Brahman

శ్రీ హస్తామలక స్తోత్రమ్

(Hastamalaka Stotram in Telugu)

(కస్త్వం శిశో కస్య కుతోఽసి గన్తా)

Also known as indravajra chanda

Composed by Hastāmalaka Ācārya, a direct disciple of Adi Sankaracharya, the Hastāmalaka Stotraṁ is a short Vedāntic text about the higher nature of the Self. Hasta-āmalaka is meant to be ‘an amla berry (āmalakam) in the hand (hasta)’. Śaṅkarācārya used this berry as a metaphor to acknowledge Hastāmalaka’s ‘ripeness’ and his clarity of knowledge regarding Vedānta, and also to reveal the esoteric nature of the Vedāntic scriptures as a whole (to reveal knowledge that is ‘hidden’). Ādi Śaṅkarācārya had four primary, direct disciples whose works survive to the present day; Sureśvara, Padmapāda, Toṭaka and Hastāmalaka.

Reading depth
Lyrics
(ఇన్ద్రవజ్రా ఛన్ద -)
కస్త్వం శిశో కస్య కుతోఽసి గన్తా
కిం నామ తే త్వం కుత ఆగతోఽసి ।
ఏతన్మయోక్తం వద చార్భక త్వం
మత్ప్రీతయే ప్రీతి వివర్ధనోఽసి ॥
హస్తామలక ఉవాచ।
నాహం మనుష్యో న చ దేవ-యక్షౌ
న బ్రాహ్మణ-క్షత్రియ-వైశ్య-శూద్రాః ।
న బ్రహ్మచారీ న గృహీ వనస్థో
భిక్షుర్న చాహం నిజబోధ రూపః ॥
(భుజఙ్గప్రయాత ఛన్ద -)
నిమిత్తం మనశ్చక్షురాది ప్రవృత్తౌ
నిరస్తాఖిలోపాధిరాకాశకల్పః ।
రవిర్లోకచేష్టానిమిత్తం యథా యః
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥౧॥
యమగ్న్యుష్ణవన్నిత్యబోధ స్వరూపం
మనశ్చక్షురాదీన్యబోధాత్మకాని ।
ప్రవర్తన్త ఆశ్రిత్య నిష్కమ్పమేకం
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥౨॥
ముఖాభాసకో దర్పణే దృశ్యమానో
ముఖత్వాత్ పృథక్త్వేన నైవాస్తి వస్తు ।
చిదాభాసకో ధీషు జీవోఽపి తద్వత్
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥౩॥
యథా దర్పణాభావ ఆభాసహానౌ
ముఖం విద్యతే కల్పనాహీనమేకమ్ ।
తథా ధీ వియోగే నిరాభాసకో యః
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥ ౪॥
మనశ్చక్షురాదేర్వియుక్తః స్వయం యో
మనశ్చక్షురాదేర్మనశ్చక్షురాదిః ।
మనశ్చక్షురాదేరగమ్యస్వరూపః
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥ ౭॥
య ఏకో విభాతి స్వతః శుద్ధచేతాః
ప్రకాశస్వరూపోఽపి నానేవ ధీషు
శరావోదకస్థో యథా భానురేకః
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥౬॥
యథాఽనేకచక్షుః-ప్రకాశో రవిర్న
క్రమేణ ప్రకాశీకరోతి ప్రకాశ్యమ్ ।
అనేకా ధియో యస్తథైకః ప్రబోధః
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥ ౭॥
వివస్వత్ ప్రభాతం యథా రూపమక్షం
ప్రగృహ్ణాతి నాభాతమేవం వివస్వాన్ ।
యదాభాత ఆభాసయత్యక్షమేకః
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥౮॥
యథా సూర్య ఏకోఽప్స్వనేకశ్చలాసు
స్థిరాస్వప్యనన్యద్విభావ్యస్వరూపః
చలాసు ప్రభిన్నః సుధీష్వేక ఏవ
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥ ౯॥
ఘనచ్ఛన్నదృష్టిర్ఘనచ్ఛన్నమర్కమ్
యథా నిష్ప్రభం మన్యతే చాతిమూఢః ।
తథా బద్ధవద్భాతి యో మూఢ-దృష్టేః
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥ ౧౦॥
సమస్తేషు వస్తుష్వనుస్యూతమేకం
సమస్తాని వస్తూని యన్న స్పృశన్తి ।
వియద్వత్సదా శుద్ధమచ్ఛస్వరూపం
స నిత్యోపలబ్ధిస్వరూపోఽహమాత్మా ॥ ౧౧॥
ఉపాధౌ యథా భేదతా సన్మణీనాం
తథా భేదతా బుద్ధిభేదేషు తేఽపి ।
యథా చన్ద్రికాణాం జలే చఞ్చలత్వం
తథా చఞ్చలత్వం తవాపీహ విష్ణో ॥ ౧౨॥

Explore More