saṃjaya uvāca:
taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrūpūrṇākulekṣaṇam |
viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ || 1||
taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrūpūrṇākulekṣaṇam |
viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ || 1||
maga saṃjayo mhaṇe rāyāteṃ | āikeṃ to pārthu tetheṃ |
śokākula rudanāteṃ | karituse || 1||
śokākula rudanāteṃ | karituse || 1||
teṃ kul̤a dekhoni samasta | sneha upanaleṃ adbhuta |
teṇeṃ dravale ase citta | kavaṇeparī || 2 ||
teṇeṃ dravale ase citta | kavaṇeparī || 2 ||
jaiseṃ lavaṇa jal̤eṃ jhal̤aṃbaleṃ | nā tarī abhra vāteṃ hāle |
taise sadhīra parī viramaleṃ | hṛdaya tayāceṃ || 3||
taise sadhīra parī viramaleṃ | hṛdaya tayāceṃ || 3||
mhaṇoni kṛpā ākal̤ilā | disatase ati komāilā |
jaisā kardamīṃ rupalā | rājahaṃsa || 4 ||
jaisā kardamīṃ rupalā | rājahaṃsa || 4 ||
tayāparī to pāṃḍukumaru | mahāmoheṃ atijarjaru |
dekhoni | śārgaṅadharu | kāya bole || 5 ||
dekhoni | śārgaṅadharu | kāya bole || 5 ||
śrībhagavānuvāca : kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam |
anāryajuṣṭamasvargyamakīrtīkaramarjuna || 2 ||
anāryajuṣṭamasvargyamakīrtīkaramarjuna || 2 ||
mhaṇe arjunā ādi pāhīṃ | heṃ ucita kāya iye ṭhāyīṃ |
tūṃ kavaṇa heṃ kāyī | karīta āhāsī || 6 ||
tūṃ kavaṇa heṃ kāyī | karīta āhāsī || 6 ||
tuja sāṃge kāya jāhaleṃ | kavaṇa uṇeṃ āleṃ |
karitāṃ kāya ṭheleṃ | khedu kāyisā || 7 ||
karitāṃ kāya ṭheleṃ | khedu kāyisā || 7 ||
tūṃ anucitā citta nedisī | dhīru kaṃhīca na saṃḍisī |
tujheni nāme apayaśīṃ | diśā laṃghije || 8 ||
tujheni nāme apayaśīṃ | diśā laṃghije || 8 ||
tū śūravṛttīcā ṭhāvo | kṣatriyāṃmājīṃ rāvo |
tujhiyā lāṭhepaṇācā āvo | tihīṃ lokīṃ || 9 ||
tujhiyā lāṭhepaṇācā āvo | tihīṃ lokīṃ || 9 ||
tuvā saṃgrāmīṃ haru jiṃtilā | nivātkavacāṃcā ṭhāvo pheḍilā |
pavāḍā tuvāṃ kelā | gaṃdharvāsī || 10 ||
pavāḍā tuvāṃ kelā | gaṃdharvāsī || 10 ||
heṃ pāhatā tujheni pāḍeṃ | dise trailokyahī thokaḍeṃ |
aiseṃ pauruṣa cokhaḍeṃ | pārthā tujhe || 11 ||
aiseṃ pauruṣa cokhaḍeṃ | pārthā tujhe || 11 ||
to tūṃ kīṃ āji etheṃ | sāṃḍuniyā vīravṛttīteṃ |
adhomukha rudanāteṃ | karitu āhāsī || 12 ||
adhomukha rudanāteṃ | karitu āhāsī || 12 ||
vicārīṃ tūṃ arjunu | kīṃ kāruṇyeṃ kījasī dīnu |
sāṃga pāṃ aṃdhakāre | bhānu grāsilā āthī || 13 ||
sāṃga pāṃ aṃdhakāre | bhānu grāsilā āthī || 13 ||
nā tarī pavanu meghāsī bihe | kīṃ amṛtāsī maraṇa āhe |
pāhe pā iṃdhanaci gil̤oni jāye | pāvakāteṃ || 14 ||
pāhe pā iṃdhanaci gil̤oni jāye | pāvakāteṃ || 14 ||
kī lavaṇeṃci jal̤a vire | saṃsargeṃ kāl̤akūṭa mare |
sāṃga mahāphaṇī dardureṃ | gil̤ije kāyī || 15 ||
sāṃga mahāphaṇī dardureṃ | gil̤ije kāyī || 15 ||
siṃhāsī jhoṃbe kolhā | aisā apāḍu āthī kāṃ jāhalā |
parī to tvāṃ sāca kelā | āji etha || 16 ||
parī to tvāṃ sāca kelā | āji etha || 16 ||
mhaṇoni ajhuni arjunā | jhaṇeṃ citta desī yā hīnā |
vegīṃ dhīra karūniyāṃ manā | sāvadhāna hoīṃ || 17 ||
vegīṃ dhīra karūniyāṃ manā | sāvadhāna hoīṃ || 17 ||
sāṃḍī he mūrkhapaṇa | uṭhīṃ ghe dhanuṣyabāṇa |
saṃgrāmīṃ heṃ kavaṇa | kāruṇya tujhe || 18 ||
saṃgrāmīṃ heṃ kavaṇa | kāruṇya tujhe || 18 ||
hāṃ gā tū jāṇatā | tarī na vicārīsī kāṃ ātā |
sāṃge jhuṃjāvel̤eṃ sadayatā | ucita kāyī || 19 ||
sāṃge jhuṃjāvel̤eṃ sadayatā | ucita kāyī || 19 ||
he asatiye kīrtīsī nāśu | āṇi pāratrikāsī apabhraṃśu |
mhaṇe jagannivāsu | arjunāteṃ || 20 ||
mhaṇe jagannivāsu | arjunāteṃ || 20 ||
klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitat tvayyupapadyate |
kṣudraṃ hradayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha paraṃtapa || 3 ||
kṣudraṃ hradayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha paraṃtapa || 3 ||
mhaṇoni śoka na karīṃ | tūṃ puratā dhīru dharīṃ |
he śocyatā avherīṃ | paṃḍukumarā || 21 ||
he śocyatā avherīṃ | paṃḍukumarā || 21 ||
tuja navhe heṃ ucita | yeṇeṃ nāsela joḍale bahuta |
tūṃ ajhunivarī hita | vicārī pāṃ || 22 ||
tūṃ ajhunivarī hita | vicārī pāṃ || 22 ||
yeṇeṃ saṃgrāmāceni avasareṃ | etha kṛpāl̤upaṇa nupakare |
he ātāṃci kāya soyare | jāhale tuja || 23 ||
he ātāṃci kāya soyare | jāhale tuja || 23 ||
tūṃ ādhīṃci kāya neṇasī | kīṃ gotra nol̤akhasī |
vāyāṃci kāya karisī | atiśo ātāṃ || 24 ||
vāyāṃci kāya karisī | atiśo ātāṃ || 24 ||
ājiṃce heṃ kāya jhuṃja | kāya janmā navala tuja |
heṃ paraspareṃ tumhāṃ vyāja | sadāci āthi || 25 ||
heṃ paraspareṃ tumhāṃ vyāja | sadāci āthi || 25 ||
tarī ātāṃ kāya jāhaleṃ | kāyi sneha upanale |
heṃ neṇije pari kuḍe kele | arjunā tuvā || 26 ||
heṃ neṇije pari kuḍe kele | arjunā tuvā || 26 ||
moha dhariliyā aiseṃ hoīla | je asatī pratiṣṭhā jāīla |
āṇi paralokahī aṃtarela | aihikeṃsī || 27 ||
āṇi paralokahī aṃtarela | aihikeṃsī || 27 ||
hṛdayāce ḍhilepaṇa | etha nikayāsī navhe kāraṇa |
heṃ saṃgrāmīṃ patana jāṇa | kṣatrīyāṃsī || 28 ||
heṃ saṃgrāmīṃ patana jāṇa | kṣatrīyāṃsī || 28 ||
aiseni to kṛpāvaṃtu | nānāparī ase śikavitu |
he aikoni paṃḍusutu | kāya bole || 29 ||
he aikoni paṃḍusutu | kāya bole || 29 ||
arjuna uvācaḥ kathaṃ ca bhīṣmamahaṃ saṃkhye droṇaṃ ca madhusūdana |
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana || 4||
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana || 4||
devā heṃ yetulevarī | bolāve nalage avadhārīṃ |
ādhīṃ tūṃci cittī vicārīṃ | saṃgrāmu hā || 30 ||
ādhīṃ tūṃci cittī vicārīṃ | saṃgrāmu hā || 30 ||
heṃ jhuṃja navhe pramādu | etha pravartaliyā disatase bādhu |
hā ughaḍā liṃgabhedu | voḍhavalā āmhā || 31 ||
hā ughaḍā liṃgabhedu | voḍhavalā āmhā || 31 ||
dekheṃ mātāpitareṃ arcijatī | sarvasveṃ toṣa pāvavijatī |
tiyeṃ pāṭhīṃ kevīṃ vadhijatī | āpulā hātīṃ || 32 ||
tiyeṃ pāṭhīṃ kevīṃ vadhijatī | āpulā hātīṃ || 32 ||
devā saṃtavṛṃdu namaskārije | kāṃ ghaḍe tarī pūjije |
heṃ vāṃcūni kevīṃ niṃdije | svayeṃ vācā || 33 ||
heṃ vāṃcūni kevīṃ niṃdije | svayeṃ vācā || 33 ||
taise gotraguru āmuce | he pūjanīya āmhāṃ niyamāṃce |
maja bahuta bhīṣmadroṇāṃce | vartatase || 34 ||
maja bahuta bhīṣmadroṇāṃce | vartatase || 34 ||
jayālāgīṃ maneṃ viru | āmhī svapnīṃhī na śako dharūṃ |
tayā pratyakṣa kevīṃ | ghātu devā || 35 ||
tayā pratyakṣa kevīṃ | ghātu devā || 35 ||
vara jal̤o heṃ jiyāleṃ | etha āghaveyāṃsī heṃci kāya jāhale |
je yāṃcāṃ vadhīṃ abhyāsileṃ | miravije āmhīṃ || 36 ||
je yāṃcāṃ vadhīṃ abhyāsileṃ | miravije āmhīṃ || 36 ||
mī pārthu droṇācā kelā | yeṇeṃ dhanurvedu maja didhalā |
teṇeṃ upakāreṃ kāya ābhārailā | vadhīṃ tayāteṃ || 37 ||
teṇeṃ upakāreṃ kāya ābhārailā | vadhīṃ tayāteṃ || 37 ||
jethīṃciyā kṛpā lābhije varu | tetheṃci mane vyabhicāru |
tarī kāya mī bhasmāsuru | arjuna mhaṇe || 38 ||
tarī kāya mī bhasmāsuru | arjuna mhaṇe || 38 ||
gurūnahatvā hi mahānubhavān śreyo bhoktuṃ bhaikṣamapīha loke |
hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva bhuṃjīya bhogān rudhirapradigdhān || 5 ||
hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva bhuṃjīya bhogān rudhirapradigdhān || 5 ||
devā samudra gaṃbhīra āikije | vara tohi āhāca dekhije |
parī kṣobhu manīṃ neṇije | droṇāciye || 39 ||
parī kṣobhu manīṃ neṇije | droṇāciye || 39 ||
heṃ apāra jeṃ gagana | vara tayāhī hoīla māna |
pari agādha bhaleṃ gahana | hṛdaya yāṃce || 40 ||
pari agādha bhaleṃ gahana | hṛdaya yāṃce || 40 ||
varī amṛtahī viṭe | kīṃ kāl̤avaśeṃ vajra phuṭe |
pari manodharmu na loṭe | vikaravilā hā || 41 ||
pari manodharmu na loṭe | vikaravilā hā || 41 ||
snehālāgīṃ māye | mhaṇipe teṃ kīru hoye |
pari kṛpā te mūrta āhe | droṇīṃ iye || 42 ||
pari kṛpā te mūrta āhe | droṇīṃ iye || 42 ||
hā kāruṇyācī ādi | sakal̤a guṇāṃcā nidhi |
vidyāsiṃdhu niravadhi | arjuna mhaṇe || 43 ||
vidyāsiṃdhu niravadhi | arjuna mhaṇe || 43 ||
hā yeṇeṃ māneṃ mahaṃtu | varī āmhāṃlāgī kṛpāvaṃtu |
ātāṃ sāṃga pāṃ yetha ghātu | ciṃtūṃ yeīla || 44 ||
ātāṃ sāṃga pāṃ yetha ghātu | ciṃtūṃ yeīla || 44 ||
aise he raṇīṃ vadhāve | maga āpaṇa rājyasukha bhogāveṃ |
teṃ manā na ye āghaveṃ | jīviteṃsīṃ || 45 ||
teṃ manā na ye āghaveṃ | jīviteṃsīṃ || 45 ||
heṃ yeṇeṃ māneṃ durbhara | je yāhīhuni bhoga sadhara |
te asatu yethavara | bhikṣā māgatāṃ bhalī || 46 ||
te asatu yethavara | bhikṣā māgatāṃ bhalī || 46 ||
nā tarī deśatyāgeṃ jāije | kā girikaṃdara sevije |
parī śastra ātāṃ na dharije | iyāṃvarī || 47 ||
parī śastra ātāṃ na dharije | iyāṃvarī || 47 ||
devā navaniśatīṃ śarīṃ | vāvaroni yāṃcāṃ jivhārīṃ |
bhoga giṃvasāve rudhirīṃ | buḍāle je || 48 ||
bhoga giṃvasāve rudhirīṃ | buḍāle je || 48 ||
te kāḍhūni kāya kījatī | lipta kevīṃ sevijatī |
maja na ye he upapatti | yācilāgīṃ || 49 ||
maja na ye he upapatti | yācilāgīṃ || 49 ||
aise arjuna tiye avasasarīṃ | mhaṇe śrīkṛṣṇā avadhārīṃ |
pari te manā na yeci murārī | āikoniyāṃ || 50 ||
pari te manā na yeci murārī | āikoniyāṃ || 50 ||
heṃ jāṇoni pārthu bihālā | maga punarapi boloṃ lāgalā |
mhaṇe devo kāṃ citta yā bolāṃ | detīcinā || 51 ||
mhaṇe devo kāṃ citta yā bolāṃ | detīcinā || 51 ||
na caitad vidmaḥ karatan no garīyo yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ |
yāneva hatvā na jijīviṣāmaste'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ || 6 ||
yāneva hatvā na jijīviṣāmaste'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ || 6 ||
yerhavīṃ mājhāṃ cittīṃ jeṃ hote | teṃ mī vicārūni boliloṃ etheṃ |
pari nikeṃ kāya yāparaute | teṃ tumhī jāṇā || 52 ||
pari nikeṃ kāya yāparaute | teṃ tumhī jāṇā || 52 ||
pai viru jayāṃsī aikije | āṇi yā bolāci prāṇu sāṃḍije |
te etha saṃgrāmavyājeṃ | ubhe āhātī || 53 ||
te etha saṃgrāmavyājeṃ | ubhe āhātī || 53 ||
ātāṃ aiseyāṃteṃ vadhāve | kīṃ avheruniyā nighāveṃ |
yā dohoṃmājī kāi karāve | teṃ neṇoṃ āmhī || 54 ||
yā dohoṃmājī kāi karāve | teṃ neṇoṃ āmhī || 54 ||
kārpaṇyadoṣopahatsvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ |
yat śreyaḥ syān niścitaṃ brūhi tan me śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam || 7||
yat śreyaḥ syān niścitaṃ brūhi tan me śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam || 7||
āmhāṃ kāya ucita | teṃ pāhatāṃ na sphure etha |
je moheṃ yeṇeṃ citta | vyākul̤a mājhe || 55 ||
je moheṃ yeṇeṃ citta | vyākul̤a mājhe || 55 ||
timirāvaruddha jaiseṃ | dṛṣṭīce teja bhraṃśe |
maga pāṃsīca asatāṃ na dise | vastujāta || 56 ||
maga pāṃsīca asatāṃ na dise | vastujāta || 56 ||
devā maja taise jāhale | jeṃ mana bhrāṃtī grāsileṃ |
ātāṃ kāya hita āpuleṃ | teṃhī neṇe || 57 ||
ātāṃ kāya hita āpuleṃ | teṃhī neṇe || 57 ||
tarī śrīkṛṣṇā tuvāṃ jāṇāveṃ | nikeṃ teṃ āmhāṃ sāṃgāveṃ |
je sakhā sarvasva āghaveṃ | āmhāṃsī tūṃ || 58 ||
je sakhā sarvasva āghaveṃ | āmhāṃsī tūṃ || 58 ||
tūṃ guru baṃdhu pitā | tūṃ āmacī iṣṭa devatā |
tūṃci sadā rakṣitā | āpadīṃ āmuteṃ || 59 ||
tūṃci sadā rakṣitā | āpadīṃ āmuteṃ || 59 ||
jaisā śiṣyāṃte guru | sarvathā neṇe avheru |
kīṃ saritāṃte sāgaru | tyajī kevīṃ || 60||
kīṃ saritāṃte sāgaru | tyajī kevīṃ || 60||
nātarī apatyāteṃ māye | sāṃḍuni jarī jāye |
tarī te kaiseniṃ jiye | aikeṃ kṛṣṇā || 61 ||
tarī te kaiseniṃ jiye | aikeṃ kṛṣṇā || 61 ||
taisā sarvāṃparī āmhāṃsī | devā tūṃci eka āhāsī |
āṇi bolileṃ jarī na mānisī | māgīla mājheṃ || 62 ||
āṇi bolileṃ jarī na mānisī | māgīla mājheṃ || 62 ||
tarī ucita kāya āmhāṃ | je vyabhicarenā dharmā |
teṃ jhaḍakarī puruṣottamā | sāṃgeṃ ātāṃ || 63 ||
teṃ jhaḍakarī puruṣottamā | sāṃgeṃ ātāṃ || 63 ||
na hi prapaśyāmi mamāpunudyād yacchokamuchoṣaṇamindriyāṇām |
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam || 8 ||
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam || 8 ||
heṃ sakal̤a kul̤a dekhoni | jo śoku upajalāse manīṃ |
to tujhiyā vākyāvāṃcuni | na jāya āṇikeṃ || 64 ||
to tujhiyā vākyāvāṃcuni | na jāya āṇikeṃ || 64 ||
etha pṛthvītal̤a āpu hoīla | heṃ maheṃdrapadahī pāvijela |
pari moha hā na phiṭela | mānasīṃcā || 65 ||
pari moha hā na phiṭela | mānasīṃcā || 65 ||
jaisīṃ bījeṃ sarvathā āhāl̤alīṃ | tarī sukṣetrī jarhī perilīṃ |
tarī na viruḍhatī siṃcalīṃ | āvaḍe taisīṃ || 66 ||
tarī na viruḍhatī siṃcalīṃ | āvaḍe taisīṃ || 66 ||
nā tarī āyuṣya puraleṃ āhe | tarī auṣadheṃ kāhī nohe |
etha ekaci upegā jāye | paramāmṛta || 67 ||
etha ekaci upegā jāye | paramāmṛta || 67 ||
taise rājyabhogasamṛddhi | ujjīvana nohe jīvabuddhi |
etha jivhāl̤ā kṛpānidhi | kāruṇya tujheṃ || 68 ||
etha jivhāl̤ā kṛpānidhi | kāruṇya tujheṃ || 68 ||
aiseṃ arjuna tetha bolilā | jaṃva kṣaṇa eka bhrāṃti sāṃḍilā |
maga punarapi vyāpilā | urmīṃ teṇeṃ || 69 ||
maga punarapi vyāpilā | urmīṃ teṇeṃ || 69 ||
kīṃ maja pāhatā urmī nohe | heṃ anāriseṃ gamata āhe |
to grāsilā mahāmoheṃ | kāl̤asarpeṃ || 70 ||
to grāsilā mahāmoheṃ | kāl̤asarpeṃ || 70 ||
savarma hṛdayakalhārīṃ | tetha kāruṇyavel̤ecāṃ bharīṃ |
lāgalā mhaṇoni laharī | bhāṃjeci nā || 71 ||
lāgalā mhaṇoni laharī | bhāṃjeci nā || 71 ||
heṃ jāṇoni aisī prauḍhī | jo dṛṣṭīsaveṃ viṣa pheḍī |
to dhāvayā śrīharī gāruḍī | pātalā kīṃ || 72 ||
to dhāvayā śrīharī gāruḍī | pātalā kīṃ || 72 ||
taisiyā paṃḍukumarā vyākul̤ā | miravatase śrīkṛṣṇa javal̤ā |
to kṛpāvaśeṃ avalīl̤ā | rakṣīla ātāṃ || 73 ||
to kṛpāvaśeṃ avalīl̤ā | rakṣīla ātāṃ || 73 ||
mhaṇoni to pārthu | mohaphaṇigrastu |
myāṃ mhaṇitalā hā hetu | jāṇoniyāṃ || 74 ||
myāṃ mhaṇitalā hā hetu | jāṇoniyāṃ || 74 ||
maga dekhā tetha phālgunu | ghetalā ase bhrāṃtī kaval̤ūnu |
jaisā ghanapaḍal̤īṃ bhānu | ācchādije || 75 ||
jaisā ghanapaḍal̤īṃ bhānu | ācchādije || 75 ||
tayāparī to dharnudharū | jāhalāse duḥkhe jarjaru |
jaisā grīṣmakāl̤īṃ girivaru | vaṇavalā kāṃ || 76 ||
jaisā grīṣmakāl̤īṃ girivaru | vaṇavalā kāṃ || 76 ||
mhaṇoni sahaje sunil̤u | kṛpāmṛte sajal̤u |
to vol̤alāse śrīgopāl̤u | mahāmeghu || 77 ||
to vol̤alāse śrīgopāl̤u | mahāmeghu || 77 ||
tetha sudarśanācī dyuti | teci vidyullatā jhal̤akatī |
gaṃbhīra vācā te āyatī | garjanecī || 78 ||
gaṃbhīra vācā te āyatī | garjanecī || 78 ||
ātāṃ to udāra kaisā varṣela | teṇe arjunācal̤u nivela |
maga navī viruḍhī phuṭela | unmeṣācī || 79 ||
maga navī viruḍhī phuṭela | unmeṣācī || 79 ||
te kathā āikā | manāciyā ārāṇukā |
jñānadevo mhaṇe dekhā | nivṛttidāsu || 80 ||
jñānadevo mhaṇe dekhā | nivṛttidāsu || 80 ||
saṃjaya uvāca: evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ paraṃtapaḥ |
na yotsya iti goviṃdamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha || 9 ||
na yotsya iti goviṃdamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha || 9 ||
aiseṃ saṃjayo sāṃgatu | mhaṇe rāyā to pārthu |
punarapi śokākulitu | kāya bole || 81 ||
punarapi śokākulitu | kāya bole || 81 ||
āikeṃ sakhedu bole śrīkṛṣṇāteṃ | ātāṃ nāl̤avāveṃ tumhīṃ māteṃ |
mī sarvathā na jhuṃjeṃ yetheṃ | bharaṃvaseni || 82 ||
mī sarvathā na jhuṃjeṃ yetheṃ | bharaṃvaseni || 82 ||
aiseṃ yeki hel̤āṃ bolilā | maga mauna dharoni ṭhelā |
tetha śrīkṛṣṇā vismo pātalā | dekhoni tayāte || 83 ||
tetha śrīkṛṣṇā vismo pātalā | dekhoni tayāte || 83 ||
tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata |
senayorubhayormadhye viṣīdaṃtamidaṃ vacaḥ || 10 ||
senayorubhayormadhye viṣīdaṃtamidaṃ vacaḥ || 10 ||
maga āpulā cittīṃ mhaṇe | etha heṃ kāya ādarileṃ yeṇeṃ |
arjuna sarvathā kāṃhī neṇe | kāya kīje || 84 ||
arjuna sarvathā kāṃhī neṇe | kāya kīje || 84 ||
hā umaje ātāṃ kavaṇeparī | kaiseni dhīru svīkārī |
jaisā grahāte paṃcākṣarī | anumānī kāṃ || 85 ||
jaisā grahāte paṃcākṣarī | anumānī kāṃ || 85 ||
nā tarī asādhya dekhoni vyādhī | amṛtāsama divya auṣadhī |
vaidya sūci niravadhi | nidānīṃcī || 86 ||
vaidya sūci niravadhi | nidānīṃcī || 86 ||
taisā vivaritu ase śrīanaṃtu | tayā donhīṃ sainyāāṃtu |
jayāparī pārthu | bhrāṃti sāṃḍī || 87 ||
jayāparī pārthu | bhrāṃti sāṃḍī || 87 ||
teṃ kāraṇa manīṃ dharileṃ | maga saroṣa boloṃ ādarile |
jaiseṃ mātecyā kopīṃ thokaleṃ | sneha āthī || 88 ||
jaiseṃ mātecyā kopīṃ thokaleṃ | sneha āthī || 88 ||
kīṃ auṣadhāciyā kaḍuvaṭapaṇīṃ | jaisī amṛtācī puravaṇī |
te āhāca na dise parī guṇīṃ | prakaṭa hoya || 89 ||
te āhāca na dise parī guṇīṃ | prakaṭa hoya || 89 ||
taise varivari pāhatāṃ udāseṃ | āṃta tarī atisuraseṃ |
tiyeṃ vākyeṃ hṛṣīkeśeṃ | boloṃ ādarilīṃ || 90 ||
tiyeṃ vākyeṃ hṛṣīkeśeṃ | boloṃ ādarilīṃ || 90 ||
śrībhagavānuvāca: aśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase |
gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocaṃti paṃḍitaḥ || 11 ||
gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocaṃti paṃḍitaḥ || 11 ||
maga arjunāte mhaṇitaleṃ | āmhī āji heṃ navala dekhileṃ |
jeṃ tuvāṃ yetha ādarileṃ | mājhārīṃci || 91 ||
jeṃ tuvāṃ yetha ādarileṃ | mājhārīṃci || 91 ||
tūṃ jāṇatā tarī mhaṇavisī | parī neṇīveteṃ na saṃḍisī |
āṇi śikavūṃ mhaṇoṃ tarī bolasī | bahusāla nīti || 92 ||
āṇi śikavūṃ mhaṇoṃ tarī bolasī | bahusāla nīti || 92 ||
jātyaṃdhā lāge piseṃ | maga teṃ sairā dhāṃve jaiseṃ |
tujhe śahāṇapaṇa taiseṃ | disatase || 93 ||
tujhe śahāṇapaṇa taiseṃ | disatase || 93 ||
tūṃ āpaṇapeṃ tarī neṇasī | parī yā kauravāṃte śocūṃ pahāsī |
hā bahu vismaya āmhāṃsī | puḍhatapuḍhatī || 94 ||
hā bahu vismaya āmhāṃsī | puḍhatapuḍhatī || 94 ||
tarī sāṃga pāṃ maja arjunā | tujapāsoni sthitī yā tribhuvanā |
he anādi viśvaracanā | teṃ laṭakeṃ kāyī || 95 ||
he anādi viśvaracanā | teṃ laṭakeṃ kāyī || 95 ||
etha samarthu eka āthīṃ | tayāpāsūni bhūteṃ hotī |
tarī heṃ vāyāci kāya bolatī | jagāmājīṃ || 96 ||
tarī heṃ vāyāci kāya bolatī | jagāmājīṃ || 96 ||
ho kāṃ sāṃprata aiseṃ jahāleṃ | je he janmamṛtyū tuvā sṛjile |
āṇi nāśu pāvile | tujheni kāyī || 97 ||
āṇi nāśu pāvile | tujheni kāyī || 97 ||
tūṃ bhramalepaṇeṃ ahaṃkṛtī | yāṃsī ghātu na karisī citīṃ |
tarī sāṃge kāyi he hotī | ciraṃtana || 98 ||
tarī sāṃge kāyi he hotī | ciraṃtana || 98 ||
kīṃ tūṃ eka vadhitā | āṇi sakal̤a loku hā maratā |
aisī bhrāṃti jhaṇeṃ cittā | yevo desī || 99 ||
aisī bhrāṃti jhaṇeṃ cittā | yevo desī || 99 ||
anādisiddha heṃ āghaveṃ | hota jāta svabhāveṃ |
tarī tuvā kā śocāve | sāṃga maja || 100 ||
tarī tuvā kā śocāve | sāṃga maja || 100 ||
parī mūrkhapaṇe neṇasī | na ciṃtāveṃ teṃ ciṃtasī |
āṇi tūṃci nīti sāṃgasī | āmhāprati || 101 ||
āṇi tūṃci nīti sāṃgasī | āmhāprati || 101 ||
dekheṃ je vivekī je hotī | te dohīṃtehī na śocatī |
je hoya jāya he bhrāṃtī | mhaṇaūniyāṃ || 102 ||
je hoya jāya he bhrāṃtī | mhaṇaūniyāṃ || 102 ||
na tvevāhaṃ jātuṃ nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ |
na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param || 12 ||
na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param || 12 ||
arjunā sāṃgena āika | etha āmhī tumhī dekha |
āṇi he bhūpati aśekha | ādikarunī || 103 ||
āṇi he bhūpati aśekha | ādikarunī || 103 ||
nityatā aiseci asoni | nā tarī niścita kṣayā jāūni |
he bhrāṃti vegal̤ī karūnī | donhīṃ nāhīṃ || 104 ||
he bhrāṃti vegal̤ī karūnī | donhīṃ nāhīṃ || 104 ||
he upaje āṇi nāśe | te māyāvaśeṃ dise |
yerhavīṃ tatvatā vastu je ase | te avināśaci || 105 ||
yerhavīṃ tatvatā vastu je ase | te avināśaci || 105 ||
jaiseṃ pavaneṃ toya hālavileṃ | āṇi taraṃgākāra jāhaleṃ |
tarī kavaṇa keṃ janmaleṃ | mhaṇoṃ ye tetha || 106 ||
tarī kavaṇa keṃ janmaleṃ | mhaṇoṃ ye tetha || 106 ||
teṃci vāyūce sphuraṇa ṭheleṃ | āṇi udaka sahaja sapāṭaleṃ |
tarī ātā kāya nimāleṃ | vicārīṃ pāṃ || 107 ||
tarī ātā kāya nimāleṃ | vicārīṃ pāṃ || 107 ||
dehino'smin yathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā |
tathā dehāṃtaraprāptirdhīrasttatra na muhyati || 13 ||
tathā dehāṃtaraprāptirdhīrasttatra na muhyati || 13 ||
āikeṃ śarīra tarī eka | parī vayasā bheda aneka |
heṃ pratyakṣaci dekha | pramāṇa tūṃ || 108 ||
heṃ pratyakṣaci dekha | pramāṇa tūṃ || 108 ||
etha kaumāratva dise | maga tāruṇyīṃ teṃ bhraṃśe |
parī dehaci na nāśe | ekekāsaveṃ || 109 ||
parī dehaci na nāśe | ekekāsaveṃ || 109 ||
taisīṃ caitanyācāṃ ṭhāyīṃ | iyeṃ śarīrāṃtare hoti jāti pāhīṃ |
aiseṃ jāṇe jayā nāhīṃ | vyāmohaduḥkha || 110 ||
aiseṃ jāṇe jayā nāhīṃ | vyāmohaduḥkha || 110 ||
mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇa sukhaduḥkhadāḥ |
āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata || 14 ||
āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata || 14 ||
etha neṇāvayā heṃci kāraṇa | jeṃ iṃdriyāṃādhīnapaṇa |
tihīṃ ākal̤ije aṃtaḥkaraṇa | mhaṇaūni bhrame || 111 ||
tihīṃ ākal̤ije aṃtaḥkaraṇa | mhaṇaūni bhrame || 111 ||
iṃdriyeṃ viṣaya sevitī | tetha harṣa śoku upajatī |
te aṃtara āplavitī | saṃgeṃ yeṇeṃ || 112 ||
te aṃtara āplavitī | saṃgeṃ yeṇeṃ || 112 ||
jayāṃ viṣāyāṃcāṃ ṭhāyīṃ | ekaniṣṭhatā kahīṃ nāhīṃ |
tetha duḥkha āṇi kāṃhīṃ | sukhahi dise || 113 ||
tetha duḥkha āṇi kāṃhīṃ | sukhahi dise || 113 ||
dekheṃ he śabdācī vyāpti | niṃdā āṇi stuti |
tetha dveṣādveṣa upajati | śravaṇadvāreṃ || 114 ||
tetha dveṣādveṣa upajati | śravaṇadvāreṃ || 114 ||
mṛdu āṇi kaṭhīṇa | je sparśāce donhī guṇa |
je vapūceni saṃge kāraṇa saṃtoṣakhedāṃ || 115 ||
je vapūceni saṃge kāraṇa saṃtoṣakhedāṃ || 115 ||
bhyāsura āṇi surekha | heṃ rupāceṃ svarūpa dekha |
jeṃ upajavī sukhaduḥkha | netrādvāreṃ || 116 ||
jeṃ upajavī sukhaduḥkha | netrādvāreṃ || 116 ||
sugaṃdhu āṇi durgaṃdhu | hā parimal̤ācā bhedu |
jo ghrāṇasaṃge viṣādu – | toṣu detā || 117 ||
jo ghrāṇasaṃge viṣādu – | toṣu detā || 117 ||
taisāci dvividha rasu | upajavī prītitrāsu |
mhaṇūni hā apabhraṃśu | viṣayasaṃgu || 118 ||
mhaṇūni hā apabhraṃśu | viṣayasaṃgu || 118 ||
dekheṃ iṃdriyāṃ ādhīna hoīje |teṃ śītoṣṇāṃte pāvije |
āṇi sukhaduḥkhī ākal̤ije | āpaṇapeṃ || 119 ||
āṇi sukhaduḥkhī ākal̤ije | āpaṇapeṃ || 119 ||
yā viṣayāvāṃcūni kāṃhī | āṇīka sarvathā ramya nāhīṃ |
aisā svabhāvoci pāhīṃ | iṃdriyāṃcā || 120 ||
aisā svabhāvoci pāhīṃ | iṃdriyāṃcā || 120 ||
he viṣaya tarī kaise | rohiṇīceṃ jal̤a jaiseṃ |
kāṃ svapnīṃcā ābhāse | bhadrajāti || 121 ||
kāṃ svapnīṃcā ābhāse | bhadrajāti || 121 ||
dekheṃ anitya tiyāparī | mhaṇaūni tūṃ avherīṃ |
hā sarvathā saṃgu na dharīṃ | dhanurdharā || 122 ||
hā sarvathā saṃgu na dharīṃ | dhanurdharā || 122 ||
yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣaṣarbha |
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate || 15 ||
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate || 15 ||
he viṣaya jayāte nākal̤itī | tayāte sukhaduḥkheṃ donhī na pavatī |
āṇi garbhavāsusaṃgatī | nāhīṃ tayā || 123 ||
āṇi garbhavāsusaṃgatī | nāhīṃ tayā || 123 ||
to nityarūpu pārthā | vol̤akhāvā sarvathā |
jo yā iṃdriyārthā | nāgaveci || 124 ||
jo yā iṃdriyārthā | nāgaveci || 124 ||
nāsaṃto vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |
ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostatvadarśibhiḥ || 16 ||
ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostatvadarśibhiḥ || 16 ||
ātāṃ arjunā āṇika kāṃhī eka | sāṃgena mī āika |
jeṃ vicāreṃ paraloka | vol̤akhitī || 125 ||
jeṃ vicāreṃ paraloka | vol̤akhitī || 125 ||
yā upādhimāji gupta | caitanya ase sarvagata |
teṃ tatvajña saṃta | svīkāritī || 126 ||
teṃ tatvajña saṃta | svīkāritī || 126 ||
salilīṃ paya jaiseṃ | eka hoūna mīnaleṃ ase |
parīṃ nivaḍūni rājahaṃseṃ | vegal̤eṃ kīje || 127 ||
parīṃ nivaḍūni rājahaṃseṃ | vegal̤eṃ kīje || 127 ||
kīṃ agnimukheṃ kiḍāl̤a | toḍoniyāṃ cokhāl̤a |
nivaḍitī keval̤a | buddhimaṃta || 128 ||
nivaḍitī keval̤a | buddhimaṃta || 128 ||
nā tarī jāṇivecyā āyaṇī | karitāṃ dadhikaḍasaṇī |
maga navanīta nirvāṇīṃ | dise jaiseṃ || 129 ||
maga navanīta nirvāṇīṃ | dise jaiseṃ || 129 ||
kīṃ bhūsa bīja ekavaṭa | upaṇitāṃ rāhe ghanavaṭa |
tetha uḍe teṃ phalakaṭa | jāṇoṃ āle || 130 ||
tetha uḍe teṃ phalakaṭa | jāṇoṃ āle || 130 ||
taiseṃ vicāritāṃ nirasaleṃ | teṃ prapaṃcu sahajeṃ sāṃḍavaleṃ |
maga tatvatā tatva uraleṃ | jñāniyāṃsī || 131 ||
maga tatvatā tatva uraleṃ | jñāniyāṃsī || 131 ||
mhaṇoni anityācāṃ ṭhāyīṃ | tayāṃ āstikyabuddhi nāhīṃ |
niṣkarṣa dohīṃhī | dekhilā ase || 132 ||
niṣkarṣa dohīṃhī | dekhilā ase || 132 ||
avināśi tu tadviddhi yena sarvamaidaṃ tat |
vināśamavyayasyāsya na kaścit kartumarhati || 17 ||
vināśamavyayasyāsya na kaścit kartumarhati || 17 ||
dekheṃ sārāsāra vicāritāṃ | bhrāṃti je pāhīṃ asāratā |
tarī sāra teṃ svabhāvatā | nitya jāṇeṃ || 133 ||
tarī sāra teṃ svabhāvatā | nitya jāṇeṃ || 133 ||
hā lokatrayākāru | to jayācā vistāru |
tetha nāma varṇa ākāru | cinha nāhī || 134 ||
tetha nāma varṇa ākāru | cinha nāhī || 134 ||
jo sarvadā sarvagatu | janmakṣayātītu |
tayā keliyāhi ghātu | kadāci nohe || 135 ||
tayā keliyāhi ghātu | kadāci nohe || 135 ||
antavaṃtaḥ ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ |
anāśino'prameyasya tasyād yudhyasva bhārata || 18 ||
anāśino'prameyasya tasyād yudhyasva bhārata || 18 ||
āṇi śarīrajāta he āghaveṃ | heṃ nāśavaṃta svabhāveṃ |
mhaṇoni tuvā jhuṃjāveṃ | paṃḍukumarā || 136 ||
mhaṇoni tuvā jhuṃjāveṃ | paṃḍukumarā || 136 ||
ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam |
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate || 19 ||
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate || 19 ||
tūṃ dharūni dehābhimānāteṃ | diṭhī sūni yā śarīrāteṃ |
mī māritā he marate | mhaṇata āhāsī || 137 ||
mī māritā he marate | mhaṇata āhāsī || 137 ||
tarī arjunā tūṃ heṃ neṇasī | jarī tatvatā vicārisī |
tarī vadhitā tūṃ navhesī | he vadhya navhatī || 138 ||
tarī vadhitā tūṃ navhesī | he vadhya navhatī || 138 ||
na jāyate mriyate vā kadācin nāyaṃ bhūtvā bhavitā na bhūyaḥ |
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre || 20 ||
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre || 20 ||
vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajavyayam |
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam || 21 ||
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam || 21 ||
jaiseṃ svapnāmājiṃ dekhije | teṃ svapnīṃci sāca āpaje |
maga ceūniyāṃ pāhije | taṃva kāṃhī nāhīṃ || 139 ||
maga ceūniyāṃ pāhije | taṃva kāṃhī nāhīṃ || 139 ||
taisī he jāṇa māyā | tūṃ bhramata āhāsī vāyāṃ |
śastreṃ hāṇitaliyā chāyā | jaisī āṃgī na rupe || 140 ||
śastreṃ hāṇitaliyā chāyā | jaisī āṃgī na rupe || 140 ||
kāṃ pūrṇa kuṃbha ulaṃḍalā | tetha biṃbākāru dise bhraṃśalā |
parī bhānu nāhīṃ nāsalā | tayāsaveṃ || 141 ||
parī bhānu nāhīṃ nāsalā | tayāsaveṃ || 141 ||
nā tarī maṭhīṃ ākāśa jaiseṃ | maṭhākṛtī avatarale ase |
to bhaṃgaliyā āpaise | svarūpaci || 142 ||
to bhaṃgaliyā āpaise | svarūpaci || 142 ||
taiseṃ śarīrācāṃ lopīṃ | sarvathā nāśu nāhīṃ svarūpīṃ |
mhaṇaūni tūṃ heṃ nāropīṃ | bhrāṃti bāpā || 143||
mhaṇaūni tūṃ heṃ nāropīṃ | bhrāṃti bāpā || 143||
vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naroparāṇi |
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇānyanyāni saṃyāti nāvāni dehī || 22||
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇānyanyāni saṃyāti nāvāni dehī || 22||
jaiseṃ jīrṇa vastra sāṃḍije | maga nūtana veḍhije |
taise dehāṃtarāte svīkārije | caitanyanātheṃ || 144 ||
taise dehāṃtarāte svīkārije | caitanyanātheṃ || 144 ||
nainaṃ chiṃdanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ |
na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ || 23||
na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ || 23||
acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca |
nitya sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ || 24 ||
nitya sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ || 24 ||
hā anādi nityasiddhu | nirupādhi viśuddhu |
mhaṇaūni śastrādikīṃ chedu | na ghaḍe yayā || 145 ||
mhaṇaūni śastrādikīṃ chedu | na ghaḍe yayā || 145 ||
avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate |
tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi || 25 ||
tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi || 25 ||
hā pral̤ayodake nāplave | agnidāho na saṃbhave |
etha mahāśoṣu na prabhave | mārutācā || 146 ||
etha mahāśoṣu na prabhave | mārutācā || 146 ||
arjunā hā nityu | acal̤u hā śāśvatu |
sarvatra sadoditu | paripūrṇu hā || 147 ||
sarvatra sadoditu | paripūrṇu hā || 147 ||
hā tarkāciye diṭhī | gocara nohe kiriṭī |
dhyāna yāciye bheṭī | utkaṃṭhā vāhe || 148 ||
dhyāna yāciye bheṭī | utkaṃṭhā vāhe || 148 ||
hā sadā durlabhu manā | āpu nohe sādhanā|
niḥsīmu hā arjunā | puruṣottamu || 149 ||
niḥsīmu hā arjunā | puruṣottamu || 149 ||
hā guṇatrayarahitu | vyaktīsī atītu |
anādi avikṛtu | sarvarūpa || 150 ||
anādi avikṛtu | sarvarūpa || 150 ||
arjunā aisā jāṇāvā | hā sakal̤ātmaku dekhāvā |
maga sahaje śoku āghavā | harela tujhā || 151 ||
maga sahaje śoku āghavā | harela tujhā || 151 ||
atha cainaṃ nityajāta nityaṃ vā manyase mṛtaṃ |
tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi || 26 ||
tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi || 26 ||
athavā aisā neṇasī | tūṃ aṃtavaṃtaci heṃ mānisī |
tarhī śocūṃ na pavasī | paṃḍukumarā || 152 ||
tarhī śocūṃ na pavasī | paṃḍukumarā || 152 ||
je ādi-sthitī- aṃtu | hā niraṃtara ase nityu |
jaisā pravāho anusyūtu | gaṃgājal̤ācā || 153 ||
jaisā pravāho anusyūtu | gaṃgājal̤ācā || 153 ||
teṃ ādi nāhīṃ khaṃḍale | samudrīṃ tarī ase minaleṃ |
āṇi jātaci madhyeṃ urale | dise jaiseṃ || 154||
āṇi jātaci madhyeṃ urale | dise jaiseṃ || 154||
iye tinhīṃ tayāparī | sarasīṃca sadā avadhārīṃ |
bhūtāṃsī kavaṇīṃ avasarīṃ | ṭhākatī nā || 155 ||
bhūtāṃsī kavaṇīṃ avasarīṃ | ṭhākatī nā || 155 ||
mhaṇoni he āghaveṃ | etha tuja na lage śocāveṃ |
je sthitīcī he svabhāveṃ | anādi aisī || 156 ||
je sthitīcī he svabhāveṃ | anādi aisī || 156 ||
nā tarī he arjunā | na yeci tujhiyā manā |
je dekhoni loku adhīnā | janmakṣayā || 157 ||
je dekhoni loku adhīnā | janmakṣayā || 157 ||
tarī yetha kāṃhī | tuja śokāsi kāraṇa nāhīṃ |
je janmamṛtyu he pāhīṃ | aparihara || 158 ||
je janmamṛtyu he pāhīṃ | aparihara || 158 ||
jātasya hi dhṛvo mṛtyurdhṛvaṃ janma mṛtasya ca|
tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi || 27 ||
tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi || 27 ||
upaje teṃ nāśe | nāśaleṃ punarapi dise |
heṃ ghaṭikāyaṃtra taiseṃ | paribhrame gā || 159 ||
heṃ ghaṭikāyaṃtra taiseṃ | paribhrame gā || 159 ||
nā tarī udo astu āpaise | akhaṃḍita hota jāta jaiseṃ |
heṃ janmamaraṇa taiseṃ | anivāra jagīṃ || 160 ||
heṃ janmamaraṇa taiseṃ | anivāra jagīṃ || 160 ||
mahāpral̤aya avasare | heṃ trailokyahī saṃhare |
mhaṇoni hā parihare | ādi aṃtu || 161 ||
mhaṇoni hā parihare | ādi aṃtu || 161 ||
tūṃ jarī he aiseṃ mānasī | tarī khedu kāṃ karisī |
kāya jāṇataci neṇasī | dhanurdharā || 162 ||
kāya jāṇataci neṇasī | dhanurdharā || 162 ||
etha āṇikahī eka pārthā | tuja bahutīṃ parī pāhatāṃ |
duḥkha karāvayā sarvathā | viṣo nāhīṃ || 163 ||
duḥkha karāvayā sarvathā | viṣo nāhīṃ || 163 ||
avyaktādini bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata |
avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā || 28 ||
avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā || 28 ||
jeṃ samasteṃ iyeṃ bhūte | janmā ādi amūrte |
maga pātalīṃ vyaktīteṃ | janmaleyā || 164 ||
maga pātalīṃ vyaktīteṃ | janmaleyā || 164 ||
tiyeṃ kṣayāsi jetha jātī | tetha nibhrāṃta āne navhatī |
dekheṃ pūrva sthitīca yetī | āpuliye || 165 ||
dekheṃ pūrva sthitīca yetī | āpuliye || 165 ||
yera madhyeṃ jeṃ pratibhāse | teṃ nidritā svapna jaiseṃ |
taisā ākāru hā māyāvaśeṃ | satsvarūpīṃ || 166 ||
taisā ākāru hā māyāvaśeṃ | satsvarūpīṃ || 166 ||
nā tarī pavaneṃ sparśileṃ nīra | paḍhiyāse taraṃgākāra |
kā parāpekṣā al̤akāṃra- | vyakti kanakīṃ || 167 ||
kā parāpekṣā al̤akāṃra- | vyakti kanakīṃ || 167 ||
taiseṃ sakal̤a heṃ mūrta | jāṇa pāṃ māyākārita |
jaiseṃ ākāśīṃ biṃbata | abhrapaṭala || 168 ||
jaiseṃ ākāśīṃ biṃbata | abhrapaṭala || 168 ||
taiseṃ ādīci jeṃ nāhī | tayālāgīṃ tūṃ rudasi kāyī |
tūṃ avīṭa teṃ pāhīṃ | caitanya eka || 169 ||
tūṃ avīṭa teṃ pāhīṃ | caitanya eka || 169 ||
jayāci ārtīci bhogita | viṣayī tyajile saṃta |
jayālāgīṃ virakta | vanavāsiye || 170 ||
jayālāgīṃ virakta | vanavāsiye || 170 ||
diṭhī sūni jayāteṃ | brahmacaryādi vrateṃ |
munīśvara tayāteṃ ācaratātī || 171 ||
munīśvara tayāteṃ ācaratātī || 171 ||
āścaryavat paścati kaścidenamāścaryavad vadati tathaiva cānyaḥ |
āścaryavat cainamanyaḥ śṛṇoti | śṛtvā'pyenaṃ veda na caiva kaścit || 29 ||
āścaryavat cainamanyaḥ śṛṇoti | śṛtvā'pyenaṃ veda na caiva kaścit || 29 ||
eka aṃtarī niścal̤a | jeṃ nihāl̤itāṃ keval̤a |
visarale sakal̤a | saṃsārajāta || 172 ||
visarale sakal̤a | saṃsārajāta || 172 ||
ekāṃ guṇānuvādu karitāṃ | uparatī hoūni citā |
niravadhi tallīnatā | niraṃtara || 173 ||
niravadhi tallīnatā | niraṃtara || 173 ||
eka aikatāṃci nivāle | te dehabhāvīṃ sāṃḍale |
eka anubhaveṃ pātale | tadrupatā || 174 ||
eka anubhaveṃ pātale | tadrupatā || 174 ||
jaisā saritā ogha samasta | samudrāmājiṃ mil̤ata |
parī māghaute na samāta | paratale nāhīṃ || 175 ||
parī māghaute na samāta | paratale nāhīṃ || 175 ||
taisiyā yogīśvarāṃciyā matī | mil̤aṇīsaveṃ ekavaṭatī |
parī je vicārūni punarāvṛtti | bhajatīcinā || 176 ||
parī je vicārūni punarāvṛtti | bhajatīcinā || 176 ||
dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata |
tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi || 30 ||
tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi || 30 ||
jeṃ sarvatra sarvahī dehīṃ | jayā karitāṃhī ghātu nāhīṃ |
teṃ viśvātmaka tūṃ pāhīṃ | caitanya eka || 177 ||
teṃ viśvātmaka tūṃ pāhīṃ | caitanya eka || 177 ||
yācenici svabhāveṃ | heṃ hota jāta āghaveṃ |
tarī sāṃga kāya śocāveṃ | etha tuvāṃ || 178 ||
tarī sāṃga kāya śocāveṃ | etha tuvāṃ || 178 ||
erhavīṃ tarī pārthā | tuja kāṃ neṇoṃ na maneṃ cittā |
parī kiḍāl̤a heṃ śocitāṃ | bahutīṃ parīṃ || 179 ||
parī kiḍāl̤a heṃ śocitāṃ | bahutīṃ parīṃ || 179 ||
svadharmapi cāvekṣya na vikaṃpitumarhasi |
dharmyāddhi yuddhāt śreyo'nyat kṣatriyasya na vidyate || 31 ||
dharmyāddhi yuddhāt śreyo'nyat kṣatriyasya na vidyate || 31 ||
tūṃ ajhuni kāṃ na vicārisī | kāya heṃ ciṃtitu āhāsī |
svadharmu to visaralāsī | tarāveṃ jeṇeṃ || 180 ||
svadharmu to visaralāsī | tarāveṃ jeṇeṃ || 180 ||
yā kauravāṃ bhalateṃ jāhaleṃ | athavā tujaci kāṃhī pātaleṃ |
kīṃ yugaci heṃ buḍāleṃ | jarhīṃ etha || 181 ||
kīṃ yugaci heṃ buḍāleṃ | jarhīṃ etha || 181 ||
tarī svadharmu eka āhe | to sarvathā tyājya nohe |
maga tarijela kāya pāhe | kṛpāl̤upaṇeṃ || 182 ||
maga tarijela kāya pāhe | kṛpāl̤upaṇeṃ || 182 ||
arjunā tujheṃ citta | jarhī jāhaleṃ dravībhūta |
tarhī heṃ anucita | saṃgrāmasamayīṃ || 183 ||
tarhī heṃ anucita | saṃgrāmasamayīṃ || 183 ||
agā gokṣīra jarī jāhaleṃ | tarī pathyāsi nāhī mhaṇitaleṃ |
aisenihi viṣa hoya sudaleṃ | navajvarīṃ detāṃ || 184 ||
aisenihi viṣa hoya sudaleṃ | navajvarīṃ detāṃ || 184 ||
taise ānīṃ āna karitāṃ | nāśu hoīla hitā |
mhaṇaūni tūṃ ātāṃ | sāvadha hoī || 185 ||
mhaṇaūni tūṃ ātāṃ | sāvadha hoī || 185 ||
vāyāṃci vyākul̤a kāyī | āpulā nijadharmu pāhīṃ |
jo ācaritā bādhu nāhīṃ | kavaṇe kāl̤īṃ || 186 ||
jo ācaritā bādhu nāhīṃ | kavaṇe kāl̤īṃ || 186 ||
jaiseṃ mārgeṃci cālatāṃ | apāvo na pave sarvathā |
kāṃ dīpādhāreṃ vartatāṃ | nāḍal̤ije || 187 ||
kāṃ dīpādhāreṃ vartatāṃ | nāḍal̤ije || 187 ||
mhaṇoni yālāgīṃ pāhīṃ | tumhāṃ kṣatriyāṃ āṇīka kāṃhī |
saṃgrāmāvāṃcūni nāhīṃ | ucita jāṇeṃ || 189 ||
saṃgrāmāvāṃcūni nāhīṃ | ucita jāṇeṃ || 189 ||
niṣkapaṭā hoāveṃ | usiṇā ghāī juṃjhāveṃ |
heṃ aso kāya sāṃgāve | pratyakṣāvarī || 190 ||
heṃ aso kāya sāṃgāve | pratyakṣāvarī || 190 ||
yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛttam |
sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhaṃte yuddhamīdṛśam || 32 ||
sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhaṃte yuddhamīdṛśam || 32 ||
arjunā jhuṃja dekheṃ ātāṃceṃ | heṃ ho kāya daiva tumace |
kīṃ nidhāna sakal̤a dharmāceṃ | pragaṭale ase || 191 ||
kīṃ nidhāna sakal̤a dharmāceṃ | pragaṭale ase || 191 ||
hā saṃgrāmu kāya mhaṇipe | kīṃ svarguci yeṇeṃ rūpeṃ |
mūrta kāṃ pratāpe | udo kelā || 192 ||
mūrta kāṃ pratāpe | udo kelā || 192 ||
nā tarī guṇāceni patikareṃ | ārtiṃceni paḍibhareṃ |
heṃ kīrtīci svayaṃvare | ālī tuja || 193 ||
heṃ kīrtīci svayaṃvare | ālī tuja || 193 ||
kṣatriyeṃ bahuta puṇya kīje | teṃ jhuṃja aiseṃ heṃ lāhije |
jaiseṃ mārgeṃ jātāṃ āḍal̤ije | ciṃtāmaṇīsī || 194 ||
jaiseṃ mārgeṃ jātāṃ āḍal̤ije | ciṃtāmaṇīsī || 194 ||
nā tarī jāṃbhayā pasare mukha | tetha avacaṭeṃ paḍe pīyūkha |
taisā saṃgrāmu hā dekha | pātalā ase || 195 ||
taisā saṃgrāmu hā dekha | pātalā ase || 195 ||
atha cet tvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi |
tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpamavāpyasiṃ || 33 ||
tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpamavāpyasiṃ || 33 ||
ātāṃ hā aisā avherije | maga nāthile śocūṃ baisije |
tarī āpaṇa āhāṇā hoīje | āpaṇapeyāṃ || 196 ||
tarī āpaṇa āhāṇā hoīje | āpaṇapeyāṃ || 196 ||
pūrvajāṃce joḍaleṃ | āpaṇaci hoya dhāḍileṃ |
jarī āji śastra sāṃḍile | raṇīṃ iye || 197 ||
jarī āji śastra sāṃḍile | raṇīṃ iye || 197 ||
asatī kīrti jāīla | jaga abhiśāpu deīla |
āṇi giṃvasita pāvatīla | mahādoṣa || 198 ||
āṇi giṃvasita pāvatīla | mahādoṣa || 198 ||
jaisī bhratārehīna vanitā | upahṛtī pāve sarvathā |
taiśī daśā jīvitā | svadharmeṃvīṇa || 199 ||
taiśī daśā jīvitā | svadharmeṃvīṇa || 199 ||
nā tarī raṇīṃ śava sāṃḍije | teṃ caumerīṃ gidhīṃ vidārije |
taise svadharmahīna abhibhavije | mahādoṣī || 200 ||
taise svadharmahīna abhibhavije | mahādoṣī || 200 ||
akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyaṃti te'vyām |
saṃbhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate || 34 ||
saṃbhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate || 34 ||
mhaṇoni svadharma hā sāṃḍasīla | tarī pāpā varapaḍā hosīla |
āṇi apeśa teṃ na vacela | kalpāṃtāvarī || 201 ||
āṇi apeśa teṃ na vacela | kalpāṃtāvarī || 201 ||
jāṇateni taṃvaci jiyāve | jaṃva apakīrti āṃgā na pave |
āṇi sāṃga pāṃ kevī nigāveṃ | ethoniyāṃ || 202 ||
āṇi sāṃga pāṃ kevī nigāveṃ | ethoniyāṃ || 202 ||
tūṃ nirmatsaru sadayatā | yethūni nighasī kīra māghautā |
parī te gati samastāṃ | na manela yayāṃ || 203 ||
parī te gati samastāṃ | na manela yayāṃ || 203 ||
heṃ cahūṃkaḍūna veḍhitīla | bāṇavarī ghetīla |
tetha pārthā na suṭijela | kṛpāl̤upaṇe || 204 ||
tetha pārthā na suṭijela | kṛpāl̤upaṇe || 204 ||
aisenihī prāṇsaṃkaṭe | jarī vipāyeṃ pāṃ nighaṇeṃ ghaṭe |
tarī teṃ jiyāleṃhī vokhaṭeṃ | maraṇāhunī || 205 ||
tarī teṃ jiyāleṃhī vokhaṭeṃ | maraṇāhunī || 205 ||
bhayād raṇāduparaṃ maṃsyate tvāṃ mahārathāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam || 35 ||
yeṣāṃ tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam || 35 ||
tūṃ āṇikahī eka na vicārisī | etha saṃbhrame jhuṃjo ālāsī |
āṇi sakaṇavapaṇe nighālāsī | māgutā jarī || 206 ||
āṇi sakaṇavapaṇe nighālāsī | māgutā jarī || 206 ||
tarī tujheṃ teṃ arjunā | yā vairiyāṃ durjanāṃ
kāṃ pratyayā yeīla manā | sāṃge maja || 206 ||
kāṃ pratyayā yeīla manā | sāṃge maja || 206 ||
avācyavādāṃśca bahūn vadiṣyaṃti tavāhitāḥ |
niṃdaṃtastava sāmarthya tato duḥkhataraṃ nu kim || 36 ||
niṃdaṃtastava sāmarthya tato duḥkhataraṃ nu kim || 36 ||
he mhaṇatīla gelā re gelā | arjuna āmhāṃ bihālā |
hā sāṃgeṃ bolu uralā | nikā kāyī || 208 ||
hā sāṃgeṃ bolu uralā | nikā kāyī || 208 ||
loka sāyāseṃ karūni bahuteṃ | kāṃ veṃcitī āpulī jīviteṃ |
parī vāḍhavitī kīrtīteṃ | dhanurdharā || 209 ||
parī vāḍhavitī kīrtīteṃ | dhanurdharā || 209 ||
te tuja anāyaseṃ | anakal̤ita joḍilī ase |
heṃ advitīya jaiseṃ | gagana āhe || 210 ||
heṃ advitīya jaiseṃ | gagana āhe || 210 ||
taisī kīrtī niḥsīma | tujhāṃ ṭhāyīṃ nirupama |
tujhe guṇa uttama | tihīṃ lokīṃ || 211||
tujhe guṇa uttama | tihīṃ lokīṃ || 211||
digaṃtīce bhūpati | bhāṭa hoūni vākhāṇitī |
je aikiliyā dacakatī | kṛtāṃtādika || 212 ||
je aikiliyā dacakatī | kṛtāṃtādika || 212 ||
aisā mahimā ghanavaṭa | gaṃgā taisī cokhaṭa |
jayāṃ dekhī jagīṃ subhaṭa | vāṃṭha jāhalī || 213 ||
jayāṃ dekhī jagīṃ subhaṭa | vāṃṭha jāhalī || 213 ||
te pauruṣa tujheṃ adbhuta | āikoniyāṃ he samasta |
jāhale āthi virakta | jīviteṃsī || 214 ||
jāhale āthi virakta | jīviteṃsī || 214 ||
jaisā siṃhāciyā hāṃkā | yugāṃtu hoya madamukhā |
taisā kauravāṃ aśekhāṃ | dhāku tujhā|| 215 ||
taisā kauravāṃ aśekhāṃ | dhāku tujhā|| 215 ||
jaise parvata vajrāṃte | nā tarī sarpa garuḍāteṃ |
taisā arjunā he tūṃte | mānitī sadā || 216 ||
taisā arjunā he tūṃte | mānitī sadā || 216 ||
te agādhapaṇa jāīla | maga hiṇāvo aṃgā yeīla |
jarī māgutā nighasīla | na jhuṃjataci || 217 ||
jarī māgutā nighasīla | na jhuṃjataci || 217 ||
āṇi he pal̤atāṃ pal̤oṃ neditī | dharūni avakal̤ā karitī |
na gaṇita kuṭī bolatī | āikatāṃ tuja || 218 ||
na gaṇita kuṭī bolatī | āikatāṃ tuja || 218 ||
maga te vel̤ī hiyeṃ phuṭāveṃ | āṃtā lāṭhepaṇe kāṃ na jhuṃjāve |
heṃ jiṃtale tarī bhogāveṃ | pṛthvītala || 219 ||
heṃ jiṃtale tarī bhogāveṃ | pṛthvītala || 219 ||
hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣase mahīm |
tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ || 37 ||
tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ || 37 ||
nā tarī raṇīṃ etha | jhuṃjatāṃ veṃcaleṃ jīvita |
tarī svargasukha anakal̤ita | pāvasīla || 220 ||
tarī svargasukha anakal̤ita | pāvasīla || 220 ||
mhaṇoni ye goṭhī | vicāru na karīṃ kiriṭī |
ātāṃ dhanuṣya gheūni uṭhī | jhuṃjeṃ vegīṃ || 221 ||
ātāṃ dhanuṣya gheūni uṭhī | jhuṃjeṃ vegīṃ || 221 ||
dekheṃ svadharmu hā ācaratāṃ | doṣu nāse asatā |
tuja bhrāṃti he kavaṇa cittā | etha pātakācī || 222 ||
tuja bhrāṃti he kavaṇa cittā | etha pātakācī || 222 ||
sāṃge plaveṃci kāya buḍije | kāṃ mārgīṃ jātāṃ āḍal̤ije |
parī vipāyeṃ cālo neṇije | tarī teṃhī ghaḍe || 223 ||
parī vipāyeṃ cālo neṇije | tarī teṃhī ghaḍe || 223 ||
amṛteṃ tarīci marīje | jarī vikheṃsī sevīje |
taisā svadharmeṃ doṣu pāvije | hetukapaṇe || 224 ||
taisā svadharmeṃ doṣu pāvije | hetukapaṇe || 224 ||
mhaṇoni tuja pārthā | hetu sāṃḍoni sarvathā |
kṣātravṛttī jhuṃjatāṃ | pāpa nāhī || 225 ||
kṣātravṛttī jhuṃjatāṃ | pāpa nāhī || 225 ||
sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau |
tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi || 38 ||
tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi || 38 ||
sukhīṃ saṃtoṣā na yāve | duḥkhī viṣādā na bhajāveṃ |
āṇi lābhālābha na dharāve | manāmājīṃ || 226 ||
āṇi lābhālābha na dharāve | manāmājīṃ || 226 ||
etha vijayapaṇa hoīla | kāṃ sarvathā deha jāīla |
heṃ ādhīṃci kāṃhī puḍhīla | ciṃtāvenā || 227 ||
heṃ ādhīṃci kāṃhī puḍhīla | ciṃtāvenā || 227 ||
āpaṇayāṃ ucitā | svadharmāteṃci rahāṭatāṃ |
je pāveṃ teṃ nivāṃtā | sāhoni jāveṃ || 228 ||
je pāveṃ teṃ nivāṃtā | sāhoni jāveṃ || 228 ||
aiseyā maneṃ hoāveṃ | tarī doṣu na ghaḍe svabhāveṃ |
mhaṇoni ātāṃ jhuṃjāveṃ | nibhrāṃta tuvāṃ || 229 ||
mhaṇoni ātāṃ jhuṃjāveṃ | nibhrāṃta tuvāṃ || 229 ||
eṣā'tebhihitā sāṃkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu |
buddhyā yukto yayā pārtha karmabaṃdhaṃ prahāsyasi || 39 ||
buddhyā yukto yayā pārtha karmabaṃdhaṃ prahāsyasi || 39 ||
he sāṃkhyasthiti mukulita | sāṃgitalī tuja etha |
ātāṃ buddhiyogu niścita | avadhārīṃ pāṃ || 230 ||
ātāṃ buddhiyogu niścita | avadhārīṃ pāṃ || 230 ||
jayā buddhiyuktā | āhāliyā pārthā |
karmabaṃdhu sarvathā | bāṃdhū na pāve || 231 ||
karmabaṃdhu sarvathā | bāṃdhū na pāve || 231 ||
jaise vajrakavaca leīje | maga śastrāṃcā varṣāvo sāhije |
parī jaiteṃsī urije | acuṃbitā || 232 ||
parī jaiteṃsī urije | acuṃbitā || 232 ||
nehābhikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate |
svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt || 40 ||
svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt || 40 ||
taiseṃ aihika tarī na naśe | āṇi mokṣu to uralā ase |
jetha pūrvānukrama dise | cokhāl̤ata || 233 ||
jetha pūrvānukrama dise | cokhāl̤ata || 233 ||
karmādhāre rāhāṭije | parī karmaphal̤a na nirīkṣije |
jaisā maṃtrajñu na badhije | bhūtabādhā || 234 ||
jaisā maṃtrajñu na badhije | bhūtabādhā || 234 ||
tiyāparī je subuddhi | āpulālyā niravadhi |
hāṃ asatāṃci upādhi | āṃkal̤ū na sake || 235 ||
hāṃ asatāṃci upādhi | āṃkal̤ū na sake || 235 ||
jetha na saṃcare puṇyapāpa | je sūkṣma ati niṣkaṃpa |
guṇatrayādi lepa | na lagatī jetha || 236 ||
guṇatrayādi lepa | na lagatī jetha || 236 ||
arjunā te puṇyavaśeṃ | jarī alpaci hṛdayīṃ buddhi prakāśe |
tarī aśeṣahī nāśe | saṃsārabhaya || 237 ||
tarī aśeṣahī nāśe | saṃsārabhaya || 237 ||
vyavasāyātmikā buddhirekeha kurunandana |
bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasthitām || 41 ||
bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasthitām || 41 ||
jaisī dīpakal̤ikā dhākuṭī | parī bahu tejāteṃ pragaṭī |
tarī sadbuddhi he thekuṭī | mhaṇoṃ naye || 238 ||
tarī sadbuddhi he thekuṭī | mhaṇoṃ naye || 238 ||
pārthā bahutīṃ parī | he apekṣije vicāraśūrī |
je durlabha carācarīṃ | sadvāsanā || 239 ||
je durlabha carācarīṃ | sadvāsanā || 239 ||
āṇikāsārikhā bahuvasu | jaisā na joḍe parisu |
kāṃ amṛtācā leśu | daivaguṇeṃ || 240 ||
kāṃ amṛtācā leśu | daivaguṇeṃ || 240 ||
taisī durlabha je sadbuddhi | jiye paramātmāci avadhi |
jaisā gaṃgesī udadhi | niraṃtara || 241 ||
jaisā gaṃgesī udadhi | niraṃtara || 241 ||
taisī īśvarāvāṃcūni kāṃhī | jiye āṇika lāṇī nāhīṃ |
te ekaci buddhi pāhīṃ | arjunā jagīṃ || 242 ||
te ekaci buddhi pāhīṃ | arjunā jagīṃ || 242 ||
yerī te durmati | je bahudhā ase vikaratī |
tetha niraṃtara ramatī | avivekiye || 243 ||
tetha niraṃtara ramatī | avivekiye || 243 ||
mhaṇoni tayā pārthā | svarga saṃsāra narakāvasthā |
ātmasukha sarvathā | dṛṣṭa nāhīṃ || 244 ||
ātmasukha sarvathā | dṛṣṭa nāhīṃ || 244 ||
yāmināṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ |
vedavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ || 42 ||
vedavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ || 42 ||
vedādhāreṃ bolatī | keval̤a karma pratiṣṭhitī |
parī karmaphal̤īṃ āsaktī | dharūniyāṃ || 245 ||
parī karmaphal̤īṃ āsaktī | dharūniyāṃ || 245 ||
mhaṇatī saṃsārī janmije | yajñādi karma kījeṃ |
maga svargasukha bhogije | manohara || 246 ||
maga svargasukha bhogije | manohara || 246 ||
etha heṃ vāṃcūni kāṃhī | āṇika sarvathā sukhaci nāhī |
aiseṃ arjunā bolatī pāhīṃ | durbuddhi te || 247 ||
aiseṃ arjunā bolatī pāhīṃ | durbuddhi te || 247 ||
kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām |
kriyāviṣeśbahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati || 43 ||
kriyāviṣeśbahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati || 43 ||
dekheṃ kāmanā abhibhūta | hoūni karmeṃ ācarata |
te keval̤a bhogīṃ citta | deūniyāṃ || 248 ||
te keval̤a bhogīṃ citta | deūniyāṃ || 248 ||
kriyāviśeṣeṃ bahuteṃ | na lopitīṃ vidhīteṃ |
nipuṇa hoūni dharmāteṃ | anuṣṭhitī || 249 ||
nipuṇa hoūni dharmāteṃ | anuṣṭhitī || 249 ||
bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām |
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate || 44 ||
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate || 44 ||
pari ekaci kuḍeṃ karitī | je svargakāmu manīṃ dharitī |
yajñapuruṣā cukatī | bhoktā jo || 250 ||
yajñapuruṣā cukatī | bhoktā jo || 250 ||
jaisā karpurācā rāśi kīje | maga agni lāūni dīje |
kāṃ miṣṭānīṃ saṃcaravije | kāl̤akūṭa || 251 ||
kāṃ miṣṭānīṃ saṃcaravije | kāl̤akūṭa || 251 ||
daiveṃ amṛtakuṃbha joḍalā | to pāyeṃ hāṇoni ulaṃḍilā |
taisā nāsitī dharma nipajalā | hetukapaṇeṃ || 252 ||
taisā nāsitī dharma nipajalā | hetukapaṇeṃ || 252 ||
sāyāseṃ puṇya arjije | maga saṃsāru kā apekṣije |
parī neṇatī te kāya kīje | aprāpta dekheṃ || 253 ||
parī neṇatī te kāya kīje | aprāpta dekheṃ || 253 ||
jaise rāṃdhavaṇī rasasoya nikī | karuniyāṃ mole vikī |
taisā bhogāsāṭhī avivekī | dhāḍitī dharmu || 254 ||
taisā bhogāsāṭhī avivekī | dhāḍitī dharmu || 254 ||
mhaṇoni he pārthā | durbuddhi dekha sarvathā |
tayāṃ vedavādaratāṃ | manīṃ vase || 255 ||
tayāṃ vedavādaratāṃ | manīṃ vase || 255 ||
traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna |
nirdvaṃdvo nityasatvastho niryogakṣema ātmavān || 45 ||
nirdvaṃdvo nityasatvastho niryogakṣema ātmavān || 45 ||
tinhīṃ guṇīṃ āvṛtta | he veda jāṇe nibhrāṃta |
mhaṇoni upaniṣadādi samasta | sātvika te || 256 ||
mhaṇoni upaniṣadādi samasta | sātvika te || 256 ||
yera rajatamātmaka | jetha nirupije karmādika |
je keval̤a svargasūcaka | dhanurdharā || 257 ||
je keval̤a svargasūcaka | dhanurdharā || 257 ||
mhaṇoni tūṃ jāṇa | he sukhaduḥkhāsīca kāraṇa |
etha jhaṇe aṃtaḥkaraṇa | rigoṃ desī || 258 ||
etha jhaṇe aṃtaḥkaraṇa | rigoṃ desī || 258 ||
tūṃ guṇatrayāteṃ avherīṃ | mī mājheṃ heṃ na karīṃ |
eka ātmasukha aṃtarī | visaṃba jhaṇīṃ || 259 ||
eka ātmasukha aṃtarī | visaṃba jhaṇīṃ || 259 ||
yāvānartha udapāne sarvataḥ saṃplutodake |
tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ || 46 ||
tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ || 46 ||
jarī vedeṃ bahuta bolaleṃ | vividha bheda sūcile |
tarhī āpaṇa hita āpuleṃ | teṃci ghepe || 260 ||
tarhī āpaṇa hita āpuleṃ | teṃci ghepe || 260 ||
jaisā pragaṭaliyā gabhastī | aśeṣahī mārga disatī |
tarī tetulehī kāya cālijatī | sāṃge maja || 261 ||
tarī tetulehī kāya cālijatī | sāṃge maja || 261 ||
kā udakamaya sakal̤a | jarhī jāhaleṃ ase mahītal̤a |
tarī āpaṇa ghepe keval̤a | ārtīcajogeṃ || 262 ||
tarī āpaṇa ghepe keval̤a | ārtīcajogeṃ || 262 ||
taise jñāniye je hotī | te vedārthāte vivaritī |
maga apekṣita teṃ svīkāritī | śāśvata jeṃ || 263 ||
maga apekṣita teṃ svīkāritī | śāśvata jeṃ || 263 ||
karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadācana |
mā karmaphalaheturbhurmā te saṃgo'stvakarmaṇi || 47 ||
mā karmaphalaheturbhurmā te saṃgo'stvakarmaṇi || 47 ||
mhaṇauni āikeṃ pārthā | yācivarī pāhatāṃ |
tuja ucita hoya ātāṃ | svakarma heṃ || 264 ||
tuja ucita hoya ātāṃ | svakarma heṃ || 264 ||
āmhīṃ samastahī vicārileṃ | taṃva aiseṃci heṃ manā āleṃ |
je na saṃḍije tuvā āpuleṃ | vihita karma || 265 ||
je na saṃḍije tuvā āpuleṃ | vihita karma || 265 ||
parī karmaphal̤īṃ āsa na karāvī | āṇi kukarmī saṃgati na vhāvī |
he satkriyāci ācarāvī | hetūviṇa || 266 ||
he satkriyāci ācarāvī | hetūviṇa || 266 ||
yogastha kurū karmāṇi saṃgaṃ tyaktvā dhanaṃjaya |
siddhyasiddhyo samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate || 48 ||
siddhyasiddhyo samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate || 48 ||
tūṃ yogayukta hoūnī | phal̤ācā saṃga sāṃḍunī |
maga arjunā citta deūnī | karīṃ karmeṃ || 267 ||
maga arjunā citta deūnī | karīṃ karmeṃ || 267 ||
parī ādarile karma daiveṃ | jarī samāptīteṃ pāve |
tarī viśeṣeṃ tetha toṣāveṃ | hehī nako || 268 ||
tarī viśeṣeṃ tetha toṣāveṃ | hehī nako || 268 ||
kāṃ nimitteṃ koṇe ekeṃ | teṃ siddhī na vacatāṃ ṭhākeṃ |
tarī tethiṃceni aparitokheṃ | kṣobhāveṃ nā || 269 ||
tarī tethiṃceni aparitokheṃ | kṣobhāveṃ nā || 269 ||
ācaratā siddhī geleṃ | tarī kājāci kīra āleṃ |
parī ṭheliyāhī saguṇa jahāleṃ | aiseṃci mānīṃ || 270 ||
parī ṭheliyāhī saguṇa jahāleṃ | aiseṃci mānīṃ || 270 ||
dekheṃ jetulāleṃ karma nipaje | tetuleṃ ādipuruṣīṃ jarī arpije |
tarī parīpūrṇa sahajeṃ | jahāleṃ jāṇe || 271 ||
tarī parīpūrṇa sahajeṃ | jahāleṃ jāṇe || 271 ||
dekheṃ saṃtāsaṃtī karmīṃ | heṃ je sarisepaṇa manodharmīṃ |
teci yogasthiti uttamīṃ | praśaṃsije || 272 ||
teci yogasthiti uttamīṃ | praśaṃsije || 272 ||
dūreṇa hyatvaraṃ karma buddhiyogāddhanaṃjaya |
buddhau śaraṇamanvicha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ || 49 ||
buddhau śaraṇamanvicha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ || 49 ||
buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtduṣkṛte |
tasmādyogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalaṃ || 50 ||
tasmādyogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalaṃ || 50 ||
arjunā samatva cittāceṃ | teciṃ sāra jāṇa yogāceṃ |
jetha manā āṇi buddhīceṃ | aikya āthī || 273 ||
jetha manā āṇi buddhīceṃ | aikya āthī || 273 ||
to buddhiyoga vivaritāṃ | bahuteṃ pāḍe pārthā |
dise hā arutā | karmabhāgu || 274 ||
dise hā arutā | karmabhāgu || 274 ||
pari teṃci karma ācarije | tarīca hā yogu pāvije |
jeṃ karmaśeṣa sahaje | yogasthiti || 275 ||
jeṃ karmaśeṣa sahaje | yogasthiti || 275 ||
mhaṇoni buddhiyogu sadharu | tetha arjunā hoī sthiru |
maniṃ karī avheru | phal̤ahetūcā || 276 ||
maniṃ karī avheru | phal̤ahetūcā || 276 ||
je buddhiyogā yojile | teci pāraṃgata jāhale |
ihīṃ ubhaya saṃbaṃdhī sāṃḍile | pāpapuṇyīṃ || 277 ||
ihīṃ ubhaya saṃbaṃdhī sāṃḍile | pāpapuṇyīṃ || 277 ||
karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ |
janmabaṃdhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam || 51 ||
janmabaṃdhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam || 51 ||
te karmī tarī vartatī | parī karmaphal̤ā nātal̤atī |
āṇi yātāyāti lopatī | arjunā tayāṃ || 278 ||
āṇi yātāyāti lopatī | arjunā tayāṃ || 278 ||
maga nirāmayabharita | pāvatī pada acyuta |
te buddhiyogayukta | dhanurdharā || 279 ||
te buddhiyogayukta | dhanurdharā || 279 ||
yadā te mohakalilaṃ buddhurvyatitariṣyati |
tadā gaṃtāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca || 52 ||
tadā gaṃtāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca || 52 ||
tūṃ aisā taiṃ hosī | jaiṃ mohāteṃ yā sāṃḍisī |
āṇi vairāgya mānasīṃ | saṃcarela || 280 ||
āṇi vairāgya mānasīṃ | saṃcarela || 280 ||
maga niṣkal̤aṃka gahana | upajela ātmajñāna |
teṇe nicāḍeṃ hoīla mana | apaiseṃ tujhe || 281 ||
teṇe nicāḍeṃ hoīla mana | apaiseṃ tujhe || 281 ||
tetha āṇika kāṃhī jāṇāve | kāṃ māgilāteṃ smarāveṃ |
heṃ arjunāṃ āghaveṃ | pāruṣela || 282 ||
heṃ arjunāṃ āghaveṃ | pāruṣela || 282 ||
śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā |
samādhāvacalā buddhistadā yogamavāpsyasi || 53 ||
samādhāvacalā buddhistadā yogamavāpsyasi || 53 ||
iṃdriyāṃciyā saṃgatī | jiye pasaru ase matī |
te sthira hoīla māgutī | ātmasvarūpīṃ || 283 ||
te sthira hoīla māgutī | ātmasvarūpīṃ || 283 ||
samādhisukhīṃ keval̤a | jaiṃ buddhi hoīla niścal̤a |
taiṃ pāvasī tūṃ sakal̤a | yogasthiti || 284 ||
taiṃ pāvasī tūṃ sakal̤a | yogasthiti || 284 ||
arjuna uvāca: sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava |
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta brajeta kim || 54 ||
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta brajeta kim || 54 ||
tetha arjuna mhaṇe devā | hāci abhiprāvo āghavā |
mī pusena ātāṃ sāṃgāvā | kṛpānidhi || 285 ||
mī pusena ātāṃ sāṃgāvā | kṛpānidhi || 285 ||
maga acyuta mhaṇe sukheṃ | jeṃ kirīṭī tuja nikeṃ |
teṃ pūsa pāṃ unmekheṃ | manāceni || 286 ||
teṃ pūsa pāṃ unmekheṃ | manāceni || 286 ||
yā bolā pārtheṃ | mhaṇitaleṃ sāṃga pāṃ śrīkṛṣṇāteṃ |
kāya mhaṇipe sthitaprajñāteṃ | vol̤akhoṃ kevīṃ || 287 ||
kāya mhaṇipe sthitaprajñāteṃ | vol̤akhoṃ kevīṃ || 287 ||
āṇi sthirabuddhi jo mhaṇije | to kaisāṃ cinhīṃ jāṇije |
jo samādhisukha bhuṃjije | akhaṃḍita || 288 ||
jo samādhisukha bhuṃjije | akhaṃḍita || 288 ||
to kavaṇe sthitī ase | kaiseni rūpī vilase |
devā sāṃgāveṃ heṃ aiseṃ | lakṣmīpatī || 289 ||
devā sāṃgāveṃ heṃ aiseṃ | lakṣmīpatī || 289 ||
tava parabrahmaavataraṇu | jo ṣaḍguṇādhikaraṇu |
to kāya tetha nārāyaṇu | bolatu ase || 290 ||
to kāya tetha nārāyaṇu | bolatu ase || 290 ||
śrībhagavānuvāca: prajahāti yadā kāmān sarvānpārtha manogatān |
ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate || 55 ||
ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate || 55 ||
mhaṇe arjunā pariyesīṃ | hā abhilāṣu prauḍha mānasīṃ |
to aṃtarāya svasukhesīṃ | karīta ase || 291 ||
to aṃtarāya svasukhesīṃ | karīta ase || 291 ||
jo sarvadā nityatṛptu | aṃtaḥkaraṇabharitu |
pari viṣayāmāji patitu | jeṇeṃ saṃge kīje || 292 ||
pari viṣayāmāji patitu | jeṇeṃ saṃge kīje || 292 ||
to kāmu sarvathā jāye | jayāce ātmatoṣīṃ mana rāheṃ |
toci sthitaprajñu hoye | puruṣa jāṇe || 293 ||
toci sthitaprajñu hoye | puruṣa jāṇe || 293 ||
duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ |
vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīrmunīrucyate || 56 ||
vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīrmunīrucyate || 56 ||
nānā duḥkhī prāptīṃ | jayāsī udvegu nāhīṃ cittīṃ |
āṇi sukhāciyā ārtī | aḍapaijenā || 294 ||
āṇi sukhāciyā ārtī | aḍapaijenā || 294 ||
arjunā tayācāṃ ṭhāyīṃ | kāmakrodhu sahajeṃ nāhīṃ |
āṇi bhayāteṃ neṇeṃ kahīṃ | paripūrṇa to || 295 ||
āṇi bhayāteṃ neṇeṃ kahīṃ | paripūrṇa to || 295 ||
aisā jo niravadhi | to jāṇa pāṃ sthirabuddhi |
jo nirasūni upādhi | bhedarahitu || 296 ||
jo nirasūni upādhi | bhedarahitu || 296 ||
yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham |
nābhinanaṃdaṃti na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā || 57 ||
nābhinanaṃdaṃti na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā || 57 ||
jo sarvatrā sadā sarisā | paripūrṇa caṃdru kāṃ jaisā |
adhamottama prakāśā – | mājīṃ na mhaṇe || 297 ||
adhamottama prakāśā – | mājīṃ na mhaṇe || 297 ||
aisī anavacchinna samatā | bhūtāmatrīṃ sadayatā |
āṇi pālaṭu nāhīṃ cittā | kavaṇe vel̤e || 298 ||
āṇi pālaṭu nāhīṃ cittā | kavaṇe vel̤e || 298 ||
gomaṭeṃ kāṃhī pāve | teṇe saṃtoṣeṃ teṇeṃ nābhibhave |
jo okhaṭeni nāgave | viṣādāsī || 299 ||
jo okhaṭeni nāgave | viṣādāsī || 299 ||
aisā harikhaśokarahitu | jo ātmabodhabharitu |
to pāṃ jāṇa prajñāyuktu | dhanurdharā || 300 ||
to pāṃ jāṇa prajñāyuktu | dhanurdharā || 300 ||
yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅagānīva sarvaśaḥ |
iṃdriyāṇīṃdriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā || 58 ||
iṃdriyāṇīṃdriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā || 58 ||
kāṃ kūrma jiyāparī | uvāilā aveva pasarī |
nā icchāvaśeṃ āvarī | āpule āpaṇa || 301 ||
nā icchāvaśeṃ āvarī | āpule āpaṇa || 301 ||
taisīṃ iṃdriye āpaitīṃ hotīṃ | jayāceṃ mhaṇitaleṃ karitī |
tayācī prajñā jāṇa sthitī | pātalīṃ ase || 302 ||
tayācī prajñā jāṇa sthitī | pātalīṃ ase || 302 ||
viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ |
rasavarjyaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate || 59 ||
rasavarjyaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate || 59 ||
ātāṃ arjunā āṇikahī eka | sāṃgena aikeṃ kavatika |
yā viṣayāṃte sādhaka | tyajitī niyameṃ || 303 ||
yā viṣayāṃte sādhaka | tyajitī niyameṃ || 303 ||
śrotrādi iṃdriye āvaratī | pari rasane niyamu na karitī |
te sahasradhā kaval̤ijatī | viṣayīṃ ihīṃ || 304 ||
te sahasradhā kaval̤ijatī | viṣayīṃ ihīṃ || 304 ||
jaisī varivari pālavī khuḍije | āṇi mul̤īṃ udaka ghālije |
tarī kaiseni nāśu nipaje | tayā vṛkṣā || 305 ||
tarī kaiseni nāśu nipaje | tayā vṛkṣā || 305 ||
to udakāceni bal̤eṃ adhikeṃ | jaisā āḍavoni āṃge phāṃke |
taisā mānasī viṣo pokhe | rasanādvāreṃ || 306 ||
taisā mānasī viṣo pokhe | rasanādvāreṃ || 306 ||
yerāṃ iṃdriyā viṣaya tuṭe | taisā niyamūṃ na ye rasa haṭeṃ |
je jīvana heṃ na ghaṭe | yeṇeṃviṇa || 307 ||
je jīvana heṃ na ghaṭe | yeṇeṃviṇa || 307 ||
maga arjunā svabhāve | aisiyāhī niyamāteṃ pāve |
jaiṃ parabrahma anubhaveṃ | hoūni jāīje || 308 ||
jaiṃ parabrahma anubhaveṃ | hoūni jāīje || 308 ||
taiṃ śarīrabhāva nāsatī | iṃdriye viṣaya visaratī |
sohaṃbhāvapratīti | prakaṭa hoya || 309 ||
sohaṃbhāvapratīti | prakaṭa hoya || 309 ||
yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ |
iṃdriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ || 60 ||
iṃdriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ || 60 ||
yerhavīṃ tarī arjunā | heṃ āyā naye sādhanā |
je rahāṭatātī jatanā | niraṃtara || 310 ||
je rahāṭatātī jatanā | niraṃtara || 310 ||
jayāteṃ abhyāsācī gharaṭī | yamaniyamāṃcī tāṭī |
je manāte sadā muṭhī | dharūni āhātī || 311 ||
je manāte sadā muṭhī | dharūni āhātī || 311 ||
tehī kijatī kāsāvisī | yā iṃdriyāṃcī prauḍhī aisī |
jaisī maṃtrajñāteṃ vivasī | bhulavī kāṃ || 312 ||
jaisī maṃtrajñāteṃ vivasī | bhulavī kāṃ || 312 ||
dekhe viṣaya he taise | pāvatī ṛddhisiddhīceni miṣeṃ |
maga ākal̤atī sparśeṃ | iṃdriyāṃceni || 313 ||
maga ākal̤atī sparśeṃ | iṃdriyāṃceni || 313 ||
tiye saṃdhī mana jāye | maga abhyāsāṃ ṭhoṭhāvaleṃ ṭhāye |
aiseṃ bal̤akaṭapaṇa āhe | iṃdriyāṃce || 314 ||
aiseṃ bal̤akaṭapaṇa āhe | iṃdriyāṃce || 314 ||
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ |
vaśe hi yasyeṃdriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā || 61 ||
vaśe hi yasyeṃdriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā || 61 ||
mhaṇoni āikeṃ pārthā | yāṃte nirdal̤ī jo sarvathā |
sarva viṣayīṃ āsthā | sāṃḍūniyā || 315 ||
sarva viṣayīṃ āsthā | sāṃḍūniyā || 315 ||
toci tūṃ jāṇa | yoganiṣṭhesī kāraṇa |
jayāce viṣayasukhe | aṃtaḥkaraṇa jhakavenā || 316 ||
jayāce viṣayasukhe | aṃtaḥkaraṇa jhakavenā || 316 ||
jo ātmabodhayuktu | hoūni ase satatu |
jo māteṃ hṛdayāāṃtu | visaṃbenā || 317 ||
jo māteṃ hṛdayāāṃtu | visaṃbenā || 317 ||
erhavīṃ bāhya viṣaya tarī nāhīṃ | parī mānasīṃ hoīla jarī kāṃhī |
tarī sādyaṃtuci hā pāhīṃ | saṃsāru ase || 318 ||
tarī sādyaṃtuci hā pāhīṃ | saṃsāru ase || 318 ||
jaisā kāṃ viṣācā leśu | ghetaliyā hoya bahuvasu |
maga nibhrāṃta karī nāśu | jīvitāsī || 319 ||
maga nibhrāṃta karī nāśu | jīvitāsī || 319 ||
taisī yā viṣayāṃcī śaṃkā | manīṃ vasatī dekhā |
ghātu karī aśekhā | vivekajātā || 320 ||
ghātu karī aśekhā | vivekajātā || 320 ||
dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅagasteṣūpajāyate |
saṅagātsaṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodhobhijāyate || 62 ||
saṅagātsaṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodhobhijāyate || 62 ||
krodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohātsmṛtivibhramaḥ |
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati || 63 ||
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati || 63 ||
jarī hṛdayīṃ viṣaya smaratī | tarī nisaṃgāhī āpaje saṃgatī |
saṃgī pragaṭe mūrti | abhilāṣācī || 321 ||
saṃgī pragaṭe mūrti | abhilāṣācī || 321 ||
jetha kāmu upajalā | tetha krodhu ādhīṃci ālā |
krodhīṃ ase ṭhevilā | saṃmoha jāṇe || 322 ||
krodhīṃ ase ṭhevilā | saṃmoha jāṇe || 322 ||
saṃmohā jāliyā vyakti | tarī nāśu pāve smṛti |
caṃḍavāteṃ jyoti | āhata jaisī || 323 ||
caṃḍavāteṃ jyoti | āhata jaisī || 323 ||
kāṃ astamānīṃ niśī | jaisī sūryatejāteṃ grāsī |
taisī daśā smṛtibhraṃśīṃ | prāṇiyāṃsī || 324 ||
taisī daśā smṛtibhraṃśīṃ | prāṇiyāṃsī || 324 ||
naga ajñānāṃdha keval̤a | teṇe āplavije sakal̤a |
tetha buddhi hoya vyākul̤a | hṛdayāmājīṃ || 325 ||
tetha buddhi hoya vyākul̤a | hṛdayāmājīṃ || 325 ||
jaiseṃ jātyaṃdhā pal̤aṇī pāve | maga te kākul̤atī sairā dhāṃve |
taise buddhīsi hotī bhaveṃ | dhanurdharā || 326 ||
taise buddhīsi hotī bhaveṃ | dhanurdharā || 326 ||
aisā smṛtibhraṃśu ghaḍe | maga sarvathā buddhi avaghaḍe |
tetha samūl̤a heṃ upaḍe | jñānajāta || 327 ||
tetha samūl̤a heṃ upaḍe | jñānajāta || 327 ||
caitanyācāṃ bhraṃśī | śarīrā daśā jaiśī |
puruṣā buddhināśīṃ | hoya dekheṃ || 328 ||
puruṣā buddhināśīṃ | hoya dekheṃ || 328 ||
mhaṇoni āikeṃ arjunā | jaisā visphulliṃga lāge iṃdhanā |
maga prauḍha jāliyā tribhuvanā | puroṃ śake || 329 ||
maga prauḍha jāliyā tribhuvanā | puroṃ śake || 329 ||
taiseṃ viṣayāṃce dhyāna | jarī vipāyeṃ vāhe mana |
tarī yesaṇe heṃ patana | giṃvasīta pāve || 330 ||
tarī yesaṇe heṃ patana | giṃvasīta pāve || 330 ||
rāgadveṣaviyukataistu viṣayānindriyaiścaran |
ātmavaśairvidheyātmā prasādamadhigacchati || 64 ||
ātmavaśairvidheyātmā prasādamadhigacchati || 64 ||
mhaṇoni viṣaya he āghave | sarvathā manauni sāṃḍāve |
maga rāgadveṣa svabhāveṃ | nāśatīla || 331 ||
maga rāgadveṣa svabhāveṃ | nāśatīla || 331 ||
pārthā āṇikahī eka | jarī nāśile rāgadveṣa |
tarī iṃdriyāṃ viṣayīṃ bādhaka | ramatāṃ nāhī || 332 ||
tarī iṃdriyāṃ viṣayīṃ bādhaka | ramatāṃ nāhī || 332 ||
jaisā sūrya ākāśagatu | raśmikarīṃ jagāteṃ sparśatu |
tarī saṃgadoṣeṃ kāya liṃpatu | tethiṃceni || 333 ||
tarī saṃgadoṣeṃ kāya liṃpatu | tethiṃceni || 333 ||
taisā iṃdriyārthī udāsīna | ātmaraseṃci nirbhinna |
jo kāmakrodhavihīna | hoūni ase || 334 ||
jo kāmakrodhavihīna | hoūni ase || 334 ||
tarī viṣayāṃtuhī kāṃhī | āpaṇapevācuni nāhīṃ |
maga viṣaya kavaṇa kāyī | bādhītīla kavaṇā || 335 ||
maga viṣaya kavaṇa kāyī | bādhītīla kavaṇā || 335 ||
jarī udakeṃ udakīṃ buḍīje | kāṃ agni āgī pol̤ije |
tarīṃ viṣayasaṃge āplavije | paripūrṇa to || 336 ||
tarīṃ viṣayasaṃge āplavije | paripūrṇa to || 336 ||
aisā āpaṇaci keval̤a | hoūni ase nikhal̤a |
tayāci prajñā acal̤a | nibhrāṃta mānīṃ || 337 ||
tayāci prajñā acal̤a | nibhrāṃta mānīṃ || 337 ||
prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate |
prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate || 65 ||
prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate || 65 ||
dekheṃ akhaṃḍita prasannatā | āthī jetha cittā |
tethe rigaṇeṃ nāhīṃ samastāṃ | saṃsāraduḥkhāṃ || 338 ||
tethe rigaṇeṃ nāhīṃ samastāṃ | saṃsāraduḥkhāṃ || 338 ||
jaisā amṛtācā nirjharu | prasave jayācā jaṭharu |
tayā kṣudhetṛṣṇecā aḍadaru | kahīṃci nāhīṃ || 339 ||
tayā kṣudhetṛṣṇecā aḍadaru | kahīṃci nāhīṃ || 339 ||
taiseṃ hṛdaya prasanna hoye | tarī duḥkha kaiceṃ keṃ āhe |
tetha buddhi āpaisī rāhe | paramātmarūpīṃ || 340 ||
tetha buddhi āpaisī rāhe | paramātmarūpīṃ || 340 ||
jaisā nirvātīcā dīpu | sarvathā neṇe kaṃpu |
taisā sthirabuddhi svasvarūpu | yogayuktu || 341 ||
taisā sthirabuddhi svasvarūpu | yogayuktu || 341 ||
nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā |
na cābhāvayataḥ śāṃtiraśāṃtasya kutaḥ sukham || 66 ||
na cābhāvayataḥ śāṃtiraśāṃtasya kutaḥ sukham || 66 ||
ye yuktīci kaḍasaṇī | nāhīṃ jayācāṃ aṃtaḥkaraṇīṃ |
to ākal̤ilāṃ jāṇa guṇīṃ | viṣayādikīṃ || 342 ||
to ākal̤ilāṃ jāṇa guṇīṃ | viṣayādikīṃ || 342 ||
tayā sthirabuddhi pārthā | kahīṃ nāhīṃ sarvathā |
āṇi sthairyācī āsthā | tehī nupaje || 343 ||
āṇi sthairyācī āsthā | tehī nupaje || 343 ||
niścal̤atvācī bhāvanā | jarī navheci dekheṃ manā |
tarī śāṃti kevī arjunā | āpu hoya || 344 ||
tarī śāṃti kevī arjunā | āpu hoya || 344 ||
āṇi jetha śāṃticā jivhāl̤ā nāhīṃ | tetha sukha visaroni na rige kahīṃ |
jaisā pāpiyācāṃ ṭhāyīṃ | mokṣu na vase || 345 ||
jaisā pāpiyācāṃ ṭhāyīṃ | mokṣu na vase || 345 ||
dekheṃ agnimājī dhāpatī | tiyeṃ bījeṃ jarī viruḍhatī |
tarī aśāṃta sukhaprāptī | ghaḍoṃ śake || 346 ||
tarī aśāṃta sukhaprāptī | ghaḍoṃ śake || 346 ||
mhaṇoni ayuktapaṇa manāce | teṃci sarvasva duḥkhāceṃ |
yā kāraṇeṃ iṃdriyāṃceṃ | damana nikeṃ || 347 ||
yā kāraṇeṃ iṃdriyāṃceṃ | damana nikeṃ || 347 ||
indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate |
tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi || 67 ||
tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi || 67 ||
ye iṃdriyeṃ jeṃ jeṃ mhaṇatī | teṃ teṃci je puruṣa karitī |
te taraleci na taritī | viṣayasiṃdhu || 348 ||
te taraleci na taritī | viṣayasiṃdhu || 348 ||
jaisī nāva thaḍiye ṭhākitāṃ | jarī varapaḍī hoya durvātā |
tarī cukalāhī māgautā | apāvo pāve || 349 ||
tarī cukalāhī māgautā | apāvo pāve || 349 ||
taisī prāpteṃhī puruṣeṃ | iṃdriyeṃ lāl̤ilīṃ jarī kautukeṃ |
tarī ākramilā dekha duḥkhe | sāṃsārikeṃ || 350 ||
tarī ākramilā dekha duḥkhe | sāṃsārikeṃ || 350 ||
tasmād yasya mahābāho nigṛhitāni sarvaśaḥ |
indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā || 68 ||
indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā || 68 ||
mhaṇoni āpulīṃ āpaṇapeyā | jarī ye iṃdriye yetī āyā |
tarī adhika kāṃhī dhanaṃjayā | sārthaka ase || 351 ||
tarī adhika kāṃhī dhanaṃjayā | sārthaka ase || 351 ||
dekhe kūrma jiyāparī | uvāilā avayava pasarī |
nā tarī icchāvaśeṃ āvarī | āpaṇapeṃci || 352 ||
nā tarī icchāvaśeṃ āvarī | āpaṇapeṃci || 352 ||
taisīṃ iṃdriye āpaitī hotī | jayāceṃ mhaṇitaleṃ karitī |
tayācī prajñā jāṇa sthitī | pātalī ase || 353 ||
tayācī prajñā jāṇa sthitī | pātalī ase || 353 ||
ātā āṇika eka gahana | pūrṇāceṃ cinha |
arjunā tuja sāṃgena | parisa pāṃ || 354 ||
arjunā tuja sāṃgena | parisa pāṃ || 354 ||
yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī |
yasyāṃ jāgrati bhūtānāṃ sā niśā paśyato muneḥ || 69 ||
yasyāṃ jāgrati bhūtānāṃ sā niśā paśyato muneḥ || 69 ||
dekhe bhūtajāta nideleṃ | tetheṃci jayā pāhaleṃ |
āṇi jīva jetha ceile | tetha nidrita to || 355 ||
āṇi jīva jetha ceile | tetha nidrita to || 355 ||
taisā to nirupādhi | arjunā to sthirabuddhi |
toci jāṇe niravadhi | munīśvara || 356 ||
toci jāṇe niravadhi | munīśvara || 356 ||
āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat |
tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntimāpnoti na kāmakāmī || 70 ||
tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntimāpnoti na kāmakāmī || 70 ||
pārthā āṇikahī parī | to jāṇo yeīla avadhārīṃ |
jaisī akṣobhatā sāgarīṃ | akhaṃḍita || 357 ||
jaisī akṣobhatā sāgarīṃ | akhaṃḍita || 357 ||
jarī saritāogha samasta | paripūrṇa hoūni mil̤ata |
tarī adhika nohe īṣat | maryādā na saṃḍī ||358 ||
tarī adhika nohe īṣat | maryādā na saṃḍī ||358 ||
nā tarī grīṣmakāl̤īṃ saritā | śoṣūni jāti samastā |
parī nyūna navhe pārthā | samudru jaisā || 359 ||
parī nyūna navhe pārthā | samudru jaisā || 359 ||
taisā prāptīṃ ṛddhisiddhī | tayāsi kṣobhu nāhīṃ buddhī |
āṇi na pavatāṃ na bādhī | adhṛti tayāteṃ || 360 ||
āṇi na pavatāṃ na bādhī | adhṛti tayāteṃ || 360 ||
sāṃge sūryācāṃ gharī | prakāśu kāya vātīverī |
kī na lavije tarī aṃdhārīṃ | koṃḍela to || 361 ||
kī na lavije tarī aṃdhārīṃ | koṃḍela to || 361 ||
dekheṃ ṛddhisiddhi tayāparī | ālī gelī se na karī |
to viguṃtalā ase aṃtarīṃ | mahāsukhīṃ || 362 ||
to viguṃtalā ase aṃtarīṃ | mahāsukhīṃ || 362 ||
jo āpuleni nāgarapaṇeṃ | iṃdrabhuvanāteṃ pābal̤eṃ mhaṇe |
to kevi raṃje pālaviṇeṃ | bhillāṃceni || 363 ||
to kevi raṃje pālaviṇeṃ | bhillāṃceni || 363 ||
jo amṛtāsi ṭhī ṭhevī | to jaisā kāṃjī na sevī |
taisā svasukhānubhavī | na bhogī ṛddhi || 364 ||
taisā svasukhānubhavī | na bhogī ṛddhi || 364 ||
pārthā navala heṃ pāhīṃ | jetha svargasukha lekhanīya nāhī |
tetha ṛddhisiddhi kāyī | prākṛtā hotī || 365 ||
tetha ṛddhisiddhi kāyī | prākṛtā hotī || 365 ||
vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati nispṛhaḥ |
nirmamo nirahaṃkaraḥ sa śāntimadhigacchati || 71 ||
nirmamo nirahaṃkaraḥ sa śāntimadhigacchati || 71 ||
aisā ātmabodheṃ toṣalā | jo paramānaṃdeṃ pokhalā |
toci sthiraprajñu bhalā | vol̤akha tūṃ || 366 ||
toci sthiraprajñu bhalā | vol̤akha tūṃ || 366 ||
to ahaṃkārāte daṃḍunī | sakal̤a kāma sāṃḍoni |
vicare viśva hoūni | viśvācimājīṃ || 367 ||
vicare viśva hoūni | viśvācimājīṃ || 367 ||
eṣa brāhmo sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati |
sthitvāsyāmantakāle'pi brahmanirvāṇamṛcchati || 72 ||
sthitvāsyāmantakāle'pi brahmanirvāṇamṛcchati || 72 ||
he brahmasthitī niḥsīma | je anubhavitāṃ niṣkāma |
pātaleṃ parabrahma | anāyāseṃ || 368 ||
pātaleṃ parabrahma | anāyāseṃ || 368 ||
je cidrūpīṃ mil̤atāṃ | dehāṃtīcī vyākul̤atā |
āḍa ṭhākoṃ na śake cittā | prājñā jayā || 369 ||
āḍa ṭhākoṃ na śake cittā | prājñā jayā || 369 ||
teci he sthiti | svamukheṃ śrīpati |
sāṃgata arjunāprati | saṃjayo mhaṇe || 370 ||
sāṃgata arjunāprati | saṃjayo mhaṇe || 370 ||
aise kṛṣṇavākya aikileṃ | tetha arjune manīṃ mhaṇitaleṃ |
ātāṃ āmuciyāci kājā āleṃ | upapatti iyā || 371 ||
ātāṃ āmuciyāci kājā āleṃ | upapatti iyā || 371 ||
je karmajāta āghaveṃ | etha nirākārileṃ deveṃ |
tarī pāruṣaleṃ myāṃ jhuṃjāveṃ | mhaṇūniyāṃ || 372 ||
tarī pāruṣaleṃ myāṃ jhuṃjāveṃ | mhaṇūniyāṃ || 372 ||
aisā śrīacyutāciyā bolā | cittīṃ dhanurdharu uvāyilā |
ātāṃ praśnu karīla bhalā | āśaṃkoniyāṃ || 373 ||
ātāṃ praśnu karīla bhalā | āśaṃkoniyāṃ || 373 ||
to prasaṃgu ase nāgaru | jo sakal̤a dharmāsi āgaru |
kīṃ vivekāmṛtasāgaru | prāṃtahīnu || 374 ||
kīṃ vivekāmṛtasāgaru | prāṃtahīnu || 374 ||
jo āpaṇape sarvajñanāthu | nirupitā hoīla śrīanaṃtu |
te jñānadevo sāṃgela mātu | nivṛttīdāsu || 375 ||
te jñānadevo sāṃgela mātu | nivṛttīdāsu || 375 ||