Brahman

કૈવલ્યોપનિષદ્

(Kaivalya Upanishad in Gujarati)

Language:Sanskrit
Translation:English

The Kaivalya Upanishad belongs to the Atharva Veda and is counted among the Yoga Upanishads — a group of texts that deal directly with the nature of liberation and the practices that lead to it. The word kaivalya means absolute aloneness or independence — not loneliness, but the recognition that the Self stands alone, complete in itself, needing nothing outside to be whole. The text is short (about twenty-five verses) and moves quickly from a seeker's questions to the highest teaching. The Upanishad opens with the sage Ashvalayana approaching Brahma and asking how the highest can be known.

Read In:
DevanagariGujaratiBengaliAssameseOdiaTeluguTamilKannadaMalayalamEnglish (IAST)
Reading depth
Lyrics
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શૃણુયામ દેવા ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ।
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાસસ્તનૂભિર્વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ॥
સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ।
સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ॥
ૐ શાન્તિઃ! શાન્તિઃ!! શાન્તિઃ!!!
ૐ અથાશ્વલાયનો ભગવન્તં પરમેષ્ઠિનમુપસમેત્યોવાચ ।
અધીહિ ભગવન્બ્રહ્મવિદ્યાં વરિષ્ઠાં સદા સદ્ભિઃ સેવ્યમાનાં નિગૂઢામ્ ।
યયાઽચિરાત્સર્વપાપં વ્યપોહ્ય પરાત્પરં પુરુષં યાતિ વિદ્વાન્ ॥ ૧॥
તસ્મૈ સ હોવાચ પિતામહશ્ચ શ્રદ્ધાભક્તિધ્યાનયોગાદવૈહિ ॥ ૨॥
ન કર્મણા ન પ્રજયા ધનેન ત્યાગેનૈકે અમૃતત્વમાનશુઃ ।
પરેણ નાકં નિહિતં ગુહાયાં વિભ્રાજતે યદ્યતયો વિશન્તિ ॥ ૩॥
વેદાન્તવિજ્ઞાનસુનિશ્ચિતાર્થાઃ સંન્યાસયોગાદ્યતયઃ શુદ્ધસત્ત્વાઃ ।
તે બ્રહ્મલોકેષુ પરાન્તકાલે પરામૃતાઃ પરિમુચ્યન્તિ સર્વે ॥ ૪॥
વિવિક્તદેશે ચ સુખાસનસ્થઃ શુચિઃ સમગ્રીવશિરઃશરીરઃ ।
અત્યાશ્રમસ્થઃ સકલેન્દ્રિયાણિ નિરુધ્ય ભક્ત્યા સ્વગુરું પ્રણમ્ય ।
હૃત્પુણ્ડરીકં વિરજં વિશુદ્ધં વિચિન્ત્ય મધ્યે વિશદં વિશોકમ્ ॥ ૫॥
અચિન્ત્યમવ્યક્તમનન્તરૂપં શિવં પ્રશાન્તમમૃતં બ્રહ્મયોનિમ્ ।
તથાદિમધ્યાન્તવિહીનમેકં વિભું ચિદાનન્દમરૂપમદ્ભુતમ્ ॥૬॥
ઉમાસહાયં પરમેશ્વરં પ્રભું ત્રિલોચનં નીલકણ્ઠં પ્રશાન્તમ્ ।
ધ્યાત્વા મુનિર્ગચ્છતિ ભૂતયોનિં સમસ્તસાક્ષિં તમસઃ પરસ્તાત્ ॥ ૭॥
સ બ્રહ્મા સ શિવઃ સેન્દ્રઃ સોઽક્ષરઃ પરમઃ સ્વરાટ્ ।
સ એવ વિષ્ણુઃ સ પ્રાણઃ સ કાલોઽગ્નિઃ સ ચન્દ્રમાઃ ॥ ૮॥
સ એવ સર્વં યદ્ભૂતં યચ્ચ ભવ્યં સનાતનમ્ ।
જ્ઞાત્વા તં મૃત્યુમત્યેતિ નાન્યઃ પન્થા વિમુક્તયે ॥ ૯॥
સર્વભૂતસ્થમાત્માનં સર્વભૂતાનિ ચાત્મનિ ।
સમ્પશ્યન્બ્રહ્મ પરમં યાતિ નાન્યેન હેતુના ॥ ૧૦॥
આત્માનમરણિં કૃત્વા પ્રણવં ચોત્તરારણિમ્ ।
જ્ઞાનનિર્મથનાભ્યાસાત્પાશં દહતિ પણ્ડિતઃ ॥ ૧૧॥
સ એવ માયાપરિમોહિતાત્મા શરીરમાસ્થાય કરોતિ સર્વમ્ ।
સ્ત્ર્યન્નપાનાદિવિચિત્રભોગૈઃ સ એવ જાગ્રત્પરિતૃપ્તિમેતિ ॥ ૧૨॥
સ્વપ્ને સ જીવઃ સુખદુઃખભોક્તા સ્વમાયયા કલ્પિતજીવલોકે ।
સુષુપ્તિકાલે સકલે વિલીને તમોઽભિભૂતઃ સુખરૂપમેતિ ॥ ૧૩॥
પુનશ્ચ જન્માન્તરકર્મયોગાત્સ એવ જીવઃ સ્વપિતિ પ્રબુદ્ધઃ ।
પુરત્રયે ક્રીડતિ યશ્ચ જીવસ્તતસ્તુ જાતં સકલં વિચિત્રમ્ ।
આધારમાનન્દમખણ્ડબોધં યસ્મિઁલ્લયં યાતિ પુરત્રયં ચ ॥ ૧૪॥
એતસ્માજ્જાયતે પ્રાણો મનઃ સર્વેન્દ્રિયાણિ ચ ।
ખં વાયુર્જ્યોતિરાપશ્ચ પૃથ્વી વિશ્વસ્ય ધારિણી ॥ ૧૫॥
યત્પરં બ્રહ્મ સર્વાત્મા વિશ્વસ્યાયતનં મહત્ ।
સૂક્ષ્માત્સૂક્ષ્મતરં નિત્યં તત્ત્વમેવ ત્વમેવ તત્ ॥ ૧૬॥
જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્ત્યાદિપ્રપઞ્ચં યત્પ્રકાશતે ।
તદ્બ્રહ્માહમિતિ જ્ઞાત્વા સર્વબન્ધૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥ ૧૭॥
ત્રિષુ ધામસુ યદ્ભોગ્યં ભોક્તા ભોગશ્ચ યદ્ભવેત્ ।
તેભ્યો વિલક્ષણઃ સાક્ષી ચિન્માત્રોઽહં સદાશિવઃ ॥ ૧૮॥
મય્યેવ સકલં જાતં મયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
મયિ સર્વં લયં યાતિ તદ્બ્રહ્માદ્વયમસ્મ્યહમ્ ॥ ૧૯॥
અણોરણીયાનહમેવ તદ્વન્મહાનહં વિશ્વમહં વિચિત્રમ્ ।
પુરાતનોઽહં પુરુષોઽહમીશો હિરણ્મયોઽહં શિવરૂપમસ્મિ ॥ ૨૦॥
અપાણિપાદોઽહમચિન્ત્યશક્તિઃ પશ્યામ્યચક્ષુઃ સ શૃણોમ્યકર્ણઃ ।
અહં વિજાનામિ વિવિક્તરૂપો ન ચાસ્તિ વેત્તા મમ ચિત્સદાઽહમ્ ॥ ૨૧
વેદૈરનેકૈરહમેવ વેદ્યો વેદાન્તકૃદ્વેદવિદેવ ચાહમ્ ।
ન પુણ્યપાપે મમ નાસ્તિ નાશો ન જન્મ દેહેન્દ્રિયબુદ્ધિરસ્તિ ॥ ૨૨॥
ન ભૂમિરાપો ન ચ વહ્નિરસ્તિ ન ચાનિલો મેઽસ્તિ ન ચામ્બરં ચ ।
એવં વિદિત્વા પરમાત્મરૂપં ગુહાશયં નિષ્કલમદ્વિતીયમ્ ॥ ૨૩
સમસ્તસાક્ષિં સદસદ્વિહીનં પ્રયાતિ શુદ્ધં પરમાત્મરૂપમ્ ॥૨૪
યઃ શતરુદ્રિયમધીતે સોઽગ્નિપૂતો ભવતિ સુરાપાનાત્પૂતો ભવતિ
સ બ્રહ્મહત્યાયાઃ પૂતો ભવતિ સ સુવર્ણસ્તેયાત્પૂતો ભવતિ
સ કૃત્યાકૃત્યાત્પૂતો ભવતિ તસ્માદવિમુક્તમાશ્રિતો
ભવત્યત્યાશ્રમી સર્વદા સકૃદ્વા જપેત્ ॥
અનેન જ્ઞાનમાપ્નોતિ સંસારાર્ણવનાશનમ્ । તસ્માદેવં
વિદિત્વૈનં કૈવલ્યં પદમશ્નુતે કૈવલ્યં પદમશ્નુત ઇતિ ॥

More Brahman Stotras

भावनोपनिषद्
Bhavanopanishad
चाक्षुषोपनिषद् (चक्षुष्मती विद्या)
Chakshushopanishad (Chakshushmati Vidya)
कालिकोपनिषत्
Kalikopanisat
माण्डूक्य उपनिषद्
Mandukya Upanishad
नारायण उपनिषद्
Narayana Upanishad
शिवसङ्कल्पोपनिषत् (शिव सङ्कल्पमस्तु)
Shiva Sankalpa Upanishad
गणेशतापिन्युपनिषत्
Ganesatapinyupanisat
श्री सूर्योपनिषद्
Shri Suryopanishad
View All Kaivalya Upanishad Collection →

Explore More

Kaivalya Upanishad CollectionWealthObstaclesHealthProtectionWisdomHome