Brahman

শ্ৰী হস্তামলক স্তোত্ৰম্

(Hastamalaka Stotram in Assamese)

(কস্ত্ৱং শিশো কস্য কুতোঽসি গন্তা)

Also known as indravajra chanda

Composed by Hastāmalaka Ācārya, a direct disciple of Adi Sankaracharya, the Hastāmalaka Stotraṁ is a short Vedāntic text about the higher nature of the Self. Hasta-āmalaka is meant to be ‘an amla berry (āmalakam) in the hand (hasta)’. Śaṅkarācārya used this berry as a metaphor to acknowledge Hastāmalaka’s ‘ripeness’ and his clarity of knowledge regarding Vedānta, and also to reveal the esoteric nature of the Vedāntic scriptures as a whole (to reveal knowledge that is ‘hidden’). Ādi Śaṅkarācārya had four primary, direct disciples whose works survive to the present day; Sureśvara, Padmapāda, Toṭaka and Hastāmalaka.

Reading depth
Lyrics
(ইন্দ্ৰৱজ্ৰা ছন্দ -)
কস্ত্ৱং শিশো কস্য কুতোঽসি গন্তা
কিং নাম তে ত্ৱং কুত আগতোঽসি ।
এতন্মযোক্তং ৱদ চাৰ্ভক ত্ৱং
মত্প্ৰীতযে প্ৰীতি ৱিৱৰ্ধনোঽসি ॥
হস্তামলক উৱাচ।
নাহং মনুষ্যো ন চ দেৱ-যক্ষৌ
ন ব্ৰাহ্মণ-ক্ষত্ৰিয-ৱৈশ্য-শূদ্ৰাঃ ।
ন ব্ৰহ্মচাৰী ন গৃহী ৱনস্থো
ভিক্ষুৰ্ন চাহং নিজবোধ ৰূপঃ ॥
(ভুজঙ্গপ্ৰযাত ছন্দ -)
নিমিত্তং মনশ্চক্ষুৰাদি প্ৰৱৃত্তৌ
নিৰস্তাখিলোপাধিৰাকাশকল্পঃ ।
ৰৱিৰ্লোকচেষ্টানিমিত্তং যথা যঃ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥১॥
যমগ্ন্যুষ্ণৱন্নিত্যবোধ স্ৱৰূপং
মনশ্চক্ষুৰাদীন্যবোধাত্মকানি ।
প্ৰৱৰ্তন্ত আশ্ৰিত্য নিষ্কম্পমেকং
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥২॥
মুখাভাসকো দৰ্পণে দৃশ্যমানো
মুখত্ৱাত্ পৃথক্ত্ৱেন নৈৱাস্তি ৱস্তু ।
চিদাভাসকো ধীষু জীৱোঽপি তদ্ৱত্
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥৩॥
যথা দৰ্পণাভাৱ আভাসহানৌ
মুখং ৱিদ্যতে কল্পনাহীনমেকম্ ।
তথা ধী ৱিযোগে নিৰাভাসকো যঃ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥ ৪॥
মনশ্চক্ষুৰাদেৰ্ৱিযুক্তঃ স্ৱযং যো
মনশ্চক্ষুৰাদেৰ্মনশ্চক্ষুৰাদিঃ ।
মনশ্চক্ষুৰাদেৰগম্যস্ৱৰূপঃ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥ ৭॥
য একো ৱিভাতি স্ৱতঃ শুদ্ধচেতাঃ
প্ৰকাশস্ৱৰূপোঽপি নানেৱ ধীষু
শৰাৱোদকস্থো যথা ভানুৰেকঃ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥৬॥
যথাঽনেকচক্ষুঃ-প্ৰকাশো ৰৱিৰ্ন
ক্ৰমেণ প্ৰকাশীকৰোতি প্ৰকাশ্যম্ ।
অনেকা ধিযো যস্তথৈকঃ প্ৰবোধঃ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥ ৭॥
ৱিৱস্ৱত্ প্ৰভাতং যথা ৰূপমক্ষং
প্ৰগৃহ্ণাতি নাভাতমেৱং ৱিৱস্ৱান্ ।
যদাভাত আভাসযত্যক্ষমেকঃ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥৮॥
যথা সূৰ্য একোঽপ্স্ৱনেকশ্চলাসু
স্থিৰাস্ৱপ্যনন্যদ্ৱিভাৱ্যস্ৱৰূপঃ
চলাসু প্ৰভিন্নঃ সুধীষ্ৱেক এৱ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥ ৯॥
ঘনচ্ছন্নদৃষ্টিৰ্ঘনচ্ছন্নমৰ্কম্
যথা নিষ্প্ৰভং মন্যতে চাতিমূঢঃ ।
তথা বদ্ধৱদ্ভাতি যো মূঢ-দৃষ্টেঃ
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥ ১০॥
সমস্তেষু ৱস্তুষ্ৱনুস্যূতমেকং
সমস্তানি ৱস্তূনি যন্ন স্পৃশন্তি ।
ৱিযদ্ৱত্সদা শুদ্ধমচ্ছস্ৱৰূপং
স নিত্যোপলব্ধিস্ৱৰূপোঽহমাত্মা ॥ ১১॥
উপাধৌ যথা ভেদতা সন্মণীনাং
তথা ভেদতা বুদ্ধিভেদেষু তেঽপি ।
যথা চন্দ্ৰিকাণাং জলে চঞ্চলত্ৱং
তথা চঞ্চলত্ৱং তৱাপীহ ৱিষ্ণো ॥ ১২॥

Explore More