Brahman

kaivalyopaniṣad

(Kaivalya Upanishad in English (IAST))

The Kaivalya Upanishad belongs to the Atharva Veda and is counted among the Yoga Upanishads — a group of texts that deal directly with the nature of liberation and the practices that lead to it. The word kaivalya means absolute aloneness or independence — not loneliness, but the recognition that the Self stands alone, complete in itself, needing nothing outside to be whole. The text is short (about twenty-five verses) and moves quickly from a seeker's questions to the highest teaching. The Upanishad opens with the sage Ashvalayana approaching Brahma and asking how the highest can be known.

Reading depth
Lyrics
oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ|
sthirairaṅgaistuṣṭuvāsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ||
svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ|
svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu||
oṃ śāntiḥ! śāntiḥ!! śāntiḥ!!!
oṃ athāśvalāyano bhagavantaṃ parameṣṭhinamupasametyovāca |
adhīhi bhagavanbrahmavidyāṃ variṣṭhāṃ sadā sadbhiḥ sevyamānāṃ nigūḍhām |
yayā'cirātsarvapāpaṃ vyapohya parātparaṃ puruṣaṃ yāti vidvān || 1||
tasmai sa hovāca pitāmahaśca śraddhābhaktidhyānayogādavaihi || 2||
na karmaṇā na prajayā dhanena tyāgenaike amṛtatvamānaśuḥ |
pareṇa nākaṃ nihitaṃ guhāyāṃ vibhrājate yadyatayo viśanti || 3||
vedāntavijñānasuniścitārthāḥ saṃnyāsayogādyatayaḥ śuddhasattvāḥ |
te brahmalokeṣu parāntakāle parāmṛtāḥ parimucyanti sarve || 4||
viviktadeśe ca sukhāsanasthaḥ śuciḥ samagrīvaśiraḥśarīraḥ |
atyāśramasthaḥ sakalendriyāṇi nirudhya bhaktyā svaguruṃ praṇamya |
hṛtpuṇḍarīkaṃ virajaṃ viśuddhaṃ vicintya madhye viśadaṃ viśokam || 5||
acintyamavyaktamanantarūpaṃ śivaṃ praśāntamamṛtaṃ brahmayonim |
tathādimadhyāntavihīnamekaṃ vibhuṃ cidānandamarūpamadbhutam ||6||
umāsahāyaṃ parameśvaraṃ prabhuṃ trilocanaṃ nīlakaṇṭhaṃ praśāntam |
dhyātvā munirgacchati bhūtayoniṃ samastasākṣiṃ tamasaḥ parastāt || 7||
sa brahmā sa śivaḥ sendraḥ so'kṣaraḥ paramaḥ svarāṭ |
sa eva viṣṇuḥ sa prāṇaḥ sa kālo'gniḥ sa candramāḥ || 8||
sa eva sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhavyaṃ sanātanam |
jñātvā taṃ mṛtyumatyeti nānyaḥ panthā vimuktaye || 9||
sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |
sampaśyanbrahma paramaṃ yāti nānyena hetunā || 10||
ātmānamaraṇiṃ kṛtvā praṇavaṃ cottarāraṇim |
jñānanirmathanābhyāsātpāśaṃ dahati paṇḍitaḥ || 11||
sa eva māyāparimohitātmā śarīramāsthāya karoti sarvam |
stryannapānādivicitrabhogaiḥ sa eva jāgratparitṛptimeti || 12||
svapne sa jīvaḥ sukhaduḥkhabhoktā svamāyayā kalpitajīvaloke |
suṣuptikāle sakale vilīne tamo'bhibhūtaḥ sukharūpameti || 13||
punaśca janmāntarakarmayogātsa eva jīvaḥ svapiti prabuddhaḥ |
puratraye krīḍati yaśca jīvastatastu jātaṃ sakalaṃ vicitram |
ādhāramānandamakhaṇḍabodhaṃ yasmi~llayaṃ yāti puratrayaṃ ca || 14||
etasmājjāyate prāṇo manaḥ sarvendriyāṇi ca |
khaṃ vāyurjyotirāpaśca pṛthvī viśvasya dhāriṇī || 15||
yatparaṃ brahma sarvātmā viśvasyāyatanaṃ mahat |
sūkṣmātsūkṣmataraṃ nityaṃ tattvameva tvameva tat || 16||
jāgratsvapnasuṣuptyādiprapañcaṃ yatprakāśate |
tadbrahmāhamiti jñātvā sarvabandhaiḥ pramucyate || 17||
triṣu dhāmasu yadbhogyaṃ bhoktā bhogaśca yadbhavet |
tebhyo vilakṣaṇaḥ sākṣī cinmātro'haṃ sadāśivaḥ || 18||
mayyeva sakalaṃ jātaṃ mayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
mayi sarvaṃ layaṃ yāti tadbrahmādvayamasmyaham || 19||
aṇoraṇīyānahameva tadvanmahānahaṃ viśvamahaṃ vicitram |
purātano'haṃ puruṣo'hamīśo hiraṇmayo'haṃ śivarūpamasmi || 20||
apāṇipādo'hamacintyaśaktiḥ paśyāmyacakṣuḥ sa śaṛṇomyakarṇaḥ |
ahaṃ vijānāmi viviktarūpo na cāsti vettā mama citsadā'ham || 21
vedairanekairahameva vedyo vedāntakṛdvedavideva cāham |
na puṇyapāpe mama nāsti nāśo na janma dehendriyabuddhirasti || 22||
na bhūmirāpo na ca vahnirasti na cānilo me'sti na cāmbaraṃ ca |
evaṃ viditvā paramātmarūpaṃ guhāśayaṃ niṣkalamadvitīyam || 23
samastasākṣiṃ sadasadvihīnaṃ prayāti śuddhaṃ paramātmarūpam ||24
yaḥ śatarudriyamadhīte so'gnipūto bhavati surāpānātpūto bhavati
sa brahmahatyāyāḥ pūto bhavati sa suvarṇasteyātpūto bhavati
sa kṛtyākṛtyātpūto bhavati tasmādavimuktamāśrito
bhavatyatyāśramī sarvadā sakṛdvā japet ||
anena jñānamāpnoti saṃsārārṇavanāśanam | tasmādevaṃ
viditvainaṃ kaivalyaṃ padamaśnute kaivalyaṃ padamaśnuta iti ||

Explore More