અધ્યાય 1
વલ્લી 3
ઋત-મ્પિબન્તૌ સુકૃતસ્ય લોકે ગુહા-મ્પ્રવિષ્ટૌ પરમે પરાર્ધે।
છાયાતપૌ બ્રહ્મવિદો વદન્તિ પઞ્ચાગ્નયો યે ચ ત્રિણાચિકેતાઃ ॥1॥
ઋત-મ્પિબન્તૌ સુકૃતસ્ય લોકે ગુહા-મ્પ્રવિષ્ટૌ પરમે પરાર્ધે।
છાયાતપૌ બ્રહ્મવિદો વદન્તિ પઞ્ચાગ્નયો યે ચ ત્રિણાચિકેતાઃ ॥1॥
ય-સ્સેતુરીજાનાનામક્ષર-મ્બ્રહ્મ યત્પરમ્।
અભય-ન્તિતીર્ષતા-મ્પાર-ન્નાચિકેતં શકેમહિ ॥2॥
અભય-ન્તિતીર્ષતા-મ્પાર-ન્નાચિકેતં શકેમહિ ॥2॥
આત્માનં રથિનં-વિઁદ્ધિ શરીરં રથમેવ તુ।
બુદ્ધિ-ન્તુ સારથિં-વિઁદ્ધિ મનઃ પ્રગ્રહમેવ ચ ॥3॥
બુદ્ધિ-ન્તુ સારથિં-વિઁદ્ધિ મનઃ પ્રગ્રહમેવ ચ ॥3॥
ઇન્દ્રિયાણિ હયાનાહુર્વિષયાંસ્તેષુ ગોચરાન્।
આત્મેન્દ્રિયમનોયુક્ત-મ્ભોક્તેત્યાહુર્મનીષિણઃ ॥4॥
આત્મેન્દ્રિયમનોયુક્ત-મ્ભોક્તેત્યાહુર્મનીષિણઃ ॥4॥
યસ્ત્વવિજ્ઞાનવાન્ભવત્યયુક્તેન મનસા સદા।
તસ્યેન્દ્રિયાણ્યવશ્યાનિ દુષ્ટાશ્વા ઇવ સારથેઃ ॥5॥
તસ્યેન્દ્રિયાણ્યવશ્યાનિ દુષ્ટાશ્વા ઇવ સારથેઃ ॥5॥
યસ્તુ વિજ્ઞાનવાન્ભવતિ યુક્તેન મનસા સદા।
તસ્યેન્દ્રિયાણિ વશ્યાનિ સદશ્વા ઇવ સારથેઃ ॥6॥
તસ્યેન્દ્રિયાણિ વશ્યાનિ સદશ્વા ઇવ સારથેઃ ॥6॥
યસ્ત્વવિજ્ઞાનવાન્ભવત્યમનસ્ક-સ્સદા-ઽશુચિઃ।
ન સ તત્પદમાપ્નોતિ સંસાર-ઞ્ચાધિગચ્છતિ ॥7॥
ન સ તત્પદમાપ્નોતિ સંસાર-ઞ્ચાધિગચ્છતિ ॥7॥
યસ્તુ વિજ્ઞાનવાન્ભવતિ સમનસ્ક-સ્સદા શુચિઃ।
સ તુ તત્પદમાપ્નોતિ યસ્માદ્ ભૂયો ન જાયતે ॥8॥
સ તુ તત્પદમાપ્નોતિ યસ્માદ્ ભૂયો ન જાયતે ॥8॥
વિજ્ઞાનસારથિર્યસ્તુ મનઃ પ્રગ્રહવાન્નરઃ।
સો-ઽધ્વનઃ પારમાપ્નોતિ તદ્વિષ્ણોઃ પરમ-મ્પદમ્ ॥9॥
સો-ઽધ્વનઃ પારમાપ્નોતિ તદ્વિષ્ણોઃ પરમ-મ્પદમ્ ॥9॥
ઇન્દ્રિયેભ્યઃ પરા હ્યર્થા અર્થેભ્યશ્ચ પર-મ્મનઃ।
મનસસ્તુ પરા બુદ્ધિર્બુદ્ધેરાત્મા મહાન્પરઃ ॥10॥
મનસસ્તુ પરા બુદ્ધિર્બુદ્ધેરાત્મા મહાન્પરઃ ॥10॥
મહતઃ પરમવ્યક્તમવ્યક્તાત્પુરુષઃ પરઃ।
પુરુષાન્ન પર-ઙ્કિઞ્ચિત્સા કાષ્ઠા સા પરા ગતિઃ ॥11॥
પુરુષાન્ન પર-ઙ્કિઞ્ચિત્સા કાષ્ઠા સા પરા ગતિઃ ॥11॥
એષ સર્વેષુ ભૂતેષુ ગૂઢો-ઽઽત્મા ન પ્રકાશતે।
દૃશ્યતે ત્વગ્ર્યયા બુદ્ધ્યા સૂક્ષ્મયા સૂક્ષ્મદર્શિભિઃ ॥12॥
દૃશ્યતે ત્વગ્ર્યયા બુદ્ધ્યા સૂક્ષ્મયા સૂક્ષ્મદર્શિભિઃ ॥12॥
યચ્છેદ્વાઙ્મનસી પ્રાજ્ઞસ્તદ્યચ્છેજ્જ્ઞાન આત્મનિ।
જ્ઞાનમાત્મનિ મહતિ નિયચ્છેત્તદ્યચ્છેચ્છાન્ત આત્મનિ ॥13॥
જ્ઞાનમાત્મનિ મહતિ નિયચ્છેત્તદ્યચ્છેચ્છાન્ત આત્મનિ ॥13॥
ઉત્તિષ્ઠત જાગ્રત પ્રાપ્ય વરાન્નિબોધત।
ક્ષુરસ્ય ધારા નિશિતા દુરત્યયા દુર્ગ-મ્પથસ્તત્કવયો વદન્તિ ॥14॥
ક્ષુરસ્ય ધારા નિશિતા દુરત્યયા દુર્ગ-મ્પથસ્તત્કવયો વદન્તિ ॥14॥
અશબ્દમસ્પર્શમરૂપમવ્યય-ન્તથા-ઽરસ-ન્નિત્યમગન્ધવચ્ચ યત્।
અનાદ્યનન્ત-મ્મહતઃ પર-ન્ધ્રુવ-ન્નિચાય્ય તન્મૃત્યુમુખા-ત્પ્રમુચ્યતે ॥15॥
અનાદ્યનન્ત-મ્મહતઃ પર-ન્ધ્રુવ-ન્નિચાય્ય તન્મૃત્યુમુખા-ત્પ્રમુચ્યતે ॥15॥
નાચિકેતમુપાખ્યાન-મ્મૃત્યુપ્રોક્તં સનાતનમ્।
ઉક્ત્વા શ્રુત્વા ચ મેધાવી બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥16॥
ઉક્ત્વા શ્રુત્વા ચ મેધાવી બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥16॥
ય ઇમ-મ્પરમ-ઙ્ગુહ્યં શ્રાવયેદ્ બ્રહ્મસંસદિ।
પ્રયત-શ્શ્રાદ્ધકાલે વા તદાનન્ત્યાય કલ્પતે।
તદાનન્ત્યાય કલ્પત ઇતિ ॥17॥
પ્રયત-શ્શ્રાદ્ધકાલે વા તદાનન્ત્યાય કલ્પતે।
તદાનન્ત્યાય કલ્પત ઇતિ ॥17॥