামযূখাৱলীবদ্ধসুস্নিগ্ধনীলালকশ্ৰেণিশৃঙ্গাৰিতে,
লোকসম্ভাৱিতে,
কামলীলাধনুঃসন্নিভভ্ৰূলতাপুষ্পসন্দোহসন্দেহকৃল্লোচনে,
ৱাক্সুধাসেচনে ;
সানুমত্পুত্ৰিকে,
শেখৰীভূতশীতাংশুৰেখামযূখাৱলীবদ্ধসুস্নিগ্ধনীলালকশ্ৰেণিশৃঙ্গাৰিতে,
লোকসম্ভাৱিতে,
কামলীলাধনুঃসন্নিভভ্ৰূলতাপুষ্পসন্দোহসন্দেহকৃল্লোচনে,
ৱাক্সুধাসেচনে ;
চাৰুগোৰোচনাপঙ্ককেলীললামাভিৰামে, সুৰামে, ৰমে,
প্ৰোল্লসদ্ৱালিকামৌক্তিকশ্ৰেণিকাচন্দ্ৰিকামণ্ডলোদ্ভাসিলাৱণ্য-
গণ্ডস্থলন্যস্ত
কস্তূৰিকাপত্ৰৰেখাসমুদ্ভূতসৌৰভ্যসম্ভ্ৰান্তভৃঙ্গাঙ্গনাগীত-
সান্দ্ৰীভৱন্মন্দ্ৰতন্ত্ৰীস্ৱৰে, সুস্ৱৰে, ভাস্ৱৰে;
প্ৰোল্লসদ্ৱালিকামৌক্তিকশ্ৰেণিকাচন্দ্ৰিকামণ্ডলোদ্ভাসিলাৱণ্য-
গণ্ডস্থলন্যস্ত
কস্তূৰিকাপত্ৰৰেখাসমুদ্ভূতসৌৰভ্যসম্ভ্ৰান্তভৃঙ্গাঙ্গনাগীত-
সান্দ্ৰীভৱন্মন্দ্ৰতন্ত্ৰীস্ৱৰে, সুস্ৱৰে, ভাস্ৱৰে;
ৱল্লকীৱাদনপ্ৰক্ৰিযালোলতালীদলাবদ্ধতাটঙ্কভূষাৱিশেষান্ৱিতে,
সিদ্ধসম্মানিতে,
দিৱ্যাহালামদোদ্ৱেলহেলালসচ্চক্ষুৰান্দোলন-
শ্ৰীসমাক্ষিপ্তকৰ্ণৈকনীলোত্পলে,
শ্যামলে, পূৰিতাশেষলোকাভিৱাঞ্ছাফলে, নিৰ্মলে, শ্ৰীফলে ;
সিদ্ধসম্মানিতে,
দিৱ্যাহালামদোদ্ৱেলহেলালসচ্চক্ষুৰান্দোলন-
শ্ৰীসমাক্ষিপ্তকৰ্ণৈকনীলোত্পলে,
শ্যামলে, পূৰিতাশেষলোকাভিৱাঞ্ছাফলে, নিৰ্মলে, শ্ৰীফলে ;
স্ৱেদবিন্দূল্লসত্ফাললাৱণ্যনিঃষ্যন্দসন্দোহ-
সন্দেহকৃন্নাসিকামৌক্তিকে, সৰ্ৱমন্ত্ৰাত্মিকে, কালিকে;
সন্দেহকৃন্নাসিকামৌক্তিকে, সৰ্ৱমন্ত্ৰাত্মিকে, কালিকে;
মুগ্ধমন্দস্মিতোদাৰৱক্ত্ৰস্ফুৰত্পূগতাম্বূলকৰ্পূৰখণ্ডোত্কৰে,
জ্ঞানমুদ্ৰাকৰে, সৰ্ৱসম্পত্কৰে, পদ্মভাস্ৱত্কৰে, শ্ৰীকৰে,
জ্ঞানমুদ্ৰাকৰে, সৰ্ৱসম্পত্কৰে, পদ্মভাস্ৱত্কৰে, শ্ৰীকৰে,
কুন্দপুষ্পদ্যুতিস্নিগ্ধদন্তাৱলীনিৰ্মলালোলকল্লোল-
সম্মেলনস্মেৰশোণাধৰে, চাৰুৱীণাধৰে, পক্ৱবিম্বাধৰে ॥
সম্মেলনস্মেৰশোণাধৰে, চাৰুৱীণাধৰে, পক্ৱবিম্বাধৰে ॥
সুললিতনৱযৌৱনাৰম্ভচন্দ্ৰোদযোদ্ৱেললাৱণ্য-
দুগ্ধাৰ্ণৱাৱিৰ্ভৱত্কম্বুবিব্বোকভৃত্কন্ধৰে, সত্কলামন্দিৰে, মন্থৰে,
দিৱ্যৰত্নপ্ৰভাবন্ধুৰচ্ছন্নহাৰাদিভূষাসমুদ্যোতমানানৱদ্যাঙ্গশোভে,
শুভে; ৰত্নকেযূৰৰশ্মিচ্ছটাপল্লৱপ্ৰোল্লসদ্দোৰ্লতাৰাজিতে, যোগিভিঃ
পূজিতে ; ৱিশ্ৱদিঙ্মণ্ডলৱ্যাপিমাণিক্যতেজঃস্ফুৰত্কঙ্কণালঙ্কৃতে,
ৱিভ্ৰমালঙ্কৃতে, সাধুভিঃ সত্কৃতে ;
দুগ্ধাৰ্ণৱাৱিৰ্ভৱত্কম্বুবিব্বোকভৃত্কন্ধৰে, সত্কলামন্দিৰে, মন্থৰে,
দিৱ্যৰত্নপ্ৰভাবন্ধুৰচ্ছন্নহাৰাদিভূষাসমুদ্যোতমানানৱদ্যাঙ্গশোভে,
শুভে; ৰত্নকেযূৰৰশ্মিচ্ছটাপল্লৱপ্ৰোল্লসদ্দোৰ্লতাৰাজিতে, যোগিভিঃ
পূজিতে ; ৱিশ্ৱদিঙ্মণ্ডলৱ্যাপিমাণিক্যতেজঃস্ফুৰত্কঙ্কণালঙ্কৃতে,
ৱিভ্ৰমালঙ্কৃতে, সাধুভিঃ সত্কৃতে ;
ৱাসৰাৰম্ভৱেলাসমুজ্জৃম্ভমাণাৰৱিন্দপ্ৰতিদ্ৱন্দ্ৱিপাণিদ্ৱযে,
সন্ততোদ্যদ্দযে অদ্ৱযে ;
দিৱ্যৰত্নোৰ্মিকাদীধিতিস্তোমসন্ধ্যাযমানাঙ্গুলী-
পল্লৱোদ্যন্নখেন্দুপ্ৰভামণ্ডলে,
সন্নতাখণ্ডলে, চিত্প্ৰভামণ্ডলে, প্ৰোল্লসত্কুণ্ডলে;
সন্ততোদ্যদ্দযে অদ্ৱযে ;
দিৱ্যৰত্নোৰ্মিকাদীধিতিস্তোমসন্ধ্যাযমানাঙ্গুলী-
পল্লৱোদ্যন্নখেন্দুপ্ৰভামণ্ডলে,
সন্নতাখণ্ডলে, চিত্প্ৰভামণ্ডলে, প্ৰোল্লসত্কুণ্ডলে;
তাৰকাৰাজিনীকাশহাৰাৱলিস্মেৰচাৰু-
স্তনাভোগভাৰানমন্মধ্যৱল্লীৱলিচ্ছেদ-
ৱীচীসমুল্লাসসন্দৰ্শিতাকাৰসৌন্দৰ্যৰত্নাকৰে,
ৱল্লকীভৃত্কৰে, কিঙ্কৰশ্ৰীকৰে;
হেমকুম্ভোপমোত্তুঙ্গৱক্ষোজভাৰাৱনম্ৰে , ত্ৰিলোকাৱনম্ৰে ;
লসদ্ৱৃত্তগম্ভীৰনাভীসৰস্তীৰশৈৱালশঙ্কাকৰশ্যামৰোমাৱলীভূষণে,
মঞ্জুসম্ভাষণে ;
স্তনাভোগভাৰানমন্মধ্যৱল্লীৱলিচ্ছেদ-
ৱীচীসমুল্লাসসন্দৰ্শিতাকাৰসৌন্দৰ্যৰত্নাকৰে,
ৱল্লকীভৃত্কৰে, কিঙ্কৰশ্ৰীকৰে;
হেমকুম্ভোপমোত্তুঙ্গৱক্ষোজভাৰাৱনম্ৰে , ত্ৰিলোকাৱনম্ৰে ;
লসদ্ৱৃত্তগম্ভীৰনাভীসৰস্তীৰশৈৱালশঙ্কাকৰশ্যামৰোমাৱলীভূষণে,
মঞ্জুসম্ভাষণে ;
চাৰুশিঞ্জত্কটীসূত্ৰনিৰ্ভৰ্ত্সিতানঙ্গলীলাধনুঃশিঞ্জিনীডম্বৰে,
দিৱ্যৰত্নাম্বৰে,
পদ্মৰাগোল্লসন্মেখলাভাস্ৱৰশ্ৰোণিশোভাজিতস্ৱৰ্ণভূভৃত্তলে,
চন্দ্ৰিকাশীতলে ॥
দিৱ্যৰত্নাম্বৰে,
পদ্মৰাগোল্লসন্মেখলাভাস্ৱৰশ্ৰোণিশোভাজিতস্ৱৰ্ণভূভৃত্তলে,
চন্দ্ৰিকাশীতলে ॥
ৱিকসিতনৱকিংশুকাতাম্ৰদিৱ্যাংশুকচ্ছন্নচাৰূৰুশোভাপৰাভূত-
সিন্দূৰশোণাযমানেন্দ্ৰমাতঙ্গহস্তাৰ্গলে, ৱৈভৱানৰ্গলে শ্যামলে,
কোমলস্নিগ্ধনীলোত্পলোত্পাদিতানঙ্গতূণীৰশঙ্কাকৰোদাৰজঙ্ঘালতে,
চাৰুলীলাগতে,
নম্ৰদিক্পালসীমন্তিনীকুন্তলস্নিগ্ধনীলপ্ৰভাপুঞ্জসঞ্জাত-
দূৰ্ৱাঙ্কুৰাশঙ্কসাৰঙ্গসংযোগ-
ৰিঙ্খন্নখেন্দূজ্জ্ৱলে, প্ৰোজ্জ্ৱলে, নিৰ্মলে;
সিন্দূৰশোণাযমানেন্দ্ৰমাতঙ্গহস্তাৰ্গলে, ৱৈভৱানৰ্গলে শ্যামলে,
কোমলস্নিগ্ধনীলোত্পলোত্পাদিতানঙ্গতূণীৰশঙ্কাকৰোদাৰজঙ্ঘালতে,
চাৰুলীলাগতে,
নম্ৰদিক্পালসীমন্তিনীকুন্তলস্নিগ্ধনীলপ্ৰভাপুঞ্জসঞ্জাত-
দূৰ্ৱাঙ্কুৰাশঙ্কসাৰঙ্গসংযোগ-
ৰিঙ্খন্নখেন্দূজ্জ্ৱলে, প্ৰোজ্জ্ৱলে, নিৰ্মলে;
প্ৰহ্ৱদেৱেশলক্ষ্মীশভূতেশতোযেশৱাণীশকীনাশদৈত্যেশযক্ষেশৱায্ৱগ্নি-
কোটীৰমাণিক্যসঙ্ঘৃষ্টবালাতপোদ্দামলাক্ষাৰসাৰুণ্যতাৰুণ্যলক্ষ্মী-
গৃহীতাঙ্ঘ্ৰিপদ্মে, সুপদ্মে, উমে ॥
কোটীৰমাণিক্যসঙ্ঘৃষ্টবালাতপোদ্দামলাক্ষাৰসাৰুণ্যতাৰুণ্যলক্ষ্মী-
গৃহীতাঙ্ঘ্ৰিপদ্মে, সুপদ্মে, উমে ॥
সুৰুচিৰনৱৰত্নপীঠস্থিতে, সুস্থিতে, ৰক্তপদ্মাসনে, ৰত্নসিহ্মাসনে
শঙ্খপদ্মদ্ৱযোপাশ্ৰিতে, ৱিশ্ৰুতে তত্ৰ ৱিঘ্নেশদুৰ্গাৱটুক্ষেত্ৰপালৈৰ্যুতে,
মত্তমাতঙ্গকন্যাসমূহান্ৱিতে, মঞ্জুলামেনকাদ্যঙ্গনামানিতে,
ভৈৰৱৈৰষ্টভিৰ্ৱেষ্টিতে, দেৱি ! ৱামাদিভিঃ শক্তিভিঃ সেৱিতে;
শঙ্খপদ্মদ্ৱযোপাশ্ৰিতে, ৱিশ্ৰুতে তত্ৰ ৱিঘ্নেশদুৰ্গাৱটুক্ষেত্ৰপালৈৰ্যুতে,
মত্তমাতঙ্গকন্যাসমূহান্ৱিতে, মঞ্জুলামেনকাদ্যঙ্গনামানিতে,
ভৈৰৱৈৰষ্টভিৰ্ৱেষ্টিতে, দেৱি ! ৱামাদিভিঃ শক্তিভিঃ সেৱিতে;
ধাত্ৰি ! লক্ষ্ম্যাদিশক্ত্যষ্টকৈঃ সংযুতে, মাতৃকামণ্ডলৈৰ্মণ্ডিতে,
যক্ষগন্ধৰ্ৱসিদ্ধাঙ্গনামণ্ডলৈৰৰ্চিতে, পঞ্চবাণাত্মিকে, পঞ্চবাণেন
ৰত্যা চ সম্ভাৱিতে, প্ৰীতিভাজা ৱসন্তেন চানন্দিতে ॥
যক্ষগন্ধৰ্ৱসিদ্ধাঙ্গনামণ্ডলৈৰৰ্চিতে, পঞ্চবাণাত্মিকে, পঞ্চবাণেন
ৰত্যা চ সম্ভাৱিতে, প্ৰীতিভাজা ৱসন্তেন চানন্দিতে ॥
ভক্তিভাজাং পৰং শ্ৰেযসে কল্পসে, যোগিনাং মানসে দ্যোতসে, ছন্দসাম্ ওজসে ভ্ৰাজসে ॥
গীতৱিদ্যাৱিনোদাতিতৃষ্ণেন কৃষ্ণেন সম্পূজ্যসে । ভক্তিমচ্চেতসা ৱেধসা
স্তূযসে । ৱিশ্ৱহৃদ্যেন ৱাদ্যেন ৱিদ্যাধৰৈৰ্গীযসে ॥
স্তূযসে । ৱিশ্ৱহৃদ্যেন ৱাদ্যেন ৱিদ্যাধৰৈৰ্গীযসে ॥
শ্ৰৱণহৰণদক্ষিণক্ৱাণযা ৱীণযা কিন্নৰৈৰ্গীযসে ॥
যক্ষগন্ধৰ্ৱসিদ্ধাঙ্গনামণ্ডলৈৰৰ্চ্যসে । সৰ্ৱসৌভাগ্যৱাঞ্ছাৱতীভিঃ ৱধূভিঃ সুৰাণাং সমাৰাধ্যসে ॥
সৰ্ৱৱিদ্যাৱিশেষাত্মকং চাটুগাথাসমুচ্চাৰণং
কণ্ঠমূলোল্লসদ্ৱৰ্ণৰাজিত্ৰযং কোমলশ্যামলোদাৰপক্ষদ্ৱযং
তুণ্ডশোভাতিদূৰীভৱত্কিংশুকং তং শুকং লালযন্তী পৰিক্ৰীডসে ॥ ৫ ॥
কণ্ঠমূলোল্লসদ্ৱৰ্ণৰাজিত্ৰযং কোমলশ্যামলোদাৰপক্ষদ্ৱযং
তুণ্ডশোভাতিদূৰীভৱত্কিংশুকং তং শুকং লালযন্তী পৰিক্ৰীডসে ॥ ৫ ॥
পাণিপদ্মদ্ৱযেনাক্ষমালামপি স্ফাটিকীং জ্ঞানসাৰাত্মকং পুস্তকং চাপৰেণাঙ্কুশং পাশমাবিভ্ৰতী যেন সঞ্চিন্ত্যসে চেতসা তস্য ৱক্ত্ৰান্তৰাত্ গদ্যপদ্যাত্মিকা ভাৰতী নিস্সৰেত্ ॥
যেন ৱা যাৱকাভাকৃতিৰ্ভাৱ্যসে তস্য ৱশ্যা ভৱন্তি স্ত্ৰিযঃ পুৰুষাঃ । যেন ৱা শাতকুম্ভদ্যুতিৰ্ভাৱ্যসে সোঽপি লক্ষ্মীসহস্ৰৈঃ পৰিক্ৰীডতে । কিং ন সিদ্ধযেত্ ৱপুঃ শ্যামলং কোমলং চন্দ্ৰচূডান্ৱিতং তাৱকং ধ্যাযতঃ ।
তস্য লীলাসৰো ৱাৰিধিঃ, তস্য কেলীৱনং নন্দনম্, তস্য ভদ্ৰাসনং ভূতলম্, তস্য গীৰ্দেৱতা কিঙ্কৰী, তস্য চাজ্ঞাকৰী শ্ৰীঃ স্ৱযম্ ॥ ৬ ॥
সৰ্ৱতীৰ্থাত্মিকে! সৰ্ৱমন্ত্ৰাত্মিকে ! সৰ্ৱতন্ত্ৰাত্মিকে ! সৰ্ৱযন্ত্ৰাত্মিকে ! সৰ্ৱচক্ৰাত্মিকে ! সৰ্ৱশক্ত্যাত্মিকে ! সৰ্ৱপীঠাত্মিকে ! সৰ্ৱতত্ত্ৱাত্মিকে ! সৰ্ৱৱিদ্যাত্মিকে ! সৰ্ৱযোগাত্মিকে ! সৰ্ৱনাদাত্মিকে ! সৰ্ৱৱৰ্ণাত্মিকে ! সৰ্ৱশব্দাত্মিকে ! সৰ্ৱৱিশ্ৱাত্মিকে ! সৰ্ৱদীক্ষাত্মিকে ! সৰ্ৱসৰ্ৱাত্মকে ! সৰ্ৱগে ! হে জগন্মাতৃকে ! পাহি মাং, পাহি মাং, পাহি মাং ; দেৱি! তুভ্যং নমো, দেৱি! তুভ্যং নমো, দেৱি! তুভ্যং নমঃ ॥ ৭ ॥
॥ ইতি শ্ৰীমহাকৱিকালিদাসপ্ৰণীতং শ্যামলাদণ্ডকং সম্পূৰ্ণম্ ॥
