কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমাষ্টকে পঞ্চমঃ প্ৰপাঠকঃ - নক্ষত্ৰেষ্টিকাণ্ডম্
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1 - নক্ষত্ৰেষ্টকামন্ত্ৰাঃ, ৱিকৃতিৰূপচযনগতাঃ
অগ্নেঃ কৃত্তিকাঃ । শুক্ৰ-ম্পৰস্তা-জ্জ্যোতি-ৰৱস্তাত্ ॥ প্ৰজাপতে ৰোহিণী । আপঃ পৰস্তাদোষধযো ঽৱস্তাত্ ॥ সোমস্যেন্ৱকা ৱিততানি । পৰস্তাদ্ৱযন্তো ঽৱস্তাত্ ॥ ৰুদ্ৰস্য বাহূ । মৃগযৱঃ পৰস্তাদ্ৱিক্ষাৰো-ঽৱস্তাত্ ॥ অদিত্যৈ পুনৰ্ৱসূ । ৱাতঃ পৰস্তাদাৰ্দ্ৰ-মৱস্তাত্ ॥ 1 ॥
বৃহস্পতেস্তিষ্যঃ । জুহ্ৱতঃ পৰস্তা-দ্যজমানা অৱস্তাত্ ॥ সৰ্পাণা-মাশ্ৰেষাঃ । অভ্যাগচ্ছন্তঃ পৰস্তাদভ্যানৃত্যন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ পিতৃণা-ম্মঘাঃ । ৰুদন্তঃ পৰস্তাদপভ্ৰগ্ংশো-ঽৱস্তাত্ ॥ অৰ্যম্ণঃ পূৰ্ৱে ফল্গুনী । জাযা পৰস্তাদৃষভো-ঽৱস্তাত্ ॥ ভগস্যোত্তৰে । ৱহতৱঃ পৰস্তাদ্ৱহমানা অৱস্তাত্ ॥ 2 ॥
দেৱস্য সৱিতুৰ্-হস্তঃ । প্ৰসৱঃ পৰস্তা-থ্সনিৰৱস্তাত্ ॥ ইন্দ্ৰস্য চিত্ৰা । ঋত-ম্পৰস্তা-থ্সত্য-মৱস্তাত্ ॥ ৱাযো-ৰ্নিষ্ট্যা ৱ্ৰততিঃ । পৰস্তা-দসিদ্ধি-ৰৱস্তাত্ ॥ ইন্দ্ৰাগ্নিযো-ৰ্ৱিশাখে । যুগানি পৰস্তাত্-কৃষমাণা অৱস্তাত্ ॥ মিত্ৰস্যা-নূৰাধাঃ । অভ্যাৰোহত্-পৰস্তা-দভ্যাৰূঢ-মৱস্তাত্ ॥ 3 ॥
ইন্দ্ৰস্য ৰোহিণী । শৃণত্-পৰস্তাত্-প্ৰতিশৃণ-দৱস্তাত্ ॥ নিৰ্-ঋত্যৈ-মূলৱৰ্হণী । প্ৰতিভঞ্জন্তঃ পৰস্তাত্-প্ৰতিশৃণন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ অপা-ম্পূৰ্ৱা অষাঢাঃ । ৱৰ্চঃ পৰস্তা-থ্সমিতি-ৰৱস্তাত্ ॥ ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানা-মুত্তৰাঃ । অভিজযত্-পৰস্তা-দভিজিত-মৱস্তাত্ ॥ ৱিষ্ণো-শ্শ্ৰোণা পৃচ্ছমানাঃ । পৰস্তাত্-পন্থা অৱস্তাত্ ॥ 4 ॥
ৱসূনাগ্ শ্ৰৱিষ্ঠাঃ । ভূত-ম্পৰস্তা-দ্ভূতিৰৱস্তাত্ ॥ ইন্দ্ৰস্য-শতভিষক্ । ৱিশ্ৱৱ্যচাঃ পৰস্তা-দ্ৱিশ্ৱক্ষিতি-ৰৱস্তাত্ ॥ অজস্যৈকপদঃ পূৰ্ৱে প্ৰোষ্ঠপদাঃ । ৱৈশ্ৱানৰ-ম্পৰস্তা-দ্ৱৈশ্ৱাৱসৱ-মৱস্তাত্ ॥ অহেৰ্বুধ্নিয-স্যোত্তৰে । অভিষিঞ্চন্তঃ পৰস্তা-দভিষুণ্ৱন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ পূষ্ণো ৰেৱতী । গাৱঃ পৰস্তা-দ্ৱথ্সা অৱস্তাত্ ॥ অশ্ৱিনোৰশ্ৱযুজৌ । গ্ৰামঃ পৰস্তাথ্সেনা ঽৱস্তাত্ ॥ যমস্যাপভৰণীঃ । অপকৰ্ষন্তঃ পৰস্তা-দপৱহন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ পূৰ্ণা পশ্চাদুত পূৰ্ণা পুৰস্তাদুন্মধ্যতঃ পৌৰ্ণমাসী জিগায । তস্যা-ন্দেৱা অধি সংৱঁসন্ত উত্তমে নাক ইহ মাদযন্তাম্ ॥, যত্তে দেৱা অদধু ৰ্ভাগধেযমমাৱাস্যে সংৱঁসন্তো মহিত্ৱা । সানো যজ্ঞ-ম্পিপৃহি ৱিশ্ৱৱাৰে ৰযি-ন্নো ধেহি সুভগে সুৱীৰম্ ॥ ॥ 5 ॥
অনুৱাকং 1 - নক্ষত্ৰেষ্টকামন্ত্ৰাঃ, ৱিকৃতিৰূপচযনগতাঃ
অগ্নেঃ কৃত্তিকাঃ । শুক্ৰ-ম্পৰস্তা-জ্জ্যোতি-ৰৱস্তাত্ ॥ প্ৰজাপতে ৰোহিণী । আপঃ পৰস্তাদোষধযো ঽৱস্তাত্ ॥ সোমস্যেন্ৱকা ৱিততানি । পৰস্তাদ্ৱযন্তো ঽৱস্তাত্ ॥ ৰুদ্ৰস্য বাহূ । মৃগযৱঃ পৰস্তাদ্ৱিক্ষাৰো-ঽৱস্তাত্ ॥ অদিত্যৈ পুনৰ্ৱসূ । ৱাতঃ পৰস্তাদাৰ্দ্ৰ-মৱস্তাত্ ॥ 1 ॥
বৃহস্পতেস্তিষ্যঃ । জুহ্ৱতঃ পৰস্তা-দ্যজমানা অৱস্তাত্ ॥ সৰ্পাণা-মাশ্ৰেষাঃ । অভ্যাগচ্ছন্তঃ পৰস্তাদভ্যানৃত্যন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ পিতৃণা-ম্মঘাঃ । ৰুদন্তঃ পৰস্তাদপভ্ৰগ্ংশো-ঽৱস্তাত্ ॥ অৰ্যম্ণঃ পূৰ্ৱে ফল্গুনী । জাযা পৰস্তাদৃষভো-ঽৱস্তাত্ ॥ ভগস্যোত্তৰে । ৱহতৱঃ পৰস্তাদ্ৱহমানা অৱস্তাত্ ॥ 2 ॥
দেৱস্য সৱিতুৰ্-হস্তঃ । প্ৰসৱঃ পৰস্তা-থ্সনিৰৱস্তাত্ ॥ ইন্দ্ৰস্য চিত্ৰা । ঋত-ম্পৰস্তা-থ্সত্য-মৱস্তাত্ ॥ ৱাযো-ৰ্নিষ্ট্যা ৱ্ৰততিঃ । পৰস্তা-দসিদ্ধি-ৰৱস্তাত্ ॥ ইন্দ্ৰাগ্নিযো-ৰ্ৱিশাখে । যুগানি পৰস্তাত্-কৃষমাণা অৱস্তাত্ ॥ মিত্ৰস্যা-নূৰাধাঃ । অভ্যাৰোহত্-পৰস্তা-দভ্যাৰূঢ-মৱস্তাত্ ॥ 3 ॥
ইন্দ্ৰস্য ৰোহিণী । শৃণত্-পৰস্তাত্-প্ৰতিশৃণ-দৱস্তাত্ ॥ নিৰ্-ঋত্যৈ-মূলৱৰ্হণী । প্ৰতিভঞ্জন্তঃ পৰস্তাত্-প্ৰতিশৃণন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ অপা-ম্পূৰ্ৱা অষাঢাঃ । ৱৰ্চঃ পৰস্তা-থ্সমিতি-ৰৱস্তাত্ ॥ ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানা-মুত্তৰাঃ । অভিজযত্-পৰস্তা-দভিজিত-মৱস্তাত্ ॥ ৱিষ্ণো-শ্শ্ৰোণা পৃচ্ছমানাঃ । পৰস্তাত্-পন্থা অৱস্তাত্ ॥ 4 ॥
ৱসূনাগ্ শ্ৰৱিষ্ঠাঃ । ভূত-ম্পৰস্তা-দ্ভূতিৰৱস্তাত্ ॥ ইন্দ্ৰস্য-শতভিষক্ । ৱিশ্ৱৱ্যচাঃ পৰস্তা-দ্ৱিশ্ৱক্ষিতি-ৰৱস্তাত্ ॥ অজস্যৈকপদঃ পূৰ্ৱে প্ৰোষ্ঠপদাঃ । ৱৈশ্ৱানৰ-ম্পৰস্তা-দ্ৱৈশ্ৱাৱসৱ-মৱস্তাত্ ॥ অহেৰ্বুধ্নিয-স্যোত্তৰে । অভিষিঞ্চন্তঃ পৰস্তা-দভিষুণ্ৱন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ পূষ্ণো ৰেৱতী । গাৱঃ পৰস্তা-দ্ৱথ্সা অৱস্তাত্ ॥ অশ্ৱিনোৰশ্ৱযুজৌ । গ্ৰামঃ পৰস্তাথ্সেনা ঽৱস্তাত্ ॥ যমস্যাপভৰণীঃ । অপকৰ্ষন্তঃ পৰস্তা-দপৱহন্তো-ঽৱস্তাত্ ॥ পূৰ্ণা পশ্চাদুত পূৰ্ণা পুৰস্তাদুন্মধ্যতঃ পৌৰ্ণমাসী জিগায । তস্যা-ন্দেৱা অধি সংৱঁসন্ত উত্তমে নাক ইহ মাদযন্তাম্ ॥, যত্তে দেৱা অদধু ৰ্ভাগধেযমমাৱাস্যে সংৱঁসন্তো মহিত্ৱা । সানো যজ্ঞ-ম্পিপৃহি ৱিশ্ৱৱাৰে ৰযি-ন্নো ধেহি সুভগে সুৱীৰম্ ॥ ॥ 5 ॥
(আৰ্দ্ৰমৱস্তা-দ্- ৱহমানা অৱস্তা - দভ্যাৰূঢমৱস্তাত্ - পন্থা অৱস্তা-দ্- ৱথ্সা অৱস্তা-ত্পঞ্চ চ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2 - কৰ্মানুষ্ঠানাৰ্হঃ নক্ষত্ৰৰূপঃ পুণ্যকালঃ
অনুৱাকং 2 - কৰ্মানুষ্ঠানাৰ্হঃ নক্ষত্ৰৰূপঃ পুণ্যকালঃ
য-ত্পুণ্য-ন্নক্ষত্ৰম্ । ত-দ্ব-ট্কুৰ্ৱীতোপৱ্যুষম্ । যদা ৱৈ সূৰ্য উদেতি । অথ নক্ষত্ৰ-ন্নৈতি । যাৱতি তত্ৰ সূৰ্যো গচ্ছেত্ । যত্ৰ জঘন্য-ম্পশ্যেত্ । তাৱতি কুৰ্ৱীত য-ত্কাৰী স্যাত্ । পুণ্যাহ এৱ কুৰুতে । এৱগ্ং হ ৱৈ যজ্ঞেষু-ঞ্চ শতদ্যুম্ন-ঞ্চ মাথ্স্যো নিৰৱসাযযা-ঞ্চকাৰ ॥ 6 ॥
যো ৱৈ নক্ষত্ৰিয-ম্প্ৰজাপতিং-ৱেঁদ । উভযোৰেনং-লোঁকযোৰ্ৱিদুঃ । হস্ত এৱাস্য হস্তঃ । চিত্ৰা শিৰঃ । নিষ্ট্যা হৃদযম্ । ঊৰূ ৱিশাখে । প্ৰতিষ্ঠা ঽনূৰাধাঃ । এষ ৱৈ নক্ষত্ৰিযঃ প্ৰজাপতিঃ । য এৱং-ৱেঁদ । উভযোৰেনং-লোঁকযোৰ্ৱিদুঃ ॥ 7 ॥
অস্মিগ্গ্শ্চা-মুষ্মিগ্গ্শ্চ ॥ যা-ঙ্কামযেত দুহিতৰ-ম্প্ৰিযা স্যাদিতি । তা-ন্নিষ্ট্যাযা-ন্দদ্যাত্ । প্ৰিযৈৱ ভৱতি । নেৱ তু পুনৰাগচ্ছতি ॥ অভিজিন্নাম নক্ষত্ৰম্ । উপৰিষ্টা-দষাঢানাম্ । অৱস্তাচ্ছ্ৰোণাযৈ । দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । তে দেৱাস্তস্মি-ন্নক্ষত্ৰে-ঽভ্যজযন্ন্ ॥ 8 ॥
যদভ্যজযন্ন্ । তদভিজিতো-ঽভিজিত্ত্ৱম্ । য-ঙ্কামযেতা-নপজয্য-ঞ্জযেদিতি । তমেতস্মি-ন্নক্ষত্ৰে যাতযেত্ । অনপজয্যমেৱ জযতি । পাপপৰাজিতমিৱ তু ॥ প্ৰজাপতিঃ পশূনসৃজত । তে নক্ষত্ৰ-ন্নক্ষত্ৰ-মুপাতিষ্ঠন্ত । তে সমাৱন্ত এৱাভৱন্ন্ । তে ৰেৱতী-মুপাতিষ্ঠন্ত ॥ 9 ॥
তে ৰেৱত্যা-ম্প্ৰাভৱন্ন্ । তস্মা-দ্ৰেৱত্যা-ম্পশূনা-ঙ্কুৰ্ৱীত । য-ত্কিঞ্চাৰ্ৱাচীনগ্ং সোমাত্ । প্ৰৈৱ ভৱন্তি ॥ সলিলং-ৱাঁ ইদমন্তৰাসীত্ । যদতৰন্ন্ । ত-ত্তাৰকাণা-ন্তাৰকত্ৱম্ । যো ৱা ইহ যজতে । অমুগ্ং সলোক-ন্নক্ষতে । তন্নক্ষত্ৰাণা-ন্নক্ষত্ৰত্ৱম্ ॥ 10 ॥
দেৱগৃহা ৱৈ নক্ষত্ৰাণি । য এৱং-ৱেঁদ । গৃহ্যেৱ ভৱতি ॥ যানি ৱা ইমানি পৃথিৱ্যাশ্চিত্ৰাণি । তানি নক্ষত্ৰাণি । তস্মা-দশ্লীলনামগ্গ্-শ্চিত্ৰে । নাৱস্যেন্ন যজেত । যথা পাপাহে কুৰুতে । তাদৃগেৱ তত্ ॥ দেৱনক্ষত্ৰাণি ৱা অন্যানি ॥ 11 ॥
যমনক্ষত্ৰাণ্যন্যানি । কৃত্তিকাঃ প্ৰথমম্ । ৱিশাখে উত্তমম্ । তানি দেৱনক্ষত্ৰাণি । অনূৰাধাঃ প্ৰথমম্ । অপভৰণী-ৰুত্তমম্ । তানি যমনক্ষত্ৰাণি । যানি দেৱনক্ষত্ৰাণি । তানি দক্ষিণেন পৰিযন্তি । যানি যমনক্ষত্ৰাণি ॥ 12 ॥
তান্যুত্তৰেণ ॥ অন্ৱেষামৰাথ্স্মেতি । তদনূৰাধাঃ । জ্যেষ্ঠমেষা-মৱধিষ্মেতি । তজ্জ্যেষ্ঠঘ্নী । মূলমেষামৱৃক্ষামেতি । ত-ন্মূলৱৰ্হণী । যন্নাসহন্ত । তদষাঢাঃ । যদশ্লোণত্ ॥ 13 ॥
তচ্ছ্ৰোণা । যদশৃণোত্ । তচ্ছ্ৰৱিষ্ঠাঃ । যচ্ছত-মভিষজ্যন্ন্ । তচ্ছতভিষক্ । প্ৰোষ্ঠপদেষূদযচ্ছন্ত । ৰেৱত্যামৰৱন্ত । অশ্ৱযুজোৰযুঞ্জত । অপভৰণীষ্ৱ পাৱহন্ন্ । তানি ৱা এতানি যমনক্ষত্ৰাণি ॥ যান্যেৱ দেৱনক্ষত্ৰাণি । তেষু কুৰ্ৱীত যত্কাৰী স্যাত্ । পুণ্যাহ এৱ কুৰুতে ॥ 14 ॥
যো ৱৈ নক্ষত্ৰিয-ম্প্ৰজাপতিং-ৱেঁদ । উভযোৰেনং-লোঁকযোৰ্ৱিদুঃ । হস্ত এৱাস্য হস্তঃ । চিত্ৰা শিৰঃ । নিষ্ট্যা হৃদযম্ । ঊৰূ ৱিশাখে । প্ৰতিষ্ঠা ঽনূৰাধাঃ । এষ ৱৈ নক্ষত্ৰিযঃ প্ৰজাপতিঃ । য এৱং-ৱেঁদ । উভযোৰেনং-লোঁকযোৰ্ৱিদুঃ ॥ 7 ॥
অস্মিগ্গ্শ্চা-মুষ্মিগ্গ্শ্চ ॥ যা-ঙ্কামযেত দুহিতৰ-ম্প্ৰিযা স্যাদিতি । তা-ন্নিষ্ট্যাযা-ন্দদ্যাত্ । প্ৰিযৈৱ ভৱতি । নেৱ তু পুনৰাগচ্ছতি ॥ অভিজিন্নাম নক্ষত্ৰম্ । উপৰিষ্টা-দষাঢানাম্ । অৱস্তাচ্ছ্ৰোণাযৈ । দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । তে দেৱাস্তস্মি-ন্নক্ষত্ৰে-ঽভ্যজযন্ন্ ॥ 8 ॥
যদভ্যজযন্ন্ । তদভিজিতো-ঽভিজিত্ত্ৱম্ । য-ঙ্কামযেতা-নপজয্য-ঞ্জযেদিতি । তমেতস্মি-ন্নক্ষত্ৰে যাতযেত্ । অনপজয্যমেৱ জযতি । পাপপৰাজিতমিৱ তু ॥ প্ৰজাপতিঃ পশূনসৃজত । তে নক্ষত্ৰ-ন্নক্ষত্ৰ-মুপাতিষ্ঠন্ত । তে সমাৱন্ত এৱাভৱন্ন্ । তে ৰেৱতী-মুপাতিষ্ঠন্ত ॥ 9 ॥
তে ৰেৱত্যা-ম্প্ৰাভৱন্ন্ । তস্মা-দ্ৰেৱত্যা-ম্পশূনা-ঙ্কুৰ্ৱীত । য-ত্কিঞ্চাৰ্ৱাচীনগ্ং সোমাত্ । প্ৰৈৱ ভৱন্তি ॥ সলিলং-ৱাঁ ইদমন্তৰাসীত্ । যদতৰন্ন্ । ত-ত্তাৰকাণা-ন্তাৰকত্ৱম্ । যো ৱা ইহ যজতে । অমুগ্ং সলোক-ন্নক্ষতে । তন্নক্ষত্ৰাণা-ন্নক্ষত্ৰত্ৱম্ ॥ 10 ॥
দেৱগৃহা ৱৈ নক্ষত্ৰাণি । য এৱং-ৱেঁদ । গৃহ্যেৱ ভৱতি ॥ যানি ৱা ইমানি পৃথিৱ্যাশ্চিত্ৰাণি । তানি নক্ষত্ৰাণি । তস্মা-দশ্লীলনামগ্গ্-শ্চিত্ৰে । নাৱস্যেন্ন যজেত । যথা পাপাহে কুৰুতে । তাদৃগেৱ তত্ ॥ দেৱনক্ষত্ৰাণি ৱা অন্যানি ॥ 11 ॥
যমনক্ষত্ৰাণ্যন্যানি । কৃত্তিকাঃ প্ৰথমম্ । ৱিশাখে উত্তমম্ । তানি দেৱনক্ষত্ৰাণি । অনূৰাধাঃ প্ৰথমম্ । অপভৰণী-ৰুত্তমম্ । তানি যমনক্ষত্ৰাণি । যানি দেৱনক্ষত্ৰাণি । তানি দক্ষিণেন পৰিযন্তি । যানি যমনক্ষত্ৰাণি ॥ 12 ॥
তান্যুত্তৰেণ ॥ অন্ৱেষামৰাথ্স্মেতি । তদনূৰাধাঃ । জ্যেষ্ঠমেষা-মৱধিষ্মেতি । তজ্জ্যেষ্ঠঘ্নী । মূলমেষামৱৃক্ষামেতি । ত-ন্মূলৱৰ্হণী । যন্নাসহন্ত । তদষাঢাঃ । যদশ্লোণত্ ॥ 13 ॥
তচ্ছ্ৰোণা । যদশৃণোত্ । তচ্ছ্ৰৱিষ্ঠাঃ । যচ্ছত-মভিষজ্যন্ন্ । তচ্ছতভিষক্ । প্ৰোষ্ঠপদেষূদযচ্ছন্ত । ৰেৱত্যামৰৱন্ত । অশ্ৱযুজোৰযুঞ্জত । অপভৰণীষ্ৱ পাৱহন্ন্ । তানি ৱা এতানি যমনক্ষত্ৰাণি ॥ যান্যেৱ দেৱনক্ষত্ৰাণি । তেষু কুৰ্ৱীত যত্কাৰী স্যাত্ । পুণ্যাহ এৱ কুৰুতে ॥ 14 ॥
(চকা - ৰৈৱং-ৱেঁদোভযো ৰেনং-লোঁকযোৰ্ৱিদু - ৰজযন্ - ৰেৱতীমুপাতিষ্ঠন্ত - নক্ষত্ৰত্ৱ - মন্যানি - যানি যমনক্ষত্ৰা - ণ্যশ্লোণ--দ্যমনক্ষত্ৰাণি ত্ৰীণি চ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3 - কৰ্মানুষ্ঠানাৰ্হঃ দিৱসভাগৰূপঃ হেযোপাদেযকাল ৱিভাগঃ
অনুৱাকং 3 - কৰ্মানুষ্ঠানাৰ্হঃ দিৱসভাগৰূপঃ হেযোপাদেযকাল ৱিভাগঃ
দেৱস্য সৱিতুঃ প্ৰাতঃ প্ৰসৱঃ প্ৰাণঃ । ৱৰুণস্য সাযমাসৱো-ঽপানঃ ॥ য-ত্প্ৰতীচীন-ম্প্ৰাতস্তনাত্ । প্ৰাচীনগ্ং সঙ্গৱাত্ । ততো দেৱা অগ্নিষ্টোম-ন্নিৰমিমত । তত্-তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাৰ্গঃ ॥ মিত্ৰস্য সঙ্গৱঃ । তত্-পুণ্য-ন্তেজস্ৱ্যহঃ ।
তস্মাত্তৰ্হি পশৱঃ সমাযন্তি ॥ য-ত্প্ৰতীচীনগ্ং সঙ্গৱাত্ ॥ 15 ॥
প্ৰাচীন-ম্মদ্ধ্যন্দিনাত্ । ততো দেৱা উক্থ্য-ন্নিৰমিমত । তত্-তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাৰ্গঃ ॥ বৃহস্পতে-ৰ্মদ্ধ্যন্দিনঃ । তত্-পুণ্য-ন্তেজস্ৱ্যহঃ । তস্মাত্তৰ্হি তেক্ষ্ণিষ্ঠ-ন্তপতি ॥ যত্-প্ৰতীচীন-ম্মদ্ধ্যন্দিনাত্ । প্ৰাচীন-মপৰাহ্ণাত্ । ততো দেৱা-ষ্ষোডশিন-ন্নিৰমিমত । তত্তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাৰ্গঃ ॥ 16 ॥
ভগস্যাপৰাহ্ণঃ । তত্-পুণ্য-ন্তেজস্ৱ্যহঃ । তস্মাদপৰাহ্ণে কুমাৰ্যো ভগমিচ্ছমানা-শ্চৰন্তি ॥ যত্-প্ৰতীচীনমপৰাহ্ণাত্ । প্ৰাচীনগ্ং সাযাত্ । ততো দেৱা অতিৰাত্ৰ-ন্নিৰমিমত । তত্তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাৰ্গঃ ॥ ৱৰুণস্য সাযম্ । তত্-পুণ্য-ন্তেজস্ৱ্যহঃ । তস্মাত্তৰ্হি নানৃতং-ৱঁদেত্ ॥ 17 ॥
ব্ৰাহ্মণো ৱা অষ্টাৱিগ্ংশো নক্ষত্ৰাণাম্ । সমানস্যাহ্নঃ পঞ্চ পুণ্যানি নক্ষত্ৰাণি । চত্ৱাৰ্যশ্লীলানি । তানি নৱ । যচ্চ পৰস্তান্নক্ষত্ৰাণাং-যঁচ্চাৱস্তাত্ । তান্যেকাদশ । ব্ৰাহ্মণো দ্ৱাদশঃ । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সংৱঁথ্সৰং-ৱ্ৰঁত-ঞ্চৰতি । সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্য ৱ্ৰত-ঙ্গুপ্ত-ম্ভৱতি ॥ সমানস্যাহ্নঃ পঞ্চ পুণ্যানি নক্ষত্ৰাণি । চত্ৱাৰ্যশ্লীলানি । তানি নৱ । আগ্নেযী ৰাত্ৰিঃ । ঐন্দ্ৰমহঃ । তান্যেকাদশ । আদিত্যো দ্ৱাদশঃ । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সংৱঁথ্সৰং-ৱ্ৰঁত-ঞ্চৰতি । সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্য ৱ্ৰত-ঙ্গুপ্ত-ম্ভৱতি ॥ 18 ॥
প্ৰাচীন-ম্মদ্ধ্যন্দিনাত্ । ততো দেৱা উক্থ্য-ন্নিৰমিমত । তত্-তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাৰ্গঃ ॥ বৃহস্পতে-ৰ্মদ্ধ্যন্দিনঃ । তত্-পুণ্য-ন্তেজস্ৱ্যহঃ । তস্মাত্তৰ্হি তেক্ষ্ণিষ্ঠ-ন্তপতি ॥ যত্-প্ৰতীচীন-ম্মদ্ধ্যন্দিনাত্ । প্ৰাচীন-মপৰাহ্ণাত্ । ততো দেৱা-ষ্ষোডশিন-ন্নিৰমিমত । তত্তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাৰ্গঃ ॥ 16 ॥
ভগস্যাপৰাহ্ণঃ । তত্-পুণ্য-ন্তেজস্ৱ্যহঃ । তস্মাদপৰাহ্ণে কুমাৰ্যো ভগমিচ্ছমানা-শ্চৰন্তি ॥ যত্-প্ৰতীচীনমপৰাহ্ণাত্ । প্ৰাচীনগ্ং সাযাত্ । ততো দেৱা অতিৰাত্ৰ-ন্নিৰমিমত । তত্তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাৰ্গঃ ॥ ৱৰুণস্য সাযম্ । তত্-পুণ্য-ন্তেজস্ৱ্যহঃ । তস্মাত্তৰ্হি নানৃতং-ৱঁদেত্ ॥ 17 ॥
ব্ৰাহ্মণো ৱা অষ্টাৱিগ্ংশো নক্ষত্ৰাণাম্ । সমানস্যাহ্নঃ পঞ্চ পুণ্যানি নক্ষত্ৰাণি । চত্ৱাৰ্যশ্লীলানি । তানি নৱ । যচ্চ পৰস্তান্নক্ষত্ৰাণাং-যঁচ্চাৱস্তাত্ । তান্যেকাদশ । ব্ৰাহ্মণো দ্ৱাদশঃ । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সংৱঁথ্সৰং-ৱ্ৰঁত-ঞ্চৰতি । সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্য ৱ্ৰত-ঙ্গুপ্ত-ম্ভৱতি ॥ সমানস্যাহ্নঃ পঞ্চ পুণ্যানি নক্ষত্ৰাণি । চত্ৱাৰ্যশ্লীলানি । তানি নৱ । আগ্নেযী ৰাত্ৰিঃ । ঐন্দ্ৰমহঃ । তান্যেকাদশ । আদিত্যো দ্ৱাদশঃ । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সংৱঁথ্সৰং-ৱ্ৰঁত-ঞ্চৰতি । সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্য ৱ্ৰত-ঙ্গুপ্ত-ম্ভৱতি ॥ 18 ॥
(সঙ্গৱাথ্ - ষোডশিন-ন্নিৰমিমত তত্তদাত্তৱীৰ্য-ন্নিৰ্মাগো - ৱদে-দ্- ভৱতি সমানস্যাহ্নঃ পঞ্চ পুণ্যানি নক্ষত্ৰাণ্যষ্টৌ চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4 - সোমশেষভূতা পাত্ৰস্তুতিঃ.(আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণশেষঃ)
অনুৱাকং 4 - সোমশেষভূতা পাত্ৰস্তুতিঃ.(আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণশেষঃ)
ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কতি পাত্ৰাণি যজ্ঞং-ৱঁহন্তীতি । ত্ৰযোদশেতি ব্ৰূযাত্ । স যদ্ব্ৰূযাত্ । কস্তানি নিৰমিমীতেতি । প্ৰজাপতিৰিতি ব্ৰূযাত্ । স যদ্ব্ৰূযাত্ । কুতস্তানি নিৰমিমীতেতি । আত্মন ইতি । প্ৰাণাপানাভ্যা-মেৱোপাগ্-শ্ৱন্তৰ্যামৌ নিৰমিমীত ॥ 19 ॥
ৱ্যানাদুপাগ্ংশু সৱনম্ । ৱাচ ঐন্দ্ৰৱাযৱম্ । দক্ষক্ৰতুভ্যা-ম্মৈত্ৰাৱৰুণম্ । শ্ৰোত্ৰাদাশ্ৱিনম্ । চক্ষুষ-শ্শুক্ৰা মন্থিনৌ । আত্মন আগ্ৰযণম্ । অঙ্গেভ্য উক্থ্যম্ । আযুষো ধ্ৰুৱম্ । প্ৰতিষ্ঠাযা ঋতুপাত্ৰে ॥ যজ্ঞং-ৱাঁৱ ত-ম্প্ৰজাপতি-ৰ্নিৰমিমীত । স নিৰ্মিতো নাদ্ধ্ৰিযত সমৱ্লীযত । স এতা-ন্প্ৰজাপতি-ৰপিৱাপান-পশ্যত্ । তান্নিৰৱপত্ । তৈৰ্ৱৈ স যজ্ঞমপ্যৱপত্ । যদপিৱাপা ভৱন্তি । যজ্ঞস্য ধৃত্যা অসংৱ্লঁযায ॥ 20 ॥
ৱ্যানাদুপাগ্ংশু সৱনম্ । ৱাচ ঐন্দ্ৰৱাযৱম্ । দক্ষক্ৰতুভ্যা-ম্মৈত্ৰাৱৰুণম্ । শ্ৰোত্ৰাদাশ্ৱিনম্ । চক্ষুষ-শ্শুক্ৰা মন্থিনৌ । আত্মন আগ্ৰযণম্ । অঙ্গেভ্য উক্থ্যম্ । আযুষো ধ্ৰুৱম্ । প্ৰতিষ্ঠাযা ঋতুপাত্ৰে ॥ যজ্ঞং-ৱাঁৱ ত-ম্প্ৰজাপতি-ৰ্নিৰমিমীত । স নিৰ্মিতো নাদ্ধ্ৰিযত সমৱ্লীযত । স এতা-ন্প্ৰজাপতি-ৰপিৱাপান-পশ্যত্ । তান্নিৰৱপত্ । তৈৰ্ৱৈ স যজ্ঞমপ্যৱপত্ । যদপিৱাপা ভৱন্তি । যজ্ঞস্য ধৃত্যা অসংৱ্লঁযায ॥ 20 ॥
(উপাগ্শ্ৱন্তৰ্যামৌ নিৰমিমীতা- মিমীত ষট্ চ) (অ. 4)
অনুৱাকং 5 - চাতুৰ্মাস্যশেষা ৱপনমন্ত্ৰাঃ, (ৰাজসূযব্ৰাহ্মণম্)
অনুৱাকং 5 - চাতুৰ্মাস্যশেষা ৱপনমন্ত্ৰাঃ, (ৰাজসূযব্ৰাহ্মণম্)
ঋতমেৱ পৰমেষ্ঠি । ঋত-ন্নাত্যেতি কি-ঞ্চন । ঋতে সমুদ্ৰ আহিতঃ । ঋতে ভূমিৰিযগ্গ্ শ্ৰিতা । অগ্নিস্তিগ্মেন শোচিষা । তপ আক্ৰান্ত-মুষ্ণিহা । শিৰস্তপস্যাহিতম্ । ৱৈশ্ৱানৰস্য তেজসা । ঋতেনাস্য নিৱৰ্তযে । সত্যেন পৰিৱৰ্তযে ॥ 21 ॥
তপসা-ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যা-ভিৱৰ্তযে । তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱ্ৰত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ য-দ্ঘৰ্মঃ পৰ্যৱৰ্তযত্ । অন্তা-ন্পৃথিৱ্যা দিৱঃ । অগ্নিৰীশান ওজসা । ৱৰুণো ধীতিভিঃ সহ ॥ 22 ॥
ইন্দ্ৰো মৰুদ্ভি-স্সখিভি-স্সহ ॥ অগ্নিস্তিগ্মেন শোচিষা । তপ আক্ৰান্ত-মুষ্ণিহা । শিৰস্তপস্যাহিতম্ । ৱৈশ্ৱানৰস্য তেজসা । ঋতেনাস্য নিৱৰ্তযে । সত্যেন পৰিৱৰ্তযে । তপসা ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যাভিৱৰ্তযে ॥ 23 ॥
তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱ্ৰত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ যো অস্যাঃ পৃথিৱ্যাস্ত্ৱচি । নিৱৰ্তযত্যোষধীঃ । অগ্নিৰীশান ওজসা । ৱৰুণো ধীতিভিঃ সহ । ইন্দ্ৰো মৰুদ্ভি-স্সখিভি-স্সহ ॥ অগ্নিস্তিগ্মেন শোচিষা । তপ আক্ৰান্ত-মুষ্ণিহা ॥ 24 ॥
শিৰস্তপস্যাহিতম্ । ৱৈশ্ৱানৰস্য তেজসা । ঋতেনাস্য নিৱৰ্তযে । সত্যেন পৰিৱৰ্তযে । তপসা ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যা-ভিৱৰ্তযে । তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ 25 ॥
এক-ম্মাস-মুদসৃজত্ । পৰমেষ্ঠী প্ৰজাভ্যঃ । তেনাভ্যো মহ আৱহত্ । অমৃত-ম্মৰ্ত্যাভ্যঃ । প্ৰজামনু প্ৰজাযসে । তদু তে মৰ্ত্যামৃতম্ । যেন মাসা অৰ্ধমাসাঃ । ঋতৱঃ পৰিৱথ্সৰাঃ । যেন তে তে প্ৰজাপতে । ঈজানস্য ন্যৱৰ্তযন্ন্ ॥ 26 ॥
তেনাহমস্য ব্ৰহ্মণা । নিৱৰ্তযামি জীৱসে ॥ অগ্নিস্তিগ্মেন শোচিষা । তপ আক্ৰান্ত-মুষ্ণিহা । শিৰস্তপস্যাহিতম্ । ৱৈশ্ৱানৰস্য তেজসা । ঋতেনাস্য নিৱৰ্তযে । সত্যেন পৰিৱৰ্তযে । তপসা ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যাভিৱৰ্তযে । তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱ্ৰত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ 27 ॥
তপসা-ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যা-ভিৱৰ্তযে । তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱ্ৰত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ য-দ্ঘৰ্মঃ পৰ্যৱৰ্তযত্ । অন্তা-ন্পৃথিৱ্যা দিৱঃ । অগ্নিৰীশান ওজসা । ৱৰুণো ধীতিভিঃ সহ ॥ 22 ॥
ইন্দ্ৰো মৰুদ্ভি-স্সখিভি-স্সহ ॥ অগ্নিস্তিগ্মেন শোচিষা । তপ আক্ৰান্ত-মুষ্ণিহা । শিৰস্তপস্যাহিতম্ । ৱৈশ্ৱানৰস্য তেজসা । ঋতেনাস্য নিৱৰ্তযে । সত্যেন পৰিৱৰ্তযে । তপসা ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যাভিৱৰ্তযে ॥ 23 ॥
তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱ্ৰত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ যো অস্যাঃ পৃথিৱ্যাস্ত্ৱচি । নিৱৰ্তযত্যোষধীঃ । অগ্নিৰীশান ওজসা । ৱৰুণো ধীতিভিঃ সহ । ইন্দ্ৰো মৰুদ্ভি-স্সখিভি-স্সহ ॥ অগ্নিস্তিগ্মেন শোচিষা । তপ আক্ৰান্ত-মুষ্ণিহা ॥ 24 ॥
শিৰস্তপস্যাহিতম্ । ৱৈশ্ৱানৰস্য তেজসা । ঋতেনাস্য নিৱৰ্তযে । সত্যেন পৰিৱৰ্তযে । তপসা ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যা-ভিৱৰ্তযে । তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ 25 ॥
এক-ম্মাস-মুদসৃজত্ । পৰমেষ্ঠী প্ৰজাভ্যঃ । তেনাভ্যো মহ আৱহত্ । অমৃত-ম্মৰ্ত্যাভ্যঃ । প্ৰজামনু প্ৰজাযসে । তদু তে মৰ্ত্যামৃতম্ । যেন মাসা অৰ্ধমাসাঃ । ঋতৱঃ পৰিৱথ্সৰাঃ । যেন তে তে প্ৰজাপতে । ঈজানস্য ন্যৱৰ্তযন্ন্ ॥ 26 ॥
তেনাহমস্য ব্ৰহ্মণা । নিৱৰ্তযামি জীৱসে ॥ অগ্নিস্তিগ্মেন শোচিষা । তপ আক্ৰান্ত-মুষ্ণিহা । শিৰস্তপস্যাহিতম্ । ৱৈশ্ৱানৰস্য তেজসা । ঋতেনাস্য নিৱৰ্তযে । সত্যেন পৰিৱৰ্তযে । তপসা ঽস্যানুৱৰ্তযে । শিৱেনাস্যোপৱৰ্তযে । শগ্মেনাস্যাভিৱৰ্তযে । তদৃত-ন্ত-থ্সত্যম্ । ত-দ্ৱ্ৰত-ন্তচ্ছকেযম্ । তেন শকেয-ন্তেন ৰাদ্ধ্যাসম্ ॥ 27 ॥
(পৰিৱৰ্তযে - সহা - ভিৱৰ্তয - উষ্ণিহা - ৰাদ্ধ্যাসং - ন্যৱৰ্তযন্ - নুপৱৰ্তযে চত্ৱাৰি চ) (অ. 5)
অনুৱাকং 6 - চাতুৰ্মাস্যশেষা ৱপনৱিধিঃ (ৰাজসূযব্ৰাহ্মণম্)
অনুৱাকং 6 - চাতুৰ্মাস্যশেষা ৱপনৱিধিঃ (ৰাজসূযব্ৰাহ্মণম্)
দেৱা ৱৈ য-দ্যজ্ঞে ঽকুৰ্ৱত । তদসুৰা অকুৰ্ৱত । তে-ঽসুৰা ঊৰ্ধ্ৱ-ম্পৃষ্ঠেভ্যো নাপশ্যন্ন্ । তে কেশানগ্ৰে-ঽৱপন্ত । অথ শ্মশ্ৰূণি । অথোপপক্ষৌ । ততস্তে-ঽৱাঞ্চ আযন্ন্ । পৰা-ঽভৱন্ন্ । যস্যৈৱং-ৱঁপন্তি । অৱাংএতি ॥ 28 ॥
অথো পৰৈৱ ভৱতি । অথ দেৱা ঊৰ্ধ্ৱ-ম্পৃষ্ঠেভ্যো-ঽপশ্যন্ন্ । ত উপপক্ষাৱগ্ৰে-ঽৱপন্ত । অথ শ্মশ্ৰূণি । অথ কেশান্ । ততস্তে-ঽভৱন্ন্ । সুৱৰ্গং-লোঁকমাযন্ন্ । যস্যৈৱং-ৱঁপন্তি । ভৱত্যাত্মনা । অথো সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ 29 ॥
অথৈত-ন্মনু-ৰ্ৱপ্ত্ৰে মিথুন-মপশ্যত্ । স শ্মশ্ৰূণ্যগ্ৰে-ঽৱপত । অথোপপক্ষৌ । অথ কেশান্ । ততো ৱৈ স প্ৰাজাযত প্ৰজযা পশুভিঃ । যস্যৈৱং-ৱঁপন্তি । প্ৰ প্ৰজযা পশুভি-ৰ্মিথুনৈ-ৰ্জাযতে ॥ দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । তে সংৱঁথ্সৰে ৱ্যাযচ্ছন্ত । তা-ন্দেৱাশ্চাতু-ৰ্মাস্যৈৰেৱাভি প্ৰাযুঞ্জত ॥ 30 ॥
ৱৈশ্ৱদেৱেন চতুৰো মাসো-ঽৱৃঞ্জতেন্দ্ৰৰাজানঃ । তাঞ্ছীৰ্ষন্নি চাৱৰ্তযন্ত পৰি চ । ৱৰুণ প্ৰঘাসৈ-শ্চতুৰো মাসো-ঽৱৃঞ্জত ৱৰুণৰাজানঃ । তাঞ্ছীৰ্ষন্নি চাৱৰ্তযন্ত পৰি চ । সাকমেধৈশ্চতুৰো মাসো-ঽৱৃঞ্জত সোমৰাজানঃ । তাঞ্ছীৰ.ষন্নি চাৱৰ্তযন্ত পৰি চ । যা সংৱঁথ্সৰ উপজীৱা ঽঽসীত্ । তামেষা-মৱৃঞ্জত । ততো দেৱা অভৱন্ন্ । পৰা-ঽসুৰাঃ ॥ 31 ॥
য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্-শ্চাতুৰ্মাস্যৈ-ৰ্যজতে । ভ্ৰাতৃৱ্যস্যৈৱ মাসো ৱৃক্ত্ৱা । শীৰ্ষন্নি চ ৱৰ্তযতে পৰি চ । যৈষা সংৱঁথ্সৰ উপজীৱা । ৱৃঙ্ক্তে তা-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যস্য । ক্ষুধা ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যঃ পৰা ভৱতি ॥ লোহিতাযসেন নিৱৰ্তযতে । যদ্ৱা ইমামগ্নিৰ্-ঋতাৱাগতে নিৱৰ্তযতি । এতদেৱৈনাগ্ং ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা নিৱৰ্তযতি । সা তত-শ্শ্ৱ-শ্শ্ৱো ভূযসী ভৱন্ত্যেতি ॥ 32 ॥
প্ৰজাযতে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱাঁল্লোহিতাযসেন নিৱৰ্তযতে । এতদেৱ ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা নিৱৰ্তযতে । স তত-শ্শ্ৱ-শ্শ্ৱো ভূযান্-ভৱন্নেতি । প্ৰৈৱ জাযতে ॥ ত্ৰেণ্যা শলল্যা নিৱৰ্তযেত । ত্ৰীণি ত্ৰীণি ৱৈ দেৱানামৃদ্ধানি । ত্ৰীণি ছন্দাগ্ংসি । ত্ৰীণি সৱনানি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ॥ 33 ॥
ঋদ্ধ্যামেৱ ত-দ্ৱীৰ্য এষু লোকেষু প্ৰতি তিষ্ঠতি ॥ যচ্চাতুৰ্মাস্যযা-জ্যাত্মনো নাৱদ্যেত্ । দেৱেভ্য আৱৃশ্চ্যেত । চতৃষু চতৃষু মাসেষু নিৱৰ্তযেত । পৰোক্ষমেৱ ত-দ্দেৱেভ্য আত্মনো-ঽৱদ্যত্যনা ৱ্ৰস্কায ॥ দেৱানাং-ৱাঁ এষ আনীতঃ । যশ্চাতুৰ্মাস্যযাজী । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্নি চ ৱৰ্তযতে পৰি চ । দেৱতা এৱাপ্যেতি । নাস্য ৰুদ্ৰঃ প্ৰজা-ম্পশূ-নভিমন্যতে ॥ 34 ॥
অথো পৰৈৱ ভৱতি । অথ দেৱা ঊৰ্ধ্ৱ-ম্পৃষ্ঠেভ্যো-ঽপশ্যন্ন্ । ত উপপক্ষাৱগ্ৰে-ঽৱপন্ত । অথ শ্মশ্ৰূণি । অথ কেশান্ । ততস্তে-ঽভৱন্ন্ । সুৱৰ্গং-লোঁকমাযন্ন্ । যস্যৈৱং-ৱঁপন্তি । ভৱত্যাত্মনা । অথো সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ 29 ॥
অথৈত-ন্মনু-ৰ্ৱপ্ত্ৰে মিথুন-মপশ্যত্ । স শ্মশ্ৰূণ্যগ্ৰে-ঽৱপত । অথোপপক্ষৌ । অথ কেশান্ । ততো ৱৈ স প্ৰাজাযত প্ৰজযা পশুভিঃ । যস্যৈৱং-ৱঁপন্তি । প্ৰ প্ৰজযা পশুভি-ৰ্মিথুনৈ-ৰ্জাযতে ॥ দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । তে সংৱঁথ্সৰে ৱ্যাযচ্ছন্ত । তা-ন্দেৱাশ্চাতু-ৰ্মাস্যৈৰেৱাভি প্ৰাযুঞ্জত ॥ 30 ॥
ৱৈশ্ৱদেৱেন চতুৰো মাসো-ঽৱৃঞ্জতেন্দ্ৰৰাজানঃ । তাঞ্ছীৰ্ষন্নি চাৱৰ্তযন্ত পৰি চ । ৱৰুণ প্ৰঘাসৈ-শ্চতুৰো মাসো-ঽৱৃঞ্জত ৱৰুণৰাজানঃ । তাঞ্ছীৰ্ষন্নি চাৱৰ্তযন্ত পৰি চ । সাকমেধৈশ্চতুৰো মাসো-ঽৱৃঞ্জত সোমৰাজানঃ । তাঞ্ছীৰ.ষন্নি চাৱৰ্তযন্ত পৰি চ । যা সংৱঁথ্সৰ উপজীৱা ঽঽসীত্ । তামেষা-মৱৃঞ্জত । ততো দেৱা অভৱন্ন্ । পৰা-ঽসুৰাঃ ॥ 31 ॥
য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্-শ্চাতুৰ্মাস্যৈ-ৰ্যজতে । ভ্ৰাতৃৱ্যস্যৈৱ মাসো ৱৃক্ত্ৱা । শীৰ্ষন্নি চ ৱৰ্তযতে পৰি চ । যৈষা সংৱঁথ্সৰ উপজীৱা । ৱৃঙ্ক্তে তা-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যস্য । ক্ষুধা ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যঃ পৰা ভৱতি ॥ লোহিতাযসেন নিৱৰ্তযতে । যদ্ৱা ইমামগ্নিৰ্-ঋতাৱাগতে নিৱৰ্তযতি । এতদেৱৈনাগ্ং ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা নিৱৰ্তযতি । সা তত-শ্শ্ৱ-শ্শ্ৱো ভূযসী ভৱন্ত্যেতি ॥ 32 ॥
প্ৰজাযতে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱাঁল্লোহিতাযসেন নিৱৰ্তযতে । এতদেৱ ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা নিৱৰ্তযতে । স তত-শ্শ্ৱ-শ্শ্ৱো ভূযান্-ভৱন্নেতি । প্ৰৈৱ জাযতে ॥ ত্ৰেণ্যা শলল্যা নিৱৰ্তযেত । ত্ৰীণি ত্ৰীণি ৱৈ দেৱানামৃদ্ধানি । ত্ৰীণি ছন্দাগ্ংসি । ত্ৰীণি সৱনানি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ॥ 33 ॥
ঋদ্ধ্যামেৱ ত-দ্ৱীৰ্য এষু লোকেষু প্ৰতি তিষ্ঠতি ॥ যচ্চাতুৰ্মাস্যযা-জ্যাত্মনো নাৱদ্যেত্ । দেৱেভ্য আৱৃশ্চ্যেত । চতৃষু চতৃষু মাসেষু নিৱৰ্তযেত । পৰোক্ষমেৱ ত-দ্দেৱেভ্য আত্মনো-ঽৱদ্যত্যনা ৱ্ৰস্কায ॥ দেৱানাং-ৱাঁ এষ আনীতঃ । যশ্চাতুৰ্মাস্যযাজী । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্নি চ ৱৰ্তযতে পৰি চ । দেৱতা এৱাপ্যেতি । নাস্য ৰুদ্ৰঃ প্ৰজা-ম্পশূ-নভিমন্যতে ॥ 34 ॥
(এত্যে- ত্য - যুঞ্জতা - সুৰা - এতি - লোকা - মন্যতে) (অ. 6)
অনুৱাকং 7 - অগ্নিচযনশেষা ইষ্টকোপধানমন্ত্ৰাঃ, তত্ৰ সন্তত্যাখ্যেষ্টকামন্ত্ৰাঃ
অনুৱাকং 7 - অগ্নিচযনশেষা ইষ্টকোপধানমন্ত্ৰাঃ, তত্ৰ সন্তত্যাখ্যেষ্টকামন্ত্ৰাঃ
আযুষঃ প্ৰাণগ্ং সন্তনু । প্ৰাণাদপানগ্ং সন্তনু । অপানা-দ্ৱ্যানগ্ং সন্তনু । ৱ্যানাচ্চক্ষু-স্সন্তনু । চক্ষুষ-শ্শ্ৰোত্ৰগ্ং সন্তনু । শ্ৰোত্ৰা-ন্মন-স্সন্তনু । মনসো ৱাচগ্ং সন্তনু । ৱাচ আত্মানগ্ং সন্তনু । আত্মনঃ পৃথিৱীগ্ং সন্তনু । পৃথিৱ্যা অন্তৰিক্ষগ্ং সন্তনু । অন্তৰিক্ষা-দ্দিৱগ্ং সন্তনু ।দিৱ-স্সুৱ-স্সন্তনু ॥ 35 ॥
(অন্তৰিক্ষগ্ং সন্তনু দ্ৱে চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8 - অগ্নিচযনশেষা থৰ্ৱশিৰো-ঽভিধানানামিষ্টকানা-ম্মন্ত্ৰাঃ
অনুৱাকং 8 - অগ্নিচযনশেষা থৰ্ৱশিৰো-ঽভিধানানামিষ্টকানা-ম্মন্ত্ৰাঃ
ইন্দ্ৰো দধীচো অস্থভিঃ । ৱৃত্ৰাণ্য প্ৰতিষ্কুতঃ । জঘান নৱ তীৰ্নৱ ॥ ইচ্ছন্নশ্ৱস্য যচ্ছিৰঃ । পৰ্ৱতেষ্ৱপ শ্ৰিতম্ । ত-দ্ৱিদচ্ছৰ্যণাৱতি ॥ অত্ৰা হ গোৰমন্ৱত । নাম ত্ৱষ্টুৰপীচ্যম্ । ইত্থা চন্দ্ৰমসো গৃহে ॥ ইন্দ্ৰমিদ্গাথিনো বৃহত্ ॥ 36 ॥
ইন্দ্ৰমৰ্কেভিৰৰ্কিণঃ । ইন্দ্ৰং-ৱাঁণীৰনূষত ॥ ইন্দ্ৰ ইদ্ধৰ্যো-স্সচা । সম্মিশ্ল আৱচো যুজা । ইন্দ্ৰো ৱজ্ৰী হিৰণ্যযঃ ॥ ইন্দ্ৰো দীৰ্ঘায চক্ষসে । আ সূৰ্যগ্ং ৰোহয-দ্দিৱি । ৱি গোভিৰদ্ৰিমৈৰযত্ ॥ ইন্দ্ৰ ৱাজেষু নো অৱ । সহস্ৰ প্ৰধনেষু চ ॥ 37 ॥
উগ্ৰ উগ্ৰাভিৰূতিভিঃ ॥ তমিন্দ্ৰং-ৱাঁজযামসি । মহে ৱৃত্ৰায হন্তৱে । স ৱৃষা ৱৃষভো ভুৱত্ ॥ ইন্দ্ৰ-স্সদামনে কৃতঃ । ওজিষ্ঠ-স্স বলে হিতঃ । দ্যুম্নী শ্লোকী স সৌম্যঃ ॥ গিৰা ৱজ্ৰো ন সম্ভৃতঃ । সবলো অনপচ্যুতঃ । ৱৱক্ষু-ৰুগ্ৰো অস্তৃতঃ ॥ 38 ॥
ইন্দ্ৰমৰ্কেভিৰৰ্কিণঃ । ইন্দ্ৰং-ৱাঁণীৰনূষত ॥ ইন্দ্ৰ ইদ্ধৰ্যো-স্সচা । সম্মিশ্ল আৱচো যুজা । ইন্দ্ৰো ৱজ্ৰী হিৰণ্যযঃ ॥ ইন্দ্ৰো দীৰ্ঘায চক্ষসে । আ সূৰ্যগ্ং ৰোহয-দ্দিৱি । ৱি গোভিৰদ্ৰিমৈৰযত্ ॥ ইন্দ্ৰ ৱাজেষু নো অৱ । সহস্ৰ প্ৰধনেষু চ ॥ 37 ॥
উগ্ৰ উগ্ৰাভিৰূতিভিঃ ॥ তমিন্দ্ৰং-ৱাঁজযামসি । মহে ৱৃত্ৰায হন্তৱে । স ৱৃষা ৱৃষভো ভুৱত্ ॥ ইন্দ্ৰ-স্সদামনে কৃতঃ । ওজিষ্ঠ-স্স বলে হিতঃ । দ্যুম্নী শ্লোকী স সৌম্যঃ ॥ গিৰা ৱজ্ৰো ন সম্ভৃতঃ । সবলো অনপচ্যুতঃ । ৱৱক্ষু-ৰুগ্ৰো অস্তৃতঃ ॥ 38 ॥
(বৃহ- চ্চা - স্তৃতঃ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9 - সোমশেষভূতা ইষ্টযঃ. (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
অনুৱাকং 9 - সোমশেষভূতা ইষ্টযঃ. (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । স প্ৰজাপতিৰিন্দ্ৰ-ঞ্জ্যেষ্ঠ-ম্পুত্ৰমপ ন্যধত্ত । নেদেনমসুৰা বলীযাগ্ং সো-ঽহনন্নিতি । প্ৰহ্ৰাদো হ ৱৈ কাযাধৱঃ । ৱিৰোচনগ্গ্ স্ৱ-ম্পুত্ৰমপ ন্যধত্ত । নেদেন-ন্দেৱা অহনন্নিতি । তে দেৱাঃ প্ৰজাপতি-মুপসমেত্যোচুঃ । নাৰাজকস্য যুদ্ধমস্তি । ইন্দ্ৰমন্ৱিচ্ছামেতি । তং-যঁজ্ঞক্ৰতুভি-ৰন্ৱৈচ্ছন্ন্ ॥ 39 ॥
তং-যঁজ্ঞক্ৰতুভিৰ্নান্ৱৱিন্দন্ন্ । তমিষ্টিভি-ৰন্ৱৈচ্ছন্ন্ । তমিষ্টিভি-ৰন্ৱৱিন্দন্ন্ । তদিষ্টীনা-মিষ্টিত্ৱম্ । এষ্টযো হ ৱৈ নাম । তা ইষ্টয ইত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ তস্মা এতমাগ্নাৱৈষ্ণৱ-মেকাদশকপাল-ন্দীক্ষণীয-ন্নিৰৱপন্ন্ । তদপদ্ৰুত্যাতন্ৱত । তান্পত্নী সংযাঁজান্ত উপানযন্ন্ ॥ 40 ॥
তে তদ-ন্তমেৱ কৃত্ৱোদদ্ৰৱন্ন্ ॥ তে প্ৰাযণীযমভি সমাৰোহন্ন্ । তদপদ্ৰুত্যাতন্ৱত । তাঞ্ছংয্ৱঁন্ত উপানযন্ন্ । তে তদতম্মেৱ কৃত্ৱোদদ্ৰৱন্ন্ ॥ ত আতিথ্যমভি সমাৰোহন্ন্ । তদপদ্ৰুত্যাতন্ৱত । তানিডান্ত উপানযন্ন্ । তে তদতম্মেৱ কৃত্ৱোদদ্ৰৱন্ন্ । তস্মা দেতা এতদন্তা ইষ্টয-স্সন্তিষ্ঠন্তে ॥ 41 ॥
এৱগ্ং হি দেৱা অকুৰ্ৱত । ইতি দেৱা অকুৰ্ৱত । ইত্যু ৱৈ মনুষ্যাঃ কুৰ্ৱতে ॥ তে দেৱা ঊচুঃ । যদ্ৱা ইদমুচ্চৈ-ৰ্যজ্ঞেন চৰাম । তন্নো-ঽসুৰাঃ পাপ্মা-ঽনুৱিন্দন্তি । উপাগ্ংশূপসদা চৰাম । তথা নো-ঽসুৰাঃ পাপ্মা নানুৱেথ্স্যন্তীতি । ত উপাগ্ংশূপসদ-মতন্ৱত । তিস্ৰ এৱ সামিধেনীৰনূচ্য ॥ 42 ॥
স্ৰুৱেণাঘাৰ-মাঘাৰ্য । তিস্ৰঃ পৰাচী-ৰাহুতীৰ্-হুত্ৱা । স্ৰুৱেণোপসদ-ঞ্জুহৱাঞ্চক্ৰুঃ । উগ্ৰং-ৱঁচো অপাৱধী-ন্ত্ৱেষং-ৱঁচো অপাৱধীগ্ স্ৱাহেতি । অশনযাপিপাসে হ ৱা উগ্ৰং-ৱঁচঃ । এনশ্চ ৱৈৰহত্য-ঞ্চ ত্ৱেষং-ৱঁচঃ । এতগ্ং হ ৱাৱ তচ্চতুৰ্ধাৱিহিত-ম্পাপ্মান-ন্দেৱা অপজঘ্নিৰে ॥ তথো এৱৈতদেৱং-ৱিঁদ্যজমানঃ । তিস্ৰ এৱ সামিধেনীৰনূচ্য । স্ৰুৱেণাঘাৰ-মাঘাৰ্য ॥ 43 ॥
তিস্ৰঃ পৰাচীৰাহুতীৰ্-হুত্ৱা । স্ৰুৱেণোপসদ-ঞ্জুহোতি । উগ্ৰং-ৱঁচো অপাৱধী-ন্ত্ৱেষং-ৱঁচো অপাৱধীগ্ স্ৱাহেতি । অশনযাপিপাসে হ ৱা উগ্ৰং-ৱঁচঃ । এনশ্চ ৱৈৰহত্য-ঞ্চ ত্ৱেষং-ৱঁচঃ । এতমেৱ তচ্চতুৰ্ধা-ৱিহিত-ম্পাপ্মানং-যঁজমানো-ঽপহতে ॥ তে-ঽভিনীযৈৱাহঃ পশুমা-ঽলভন্ত । অহ্ন এৱ ত-দ্দেৱা অৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্মৃত্যুমপজঘ্নিৰে । তেনাভিনীযেৱ ৰাত্ৰেঃ প্ৰাচৰন্ন্ । ৰাত্ৰিযা এৱ ত-দ্দেৱা অৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্মৃত্যুমপজঘ্নিৰে ॥ 44 ॥
তস্মাদভিনীযৈৱাহঃ পশুমালভেত । অহ্ন এৱ ত-দ্যজমানো ঽৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যানপনুদতে । তেনাভিনীযেৱ ৰাত্ৰেঃ প্ৰচৰেত্ । ৰাত্ৰিযা এৱ ত-দ্যজমানো ঽৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যানপনুদতে ॥ স এষ উপৱসথীযে ঽহন্-দ্ৱিদেৱত্যঃ পশুৰালভ্যতে । দ্ৱযং-ৱাঁ অস্মিন্ ঁলোকে যজমানঃ । অস্থি চ মাগ্ংস-ঞ্চ । অস্থি চৈৱ তেন মাগ্ংস-ঞ্চ যজমান-স্সগ্গ্ স্কুৰুতে ॥ তা ৱা এতাঃ পঞ্চ দেৱতাঃ । অগ্নীষোমা-ৱগ্নি-ৰ্মিত্ৰাৱৰুণৌ ॥ 45 ॥
পঞ্চপঞ্চী ৱৈ যজমানঃ । ত্ৱম্মাগ্ং সগ্গ্ স্নাৱাস্থি মজ্জা । এতমেৱ তত্পঞ্চধা ৱিহিতমাত্মানং-ৱঁৰুণপাশা-ন্মুঞ্চতি । ভেষজতাযৈ নিৰ্ৱৰুণত্ৱায ॥ তগ্ং সপ্তভি-শ্ছন্দোভিঃ প্ৰাতৰহ্ৱযন্ন্ । তস্মাথ্সপ্ত চতুৰুত্তৰাণি ছন্দাগ্ংসি প্ৰাতৰনুৱাকে-ঽনূচ্যন্তে ॥ তমেতযো-পসমেত্যো-পাসীদন্ন্ । উপাস্মৈ গাযতা নৰ ইতি । তস্মা দেতযা বহিষ্পৱমান উপসদ্যঃ ॥ 46 ॥
তং-যঁজ্ঞক্ৰতুভিৰ্নান্ৱৱিন্দন্ন্ । তমিষ্টিভি-ৰন্ৱৈচ্ছন্ন্ । তমিষ্টিভি-ৰন্ৱৱিন্দন্ন্ । তদিষ্টীনা-মিষ্টিত্ৱম্ । এষ্টযো হ ৱৈ নাম । তা ইষ্টয ইত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ তস্মা এতমাগ্নাৱৈষ্ণৱ-মেকাদশকপাল-ন্দীক্ষণীয-ন্নিৰৱপন্ন্ । তদপদ্ৰুত্যাতন্ৱত । তান্পত্নী সংযাঁজান্ত উপানযন্ন্ ॥ 40 ॥
তে তদ-ন্তমেৱ কৃত্ৱোদদ্ৰৱন্ন্ ॥ তে প্ৰাযণীযমভি সমাৰোহন্ন্ । তদপদ্ৰুত্যাতন্ৱত । তাঞ্ছংয্ৱঁন্ত উপানযন্ন্ । তে তদতম্মেৱ কৃত্ৱোদদ্ৰৱন্ন্ ॥ ত আতিথ্যমভি সমাৰোহন্ন্ । তদপদ্ৰুত্যাতন্ৱত । তানিডান্ত উপানযন্ন্ । তে তদতম্মেৱ কৃত্ৱোদদ্ৰৱন্ন্ । তস্মা দেতা এতদন্তা ইষ্টয-স্সন্তিষ্ঠন্তে ॥ 41 ॥
এৱগ্ং হি দেৱা অকুৰ্ৱত । ইতি দেৱা অকুৰ্ৱত । ইত্যু ৱৈ মনুষ্যাঃ কুৰ্ৱতে ॥ তে দেৱা ঊচুঃ । যদ্ৱা ইদমুচ্চৈ-ৰ্যজ্ঞেন চৰাম । তন্নো-ঽসুৰাঃ পাপ্মা-ঽনুৱিন্দন্তি । উপাগ্ংশূপসদা চৰাম । তথা নো-ঽসুৰাঃ পাপ্মা নানুৱেথ্স্যন্তীতি । ত উপাগ্ংশূপসদ-মতন্ৱত । তিস্ৰ এৱ সামিধেনীৰনূচ্য ॥ 42 ॥
স্ৰুৱেণাঘাৰ-মাঘাৰ্য । তিস্ৰঃ পৰাচী-ৰাহুতীৰ্-হুত্ৱা । স্ৰুৱেণোপসদ-ঞ্জুহৱাঞ্চক্ৰুঃ । উগ্ৰং-ৱঁচো অপাৱধী-ন্ত্ৱেষং-ৱঁচো অপাৱধীগ্ স্ৱাহেতি । অশনযাপিপাসে হ ৱা উগ্ৰং-ৱঁচঃ । এনশ্চ ৱৈৰহত্য-ঞ্চ ত্ৱেষং-ৱঁচঃ । এতগ্ং হ ৱাৱ তচ্চতুৰ্ধাৱিহিত-ম্পাপ্মান-ন্দেৱা অপজঘ্নিৰে ॥ তথো এৱৈতদেৱং-ৱিঁদ্যজমানঃ । তিস্ৰ এৱ সামিধেনীৰনূচ্য । স্ৰুৱেণাঘাৰ-মাঘাৰ্য ॥ 43 ॥
তিস্ৰঃ পৰাচীৰাহুতীৰ্-হুত্ৱা । স্ৰুৱেণোপসদ-ঞ্জুহোতি । উগ্ৰং-ৱঁচো অপাৱধী-ন্ত্ৱেষং-ৱঁচো অপাৱধীগ্ স্ৱাহেতি । অশনযাপিপাসে হ ৱা উগ্ৰং-ৱঁচঃ । এনশ্চ ৱৈৰহত্য-ঞ্চ ত্ৱেষং-ৱঁচঃ । এতমেৱ তচ্চতুৰ্ধা-ৱিহিত-ম্পাপ্মানং-যঁজমানো-ঽপহতে ॥ তে-ঽভিনীযৈৱাহঃ পশুমা-ঽলভন্ত । অহ্ন এৱ ত-দ্দেৱা অৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্মৃত্যুমপজঘ্নিৰে । তেনাভিনীযেৱ ৰাত্ৰেঃ প্ৰাচৰন্ন্ । ৰাত্ৰিযা এৱ ত-দ্দেৱা অৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্মৃত্যুমপজঘ্নিৰে ॥ 44 ॥
তস্মাদভিনীযৈৱাহঃ পশুমালভেত । অহ্ন এৱ ত-দ্যজমানো ঽৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যানপনুদতে । তেনাভিনীযেৱ ৰাত্ৰেঃ প্ৰচৰেত্ । ৰাত্ৰিযা এৱ ত-দ্যজমানো ঽৱৰ্তি-ম্পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যানপনুদতে ॥ স এষ উপৱসথীযে ঽহন্-দ্ৱিদেৱত্যঃ পশুৰালভ্যতে । দ্ৱযং-ৱাঁ অস্মিন্ ঁলোকে যজমানঃ । অস্থি চ মাগ্ংস-ঞ্চ । অস্থি চৈৱ তেন মাগ্ংস-ঞ্চ যজমান-স্সগ্গ্ স্কুৰুতে ॥ তা ৱা এতাঃ পঞ্চ দেৱতাঃ । অগ্নীষোমা-ৱগ্নি-ৰ্মিত্ৰাৱৰুণৌ ॥ 45 ॥
পঞ্চপঞ্চী ৱৈ যজমানঃ । ত্ৱম্মাগ্ং সগ্গ্ স্নাৱাস্থি মজ্জা । এতমেৱ তত্পঞ্চধা ৱিহিতমাত্মানং-ৱঁৰুণপাশা-ন্মুঞ্চতি । ভেষজতাযৈ নিৰ্ৱৰুণত্ৱায ॥ তগ্ং সপ্তভি-শ্ছন্দোভিঃ প্ৰাতৰহ্ৱযন্ন্ । তস্মাথ্সপ্ত চতুৰুত্তৰাণি ছন্দাগ্ংসি প্ৰাতৰনুৱাকে-ঽনূচ্যন্তে ॥ তমেতযো-পসমেত্যো-পাসীদন্ন্ । উপাস্মৈ গাযতা নৰ ইতি । তস্মা দেতযা বহিষ্পৱমান উপসদ্যঃ ॥ 46 ॥
(ঐচ্ছন্ - ননযগ্গ্ - স্তিষ্ঠন্তে - ঽনূচ্যা - নূচ্য স্ৰুৱেণাঘাৰমাঘাৰ্য - ৰাত্ৰিযা এৱ ত-দ্দেৱা অৱৰ্তি-ম্পাপ্মানং মৃত্যুমপজঘ্নিৰে - মিত্ৰাৱৰুণৌ - +নৱ চ ) (অ. 9)
(দেৱা যজমানো দেৱা দেৱা যজমানো যজমানো-ঽলভন্ত প্ৰাচৰঁল্লভেত প্ৰচৰেদালভন্তালভেত মৃত্যুমপজঘ্নিৰে ভ্ৰাতৃৱ্যান্)
অনুৱাকং 10 - ত্ৰিৱৃদাদিস্তোমৰূপাণি সোমঙ্গানি. (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
(দেৱা যজমানো দেৱা দেৱা যজমানো যজমানো-ঽলভন্ত প্ৰাচৰঁল্লভেত প্ৰচৰেদালভন্তালভেত মৃত্যুমপজঘ্নিৰে ভ্ৰাতৃৱ্যান্)
অনুৱাকং 10 - ত্ৰিৱৃদাদিস্তোমৰূপাণি সোমঙ্গানি. (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
স সমুদ্ৰ উত্তৰতঃ প্ৰাজ্ৱল-দ্ভূম্যন্তেন । এষ ৱাৱ স সমুদ্ৰঃ । যচ্চাত্ৱালঃ । এষ উ ৱেৱ স ভূম্যন্তঃ । যদ্ৱেদ্যন্তঃ । তদেতত্-ত্ৰিশল-ন্ত্ৰিপূৰুষম্ । তস্মাত্-ত-ন্ত্ৰিৱিতস্ত-ঙ্খনন্তি ॥ স সুৱৰ্ণৰজতাভ্যা-ঙ্কুশীভ্যা-ম্পৰিগৃহীত আসীত্ । তং-যঁদস্যা অদ্ধ্যজনযন্ন্ । তস্মাদাদিত্যঃ ॥ 47 ॥
অথ য-থ্সুৱৰ্ণৰজতাভ্যা-ঙ্কুশীভ্যা-ম্পৰিগৃহীত আসীত্ । সা-ঽস্য কৌশিকতা ॥ ত-ন্ত্ৰিৱৃতা-ঽভি প্ৰাস্তুৱত । ত-ন্ত্ৰিৱৃতা ঽঽদদত । ত-ন্ত্ৰিৱৃতা ঽঽহৰন্ন্ । যাৱতী ত্ৰিৱৃতো মাত্ৰা ॥ ত-ম্পঞ্চদশেনাভি প্ৰাস্তুৱত । ত-ম্পঞ্চদশেনাদদত । ত-ম্পঞ্চদশেনাহৰন্ন্ । যাৱতী পঞ্চদশস্য মাত্ৰা ॥ 48 ॥
তগ্ং সপ্তদশেনাভি প্ৰাস্তুৱত । তগ্ং সপ্তদশেনাদদত । তগ্ং সপ্তদশেনাহৰন্ন্ । যাৱতী সপ্তদশস্য মাত্ৰা । তস্য সপ্তদশেন হ্ৰিযমাণস্য তেজো হৰো-ঽপতত্ । তমেকৱিগ্ং শেনাভি প্ৰাস্তুৱত । তমেকৱিগ্ংশেনাদদত । তমেকৱিগ্ংশেনাহৰন্ন্ । যাৱত্যেকৱিগ্ংশস্য মাত্ৰা ॥ তে যত্-ত্ৰিৱৃতা স্তুৱতে ॥ 49 ॥
ত্ৰিৱৃতৈৱ ত-দ্যজমানমাদদতে । ত-ন্ত্ৰিৱৃতৈৱ হৰন্তি । যাৱতী ত্ৰিৱৃতো মাত্ৰা । অগ্নিৰ্ৱৈ ত্ৰিৱৃত্ । যাৱদ্ৱা অগ্নেৰ্দহতো ধূম উদেত্যানুৱ্যেতি । তাৱতী ত্ৰিৱৃতো মাত্ৰা । অগ্নেৰেৱৈন-ন্তত্ । মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি ॥ অথ যত্পঞ্চদশেন স্তুৱতে । পঞ্চদশেনৈৱ ত-দ্যজমান-মাদদতে ॥ 50 ॥
ত-ম্পঞ্চদশেনৈৱ হৰন্তি । যাৱতী পঞ্চদশস্য মাত্ৰা । চন্দ্ৰমা ৱৈ পঞ্চদশঃ । এষ হি পঞ্চদশ্যামপক্ষীযতে । পঞ্চদশ্যা-মাপূৰ্যতে । চন্দ্ৰমস এৱৈন-ন্তত্ । মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি । অথ যথ্সপ্তদশেন স্তুৱতে । সপ্তদশেনৈৱ ত-দ্যজমানমাদদতে । তগ্ং সপ্তদশেনৈৱ হৰন্তি ॥ 51 ॥
যাৱতী সপ্তদশস্য মাত্ৰা । প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ সপ্তদশঃ । প্ৰজাপতেৰেৱৈন-ন্তত্ । মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি । অথ যদেকৱিগ্ংশেন স্তুৱতে । একৱিগ্ংশেনৈৱ ত-দ্যজমান-মাদদতে । তমেকৱিগ্ংশেনৈৱ হৰন্তি । যাৱত্যেকৱিগ্ংশস্য মাত্ৰা । অসৌ ৱা আদিত্য একৱিগ্ংশঃ । আদিত্যস্যৈৱৈন-ন্তত্ ॥ 52 ॥
মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি ॥ তে কুশ্যৌ । ৱ্যঘ্নন্ন্ । তে অহোৰাত্ৰে অভৱতাম্ । অহৰেৱ সুৱৰ্ণা ঽভৱত্ । ৰজতা ৰাত্ৰিঃ । স যদাদিত্য উদেতি । এতামেৱ তথ্সুৱৰ্ণা-ঙ্কুশীমনু সমেতি । অথ যদস্তমেতি । এতামেৱ ত-দ্ৰজতা-ঙ্কুশীমনু সংৱিঁশতি ॥ প্ৰহ্ৰাদো হ ৱৈ কাযাধৱঃ । ৱিৰোচনগ্গ্ স্ৱ-ম্পুত্ৰমুদাস্যত্ । স প্ৰদৰো-ঽভৱত্ । তস্মা-ত্প্ৰদৰাদুদক-ন্নাচামেত্ ॥ 53 ॥
অথ য-থ্সুৱৰ্ণৰজতাভ্যা-ঙ্কুশীভ্যা-ম্পৰিগৃহীত আসীত্ । সা-ঽস্য কৌশিকতা ॥ ত-ন্ত্ৰিৱৃতা-ঽভি প্ৰাস্তুৱত । ত-ন্ত্ৰিৱৃতা ঽঽদদত । ত-ন্ত্ৰিৱৃতা ঽঽহৰন্ন্ । যাৱতী ত্ৰিৱৃতো মাত্ৰা ॥ ত-ম্পঞ্চদশেনাভি প্ৰাস্তুৱত । ত-ম্পঞ্চদশেনাদদত । ত-ম্পঞ্চদশেনাহৰন্ন্ । যাৱতী পঞ্চদশস্য মাত্ৰা ॥ 48 ॥
তগ্ং সপ্তদশেনাভি প্ৰাস্তুৱত । তগ্ং সপ্তদশেনাদদত । তগ্ং সপ্তদশেনাহৰন্ন্ । যাৱতী সপ্তদশস্য মাত্ৰা । তস্য সপ্তদশেন হ্ৰিযমাণস্য তেজো হৰো-ঽপতত্ । তমেকৱিগ্ং শেনাভি প্ৰাস্তুৱত । তমেকৱিগ্ংশেনাদদত । তমেকৱিগ্ংশেনাহৰন্ন্ । যাৱত্যেকৱিগ্ংশস্য মাত্ৰা ॥ তে যত্-ত্ৰিৱৃতা স্তুৱতে ॥ 49 ॥
ত্ৰিৱৃতৈৱ ত-দ্যজমানমাদদতে । ত-ন্ত্ৰিৱৃতৈৱ হৰন্তি । যাৱতী ত্ৰিৱৃতো মাত্ৰা । অগ্নিৰ্ৱৈ ত্ৰিৱৃত্ । যাৱদ্ৱা অগ্নেৰ্দহতো ধূম উদেত্যানুৱ্যেতি । তাৱতী ত্ৰিৱৃতো মাত্ৰা । অগ্নেৰেৱৈন-ন্তত্ । মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি ॥ অথ যত্পঞ্চদশেন স্তুৱতে । পঞ্চদশেনৈৱ ত-দ্যজমান-মাদদতে ॥ 50 ॥
ত-ম্পঞ্চদশেনৈৱ হৰন্তি । যাৱতী পঞ্চদশস্য মাত্ৰা । চন্দ্ৰমা ৱৈ পঞ্চদশঃ । এষ হি পঞ্চদশ্যামপক্ষীযতে । পঞ্চদশ্যা-মাপূৰ্যতে । চন্দ্ৰমস এৱৈন-ন্তত্ । মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি । অথ যথ্সপ্তদশেন স্তুৱতে । সপ্তদশেনৈৱ ত-দ্যজমানমাদদতে । তগ্ং সপ্তদশেনৈৱ হৰন্তি ॥ 51 ॥
যাৱতী সপ্তদশস্য মাত্ৰা । প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ সপ্তদশঃ । প্ৰজাপতেৰেৱৈন-ন্তত্ । মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি । অথ যদেকৱিগ্ংশেন স্তুৱতে । একৱিগ্ংশেনৈৱ ত-দ্যজমান-মাদদতে । তমেকৱিগ্ংশেনৈৱ হৰন্তি । যাৱত্যেকৱিগ্ংশস্য মাত্ৰা । অসৌ ৱা আদিত্য একৱিগ্ংশঃ । আদিত্যস্যৈৱৈন-ন্তত্ ॥ 52 ॥
মাত্ৰাগ্ং সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-ঙ্গমযন্তি ॥ তে কুশ্যৌ । ৱ্যঘ্নন্ন্ । তে অহোৰাত্ৰে অভৱতাম্ । অহৰেৱ সুৱৰ্ণা ঽভৱত্ । ৰজতা ৰাত্ৰিঃ । স যদাদিত্য উদেতি । এতামেৱ তথ্সুৱৰ্ণা-ঙ্কুশীমনু সমেতি । অথ যদস্তমেতি । এতামেৱ ত-দ্ৰজতা-ঙ্কুশীমনু সংৱিঁশতি ॥ প্ৰহ্ৰাদো হ ৱৈ কাযাধৱঃ । ৱিৰোচনগ্গ্ স্ৱ-ম্পুত্ৰমুদাস্যত্ । স প্ৰদৰো-ঽভৱত্ । তস্মা-ত্প্ৰদৰাদুদক-ন্নাচামেত্ ॥ 53 ॥
(আদিত্যঃ - পঞ্চদশস্য মাত্ৰা - স্তুৱতে - পঞ্চদশেনৈৱ ত-দ্যজমানমাদদতে - সপ্তদশেনৈৱ হৰন্ - ত্যাদিত্যস্যৈৱৈনন্ত-দ্ ৱিশতি চত্ৱাৰি চ) (অ. 10)
অনুৱাকং 11 - সৱনীযপশুপুৰোডাশাঃ (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
অনুৱাকং 11 - সৱনীযপশুপুৰোডাশাঃ (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
যে ৱৈ চত্ৱাৰ-স্স্তোমাঃ । কৃত-ন্তত্ । অথ যে পঞ্চ । কলি-স্সঃ । তস্মাচ্চতুষ্টোমঃ । তচ্চতুষ্টোমস্য চতুষ্টোমত্ৱম্ ॥ তদাহুঃ । কতমানি তানি জ্যোতীগ্ংষি । য এতস্য স্তোমা ইতি । ত্ৰিৱৃত্-পঞ্চদশ-স্সপ্তদশ একৱিগ্ংশঃ ॥ 54 ॥
এতানি ৱাৱ তানি জ্যোতীগ্ংষি । য এতস্য স্তোমাঃ ॥ সো-ঽব্ৰৱীত্ । সপ্তদশেন হ্ৰিযমাণো ৱ্যলেশিষি । ভিষজ্যত মেতি । তমশ্ৱিনৌ ধানাভি-ৰভিষজ্যতাম্ । পূষা কৰম্ভেণ । ভাৰতী পৰিৱাপেণ । মিত্ৰাৱৰুণৌ পযস্যযা ॥ তদাহুঃ ॥ 55 ॥
যদশ্ৱিভ্যা-ন্ধানাঃ । পূষ্ণঃ কৰম্ভঃ । ভাৰত্যৈ পৰিৱাপঃ । মিত্ৰাৱৰুণযোঃ পযস্যা-ঽথ । কস্মাদেতেষাগ্ং হৱিষামিন্দ্ৰমেৱ যজন্তীতি । এতা হ্যেন-ন্দেৱতা ইতি ব্ৰূযাত্ । এতৈৰ্-হৱিৰ্ভি-ৰভিষজ্যগ্গ্-স্তস্মাদিতি ॥ তং-ৱঁসৱো-ঽষ্টাকপালেন প্ৰাতস্সৱনে-ঽভিষজ্যন্ন্ । ৰুদ্ৰা একাদশকপালেন মাদ্ধ্যন্দিনে সৱনে । ৱিশ্ৱে দেৱা দ্ৱাদশকপালেন তৃতীযসৱনে ॥ 56 ॥
স যদষ্টাকপালা-ন্প্ৰাতস্সৱনে কুৰ্যাত্ । একাদশকপালা-ন্মাদ্ধ্যন্দিনে সৱনে । দ্ৱাদশকপালাগ্ স্তৃতীয সৱনে । ৱিলোম ত-দ্যজ্ঞস্য ক্ৰিযেত । একাদশকপালানেৱ প্ৰাতস্সৱনে কুৰ্যাত্ । একাদশকপালা-ন্মাদ্ধ্যন্দিনে সৱনে । একাদশকপালাগ্ স্তৃতীয সৱনে । যজ্ঞস্য সলোমত্ৱায ॥ তদাহুঃ । য-দ্ৱসূনা-ম্প্ৰাতস্সৱনম্ । ৰুদ্ৰাণা-ম্মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱনম্ । ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানা-ন্তৃতীযসৱনম্ । অথ কস্মাদেতেষাগ্ং হৱিষামিন্দ্ৰমেৱ যজন্তীতি । এতা হ্যেন-ন্দেৱতা ইতি ব্ৰূযাত্ । এতৈৰ্-হৱিৰ্ভিৰভিষজ্যগ্গ্ স্তস্মাদিতি ॥ 57 ॥
এতানি ৱাৱ তানি জ্যোতীগ্ংষি । য এতস্য স্তোমাঃ ॥ সো-ঽব্ৰৱীত্ । সপ্তদশেন হ্ৰিযমাণো ৱ্যলেশিষি । ভিষজ্যত মেতি । তমশ্ৱিনৌ ধানাভি-ৰভিষজ্যতাম্ । পূষা কৰম্ভেণ । ভাৰতী পৰিৱাপেণ । মিত্ৰাৱৰুণৌ পযস্যযা ॥ তদাহুঃ ॥ 55 ॥
যদশ্ৱিভ্যা-ন্ধানাঃ । পূষ্ণঃ কৰম্ভঃ । ভাৰত্যৈ পৰিৱাপঃ । মিত্ৰাৱৰুণযোঃ পযস্যা-ঽথ । কস্মাদেতেষাগ্ং হৱিষামিন্দ্ৰমেৱ যজন্তীতি । এতা হ্যেন-ন্দেৱতা ইতি ব্ৰূযাত্ । এতৈৰ্-হৱিৰ্ভি-ৰভিষজ্যগ্গ্-স্তস্মাদিতি ॥ তং-ৱঁসৱো-ঽষ্টাকপালেন প্ৰাতস্সৱনে-ঽভিষজ্যন্ন্ । ৰুদ্ৰা একাদশকপালেন মাদ্ধ্যন্দিনে সৱনে । ৱিশ্ৱে দেৱা দ্ৱাদশকপালেন তৃতীযসৱনে ॥ 56 ॥
স যদষ্টাকপালা-ন্প্ৰাতস্সৱনে কুৰ্যাত্ । একাদশকপালা-ন্মাদ্ধ্যন্দিনে সৱনে । দ্ৱাদশকপালাগ্ স্তৃতীয সৱনে । ৱিলোম ত-দ্যজ্ঞস্য ক্ৰিযেত । একাদশকপালানেৱ প্ৰাতস্সৱনে কুৰ্যাত্ । একাদশকপালা-ন্মাদ্ধ্যন্দিনে সৱনে । একাদশকপালাগ্ স্তৃতীয সৱনে । যজ্ঞস্য সলোমত্ৱায ॥ তদাহুঃ । য-দ্ৱসূনা-ম্প্ৰাতস্সৱনম্ । ৰুদ্ৰাণা-ম্মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱনম্ । ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানা-ন্তৃতীযসৱনম্ । অথ কস্মাদেতেষাগ্ং হৱিষামিন্দ্ৰমেৱ যজন্তীতি । এতা হ্যেন-ন্দেৱতা ইতি ব্ৰূযাত্ । এতৈৰ্-হৱিৰ্ভিৰভিষজ্যগ্গ্ স্তস্মাদিতি ॥ 57 ॥
(একৱিগ্ংশ-আহু-স্তৃতীযসৱনে-প্ৰাতস্সৱন-ম্পঞ্চ চ) (অ. 11)
অনুৱাকং 12 - সপ্তছন্দাংসি প্ৰপঞ্চ্যন্তে (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
অনুৱাকং 12 - সপ্তছন্দাংসি প্ৰপঞ্চ্যন্তে (আধ্ৱৰব্ৰাহ্মণম্)
তস্যাৱাচো-ঽৱপাদাদবিভযুঃ । তমেতেষু সপ্তসু ছন্দঃ স্ৱশ্ৰযন্ন্ । যদশ্ৰযন্ন্ । তচ্ছ্ৰাযন্তীযস্য শ্ৰাযন্তীযত্ৱম্ । যদৱাৰযন্ন্ । ত-দ্ৱাৰৱন্তীযস্য ৱাৰৱন্তীযত্ৱম্ ॥ তস্যাৱাচ এৱাৱপাদাদবিভযুঃ । তস্মা এতানি সপ্ত চতুৰুত্তৰাণি ছন্দাগ্স্যুপাদধুঃ । তেষামতি ত্ৰীণ্যৰিচ্যন্ত । ন ত্ৰীণ্যুদভৱন্ন্ ॥ 58 ॥
স বৃহতীমেৱা-স্পৃশত্ । দ্ৱাভ্যামক্ষৰাভ্যাম্ । অহোৰাত্ৰাভ্যামেৱ ॥ তদাহুঃ । কতমা সা দেৱাক্ষৰা বৃহতী । যস্যা-ন্ত-ত্প্ৰত্যতিষ্ঠত্ । দ্ৱাদশ পৌৰ্ণমাস্যঃ । দ্ৱাদশাষ্টকাঃ । দ্ৱাদশামাৱাস্যাঃ । এষা ৱাৱ সা দেৱাক্ষৰা বৃহতী ॥ 59 ॥
যস্যা-ন্ত-ত্প্ৰত্যতিষ্ঠদিতি ॥ যানি চ ছন্দাগ্-স্যত্যৰিচ্যন্ত । যানি চ নোদভৱন্ন্ । তানি নিৰ্ৱীৰ্যাণি হীনান্যমন্যন্ত । সা ঽব্ৰৱী-দ্বৃহতী । মামেৱ ভূত্ৱা । মামুপ সগ্গ্ শ্ৰযতেতি । চতুৰ্ভিৰক্ষৰৈ-ৰনুষ্টুগ্-বৃহতী-ন্নোদভৱত্ । চতুৰ্ভিৰক্ষৰৈঃ পঙ্ক্তি-ৰ্বৃহতী-মত্যৰিচ্যত । তস্যামেতানি চত্ৱাৰ্যক্ষৰাণ্য-পচ্ছিদ্যা-দধাত্ ॥ 60 ॥
তে বৃহতী এৱ ভূত্ৱা । বৃহতীমুপ সমশ্ৰযতাম্ ॥ অষ্টাভি-ৰক্ষৰৈৰুষ্ণিগ্-বৃহতী-ন্নোদভৱত্ । অষ্টাভিৰক্ষৰৈস্ত্ৰিষ্টুগ্-বৃহতী-মত্যৰিচ্যত । তস্যামেতা-ন্যষ্টাৱক্ষৰাণ্য-পচ্ছিদ্যাদধাত্ । তে বৃহতী এৱ ভূত্ৱা । বৃহতীমুপ সমশ্ৰযতাম্ । দ্ৱাদশভি-ৰক্ষৰৈ-ৰ্গাযত্ৰী-বৃহতী-ন্নোদভৱত্ । দ্ৱাদশভি-ৰক্ষৰৈ-ৰ্জগতী-বৃহতী-মত্যৰিচ্যত । তস্যামেতানি দ্ৱাদশাক্ষৰাণ্য-পচ্ছিদ্যাদধাত্ ॥ 61 ॥
তে বৃহতী এৱ ভূত্ৱা । বৃহতীমুপ সমশ্ৰযতাম্ ॥ সো-ঽব্ৰৱীত্-প্ৰজাপতিঃ । ছন্দাগ্ংসি ৰথো মে ভৱত । যুষ্মাভি-ৰহমেত-মদ্ধ্ৱানমনু সঞ্চৰাণীতি । তস্য গাযত্ৰী চ জগতী চ পক্ষাৱভৱতাম্ । উষ্ণিক্চ ত্ৰিষ্টুপ্চ প্ৰষ্ট্যৌ । অনুষ্টুপ্চ পঙ্ক্তিশ্চ ধুৰ্যৌ । বৃহত্যেৱোদ্ধিৰভৱত্ । স এত-ঞ্ছন্দোৰথমাস্থায । এতমদ্ধ্ৱানমনু সমচৰত্ । এতগ্ং হ ৱৈ ছন্দোৰথমাস্থায । এতমদ্ধ্ৱানমনু সঞ্চৰতি । যেনৈষ এত-থ্সচংৰতি । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সোমেন যজতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 62 ॥
স বৃহতীমেৱা-স্পৃশত্ । দ্ৱাভ্যামক্ষৰাভ্যাম্ । অহোৰাত্ৰাভ্যামেৱ ॥ তদাহুঃ । কতমা সা দেৱাক্ষৰা বৃহতী । যস্যা-ন্ত-ত্প্ৰত্যতিষ্ঠত্ । দ্ৱাদশ পৌৰ্ণমাস্যঃ । দ্ৱাদশাষ্টকাঃ । দ্ৱাদশামাৱাস্যাঃ । এষা ৱাৱ সা দেৱাক্ষৰা বৃহতী ॥ 59 ॥
যস্যা-ন্ত-ত্প্ৰত্যতিষ্ঠদিতি ॥ যানি চ ছন্দাগ্-স্যত্যৰিচ্যন্ত । যানি চ নোদভৱন্ন্ । তানি নিৰ্ৱীৰ্যাণি হীনান্যমন্যন্ত । সা ঽব্ৰৱী-দ্বৃহতী । মামেৱ ভূত্ৱা । মামুপ সগ্গ্ শ্ৰযতেতি । চতুৰ্ভিৰক্ষৰৈ-ৰনুষ্টুগ্-বৃহতী-ন্নোদভৱত্ । চতুৰ্ভিৰক্ষৰৈঃ পঙ্ক্তি-ৰ্বৃহতী-মত্যৰিচ্যত । তস্যামেতানি চত্ৱাৰ্যক্ষৰাণ্য-পচ্ছিদ্যা-দধাত্ ॥ 60 ॥
তে বৃহতী এৱ ভূত্ৱা । বৃহতীমুপ সমশ্ৰযতাম্ ॥ অষ্টাভি-ৰক্ষৰৈৰুষ্ণিগ্-বৃহতী-ন্নোদভৱত্ । অষ্টাভিৰক্ষৰৈস্ত্ৰিষ্টুগ্-বৃহতী-মত্যৰিচ্যত । তস্যামেতা-ন্যষ্টাৱক্ষৰাণ্য-পচ্ছিদ্যাদধাত্ । তে বৃহতী এৱ ভূত্ৱা । বৃহতীমুপ সমশ্ৰযতাম্ । দ্ৱাদশভি-ৰক্ষৰৈ-ৰ্গাযত্ৰী-বৃহতী-ন্নোদভৱত্ । দ্ৱাদশভি-ৰক্ষৰৈ-ৰ্জগতী-বৃহতী-মত্যৰিচ্যত । তস্যামেতানি দ্ৱাদশাক্ষৰাণ্য-পচ্ছিদ্যাদধাত্ ॥ 61 ॥
তে বৃহতী এৱ ভূত্ৱা । বৃহতীমুপ সমশ্ৰযতাম্ ॥ সো-ঽব্ৰৱীত্-প্ৰজাপতিঃ । ছন্দাগ্ংসি ৰথো মে ভৱত । যুষ্মাভি-ৰহমেত-মদ্ধ্ৱানমনু সঞ্চৰাণীতি । তস্য গাযত্ৰী চ জগতী চ পক্ষাৱভৱতাম্ । উষ্ণিক্চ ত্ৰিষ্টুপ্চ প্ৰষ্ট্যৌ । অনুষ্টুপ্চ পঙ্ক্তিশ্চ ধুৰ্যৌ । বৃহত্যেৱোদ্ধিৰভৱত্ । স এত-ঞ্ছন্দোৰথমাস্থায । এতমদ্ধ্ৱানমনু সমচৰত্ । এতগ্ং হ ৱৈ ছন্দোৰথমাস্থায । এতমদ্ধ্ৱানমনু সঞ্চৰতি । যেনৈষ এত-থ্সচংৰতি । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সোমেন যজতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 62 ॥
(অভৱন্ - ৱাৱ সা দেৱাক্ষৰা বৃহ - ত্যদধা-দ্- দ্ৱাদশাক্ষৰাণ্যপচ্ছিদ্যাদধা - দাস্থায ষট্চ) (অ. 12)
(অগ্নেঃ কৃত্তিকা - য-ত্পুণ্যং - দেৱস্য সৱিতু--ৰ্ ব্ৰহ্মৱাদিনঃ ক - ত্যৃতমেৱ - দেৱা ৱা - আযুষঃ প্ৰাণ - মিন্দ্ৰো দধীচো -দেৱাসুৰা-স্স প্ৰজাপতিঃ - স সমুদ্ৰো - যে ৱৈ চত্ৱাৰ - স্তস্যাৱাচো দ্ৱাদশ)
(অগ্নেঃ কৃত্তিকা - দেৱগৃহা - ঋতমেৱ - ৱৈশ্ৱদেৱেন - তে তদন্ত - ত-ম্পঞ্চদশেন - তে বৃহতী এৱ দ্ৱিষষ্টিঃ)
(অগ্নেঃ কৃত্তিকা - য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমাষ্টকে পঞ্চমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ।