Brahman

śrī hastāmalaka stotram

(Hastamalaka Stotram in English (IAST))

(kastvaṃ śiśo kasya kuto'si gantā)

Also known as indravajra chanda

Composed by Hastāmalaka Ācārya, a direct disciple of Adi Sankaracharya, the Hastāmalaka Stotraṁ is a short Vedāntic text about the higher nature of the Self. Hasta-āmalaka is meant to be ‘an amla berry (āmalakam) in the hand (hasta)’. Śaṅkarācārya used this berry as a metaphor to acknowledge Hastāmalaka’s ‘ripeness’ and his clarity of knowledge regarding Vedānta, and also to reveal the esoteric nature of the Vedāntic scriptures as a whole (to reveal knowledge that is ‘hidden’). Ādi Śaṅkarācārya had four primary, direct disciples whose works survive to the present day; Sureśvara, Padmapāda, Toṭaka and Hastāmalaka.

Reading depth
Lyrics
(indravajrā chanda -)
kastvaṃ śiśo kasya kuto'si gantā
kiṃ nāma te tvaṃ kuta āgato'si |
etanmayoktaṃ vada cārbhaka tvaṃ
matprītaye prīti vivardhano'si ||
hastāmalaka uvāca|
nāhaṃ manuṣyo na ca deva-yakṣau
na brāhmaṇa-kṣatriya-vaiśya-śūdrāḥ |
na brahmacārī na gṛhī vanastho
bhikṣurna cāhaṃ nijabodha rūpaḥ ||
(bhujaṅgaprayāta chanda -)
nimittaṃ manaścakṣurādi pravṛttau
nirastākhilopādhirākāśakalpaḥ |
ravirlokaceṣṭānimittaṃ yathā yaḥ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā ||1||
yamagnyuṣṇavannityabodha svarūpaṃ
manaścakṣurādīnyabodhātmakāni |
pravartanta āśritya niṣkampamekaṃ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā ||2||
mukhābhāsako darpaṇe dṛśyamāno
mukhatvāt pṛthaktvena naivāsti vastu |
cidābhāsako dhīṣu jīvo'pi tadvat
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā ||3||
yathā darpaṇābhāva ābhāsahānau
mukhaṃ vidyate kalpanāhīnamekam |
tathā dhī viyoge nirābhāsako yaḥ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā || 4||
manaścakṣurāderviyuktaḥ svayaṃ yo
manaścakṣurādermanaścakṣurādiḥ |
manaścakṣurāderagamyasvarūpaḥ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā || 7||
ya eko vibhāti svataḥ śuddhacetāḥ
prakāśasvarūpo'pi nāneva dhīṣu
śarāvodakastho yathā bhānurekaḥ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā ||6||
yathā'nekacakṣuḥ-prakāśo ravirna
krameṇa prakāśīkaroti prakāśyam |
anekā dhiyo yastathaikaḥ prabodhaḥ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā || 7||
vivasvat prabhātaṃ yathā rūpamakṣaṃ
pragṛhṇāti nābhātamevaṃ vivasvān |
yadābhāta ābhāsayatyakṣamekaḥ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā ||8||
yathā sūrya eko'psvanekaścalāsu
sthirāsvapyananyadvibhāvyasvarūpaḥ
calāsu prabhinnaḥ sudhīṣveka eva
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā || 9||
ghanacchannadṛṣṭirghanacchannamarkam
yathā niṣprabhaṃ manyate cātimūḍhaḥ |
tathā baddhavadbhāti yo mūḍha-dṛṣṭeḥ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā || 10||
samasteṣu vastuṣvanusyūtamekaṃ
samastāni vastūni yanna spṛśanti |
viyadvatsadā śuddhamacchasvarūpaṃ
sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā || 11||
upādhau yathā bhedatā sanmaṇīnāṃ
tathā bhedatā buddhibhedeṣu te'pi |
yathā candrikāṇāṃ jale cañcalatvaṃ
tathā cañcalatvaṃ tavāpīha viṣṇo || 12||

Explore More