Brahman

ଶ୍ରୀ ହସ୍ତାମଲକ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍

(Hastamalaka Stotram in Odia)

(କସ୍ତ୍ଵଂ ଶିଶୋ କସ୍ଯ କୁତୋଽସି ଗନ୍ତା)

Also known as indravajra chanda

Composed by Hastāmalaka Ācārya, a direct disciple of Adi Sankaracharya, the Hastāmalaka Stotraṁ is a short Vedāntic text about the higher nature of the Self. Hasta-āmalaka is meant to be ‘an amla berry (āmalakam) in the hand (hasta)’. Śaṅkarācārya used this berry as a metaphor to acknowledge Hastāmalaka’s ‘ripeness’ and his clarity of knowledge regarding Vedānta, and also to reveal the esoteric nature of the Vedāntic scriptures as a whole (to reveal knowledge that is ‘hidden’). Ādi Śaṅkarācārya had four primary, direct disciples whose works survive to the present day; Sureśvara, Padmapāda, Toṭaka and Hastāmalaka.

Reading depth
Lyrics
(ଇନ୍ଦ୍ରଵଜ୍ରା ଛନ୍ଦ -)
କସ୍ତ୍ଵଂ ଶିଶୋ କସ୍ଯ କୁତୋଽସି ଗନ୍ତା
କିଂ ନାମ ତେ ତ୍ଵଂ କୁତ ଆଗତୋଽସି ।
ଏତନ୍ମଯୋକ୍ତଂ ଵଦ ଚାର୍ଭକ ତ୍ଵଂ
ମତ୍ପ୍ରୀତଯେ ପ୍ରୀତି ଵିଵର୍ଧନୋଽସି ॥
ହସ୍ତାମଲକ ଉଵାଚ।
ନାହଂ ମନୁଷ୍ଯୋ ନ ଚ ଦେଵ-ଯକ୍ଷୌ
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ-କ୍ଷତ୍ରିଯ-ଵୈଶ୍ଯ-ଶୂଦ୍ରାଃ ।
ନ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନ ଗୃହୀ ଵନସ୍ଥୋ
ଭିକ୍ଷୁର୍ନ ଚାହଂ ନିଜବୋଧ ରୂପଃ ॥
(ଭୁଜଙ୍ଗପ୍ରଯାତ ଛନ୍ଦ -)
ନିମିତ୍ତଂ ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁରାଦି ପ୍ରଵୃତ୍ତୌ
ନିରସ୍ତାଖିଲୋପାଧିରାକାଶକଲ୍ପଃ ।
ରଵିର୍ଲୋକଚେଷ୍ଟାନିମିତ୍ତଂ ଯଥା ଯଃ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥୧॥
ଯମଗ୍ନ୍ଯୁଷ୍ଣଵନ୍ନିତ୍ଯବୋଧ ସ୍ଵରୂପଂ
ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁରାଦୀନ୍ଯବୋଧାତ୍ମକାନି ।
ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ନିଷ୍କମ୍ପମେକଂ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥୨॥
ମୁଖାଭାସକୋ ଦର୍ପଣେ ଦୃଶ୍ଯମାନୋ
ମୁଖତ୍ଵାତ୍ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ନୈଵାସ୍ତି ଵସ୍ତୁ ।
ଚିଦାଭାସକୋ ଧୀଷୁ ଜୀଵୋଽପି ତଦ୍ଵତ୍
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥୩॥
ଯଥା ଦର୍ପଣାଭାଵ ଆଭାସହାନୌ
ମୁଖଂ ଵିଦ୍ଯତେ କଲ୍ପନାହୀନମେକମ୍ ।
ତଥା ଧୀ ଵିଯୋଗେ ନିରାଭାସକୋ ଯଃ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥ ୪॥
ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁରାଦେର୍ଵିଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ଯୋ
ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁରାଦେର୍ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁରାଦିଃ ।
ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁରାଦେରଗମ୍ଯସ୍ଵରୂପଃ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥ ୭॥
ଯ ଏକୋ ଵିଭାତି ସ୍ଵତଃ ଶୁଦ୍ଧଚେତାଃ
ପ୍ରକାଶସ୍ଵରୂପୋଽପି ନାନେଵ ଧୀଷୁ
ଶରାଵୋଦକସ୍ଥୋ ଯଥା ଭାନୁରେକଃ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥୬॥
ଯଥାଽନେକଚକ୍ଷୁଃ-ପ୍ରକାଶୋ ରଵିର୍ନ
କ୍ରମେଣ ପ୍ରକାଶୀକରୋତି ପ୍ରକାଶ୍ଯମ୍ ।
ଅନେକା ଧିଯୋ ଯସ୍ତଥୈକଃ ପ୍ରବୋଧଃ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥ ୭॥
ଵିଵସ୍ଵତ୍ ପ୍ରଭାତଂ ଯଥା ରୂପମକ୍ଷଂ
ପ୍ରଗୃହ୍ଣାତି ନାଭାତମେଵଂ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ।
ଯଦାଭାତ ଆଭାସଯତ୍ଯକ୍ଷମେକଃ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥୮॥
ଯଥା ସୂର୍ଯ ଏକୋଽପ୍ସ୍ଵନେକଶ୍ଚଲାସୁ
ସ୍ଥିରାସ୍ଵପ୍ଯନନ୍ଯଦ୍ଵିଭାଵ୍ଯସ୍ଵରୂପଃ
ଚଲାସୁ ପ୍ରଭିନ୍ନଃ ସୁଧୀଷ୍ଵେକ ଏଵ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥ ୯॥
ଘନଚ୍ଛନ୍ନଦୃଷ୍ଟିର୍ଘନଚ୍ଛନ୍ନମର୍କମ୍
ଯଥା ନିଷ୍ପ୍ରଭଂ ମନ୍ଯତେ ଚାତିମୂଢଃ ।
ତଥା ବଦ୍ଧଵଦ୍ଭାତି ଯୋ ମୂଢ-ଦୃଷ୍ଟେଃ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥ ୧୦॥
ସମସ୍ତେଷୁ ଵସ୍ତୁଷ୍ଵନୁସ୍ଯୂତମେକଂ
ସମସ୍ତାନି ଵସ୍ତୂନି ଯନ୍ନ ସ୍ପୃଶନ୍ତି ।
ଵିଯଦ୍ଵତ୍ସଦା ଶୁଦ୍ଧମଚ୍ଛସ୍ଵରୂପଂ
ସ ନିତ୍ଯୋପଲବ୍ଧିସ୍ଵରୂପୋଽହମାତ୍ମା ॥ ୧୧॥
ଉପାଧୌ ଯଥା ଭେଦତା ସନ୍ମଣୀନାଂ
ତଥା ଭେଦତା ବୁଦ୍ଧିଭେଦେଷୁ ତେଽପି ।
ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରିକାଣାଂ ଜଲେ ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵଂ
ତଥା ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵଂ ତଵାପୀହ ଵିଷ୍ଣୋ ॥ ୧୨॥

Explore More