হনুমান বাহুক পাঠ
শ্ৰী গণেশায নমঃ
শ্ৰীজানকীৱল্লভো ৱিজযতে
শ্ৰীমদ্-গোস্ৱামী-তুলসীদাস-কৃত
ছপ্পয
সিংধু-তৰন, সিয-সোচ-হৰন, ৰবি-বাল-বৰন তনু ।
ভুজ বিসাল, মূৰতি কৰাল কালহুকো কাল জনু ॥
গহন-দহন-নিৰদহন লংক নিঃসংক, বংক-ভুৱ ।
জাতুধান-বলৱান-মান-মদ-দৱন পৱনসুৱ ।।
কহ তুলসিদাস সেৱত সুলভ সেৱক হিত সন্তত নিকট ।
গুন-গনত, নমত, সুমিৰত, জপত সমন সকল-সংকট-ৱিকট ।১।।
ভুজ বিসাল, মূৰতি কৰাল কালহুকো কাল জনু ॥
গহন-দহন-নিৰদহন লংক নিঃসংক, বংক-ভুৱ ।
জাতুধান-বলৱান-মান-মদ-দৱন পৱনসুৱ ।।
কহ তুলসিদাস সেৱত সুলভ সেৱক হিত সন্তত নিকট ।
গুন-গনত, নমত, সুমিৰত, জপত সমন সকল-সংকট-ৱিকট ।১।।
স্ৱৰ্ন-সৈল-সংকাস কোটি-ৰবি-তৰুন-তেজ-ঘন ।
উৰ বিসাল ভুজ-দংড চংড নখ-বজ বজ্ৰ-তন ॥।
পিগ নযন, ভৃকুটী কৰাল ৰসনা দসনানন ।
কপিস কেস, কৰকস লংগূৰ, খল-দল বল ভানন ॥।
কহ তুলসিদাস বস জাসু উৰ মাৰুতসুত মূৰতি বিকট ।
সংতাপ পাপ তেহি পুৰুষ পহিং সপনেহুং নহিং আৱত নিকট ।॥২॥।
উৰ বিসাল ভুজ-দংড চংড নখ-বজ বজ্ৰ-তন ॥।
পিগ নযন, ভৃকুটী কৰাল ৰসনা দসনানন ।
কপিস কেস, কৰকস লংগূৰ, খল-দল বল ভানন ॥।
কহ তুলসিদাস বস জাসু উৰ মাৰুতসুত মূৰতি বিকট ।
সংতাপ পাপ তেহি পুৰুষ পহিং সপনেহুং নহিং আৱত নিকট ।॥২॥।
ঝূলনা
পংচমুখ-ছমুখ-ভৃগু মুখ্য ভট অসুৰ সুৰ,
সৰ্ৱ-সৰি-সমৰ সমৰত্থ সূৰো ।
বকুৰো বীৰ বিৰুদৈত বিৰুদাৱলী,
বেদ বংদী বদত পৈজপূৰো ।।
জাসু গুনগাথ ৰঘুনাথ কহ, জাসুবল,
বিপুল-জল-ভৰিত জগ-জলধি ঝূৰো ।
দুৱন-দল-দমনকো কৌন তুলসীস হৈ,
পৱন কো পূত ৰজপূত ৰুৰো ।।৩॥।
সৰ্ৱ-সৰি-সমৰ সমৰত্থ সূৰো ।
বকুৰো বীৰ বিৰুদৈত বিৰুদাৱলী,
বেদ বংদী বদত পৈজপূৰো ।।
জাসু গুনগাথ ৰঘুনাথ কহ, জাসুবল,
বিপুল-জল-ভৰিত জগ-জলধি ঝূৰো ।
দুৱন-দল-দমনকো কৌন তুলসীস হৈ,
পৱন কো পূত ৰজপূত ৰুৰো ।।৩॥।
ঘনাক্ষৰী
ভানুসোং পঢন হনুমান গযে ভানু মন-
অনুমানি সিসু-কেলি কিযো ফেৰফাৰ সো ।
পাছিলে পগনি গম গগন মগন-মন,
ক্ৰম কো ন ভ্ৰম, কপি বালক বিহাৰ সো ।।
কৌতুক বিলোকি লোকপাল হৰি হৰ বিধি,
লোচননি চকাচৌংধী চিত্তনি খভাৰ সো।
বল কৈংধৌং বীৰ-ৰস ধীৰজ কৈ, সাহস কৈ,
তুলসী সৰীৰ ধৰে সবনি কো সাৰ সো ।।৪।।
অনুমানি সিসু-কেলি কিযো ফেৰফাৰ সো ।
পাছিলে পগনি গম গগন মগন-মন,
ক্ৰম কো ন ভ্ৰম, কপি বালক বিহাৰ সো ।।
কৌতুক বিলোকি লোকপাল হৰি হৰ বিধি,
লোচননি চকাচৌংধী চিত্তনি খভাৰ সো।
বল কৈংধৌং বীৰ-ৰস ধীৰজ কৈ, সাহস কৈ,
তুলসী সৰীৰ ধৰে সবনি কো সাৰ সো ।।৪।।
ভাৰত মেং পাৰথ কে ৰথ কেথূ কপিৰাজ,
গাজ্যো সুনি কুৰুৰাজ দল হল বল ভো ।
কল্যো দ্ৰোন ভীষম সমীৰ সুত মহাবীৰ,
বীৰ-ৰস-বাৰি-নিধি জাকো বল জল ভো ॥।
বানৰ সুভায বাল কেলি ভূমি ভানু লাগি,
ফলংগ ফলাংগ হতে ঘাটি নভতল ভো ।
নাঈ-নাঈ মাথ জোৰি-জোৰি হাথ জোধা জোহৈং,
হনুমান দেখে জগজীৱন কো ফল ভো ॥৫॥
গাজ্যো সুনি কুৰুৰাজ দল হল বল ভো ।
কল্যো দ্ৰোন ভীষম সমীৰ সুত মহাবীৰ,
বীৰ-ৰস-বাৰি-নিধি জাকো বল জল ভো ॥।
বানৰ সুভায বাল কেলি ভূমি ভানু লাগি,
ফলংগ ফলাংগ হতে ঘাটি নভতল ভো ।
নাঈ-নাঈ মাথ জোৰি-জোৰি হাথ জোধা জোহৈং,
হনুমান দেখে জগজীৱন কো ফল ভো ॥৫॥
গো-পদ পযোধি কৰি হোলিকা জ্যোং লাঈ লংক,
নিপট নিসংক পৰপুৰ গলবল ভো ।
দ্ৰোন-সো পহাৰ লিযো খ্যাল হী উখাৰি কৰ,
কংদুক-জ্যোং কপি খেল বেল কৈসো ফল ভো ।।
সংকট সমাজ অসমংজস ভো ৰামৰাজ,
কাজ জুগ পূগনি কো কৰতল পল ভো ।
সাহসী সমত্থ তুলসী কো নাহ জাকী বাংহ,
লোকপাল পালন কো ফিৰ থিৰ থল ভো ॥।৬
নিপট নিসংক পৰপুৰ গলবল ভো ।
দ্ৰোন-সো পহাৰ লিযো খ্যাল হী উখাৰি কৰ,
কংদুক-জ্যোং কপি খেল বেল কৈসো ফল ভো ।।
সংকট সমাজ অসমংজস ভো ৰামৰাজ,
কাজ জুগ পূগনি কো কৰতল পল ভো ।
সাহসী সমত্থ তুলসী কো নাহ জাকী বাংহ,
লোকপাল পালন কো ফিৰ থিৰ থল ভো ॥।৬
কমঠ কী পীঠি জাকে গোডনি কী গাড মানো,
নাপ কে ভাজন ভৰি জল নিধি জল ভো ।
জাতুধান-দাৱন পৰাৱন কো দুৰ্গ ভযো,
মহামীন বাস তিমি তোমনি কো থল ভো ॥
কুম্ভকৰন-ৰাৱন পযোদ-নাদ-ঈধন কো,
তুলসী প্ৰতাপ জাকো প্ৰবল অনল ভো ।
ভীষম কহত মেৰে অনুমান হনুমান,
সাৰিখো ত্ৰিকাল ন ত্ৰিলোক মহাবল ভো ।।৭
নাপ কে ভাজন ভৰি জল নিধি জল ভো ।
জাতুধান-দাৱন পৰাৱন কো দুৰ্গ ভযো,
মহামীন বাস তিমি তোমনি কো থল ভো ॥
কুম্ভকৰন-ৰাৱন পযোদ-নাদ-ঈধন কো,
তুলসী প্ৰতাপ জাকো প্ৰবল অনল ভো ।
ভীষম কহত মেৰে অনুমান হনুমান,
সাৰিখো ত্ৰিকাল ন ত্ৰিলোক মহাবল ভো ।।৭
দূত ৰামৰায কো, সপূত পূত পৌনকো,
তূ অংজনী কো নন্দন প্ৰতাপ ভূৰি ভানু সো ।
সীয-সোচ-সমন, দুৰিত দোষ দমন,
সৰন আযে অৱন, লখন প্ৰিয প্ৰান সো ।।
দসমুখ দুসহ দৰিদ্ৰ দৰিবে কো ভযো,
প্ৰকট তিলোক ওক তুলসী নিধান সো ।
জ্ঞান গুনৱান বলৱান সেৱা সাৱধান,
সাহেব সুজান উৰ আনু হনুমান সো ।৮|
তূ অংজনী কো নন্দন প্ৰতাপ ভূৰি ভানু সো ।
সীয-সোচ-সমন, দুৰিত দোষ দমন,
সৰন আযে অৱন, লখন প্ৰিয প্ৰান সো ।।
দসমুখ দুসহ দৰিদ্ৰ দৰিবে কো ভযো,
প্ৰকট তিলোক ওক তুলসী নিধান সো ।
জ্ঞান গুনৱান বলৱান সেৱা সাৱধান,
সাহেব সুজান উৰ আনু হনুমান সো ।৮|
দৱন-দুৱন-দল ভুৱন-বিদিত বল,
বেদ জস গাৱত বিবুধ বংদীছোৰ কো ।
পাপ-তাপ-তিমিৰ তুহিন-ৱিঘটন-পটু,
সেৱক-সৰোৰুহ সুখদ ভানু ভোৰ কো ।।
লোক-পৰলোক তেং বিসোক সপনে ন সোক,
তুলসী কে হিযে হৈ ভৰোসো এক ওৰ কো ।
ৰাম কো দুলাৰো দাস বামদেৱ কো নিৱাস,
নাম কলি-কামতৰু কেসৰী-কিসোৰ কো ।।৯॥।
বেদ জস গাৱত বিবুধ বংদীছোৰ কো ।
পাপ-তাপ-তিমিৰ তুহিন-ৱিঘটন-পটু,
সেৱক-সৰোৰুহ সুখদ ভানু ভোৰ কো ।।
লোক-পৰলোক তেং বিসোক সপনে ন সোক,
তুলসী কে হিযে হৈ ভৰোসো এক ওৰ কো ।
ৰাম কো দুলাৰো দাস বামদেৱ কো নিৱাস,
নাম কলি-কামতৰু কেসৰী-কিসোৰ কো ।।৯॥।
মহাবল-সীম মহাভীম মহাবান ইত,
মহাবীৰ বিদিত বৰাযো ৰঘুবীৰ কো ।
কুলিস-কঠোৰ তনু জোৰপৰৈ ৰোৰ ৰন,
কৰুনা-কলিত মন ধাৰমিক ধীৰ কো ।।
দুৰ্জন কো কালসো কৰাল পাল সজ্জন কো,
সুমিৰে হৰনহাৰ তুলসী কী পীৰ কো ।
সীয-সুখ-দাযক দুলাৰো ৰঘুনাযক কো,
সেৱক সহাযক হৈ সাহসী সমীৰ কো ।।১০।।
মহাবীৰ বিদিত বৰাযো ৰঘুবীৰ কো ।
কুলিস-কঠোৰ তনু জোৰপৰৈ ৰোৰ ৰন,
কৰুনা-কলিত মন ধাৰমিক ধীৰ কো ।।
দুৰ্জন কো কালসো কৰাল পাল সজ্জন কো,
সুমিৰে হৰনহাৰ তুলসী কী পীৰ কো ।
সীয-সুখ-দাযক দুলাৰো ৰঘুনাযক কো,
সেৱক সহাযক হৈ সাহসী সমীৰ কো ।।১০।।
ৰচিবে কো বিধি জৈসে, পালিবে কো হৰি,
হৰ মীচ মাৰিবে কো, জ্যাঈবে কো সুধাপান ভো ।
ধৰিবে কো ধৰনি, তৰনি তম দলিবে কো,
সোখিবে কৃসানু, পোষিবে কো হিম-ভানু ভো ।।
খল~দুঃখ দোষিবে কো, জন-পৰিতোষিবে কো,
মাংগিবো মলীনতা কো মোদক সুদান ভো ।
আৰত কী আৰতি নিৱাৰিবে কো তিহূং পুৰ,
তুলসী কো সাহেব হঠীলো হনুমান ভো ॥১১॥।
হৰ মীচ মাৰিবে কো, জ্যাঈবে কো সুধাপান ভো ।
ধৰিবে কো ধৰনি, তৰনি তম দলিবে কো,
সোখিবে কৃসানু, পোষিবে কো হিম-ভানু ভো ।।
খল~দুঃখ দোষিবে কো, জন-পৰিতোষিবে কো,
মাংগিবো মলীনতা কো মোদক সুদান ভো ।
আৰত কী আৰতি নিৱাৰিবে কো তিহূং পুৰ,
তুলসী কো সাহেব হঠীলো হনুমান ভো ॥১১॥।
সেৱক স্যোকাঈ জানি জানকীস মানৈ কানি,
সানুকৰূল সূলপানি নৱৈ নাথ নাংক কো ।
দেৱী দেৱ দানৱ দযাৱনে হ্ৱৈ জোৰ হাথ,
বাপুৰে বৰাক কহা ঔৰ ৰাজা ৰাংক কো ।।
জাগত সোৱত বৈঠে বাগত বিনোদ মোদ,
তাকে জো অনৰ্থ সো সমৰ্থ এক আংক কো ।
সব দিন ৰুৰো পৰ পূৰো জহাং-তহাং তাহি,
জাকে হৈ ভৰোসো হিযে হনুমান হাংক কো ॥১২॥।
সানুকৰূল সূলপানি নৱৈ নাথ নাংক কো ।
দেৱী দেৱ দানৱ দযাৱনে হ্ৱৈ জোৰ হাথ,
বাপুৰে বৰাক কহা ঔৰ ৰাজা ৰাংক কো ।।
জাগত সোৱত বৈঠে বাগত বিনোদ মোদ,
তাকে জো অনৰ্থ সো সমৰ্থ এক আংক কো ।
সব দিন ৰুৰো পৰ পূৰো জহাং-তহাং তাহি,
জাকে হৈ ভৰোসো হিযে হনুমান হাংক কো ॥১২॥।
সানুগ সগৌৰি সানুকৰূল সূলপানি তাহি,
লোকপাল সকল লখন ৰাম জানকী ।
লোক পৰলোক কো বিসোক সো তিলোক তাহি,
তুলসী তমাই কহা কাহূ বীৰ আনকী ॥।
কেসৰী কিসোৰ বন্দীছোৰ কে নেৱাজে সব,
কীৰতি বিমল কপি কৰুনানিধান কী ।
বালক-জ্যোং পালিহৈং কৃপালু মুনি সিদ্ধ তাকো,
জাকে হিযে হুলসতি হাংক হনুমান কী ।।১৩।।
লোকপাল সকল লখন ৰাম জানকী ।
লোক পৰলোক কো বিসোক সো তিলোক তাহি,
তুলসী তমাই কহা কাহূ বীৰ আনকী ॥।
কেসৰী কিসোৰ বন্দীছোৰ কে নেৱাজে সব,
কীৰতি বিমল কপি কৰুনানিধান কী ।
বালক-জ্যোং পালিহৈং কৃপালু মুনি সিদ্ধ তাকো,
জাকে হিযে হুলসতি হাংক হনুমান কী ।।১৩।।
কৰুনানিধান, বলবুদ্ধি কে নিধান মোদ-
মহিমা নিধান, গুন-জ্ঞান কে নিধান হৌ ।
বামদেৱ-ৰুপ ভূপ ৰাম কে সনেহী,
নাম লেত-দেত অৰ্থ ধৰ্ম কাম নিৰবান হৌ ।
আপনে প্ৰভাৱ সীতাৰাম কে সুভাৱ সীল,
লোক-বেদ-বিধি কে বিদূষ হনুমান হৌ ।
মন কী বচন কী কৰম কী তিহূং প্ৰকাৰ,
তুলসী তিহাৰো তুম সাহেব সুজান হৌ ।॥১৪।।
মহিমা নিধান, গুন-জ্ঞান কে নিধান হৌ ।
বামদেৱ-ৰুপ ভূপ ৰাম কে সনেহী,
নাম লেত-দেত অৰ্থ ধৰ্ম কাম নিৰবান হৌ ।
আপনে প্ৰভাৱ সীতাৰাম কে সুভাৱ সীল,
লোক-বেদ-বিধি কে বিদূষ হনুমান হৌ ।
মন কী বচন কী কৰম কী তিহূং প্ৰকাৰ,
তুলসী তিহাৰো তুম সাহেব সুজান হৌ ।॥১৪।।
মন কো অগম, তন সুগম কিযে কপীস,
কাজ মহাৰাজ কে সমাজ সাজ সাজে হৈং ।
দেৱ-বংদী ছোৰ ৰনৰোৰ কেসৰী কিসোৰ,
জুগ জুগ জগ তেৰে বিৰদ বিৰাজে হৈং ।
বীৰ বৰজোৰ, ঘটি জোৰ তুলসী কী ওৰ,
সুনি সকুচানে সাধু খল গন গাজে হৈং ।
বিগৰী সংৱাৰ অংজনী কুমাৰ কীজে মোহি,
জৈসে হোত আযে হনুমান কে নিৱাজে হৈং ।॥১৫।।
কাজ মহাৰাজ কে সমাজ সাজ সাজে হৈং ।
দেৱ-বংদী ছোৰ ৰনৰোৰ কেসৰী কিসোৰ,
জুগ জুগ জগ তেৰে বিৰদ বিৰাজে হৈং ।
বীৰ বৰজোৰ, ঘটি জোৰ তুলসী কী ওৰ,
সুনি সকুচানে সাধু খল গন গাজে হৈং ।
বিগৰী সংৱাৰ অংজনী কুমাৰ কীজে মোহি,
জৈসে হোত আযে হনুমান কে নিৱাজে হৈং ।॥১৫।।
সৱৈযা
জান সিৰোমনি হৌ হনুমান সদা জন কে মন বাস তিহাৰ ।
কাৰো বিগাৰো মৈং কাকো কহা কেহি কাৰন খীঝত হৌং তো তিহাৰ ॥।
সাহেব সেৱক নাতে তো হাতো কিযো সো তহাং তুলসী কো ন চাৰো ।
দোষ সুনাযে তে আগেহূং কো হোশিযাৰ হৈং হোং মন তৌ হিয হাৰো ।।১৬॥
কাৰো বিগাৰো মৈং কাকো কহা কেহি কাৰন খীঝত হৌং তো তিহাৰ ॥।
সাহেব সেৱক নাতে তো হাতো কিযো সো তহাং তুলসী কো ন চাৰো ।
দোষ সুনাযে তে আগেহূং কো হোশিযাৰ হৈং হোং মন তৌ হিয হাৰো ।।১৬॥
তেৰে থপে উথপৈ ন মহেস, থপৈ থিৰকো কপি জে ঘৰ ঘালে ।
তেৰে নিৱাজে গৰীব নিৱাজ বিৰাজত বৈৰিন কে উৰ সালে ॥।
সংকট সোচ সবৈ তুলসী লিযে নাম ফট মকৰী কে সে জালে ।
বূঢ ভযে, বলি, মেৰিহি বাৰ, কি হাৰি পৰে বহুতৈ নত পালে ।।১৭॥।
তেৰে নিৱাজে গৰীব নিৱাজ বিৰাজত বৈৰিন কে উৰ সালে ॥।
সংকট সোচ সবৈ তুলসী লিযে নাম ফট মকৰী কে সে জালে ।
বূঢ ভযে, বলি, মেৰিহি বাৰ, কি হাৰি পৰে বহুতৈ নত পালে ।।১৭॥।
সিংধু তৰে, বডে বীৰ দলে খল, জাৰে হৈং লংক সে বংক মৱা সে ।
তৈং ৰনি-কেহৰি কেহৰি কে বিদলে অৰি-কুজৰ ছৈল ছৱা সে ॥।
তোসোং সমত্থ সুসাহেব সেঈ সহৈ তুলসী দুখ দোষ দৱা সে ।
বানৰ বাজ ! বঢে খল-খেচৰ, লীজত ক্যোং ন লপেটি লৱা-সে ।।১৮॥
তৈং ৰনি-কেহৰি কেহৰি কে বিদলে অৰি-কুজৰ ছৈল ছৱা সে ॥।
তোসোং সমত্থ সুসাহেব সেঈ সহৈ তুলসী দুখ দোষ দৱা সে ।
বানৰ বাজ ! বঢে খল-খেচৰ, লীজত ক্যোং ন লপেটি লৱা-সে ।।১৮॥
অচ্ছ-ৱিমৰ্দন কানন-ভানি দসানন আনন ভা ন নিহাৰো ।
বাৰিদনাদ অকংপন কুভকৰন্ন-সে কুজৰ কেহৰি-বাৰো ॥
ৰাম-প্ৰতাপ-হুতাসন, কচ্ছ, বিপচ্ছ, সমীৰ সমীৰ-দুলাৰো ।
পাপ-তেং সাপ-তেং তাপ তিহূং-তেং সদা তুলসী কহূং সো ৰখৱাৰো ।।১৯।।
বাৰিদনাদ অকংপন কুভকৰন্ন-সে কুজৰ কেহৰি-বাৰো ॥
ৰাম-প্ৰতাপ-হুতাসন, কচ্ছ, বিপচ্ছ, সমীৰ সমীৰ-দুলাৰো ।
পাপ-তেং সাপ-তেং তাপ তিহূং-তেং সদা তুলসী কহূং সো ৰখৱাৰো ।।১৯।।
জানত জহান হনুমান কো নিৱাজ্যৌ জন,
মন অনুমানি বলি, বোল ন বিসাৰিযে ।
সেৱা-জোগ তুলসী কবহুং কহা চূক পৰী,
সাহেব সুভাৱ কপি সাহিবী সংভাৰিযে ।।
অপৰাধী জানি কীজৈ সাসতি সহস ভাংতি,
মোদক মৰে জো তাহি মাহুৰ ন মাৰিযে ।
সাহসী সমীৰ কে দুলাৰে ৰঘুবীৰ জূ কে,
বাংহ পীৰ মহাবীৰ বেগি হী নিৱাৰিযে ॥॥২০॥।
মন অনুমানি বলি, বোল ন বিসাৰিযে ।
সেৱা-জোগ তুলসী কবহুং কহা চূক পৰী,
সাহেব সুভাৱ কপি সাহিবী সংভাৰিযে ।।
অপৰাধী জানি কীজৈ সাসতি সহস ভাংতি,
মোদক মৰে জো তাহি মাহুৰ ন মাৰিযে ।
সাহসী সমীৰ কে দুলাৰে ৰঘুবীৰ জূ কে,
বাংহ পীৰ মহাবীৰ বেগি হী নিৱাৰিযে ॥॥২০॥।
বালক বিলোকি, বলি বাৰেতেং আপনো কিযো,
দীনবন্ধু দযা কীন্হীং নিৰুপাধি ন্যাৰিযে ।
ৰাৱৰো ভৰোসো তুলসী কে, ৰাৱৰোঈ বল,
আস ৰাৱৰীযৈ দাস ৰাৱৰো বিচাৰিযে ।।
বডো বিকৰাল কলি, কাকো ন বিহাল কিযো,
মাথে পগু বলি কো, নিহাৰি সো নিৱাৰিযে |
কেসৰী কিসোৰ, ৰনৰোৰ, বৰজোৰ বীৰ,
বাংহুপীৰ ৰাহুমাতু জ্যৌ পাৰি মাৰিযে ।।২১॥।
দীনবন্ধু দযা কীন্হীং নিৰুপাধি ন্যাৰিযে ।
ৰাৱৰো ভৰোসো তুলসী কে, ৰাৱৰোঈ বল,
আস ৰাৱৰীযৈ দাস ৰাৱৰো বিচাৰিযে ।।
বডো বিকৰাল কলি, কাকো ন বিহাল কিযো,
মাথে পগু বলি কো, নিহাৰি সো নিৱাৰিযে |
কেসৰী কিসোৰ, ৰনৰোৰ, বৰজোৰ বীৰ,
বাংহুপীৰ ৰাহুমাতু জ্যৌ পাৰি মাৰিযে ।।২১॥।
উথপে থপনথিৰ থপে উথপনহাৰ,
কেসৰী কুমাৰ বল আপনো সংভাৰিযে |
ৰাম কে গুলামনি কো কামতৰু ৰামদূত,
মোসে দীন দূবৰে কো তকিযা তিহাৰিযে ।।
সাহেব সমৰ্থ তোসোং তুলসী কে মাথে পৰ,
সোঊ অপৰাধ বিনু বীৰ, বাংধি মাৰিযে ।
পোখৰী বিসাল বাংহু, বলি, বাৰিচৰ পীৰ,
মকৰী জ্যৌ পকৰি কৈ বদন বিদাৰিযে ॥॥২২॥
কেসৰী কুমাৰ বল আপনো সংভাৰিযে |
ৰাম কে গুলামনি কো কামতৰু ৰামদূত,
মোসে দীন দূবৰে কো তকিযা তিহাৰিযে ।।
সাহেব সমৰ্থ তোসোং তুলসী কে মাথে পৰ,
সোঊ অপৰাধ বিনু বীৰ, বাংধি মাৰিযে ।
পোখৰী বিসাল বাংহু, বলি, বাৰিচৰ পীৰ,
মকৰী জ্যৌ পকৰি কৈ বদন বিদাৰিযে ॥॥২২॥
ৰাম কো সনেহ, ৰাম সাহস লখন সিয,
ৰাম কী ভগতি, সোচ সংকট নিৱাৰিযে ।
মুদ-মৰকট ৰোগ-বাৰিনিধি হেৰি হাৰে,
জীৱ-জামৱংত কো ভৰোসো তেৰো ভাৰিযে ।।
কূদিযে কৃপাল তুলসী সুপ্ৰেম-পৱ্বযতে,
সুথল সুবেল ভালূ বৈঠি কৈঃ বিচাৰিযে ।
মহাবীৰ বাংকুৰে বৰাক বাংহ-পীৰ ক্যোং ন,
লংকিনী জ্যোং লাত-ঘাত হী মৰোৰি মাৰিযে ।॥২৩।।
ৰাম কী ভগতি, সোচ সংকট নিৱাৰিযে ।
মুদ-মৰকট ৰোগ-বাৰিনিধি হেৰি হাৰে,
জীৱ-জামৱংত কো ভৰোসো তেৰো ভাৰিযে ।।
কূদিযে কৃপাল তুলসী সুপ্ৰেম-পৱ্বযতে,
সুথল সুবেল ভালূ বৈঠি কৈঃ বিচাৰিযে ।
মহাবীৰ বাংকুৰে বৰাক বাংহ-পীৰ ক্যোং ন,
লংকিনী জ্যোং লাত-ঘাত হী মৰোৰি মাৰিযে ।॥২৩।।
লোক-পৰলোকটূং তিলোক ন বিলোকিযত,
তোসে সমৰথ চষ চাৰিহূং নিহাৰিযে ।
কৰ্ম, কাল, লোকপাল, অগ-জগ জীৱজাল,
নাথ হাথ সব নিজ মহিমা ৱিচাৰিযে ॥।
খাস দাস ৰাৱৰো, নিৱাস তেৰো তাসু উৰ,
তুলসী সো দেৱ দুখী দেখিযত ভাৰিযে |
বাত তৰুমূল বংহুসূল কপিকচ্ছৰু-বেলি,
উপজী সকেলি কপিকেলি হী উখাৰিযে ।॥২৪।।
তোসে সমৰথ চষ চাৰিহূং নিহাৰিযে ।
কৰ্ম, কাল, লোকপাল, অগ-জগ জীৱজাল,
নাথ হাথ সব নিজ মহিমা ৱিচাৰিযে ॥।
খাস দাস ৰাৱৰো, নিৱাস তেৰো তাসু উৰ,
তুলসী সো দেৱ দুখী দেখিযত ভাৰিযে |
বাত তৰুমূল বংহুসূল কপিকচ্ছৰু-বেলি,
উপজী সকেলি কপিকেলি হী উখাৰিযে ।॥২৪।।
কৰম-কৰাল-কংস ভূমিপাল কে ভৰোসে,
বকী বকভগিনী কাহূ তে কহা ডৰৈগী ।
বডী বিকৰাল বাল ঘাতিনী ন জাত কদি,
বহুবল বালক ছবীলে ছোটে ছৰৈগী ।।
আঈ হৈ বনাই বেষ আপ হী ৱিচাৰি দেখ,
পাপ জায সবকো গুনী কে পালে পৰৈগী ।
পূতনা পিসাচিনী জ্যৌ কপিকান্হ তুলসী কী,
বোংহপীৰ মহাবীৰ তেৰে মাৰে মৰগী ।॥২৫॥
বকী বকভগিনী কাহূ তে কহা ডৰৈগী ।
বডী বিকৰাল বাল ঘাতিনী ন জাত কদি,
বহুবল বালক ছবীলে ছোটে ছৰৈগী ।।
আঈ হৈ বনাই বেষ আপ হী ৱিচাৰি দেখ,
পাপ জায সবকো গুনী কে পালে পৰৈগী ।
পূতনা পিসাচিনী জ্যৌ কপিকান্হ তুলসী কী,
বোংহপীৰ মহাবীৰ তেৰে মাৰে মৰগী ।॥২৫॥
ভালকী কি কালকী কি ৰোষ কী ত্ৰিদোষ কী হৈ,
বেদন ৱিষম পাপ তাপ ছল ছাংহ কী ।
কৰমন কূট কী কি জন্ত্ৰ মন্ত্ৰ বূট কী,
পৰাহি জাহি পাপিনী মলীন মন মাংহ কী ॥।
পৈটহি সজায, নত কহত বজায তোহি,
বাবৰী ন হোহি বানি জানি কপি নহ কী ।
আন হনুমান কী দুহাঈ বলৱান কী,
সপথ মহাবীৰ কী জো ৰহৈ পীৰ বাংহ কী ॥॥২৬।।
বেদন ৱিষম পাপ তাপ ছল ছাংহ কী ।
কৰমন কূট কী কি জন্ত্ৰ মন্ত্ৰ বূট কী,
পৰাহি জাহি পাপিনী মলীন মন মাংহ কী ॥।
পৈটহি সজায, নত কহত বজায তোহি,
বাবৰী ন হোহি বানি জানি কপি নহ কী ।
আন হনুমান কী দুহাঈ বলৱান কী,
সপথ মহাবীৰ কী জো ৰহৈ পীৰ বাংহ কী ॥॥২৬।।
সিংহিকা সংহাৰি বল, সুৰসা সুধাৰি ছল,
লংকিনী পছাৰি মাৰি বাটিকা উজাৰী হৈ ।
লংক পৰজাৰি মকৰী বিদাৰি বাৰবাৰ,
জাতুধান ধাৰি ধূৰিধানী কৰি ডাৰী হৈ ।।
তোৰি জমকাতৰি মংদোদৰী কঢোৰি আনী,
ৰাৱন কী ৰানী মেঘনাদ মহতাৰী হৈ ।
ভীৰ বাংহ পীৰ কী নিপট ৰাখী মহাবীৰ,
কৌন কে সকোচ তুলসী কে সোচ ভাৰী হৈ ।।২৭।।
লংকিনী পছাৰি মাৰি বাটিকা উজাৰী হৈ ।
লংক পৰজাৰি মকৰী বিদাৰি বাৰবাৰ,
জাতুধান ধাৰি ধূৰিধানী কৰি ডাৰী হৈ ।।
তোৰি জমকাতৰি মংদোদৰী কঢোৰি আনী,
ৰাৱন কী ৰানী মেঘনাদ মহতাৰী হৈ ।
ভীৰ বাংহ পীৰ কী নিপট ৰাখী মহাবীৰ,
কৌন কে সকোচ তুলসী কে সোচ ভাৰী হৈ ।।২৭।।
তেৰো বালি কেলি বীৰ সুনি সহমত ধীৰ,
ভূলত সৰীৰ সুধি সক্ৰ-ৰবি-ৰাহু কী ।
তেৰী বাংহ বসত বিসোক লোকপাল সব,
তেৰো নাম লেত ৰহৈ আৰতি ন কাহূ কী ॥
সাম দান ভেদ বিধি বেদহূ লবেদ সিধি,
হাথ কপিনাথ হী কে চোটী চোৰ সাহু কী ।
আলস অনখ পৰিহাস কৈ সিখাৱন হৈ,
এতে দিন ৰহী পীৰ তুলসী কে বাহু কী ॥২৮।।
ভূলত সৰীৰ সুধি সক্ৰ-ৰবি-ৰাহু কী ।
তেৰী বাংহ বসত বিসোক লোকপাল সব,
তেৰো নাম লেত ৰহৈ আৰতি ন কাহূ কী ॥
সাম দান ভেদ বিধি বেদহূ লবেদ সিধি,
হাথ কপিনাথ হী কে চোটী চোৰ সাহু কী ।
আলস অনখ পৰিহাস কৈ সিখাৱন হৈ,
এতে দিন ৰহী পীৰ তুলসী কে বাহু কী ॥২৮।।
টূকনি কো ঘৰ-ঘৰ ডোলত কেগাল বোলি,
বাল জ্যোং কৃপাল নতপাল পালি পোসো হৈ ।
কীন্হী হৈ সংভাৰ সাৰ অংজনী কুমাৰ বীৰ,
আপনো বিসাৰি হৈং ন মেৰেহূ ভৰোসো হৈ ॥।
ইতনো পৰেখো সব ভোতি সমৰথ আজু,
কপিৰাজ সাংচী কহৌং কো তিলোক তোসো হৈ ।
সাসতি সহত দাস কীজে পেখি পৰিহাস,
চীৰী কো মৰন খেল বালকনি কো সো হৈ ।॥২৯॥
বাল জ্যোং কৃপাল নতপাল পালি পোসো হৈ ।
কীন্হী হৈ সংভাৰ সাৰ অংজনী কুমাৰ বীৰ,
আপনো বিসাৰি হৈং ন মেৰেহূ ভৰোসো হৈ ॥।
ইতনো পৰেখো সব ভোতি সমৰথ আজু,
কপিৰাজ সাংচী কহৌং কো তিলোক তোসো হৈ ।
সাসতি সহত দাস কীজে পেখি পৰিহাস,
চীৰী কো মৰন খেল বালকনি কো সো হৈ ।॥২৯॥
আপনে হী পাপ তেং ত্ৰিপাত তে কি সাপ তেং,
বঢী হৈ বাহ বেদন কহী ন সহি জাতি হৈ ।
ওষধ অনেক জন্ত্ৰ মন্ত্ৰ টোটকাদি কিযে,
বাদি ভযে দেৱতা মনাযে অধিকাতি হৈ ।।
কৰতাৰ, ভৰতাৰ, হৰতাৰ, কৰ্ম কাল,
কো হৈ জগজাল জো ন মানত ইতাতি হৈ |
চেৰো তেৰো তুলসী তূ মেৰো কল্যো ৰাম দূত,
ঢীল তেৰী বীৰ মোহি পীৰ তেং পিৰাতি হৈ ।।৩০॥
বঢী হৈ বাহ বেদন কহী ন সহি জাতি হৈ ।
ওষধ অনেক জন্ত্ৰ মন্ত্ৰ টোটকাদি কিযে,
বাদি ভযে দেৱতা মনাযে অধিকাতি হৈ ।।
কৰতাৰ, ভৰতাৰ, হৰতাৰ, কৰ্ম কাল,
কো হৈ জগজাল জো ন মানত ইতাতি হৈ |
চেৰো তেৰো তুলসী তূ মেৰো কল্যো ৰাম দূত,
ঢীল তেৰী বীৰ মোহি পীৰ তেং পিৰাতি হৈ ।।৩০॥
দূত ৰাম ৰায কো, সপূত পূত বায কো,
সমত্ৱ হাথ পায কো সহায অসহায কো ।
বাংকী বিৰদাৱলী বিদিত বেদ গাইযত,
ৰাৱন সো ভট ভযো মুঠিকা কে ঘায কো ॥
এতে বডে সাহেব সমৰ্থ কো নিৱাজো আজ,
সীদত সুসেৱক বচন মন কায কো ।
থোৰী বাংহ পীৰ কী বডী গলানি তুলসী কো,
কৌন পাপ কোপ, লোপ প্ৰকট প্ৰভায কো ।।৩১।।
সমত্ৱ হাথ পায কো সহায অসহায কো ।
বাংকী বিৰদাৱলী বিদিত বেদ গাইযত,
ৰাৱন সো ভট ভযো মুঠিকা কে ঘায কো ॥
এতে বডে সাহেব সমৰ্থ কো নিৱাজো আজ,
সীদত সুসেৱক বচন মন কায কো ।
থোৰী বাংহ পীৰ কী বডী গলানি তুলসী কো,
কৌন পাপ কোপ, লোপ প্ৰকট প্ৰভায কো ।।৩১।।
দেৱী দেৱ দনুজ মনুজ মুনি সিদ্ধ নাগ,
ছোটে বডে জীৱ জেতে চেতন অচেত হৈং ।
পূতনা পিসাচী জাতুধানী জাতুধান বাম,
ৰাম দূত কী ৰজাই মাথে মানি লেত হৈং ।।
ঘোৰ জন্ত্ৰ মন্ত্ৰ কূট কপট কুৰোগ জোগ,
হনুমান আন সুনি ছাডত নিকেত হৈং ।
ক্ৰোধ কীজে কৰ্ম কো প্ৰবোধ কীজে তুলসী কো,
সোধ কীজে তিনকো জো দোষ দুখ দেত হৈং ।॥৩২॥।
ছোটে বডে জীৱ জেতে চেতন অচেত হৈং ।
পূতনা পিসাচী জাতুধানী জাতুধান বাম,
ৰাম দূত কী ৰজাই মাথে মানি লেত হৈং ।।
ঘোৰ জন্ত্ৰ মন্ত্ৰ কূট কপট কুৰোগ জোগ,
হনুমান আন সুনি ছাডত নিকেত হৈং ।
ক্ৰোধ কীজে কৰ্ম কো প্ৰবোধ কীজে তুলসী কো,
সোধ কীজে তিনকো জো দোষ দুখ দেত হৈং ।॥৩২॥।
তেৰে বল বানৰ জিতাযে ৰন ৰাৱন সোং,
তেৰে ঘালে জাতুধান ভযে ঘৰ-ঘৰ কে ।
তেৰে বল ৰামৰাজ কিযে সব সুৰকাজ,
সকল সমাজ সাজ সাজে ৰঘুবৰ কে ॥
তেৰো গুনগান সুনি গীৰবান পুলকত,
সজল বিলোচন বিৰংচি হৰি হৰ কে ।
তুলসী কে মাথে পৰ হাথ ফেৰো কীসনাথ,
দেখিযে ন দাস দুখী তোসো কনিগৰ কে ।।৩৩॥।
তেৰে ঘালে জাতুধান ভযে ঘৰ-ঘৰ কে ।
তেৰে বল ৰামৰাজ কিযে সব সুৰকাজ,
সকল সমাজ সাজ সাজে ৰঘুবৰ কে ॥
তেৰো গুনগান সুনি গীৰবান পুলকত,
সজল বিলোচন বিৰংচি হৰি হৰ কে ।
তুলসী কে মাথে পৰ হাথ ফেৰো কীসনাথ,
দেখিযে ন দাস দুখী তোসো কনিগৰ কে ।।৩৩॥।
পালো তেৰে টূক কো পৰেহূ চূক মূকিযে ন,
কূৰ কৌডী দূকো হৌং আপনী ওৰ হৰিযে ।
ভোৰানাথ ভোৰে হী সৰোষ হোত থোৰে দোষ,
পোষি তোষি থাপি আপনী ন অৱডেৰিযে ।।
অবু তূ হৌ অংবুচৰ, অবু তূ হোং ডিংভ সো ন,
বূঝিযে বিলংব অৱলংব মেৰে তেৰিযে ।
বালক বিকল জানি পাহি প্ৰেম পহিচানি,
তুলসী কী বাংহ পৰ লামী লূম ফেৰিযে ।।৩৪॥।
কূৰ কৌডী দূকো হৌং আপনী ওৰ হৰিযে ।
ভোৰানাথ ভোৰে হী সৰোষ হোত থোৰে দোষ,
পোষি তোষি থাপি আপনী ন অৱডেৰিযে ।।
অবু তূ হৌ অংবুচৰ, অবু তূ হোং ডিংভ সো ন,
বূঝিযে বিলংব অৱলংব মেৰে তেৰিযে ।
বালক বিকল জানি পাহি প্ৰেম পহিচানি,
তুলসী কী বাংহ পৰ লামী লূম ফেৰিযে ।।৩৪॥।
ঘেৰি লিযো ৰোগনি, কুজোগনি, কুলোগনি জ্যৌ,
বাসৰ জলদ ঘন ঘটা ধুকি ধাঈ হৈ ।
বৰসত বাৰি পীৰ জাৰিযে জৱাসে জস,
ৰোষ বিনু দোষ ধূম-মূল মলিনাঈ হৈ ।।
কৰুনানিধান হনুমান মহা বলৱান,
হেৰি হংসি হোকি ফূংকি ফৌজৈং তে উডাঈ হৈ ।
খাযে হুতো তুলসী কুৰোগ ৰাঢ ৰাকসনি,
কেসৰী কিসোৰ ৰাখে বীৰ বৰিআঈ হৈ ।।৩৫॥
বাসৰ জলদ ঘন ঘটা ধুকি ধাঈ হৈ ।
বৰসত বাৰি পীৰ জাৰিযে জৱাসে জস,
ৰোষ বিনু দোষ ধূম-মূল মলিনাঈ হৈ ।।
কৰুনানিধান হনুমান মহা বলৱান,
হেৰি হংসি হোকি ফূংকি ফৌজৈং তে উডাঈ হৈ ।
খাযে হুতো তুলসী কুৰোগ ৰাঢ ৰাকসনি,
কেসৰী কিসোৰ ৰাখে বীৰ বৰিআঈ হৈ ।।৩৫॥
সৱৈযা
ৰাম গুলাম তু হী হনুমান গোসাংঈ সুসাংঈ সদা অনুকূলো ।
পাল্যো হৌ বাল জ্যোং আখৰ দূ পিতু মাতু সোং মংগল মোদ সমূলো ।।
বাংহ কী বেদন বাংহ পগাৰ পুকাৰত আৰত আনংদ ভূলো ।
শ্ৰী ৰঘুবীৰ নিৱাৰিযে পীৰ ৰহৌ দৰবাৰ পৰো লটি লূলো ।।৩৬।।
পাল্যো হৌ বাল জ্যোং আখৰ দূ পিতু মাতু সোং মংগল মোদ সমূলো ।।
বাংহ কী বেদন বাংহ পগাৰ পুকাৰত আৰত আনংদ ভূলো ।
শ্ৰী ৰঘুবীৰ নিৱাৰিযে পীৰ ৰহৌ দৰবাৰ পৰো লটি লূলো ।।৩৬।।
ঘনাক্ষৰী
কাল কী কৰালতা কৰম কঠিনাঈ কৰ্থ,
পাপ কে প্ৰভাৱ কী সুভায বায বাৱৰে।
বেদন কুভাংতি সো সহী ন জাতি ৰাতি দিন,
সোঈ বাংহ গহী জো গহী সমীৰ ডাবৰে ।।
লাযো তৰু তুলসী তিহাৰো সো নিহাৰি বাৰি,
সীংচিযে মলীন ভো তযো হৈ তিহূং তাৱৰে ।
ভূতনি কী আপনী পৰাযে কী কৃপা নিধান,
জানিযত সবহী কী ৰীতি ৰাম ৰাৱৰে ।॥৩৭।।
পাপ কে প্ৰভাৱ কী সুভায বায বাৱৰে।
বেদন কুভাংতি সো সহী ন জাতি ৰাতি দিন,
সোঈ বাংহ গহী জো গহী সমীৰ ডাবৰে ।।
লাযো তৰু তুলসী তিহাৰো সো নিহাৰি বাৰি,
সীংচিযে মলীন ভো তযো হৈ তিহূং তাৱৰে ।
ভূতনি কী আপনী পৰাযে কী কৃপা নিধান,
জানিযত সবহী কী ৰীতি ৰাম ৰাৱৰে ।॥৩৭।।
পংয পীৰ পেট পীৰ বহ পীৰ মুংহ পীৰ,
জৰজৰ সকল পীৰ মঈ হৈ ।
দেৱ ভূত পিতৰ কৰম খল কাল গ্ৰহ,
মোহি পৰ দৱৰি দমানক সী দঈ হৈ ।।
হৌ তো বিনু মোল কে বিকানো বলি বাৰেহী তেং,
ওট ৰাম নাম কী ললাট লিখি লঈ হৈ ।
কুংভজ কে কংকৰ বিকল বূঢে গোখুৰনি,
হায ৰাম ৰায ঐসী হাল কহূং ভঈ হৈ ।।৩৮॥।
জৰজৰ সকল পীৰ মঈ হৈ ।
দেৱ ভূত পিতৰ কৰম খল কাল গ্ৰহ,
মোহি পৰ দৱৰি দমানক সী দঈ হৈ ।।
হৌ তো বিনু মোল কে বিকানো বলি বাৰেহী তেং,
ওট ৰাম নাম কী ললাট লিখি লঈ হৈ ।
কুংভজ কে কংকৰ বিকল বূঢে গোখুৰনি,
হায ৰাম ৰায ঐসী হাল কহূং ভঈ হৈ ।।৩৮॥।
বাহুক-সুবাহু নীচ লীচৰ-মৰীচ মিলি,
মুংহপীৰ কেতুজা কুৰোগ জাতুধান হৈং ।
ৰাম নাম জগজাপ কিযো চহোং সানুৰাগ,
কাল কৈসে দূত ভূত কহা মেৰে মান হৈং ।।
সুমিৰে সহায ৰাম লখন আখৰ দোঊ,
জিনকে সমূহ সাকে জাগত জহান হৈং ।
তুলসী সংভাৰি তাডকা সংহাৰি ভাৰি ভট,
বেধে বৰগদ সে বনাই বানৱান হৈং ।॥৩৯।।
মুংহপীৰ কেতুজা কুৰোগ জাতুধান হৈং ।
ৰাম নাম জগজাপ কিযো চহোং সানুৰাগ,
কাল কৈসে দূত ভূত কহা মেৰে মান হৈং ।।
সুমিৰে সহায ৰাম লখন আখৰ দোঊ,
জিনকে সমূহ সাকে জাগত জহান হৈং ।
তুলসী সংভাৰি তাডকা সংহাৰি ভাৰি ভট,
বেধে বৰগদ সে বনাই বানৱান হৈং ।॥৩৯।।
বালপনে সূথে মন ৰাম সনমুখ ভযো,
ৰাম নাম লেত মাংগি খাত টূকটাক হাং ।
পৰযো লোক-ৰীতি মেং পুনীত প্ৰীতি ৰাম ৰায,
মোহ বস বৈঠো তোৰি তৰকি তৰাক হৌ ॥।
খোটে-খোটে আচৰন আচৰত অপনাযো,
অংজনী কুমাৰ সোধ্যো ৰামপানি পাক হৌ ।
তুলসী গুসাংঈ ভযো ভোংডে দিন ভূল গযো,
তাকো ফল পাৱত নিদান পৰিপাক হৌং ।॥৪০।।
ৰাম নাম লেত মাংগি খাত টূকটাক হাং ।
পৰযো লোক-ৰীতি মেং পুনীত প্ৰীতি ৰাম ৰায,
মোহ বস বৈঠো তোৰি তৰকি তৰাক হৌ ॥।
খোটে-খোটে আচৰন আচৰত অপনাযো,
অংজনী কুমাৰ সোধ্যো ৰামপানি পাক হৌ ।
তুলসী গুসাংঈ ভযো ভোংডে দিন ভূল গযো,
তাকো ফল পাৱত নিদান পৰিপাক হৌং ।॥৪০।।
অসন-বসন-হীন বিষম-বিষাদ-লীন,
দেখি দীন দূবৰো কৰৈ ন হায হায কো ।
তুলসী অনাথ সো সনাথ ৰঘুনাথ কিযো,
দিযো ফল সীল সিংধু আপনে সুভায কো ॥।
নীচ যহি বীচ পতি পাই ভৰু হাঈগো,
বিহাই প্ৰভু ভজন বচন মন কায কো |
তা তেং তনু পেষিযত ঘোৰ বৰতোৰ মিস,
ফূটি ফূটি নিকসত লোন ৰাম ৰায কো ।।৪১।।
দেখি দীন দূবৰো কৰৈ ন হায হায কো ।
তুলসী অনাথ সো সনাথ ৰঘুনাথ কিযো,
দিযো ফল সীল সিংধু আপনে সুভায কো ॥।
নীচ যহি বীচ পতি পাই ভৰু হাঈগো,
বিহাই প্ৰভু ভজন বচন মন কায কো |
তা তেং তনু পেষিযত ঘোৰ বৰতোৰ মিস,
ফূটি ফূটি নিকসত লোন ৰাম ৰায কো ।।৪১।।
জীওং জগ জানকী জীৱন কো কহাই জন,
মৰিবে কো বাৰানসী বাৰি সুৰসৰি কো ।
তুলসী কে দুহূং হাথ মোদক হৈং ঐসে ঠাংউ,
জাকে জিযে মুযে সোচ কৰিহৈং ন লৰি কো
মোকো ঝূটো সাংচো লোগ ৰাম কো কহত সব,
মেৰে মন মান হৈ ন হৰ কো ন হৰি কো ।
ভাৰী পীৰ দুসহ সৰীৰ তে বিহাল হোত,
সোঊ ৰঘুবীৰ বিনু সকে দূৰ কৰি কো ।৪২॥।
মৰিবে কো বাৰানসী বাৰি সুৰসৰি কো ।
তুলসী কে দুহূং হাথ মোদক হৈং ঐসে ঠাংউ,
জাকে জিযে মুযে সোচ কৰিহৈং ন লৰি কো
মোকো ঝূটো সাংচো লোগ ৰাম কো কহত সব,
মেৰে মন মান হৈ ন হৰ কো ন হৰি কো ।
ভাৰী পীৰ দুসহ সৰীৰ তে বিহাল হোত,
সোঊ ৰঘুবীৰ বিনু সকে দূৰ কৰি কো ।৪২॥।
সীতাপতি সাহেব সহায হনুমান নিত,
হিত উপদেশ কো মহেস মানো গুৰু কৈ ।
মানস বচন কায সৰন তিহাৰে পায,
তুম্হৰে ভৰোসে সুৰ মৈং ন জানে সুৰ কৈ ।।
ৱ্যাধি ভূত জনিত উপাধি কাহু খল কী,
সমাধি কীজে তুলসী কো জানি জন ফুৰ কৈ ।
কপিনাথ ৰঘুনাথ ভোলানাথ ভূতনাথ,
ৰোগ সিংধু ক্যোং ন ডাৰিযত গায খুৰ কৈঃ ।।৪৩।।
হিত উপদেশ কো মহেস মানো গুৰু কৈ ।
মানস বচন কায সৰন তিহাৰে পায,
তুম্হৰে ভৰোসে সুৰ মৈং ন জানে সুৰ কৈ ।।
ৱ্যাধি ভূত জনিত উপাধি কাহু খল কী,
সমাধি কীজে তুলসী কো জানি জন ফুৰ কৈ ।
কপিনাথ ৰঘুনাথ ভোলানাথ ভূতনাথ,
ৰোগ সিংধু ক্যোং ন ডাৰিযত গায খুৰ কৈঃ ।।৪৩।।
কহোং হনুমান সোং সুজান ৰাম ৰায সোং,
কৃপানিধান সংকৰ সোং সাৱধান সুনিযে ।
হৰষ ৱিষাদ ৰাগ ৰোষ গুন দোষ মঈ,
বিৰচী বিৰঞ্চী সব দেখিযত দুনিযে ।।
মাযা জীৱ কাল কে কৰম কে সুভায কে,
কৰৈযা ৰাম বেদ কহৈং সাংচী মন গুনিযে ।
তুম্হ তং কহা ন হোয হা হা সো বুঝৈযে মোহি,
হৌ হূং ৰহোং মৌনহী বযো সো জানি লুনিযে ।।৪৪।।
কৃপানিধান সংকৰ সোং সাৱধান সুনিযে ।
হৰষ ৱিষাদ ৰাগ ৰোষ গুন দোষ মঈ,
বিৰচী বিৰঞ্চী সব দেখিযত দুনিযে ।।
মাযা জীৱ কাল কে কৰম কে সুভায কে,
কৰৈযা ৰাম বেদ কহৈং সাংচী মন গুনিযে ।
তুম্হ তং কহা ন হোয হা হা সো বুঝৈযে মোহি,
হৌ হূং ৰহোং মৌনহী বযো সো জানি লুনিযে ।।৪৪।।
